BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN KHOA KINH TẾ & QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC 0₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₀ ₀₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋ BÀI TẬP NHÓM QUAN HỆ LAO ĐỘNG ĐỀ TÀI ĐỐI THOẠI XÃ HỘI TRONG QUAN H[.]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂNKHOA KINH TẾ & QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC
0
₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₀ ₀₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋₋
BÀI TẬP NHÓM QUAN HỆ LAO ĐỘNG
ĐỀ TÀI: ĐỐI THOẠI XÃ HỘI TRONG QUAN HỆ LAO ĐỘNG TẠI DOANH NGHIỆP - MỘT SỐ BÀI HỌC KINH
Trang 2MỤC LỤC
I Khung khổ pháp luật về ĐTXH ở Việt Nam 2
1 Quy định về nội dung đối thoại xã hội tại doanh nghiệp 2
II Đối thoại xã hội tại doanh nghiệp và bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp Việt Nam 5
1 Giới thiệu Công ty cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk và 2 doanh nghiệp nước ngoài 5
1.1 Khái quát chung về công ty Cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk 6
1.2 Khái quát về công ty TNHH Poong In Vina ở Hàn Quốc 7
1.3 Khái quát về tại Công ty TNHH may Ananta ở Bangladesh 7
2 Các hình thức đối thoại xã hội tại công ty cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk và 2 doanh nghiệp may nước ngoài 8
2.1 Hình thức đối thoại trao đổi thông tin 8
2.2 Hình thức đối thoại tham vấn 10
2.3 Hình thức đối thoại thương lượng, đàm phán 16
3 Một số giải pháp và khuyến nghị về đối thoại xã hội trong quan hệ lao động tại công ty cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk và bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp Việt Nam 20
3.1 Một số giải pháp đối thoại xã hội ( họp mười phút) trong quan hệ lao động tại công ty cổ phần Việt Nam Vinamilk 20
3.2 Một số giải pháp đối thoại xã hội ( Họp định kỳ Công đoàn – Quản lý) tại công ty cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk 21
3.3 Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp may ở Việt Nam 22
III KẾT LUẬN 23
Trang 3I Khung khổ pháp luật về ĐTXH ở Việt Nam
1 Quy định về nội dung đối thoại xã hội tại doanh nghiệp
Trên cơ sở quy định của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), pháp luật Việt Namquy định nội dung đối thoại thông thường là các vấn đề liên quan trực tiếp đến quyềnlợi, nghĩa vụ của các bên phát sinh trong quá trình thực hiện quan hệ lao động Bởi,người sử dụng lao động khi tham gia quan hệ lao động là nhằm hướng đến mục đíchdoanh thu, lợi nhuận Để đạt được mục đích này, họ đặt ra các yêu cầu, quy định cácnguyên tắc để buộc người lao động phải tuân theo Còn bên người lao động , mụcđích của việc “bán” sức lao động là nhằm mang lại thu nhập nuôi sống bản thân vàgia đình, đồng thời trong quá trình lao động họ phải luôn được bảo đảm các điều kiện
về an toàn lao động, vệ sinh lao động, bảo vệ sức khỏe, nghỉ ngơi Các đối quyền vànghĩa vụ, lợi ích này là những vấn đề dễ xảy ra bất đồng, tranh chấp nên cần phải bảođảm sự đồng thuận hoặc chấp nhận với thái độ hoà bình Bởi vậy, nếu các nội dungnày được bàn bạc, trao đổi và cùng đưa ra cách giải quyết thỏa đáng thì không chỉ dễdàng điều hoà, giải quyết các mối quan tâm chung mà còn hoá giải được các mâuthuẫn, xung đột tiềm ẩn
● Khoản 2, Khoản 3 Điều 63 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định:
2 Người sử dụng lao động phải tổ chức đối thoại tại nơi làm việc trong trường hợpsau đây:
a) Định kỳ ít nhất 01 năm một lần;
b) Khi có yêu cầu của một hoặc các bên;
c) Khi có vụ việc quy định tại điểm a khoản 1 Điều 36, các điều 42, 44, 93, 104, 118
và khoản 1 Điều 128 của Bộ luật này
3 Khuyến khích người sử dụng lao động và người lao động hoặc tổ chức đại diệnngười lao động tiến hành đối thoại ngoài những trường hợp quy định tại khoản 2Điều này”
Theo quy định của luật này, thì đối thoại tại nơi làm việc mang tính bắt buộc.Việc tiến hành đối thoại được thực hiện theo một trong hai hình thức: đối thoại định
Trang 4kỳ tại nơi làm việc hoặc đối thoại theo yêu cầu của một trong các bên của quan hệ laođộng (hay còn gọi là đối thoại đột xuất).
Thứ nhất: Về đối thoại định kỳ:
Là các cuộc đối thoại được tiến hành định kỳ theo quy định của pháp luật nhằmthực hiện tốt hơn, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện quychế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc
Nội dung đối thoại: Công đoàn cơ sở cần nghiên cứu, lựa chọn những nội dungđối thoại phù hợp với đặc thù, tình hình doanh nghiệp, ưu tiên các nội dung liên quantrực tiếp đến quyền và lợi ích của người lao động để đưa vào nội dung đối thoại như:Tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, chất lượng bữa ăn giữa
ca, tình hình thực hiện chế độ chính sách về BHXH, BHYT, BHTN, trách nhiệm củacác bên trong việc tổ chức thực hiện kết quả đối thoại… để đưa vào nội dung đốithoại định kỳ
Số lượng, thành phần tham gia đối thoại: Do công đoàn cơ sở và người sửdụng lao động lựa chọn nhưng phải đảm bảo ít nhất mỗi bên có 3 thành viên tham giađối thoại Nguyên tắc chung, công đoàn cơ sở lựa chọn số người tham gia đối thoạinhiều hơn phía người sử dụng lao động
Tiêu chuẩn thành viên đại diện cho người lao động hoặc công đoàn cơ sở tham gia đối thoại: Do ban chấp hành công đoàn cơ sở hoặc đại diện tập thể ngườilao động quyết định Đại diện người lao động phải là những thành viên có hợp đồnglao động từ đủ 3 tháng trở lên, am hiểu về pháp luật lao động, công đoàn, chế độ,chính sách lao động, việc làm, tình hình doanh nghiệp, có khả năng thuyết phục vàđược người lao động tín nhiệm
Thứ hai: Về đối thoại đột xuất
Là cuộc đối thoại được thực hiện theo yêu cầu của một trong các bên hoặc đạidiện của các bên trong quan hệ lao động nhằm giải quyết những vấn đề bức xúc, cấpthiết, ổn định tình hình sản xuất, kinh doanh, tránh xung đột dẫn đến tranh chấp laođộng, ngừng việc tập thể, đình công tại doanh nghiệp
Trang 5Số lượng, thành phần, tiêu chuẩn tham gia đối thoại đột xuất thực hiện như đốithoại định kỳ nhưng quy trình, thủ tục, thời gian cần nhanh, gọn, khẩn trương hơn.Đối thoại đột xuất cần tránh để bên yêu cầu đối thoại phải chờ đợi, tạo ra những bứcxúc trong quá trình giải quyết Thời hạn trả lời đối thoại của bên được đề xuất tối đakhông quá 24 giờ kể từ khi một bên gửi yêu cầu đối thoại cho bên kia.
Khi tiến hành đối thoại tại nơi làm việc, người sử dụng lao động có tráchnhiệm bố trí địa điểm cũng như điều kiện khác để cuộc đối thoại được thực hiện trênthực tế Nghĩa vụ này xuất phát từ thực tiễn về điều kiện của người sử dụng lao động, bởi trong quan hệ lao động, bên người sử dụng lao động mới có đủ khả năng bảo đảmnhững điều kiện này
Theo quy định tại Điều 64 BLLĐ năm 2019, nội dung đối thoại tại nơi làmviệc bao gồm các nội dung bắt buộc và nội dung lựa chọn Các nội dung đối thoại bắt buộc thông thường là các vụ việc theo quy định, như: xây dựng thang lương, bảnglương, định mức lao động; xây dựng quy chế thưởng, xây dựng nội quy lao động; Ngoài những nội dung bắt buộc, các bên lựa chọn một hoặc một số nội dung để tiếnhành đối thoại, như: tình hình sản xuất, kinh doanh của người sử dụng lao động; việcthực hiện hợp đồng lao động, thoả ước lao động tập thể, nội quy lao động, quy chế vàcam kết, thỏa thuận khác tại nơi làm việc; điều kiện làm việc; yêu cầu của người laođộng , tổ chức đại diện người lao động đối với người sử dụng lao động; yêu cầu củangười sử dụng lao động với người lao động , tổ chức đại diện người lao động; nộidung khác mà một hoặc các bên quan tâm
nghiệp Việt Nam
1 Giới thiệu Công ty cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk và 2 doanh nghiệpnước ngoài
1.1 Khái quát chung về công ty Cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk
Tên đầy đủ: Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
Tên viết tắt: VINAMILK
Trang 6Trụ sở: số 10 Tân Trào, phường Tân Phú, Quận 7, TPHCM
Đặc điểm Người lao động ở công ty cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk
Cơ cấu lao động tại công ty cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk được phân theotrình độ như sau: cán bộ có trình độ Đại học và trên Đại học, Cán bộ có trình độ trungcấp, lao động có tay nghề, lao động phổ thông Có hai nhóm chiếm tỷ trọng chủ yếutrong công ty là cán bộ có trình độ đại học, trên đại học và lao động có tay nghề. Nguồn nhân lực trong công ty Cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk tập trung vào 2nguồn lao động chính đó là lao động có tay nghề và cán bộ có trình độ đại học và hailoại lao động này mang đến nguồn lợi lớn cho công ty Trong đó cán bộ có trình độđại học và trên đại học chiếm tỷ lệ cao thứ hai (38.07%) để đảm bảo cho sự vận hànhtốt bộ máy và quản lý các khâu làm việc một cách hiệu quả Chiếm tỷ trọng cao nhất
là lao động có tay nghề (49.15%), những người trực tiếp tạo nên của cải vật chất chocông ty, đảm bảo chất lượng cho các sản phẩm của Vinamilk có thể đứng vững trênthị trường như hiện nay Ngoài ra 2 nhóm cán bộ có trình độ trung cấp và lao động phổ thông chiếm tỷ lệ lần lượt là: 8.05% và 4.73%
Trang 71.2 Khái quát về công ty TNHH Poong In Vina ở Hàn Quốc
Công ty TNHH Poong In Vina có trụ sở chính tại 18F - 20F Khu công nghiệpACE, B/D 2 Dong, 775 GyeongIn-ro, Yeongdeungpo - Gu, Seoul, Hàn Quốc Đượcthành lập từ năm 1989, trải qua hơn 30 năm xây dựng và phát triển, Poong In Vina đãkhẳng định được vị thế, tên tuổi và thương hiệu của mình trong ngành Dệt may Châu
Á với nhiều giải thưởng cao quý Các nhãn hàng mà Poong In Vina hợp tác có thể kểđến: JCPenney, Ann Taylor, Express, Kohl’s, Maurices, Talbots,…Mỗi nhà máy củaPoong In Vina sử dụng từ 1000 đến trên 2000 công nhân Khoảng 70% lực lượng laođộng là công nhân nhập cư và là lao động phổ thông Đặc điểm này có ảnh hưởng đến phương pháp quản lý và QHLĐ tại công ty Tuy nhiên, Poong In Vina là doanhnghiệp Hàn Quốc nên mang nét đặc trưng cơ bản văn hóa kinh doanh của Hàn Quốc
đó là: Coi trọng kỷ luật; Coi trọng lòng trung thành, tính trung thực của nhân viên;Coi trọng tính sáng tạo, khuyến khích đổi mới, coi “con người là linh hồn của doanhnghiệp” Những nét đặc trưng này tác động không nhỏ đến thực hiện ĐTXH tại công
ty Về trao đổi thông tin và tham khảo ý kiến, công ty là một trong những doanhnghiệp hiếm hoi khi tiếng nói của NLĐ được thực hiện hiệu quả thông qua hệ thốngcông đoàn chính thức
1.3 Khái quát về tại Công ty TNHH may Ananta ở Bangladesh
Công ty TNHH may Ananta được thành lập năm 1992, có trụ sở tại số nhà 2,đường 10, khu 11, 1230 Dhaka, Bangladesh Sau hơn 20 năm thành lập, công ty đãkhẳng định được danh tiếng trên toàn cầu trong lĩnh vực may sẵn Công ty chuyênsản xuất quần áo may sẵn và đồ da cho các nhãn hàng nổi tiếng như: GAP, H&M,George, Tema, Morrison, Miles, C&A, JM&A, Với số lượng lao động lên tới hơn
10000 người, Ananta xây dựng văn hóa gia đình trên nền tảng tôn trọng các thànhviên Công ty có các chính sách đáp ứng các tiêu chuẩn lao động cơ bản và cao hơn
so với PLLĐ quốc gia Ananta là một trong số ít các công ty đầu tiên ở Bangladeshthực hiện các chương trình đào tạo và an toàn sức khỏe cho NLĐ Công ty cũng làmột trong những doanh nghiệp điển hình trong việc xây dựng QHLĐ lành mạnh ở doanh nghiệp thông qua các cơ chế đối thoại thường xuyên với nhiều hình thức đa
Trang 82 Các hình thức đối thoại xã hội tại công ty cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk vàdoanh nghiệp may nước ngoài
II.1 Hình thức đối thoại trao đổi thông tin
II.1.1.Hình thức đối thoại trực tiếp:
a “Họp ngắn” (Standup Meeting) tại Công ty TNHH may Ananta ở Bangladesh
Cuộc họp diễn ra vào mỗi sáng với tất cả mọi người Các quản lý họp với nhânviên và những quản lý dưới quyền; Người đứng đầu nhà máy tổ chức họp với cácquản lý cấp thấp hơn Mục đích cơ bản của cuộc họp này là giải quyết những vấn đềcòn tồn đọng từ hôm trước, lắng nghe bất kỳ vấn đề nào mà NLĐ muốn người quản
lý giải đáp và lên kế hoạch, mục tiêu cho ngày làm việc mới Cuộc họp kéo dàikhoảng 10 - 15 phút Ngoài ra, các trưởng bộ phận sẽ gặp nhau vào một thời điểm cụthể trong ngày mà không có sự xuất hiện của NLĐ để thảo luận một số vấn đề Cácthông tin đó hàng ngày được thu thập và chuyển lên cho người đứng đầu công ty đểquyết định
II.1.2.Hình thức đối thoại gián tiếp:
a “Bản tin thời sự hàng tháng” tại Công ty TNHH may Ananta ở Bangladesh
Do đặc thù công việc nên NLĐ tại Ananta khá bận rộn và cũng không thể biếthết được các thông tin diễn ra mỗi ngày bên trong nhà máy Vì vậy, Ban lãnh đạo đãthiết lập Bản tin nhà máy hàng tháng Trong đó tất cả các tin tức, sự kiện, sự cố,khiếu nại, quy tắc và quy định của nhà máy,… được truyền tải công khai, minh bạchcho tất cả NLĐ được biết Bên cạnh đó công ty còn có những hình thức trao đổithông tin khác như: hệ thống hòm thư góp ý, họp định kỳ hàng tháng giữa Ban lãnhđạo và BCH CĐCS,… Lãnh đạo công ty rất cầu thị tiếp thu ý kiến của NLĐ Nhờ đốithoại tốt, quyền và lợi ích của NLĐ được đảm bảo vì thế mối quan hệ giữa NLĐ vàcác cấp quản lý cũng như với lãnh đạo công ty rất hài hòa
Trang 9Về thương lượng và ký kết TƯLĐTT, việc trao đổi thông tin và thảo luận vềcác vấn đề mà hai bên cùng quan tâm một cách thường xuyên, liên tục, hiệu quả làtiền đề để hai bên đi đến thương lượng và ký kết TƯLĐTT Ban chấp hành CĐCS đãtriển khai các giải pháp đổi mới, nâng cao chất lượng TƯLĐTT với các bước: (i) Tìmhiểu tâm tư nguyện vọng của NLĐ thông qua hòm thư góp ý và các buổi họp giữaCBCĐ và tập thể NLĐ; (ii) Tập hợp nội dung mà số đông NLĐ đề cập và quan tâm;(iii) Lấy ý kiến NLĐ về danh sách các vấn đề quan tâm; (iv) Gửi yêu cầu thươnglượng cho NSDLĐ và nội dung thương lượng; (v) Tiến hành TLTT Nội dung bảnTƯLĐTT được cập nhật mỗi năm bằng các phụ lục thỏa thuận giữa Tổng giám đốc
và BCH CĐCS với những nội dung có lợi cho NLĐ như: Trong thời gian thử việc, NLĐ được hưởng 100% lương cơ bản và các phụ cấp theo quy định của công ty; Laođộng nữ mang thai giai đoạn cuối được nghỉ 15 ngày hưởng nguyên lương và các phụcấp trước sinh; NLĐ có con mắc bệnh nặng, hiểm nghèo được công ty hỗ trợ chonghỉ hưởng lương 60 ngày làm việc,…
Sau khi ký kết TƯLĐTT, BCHCĐCS thông báo toàn bộ nội dung củaTƯLĐTT đến NLĐ và dán thỏa ước ở những nơi mà NLĐ có thể dễ dàng đọc được.Tất cả những nội dung ký kết trong thỏa ước được NSDLĐ tuân thủ thực hiện Quan
hệ lao động tại công ty hài hòa góp phần quan trọng trong việc ổn định sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp, cải thiện và nâng cao đời sống cho NLĐ Công ty côngnhận và tôn trọng các quyền cơ bản của NLĐ trong đó có quyền tự do hiệp hội vàTLTT Những NLĐ muốn liên kết và tổ chức một cách hợp pháp có toàn quyền tự dohiệp hội trong công ty theo luật pháp và quy định của địa phương
Việc sử dụng hiệu quả nhiều kênh trao đổi thông tin và tham khảo ý kiến cũngnhư thực hiện tốt TLTT giúp cho thông tin được trao đổi thường xuyên, liên tục vàhiệu quả ở công ty TNHH may Ananta Năng suất lao động, tinh thần và thái độ làmviệc, sự gắn kết của NLĐ ngày càng cải thiện Kể từ khi thành lập cho đến nay, công
ty chưa từng xảy ra TCLĐ hay ngừng việc, kể cả khi các doanh nghiệp trong ngànhxảy ra đình công thì tình hình QHLĐ tại công ty vẫn ổn định
a Khảo sát thường niên tại Công ty Cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk
Trang 10Khảo sát thường niên: Hàng năm, Vinamilk tổ chức khảo sát ý kiến nhân viênnhằm đo lường và ghi nhận sự nhận biết và thỏa mãn của nhân viên đối với hình ảnhCông ty, môi trường làm việc, công việc hiện tại, các mối quan hệ làm việc và cáchoạt động của Công ty Năm 2019, tỷ lệ nhân viên tham gia khảo sát đạt mức 95,1%
và bình quân mức độ hài lòng nhân viên đạt mức 87,7%
Người Lao động có thể gửi các ý kiến, kiến nghị của mình ở các kênh:
Hòm thư góp ý: Các cơ sở sản xuất của Vinamilk đều có trang bị các hòm thư
để người lao động phản ánh ý kiến của mình
Về hình thức gửi ý kiến trực tuyến, hộp mail của công ty luôn sẵn sàng tiếpnhận các ý kiến: vinamilk@vinamilk.com.vn
Ngoài ra đối với các trường hợp có tính chất nhạy cảm hoặc người lao độngmuốn bảo mật thông tin thì có thể liên hệ qua kênh thông tin bằng email của bộ phận
hoặc điện thoại
Vinamilk còn tổ chức các Hội nghị thường niên Người Lao động nhằm giảiđáp thắc mắc của cán bộ công nhân viên với các câu hỏi đã được tổng hợp từ trước.II.2 Hình thức đối thoại tham vấn
II.2.1.Hình thức đối thoại trực tiếp:
b “Họp mười phút” trong quan hệ lao động tại Công ty Cổ phần sữa ViệtNam Vinamilk
Họp mười phút là cuộc họp diễn ra hằng ngày, được tổ chức ngay tại nơi làmviệc nhằm phát hiện và giải quyết các vấn đề mới nảy sinh trong ngày làm việc hômtrước
● Mục đích:
Mục đích của việc tổ chức cuộc họp này là để thể hiện thiện chí đối thoại củacon người trong công ty, đặc biệt mở ra những cơ hội đối thoại trực tiếp giữa côngnhân và quản lý Tại cuộc họp này công nhân được nêu ra những quan điểm, câu hỏi.Tại cuộc họp này công nhân được quyền đưa ra các câu hỏi và lập tức được phản hồi.Chính vì vậy công ty cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk tổ chức cuộc họp này hàng
Trang 11ngày với các phân xưởng, tổ sản xuất tại nơi làm việc để lắng nghe và giải quyết cácvấn đề phát sinh trong ngày làm việc.
● Ý nghĩa:
Cuộc họp mười phút tại công ty cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk có ý nghĩaquan trọng để phát hiện và giải quyết vấn đề ngay từ khi mới phát sinh Ví dụ như:Các vấn đề liên quan đến công việc, sản xuất hàng ngày, phân chia các đầu công việchay là các thắc mắc liên quan đến sản xuất của người công nhân lên với quản đốc, cácvấn đề liên quan đến các sự cố phát sinh trong công việc như: mất điện, hư hỏngtrang thiết bị, xin nghỉ, đều sẽ được phản hồi trực tiếp tại cuộc họp mười diễn ra vàotrước ca làm việc tại công ty cổ phần sữa Việt Nam Vinamilk