TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI (CS2) KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI ***** BÀI TIỂU LUẬN MÔN TÂM LÝ HỌC LAO ĐỘNG Chủ đề THỰC TRẠNG CÁC TRẠNG THÁI TÂM LÝ CỦA ĐỘI NGŨ NHÂN VIÊN Y TẾ TUYẾN ĐẦU CHỐNG DỊCH TRONG ĐẠI[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI (CS2)
KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI -***** -
BÀI TIỂU LUẬN MÔN TÂM LÝ HỌC LAO ĐỘNG
Chủ đề THỰC TRẠNG CÁC TRẠNG THÁI TÂM LÝ CỦA ĐỘI NGŨ NHÂN VIÊN Y TẾ TUYẾN ĐẦU CHỐNG
DỊCH TRONG ĐẠI DỊCH COVID-19
SỐ BÁO DANH: 130 SINH VIÊN THỰC HIỆN: NGUYỄN THỊ NGỌC MAI
MÃ SINH VIÊN: 1953404040963 LỚP: Đ19NL4
GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: NGUYỄN THỊ THOA
TP HỒ CHÍ MINH, tháng 10 năm 2021
Trang 2Điểm số Điểm chữ Chữ ký CBCT 1 Chữ ký CBCT 2
Thang điểm:
- Hình thức trình bày (tối đa 1.5 điểm):………
- Mở đầu; kết luận (tối đa 1.5 điểm): ………
- Nội dung (tối đa 7.0 điểm)………
Tổng điểm:………
Trang 3MỤC LỤC
I ĐẶT VẤN ĐỀ 1
II NỘI DUNG 3
2.1 Cơ sở lý luận các trạng thái tâm lý nảy sinh trong lao động 3
2.2 Một số khái quát về độ ngũ nhân viên y tế và công tác tuyến đầu chống dịch 5
2.3 Một số khó khăn chung và thực trạng các trạng thái tâm lý nảy sinh trong quá trình làm việc của đội ngũ nhân viên y tế tuyến đầu chống dịch 7
2.4 Nhận xét chung 9
III KẾT LUẬN 11
3.1 Kết luận 11
3.2 Một số giải pháp phòng chống các trạng thái tâm lý tiêu cực nảy sinh trong quá trình làm việc cho đội ngũ nhân viên y tế tuyến đầu chống dịch 12
TÀI LIỆU THAM KHẢO 14
Trang 4I ĐẶT VẤN ĐỀ
Dịch Viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của vi-rút Cô-rô-na (Covid-19) gây ra
đã và đang trở thành mối nguy hiểm hàng đầu của toàn nhân loại Kể từ khi được phát hiện lần đầu vào tháng 12/2019 tại Vũ Hán (Trung Quốc), đến nay Covid-19 đã nhanh chóng lây lan ra trên 200 quốc gia và vùng lãnh thổ với tốc độ nhanh chóng, nhiều nơi không thể kiểm soát Tổ chức Y tế thế giới WHO đã chính thức tuyên bố Covid-19 là đại dịch toàn cầu Những con số được cập nhật liên tục, hàng ngày về số người bị nhiễm,
bị chết vì dịch bệnh đã dấy lên sự lo lắng, tâm trạng bất an không chỉ đối với người dân Việt Nam mà còn là đối với toàn nhân loại Covid-19 không chỉ còn là mối quan tâm của mỗi một cá nhân, tổ chức, hay một cộng đồng, quốc gia mà đã trở thành mối quan tâm chung của toàn thế giới.Việt Nam đang là một trong những quốc gia chịu tác động của những ảnh hưởng từ đại dịch Covid 19, Việt Nam đã trải qua 3 đợt bùng phát dịch
và đợt bùng phát dịch lần thứ 4 này tại Việt Nam rất khốc liệt với biến chủng Delta cực
kỳ nguy hiểm – biến chủng đã làm đảo ngược các thành quả phòng chống dịch của Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung và làm thay đổi mọi thứ trong công tác phòng chống dịch ở Việt Nam Có thể nói, đại dịch Covid 19 là cú sốc y tế mạnh mẽ, tác động đến mọi mặt lên nền kinh tế - xã hội Liên tiếp hàng ngày, hàng nghìn ca mắc Covid 19 mới được xác định tại nhiều tỉnh thành trên cả nước, vậy mới thấy được dịch bệnh đang diễn ra phức tạp như thế nào Nhưng bên cạnh đó, hàng ngày cũng có rất nhiều ca mắc Covid được chữa khỏi, từ đó có thể thấy được những đóng góp và cống hiến to lớn từ đội ngũ nhân viên y tế, đang ngày đêm chạy đua với nguy hiểm phải mắc bệnh và chạy
đua với thần chết để cứu chữa cho những bệnh nhân xấu số mắc Covid-19
Các nhân viên y tế làm nhiệm vụ xét nghiệm ngày đêm với tốc độ cực nhanh để sớm phát hiện các ca nghi ngờ để kịp thời ngăn chặn dịch lây lan trong cộng đồng Công việctấp nập, bộn bề, đội ngũ nhân viên y tế tuyến đầu chống dịch phải thường xuyên đối mặt với hàng loạt áp lực, bất ổn trong tình hình đại dịch phức tạp ngày nay Những
sự kiện bất ngờ, không như ý có thể dẫn đến các trạng thái tâm lý khác nhau, tình trạng
sa sút nghiêm trọng kéo dài cả về mặt thể chất lẫn tinh thần
Trạng thái tâm lý là hiện tượng tâm lý đa dạng, phức tạp, tương đối ổn định và bền vững tại một thời điểm nhất định Nó thường làm phông nền cho các hiện tượng tâm lý khác diễn ra trong chiều hướng nhất định Các trạng thái tâm lý có thể nâng cao hay hạ thấp tính tích cực của hoạt động và từ đó ảnh hưởng tới hiệu quả của hoạt động lao động
Trang 5Mỗi môi trường và điều kiện sống khác nhau lại đòi hỏi mỗi người có sự điều chỉnh, thay đổi khác nhau sao cho phù hợp với môi trường, điều kiện đó Đại dịch COVID-19
đã đặt các nhân viên y tế trên toàn thế giới vào một tình huống chưa từng có Nguy cơ xảy ra các trạng thái tâm lý bất lợi ở nhân viên y tế là đặc biệt cao, điều này yêu cầu các chiến binh áo trắng phải thích ứng được với các chính sách, yêu cầu và môi trường làm việc trong tình hình đại dịch Covid -19 Sự xuất hiện của các vấn đề phát sinh trong quá trình làm việc, đem đến cho đội ngũ nhân viên y tế nhiều trạng thái tâm lý khác nhau nảy sinh trong quá trình lao động, tùy theo hoàn cảnh mà đem đến cho họ những yếu tố
tích cực hay tiêu cực Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Thực trạng các
trạng thái tâm lý của đội ngũ nhân viên y tế tuyến đầu chống dịch trong đại dịch Covid-19”, làm đề tài kết thúc môn tâm lý học lao động Để tìm hiểu và phân tích thực
trạng các trạng thái tâm lý của đội ngũ nhân viên y tế tuyến đầu chống dịch và đưa ra một số khuyến nghị giúp phòng chống các trạng thái tâm lý tiêu cực cho đội ngũ nhân viên y tế, góp phần giúp các chiến binh ao trắng yên tâm chống dịch
Trang 6II NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận các trạng thái tâm lý nảy sinh trong lao động
Có thể nói, trạng thái tâm lý trong lao động cũng giống như các hiện tượng tâm lý khác, đều có nguồn gốc từ môi trường bên ngoài và môi trường bên trong Trạng thái tâm lý nảy sinh trong lao động rất đa dạng và muôn màu, muôn vẻ Tuy nhiên có thể đề cập đến một số trạng thái tâm lý phổ biến sau đây: Trạng thái chú ý tâm thế lao động, trạng thái căng thẳng tâm lý, trạng thái mệt mỏi, đơn điệu
2.1.1 Trạng thái chú ý trong lao động
Con người bất kỳ lúc nào cũng bị vô số các kích thích tác động đến ý thức trong quá trình thực hiện hoạt động lao động, điều đó càng thấy rõ hơn Một khối lượng thông tin khổng lồ không ngừng được chuyển tới não Tại một thời điểm nhất định nào đó con người phải lựa chọn, cân nhắc đánh giá thông tin nào là cần thiết, quan trọng cho hoạt động thì sẽ hướng ý thức vào đó, còn hạn chế những thông tin không cần thiết, không
có ý nghĩa tới hoạt động đang hoạt động tới não Trong tâm lý học việc hướng ý thức một cách có lựa chọn vào những sự vật và hiện tượng nhất định, gọi là chú ý
Chú ý là trạng thái tâm lý cá nhân biểu hiện ở sự tập trung của ý thức vào một nhóm sự vật hiện tượng để định hướng hoạt động, bảo đảm điều kiện thần kinh – tâm lý cần thiết cho hoạt động tiến hành có hiệu quả Chú ý sẽ đảm bảo cho các quá trình nhận thức và toàn bộ hoạt động tâm lý có được hiệu suất cao và đạt được kết quả tốt
2.1.2 Trạng thái tâm thế lao động
Hành vi của con người trong hoạt động lao động, đặc biệt trong hoạt động lao động
có những yếu tố bất lợi vừa biểu hiện, vừa là kết quả phản ánh mức độ chuẩn bị sẵn sàng tâm lý cho lao động
Tâm thế lao động là trạng thái tâm lý chuẩn bị sẵn sàng chờ đón, sẵn sàng đi vào hoạt động lao động, để có thể phát huy đầy đủ sức mạnh, ngay tức khắc vào việc giải quyết các nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra các những điều kiện cụ thể
2.1.3 Sự căng thẳng trong lao động
Căng thẳng tâm lý là trạng thái tâm lý của người lao động xuất hiện dưới ảnh hưởng của các yếu tố môi trường lao động, tùy thuộc vào mức độ căng thẳng mà có thể ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực tới hiệu quả của người lao động
Trang 7Căn cứ vào mức độ căng thẳng, người ta chia trạng thái căng thẳng tâm lý thành
ba loại: căng thẳng ở mức độ ôn hòa ( mức độ cho phép), căng thẳng ở mức cực trị (trạng thái căng thẳng quá ngưỡng – stress), và trạng thái trầm uất đình trệ
2.1.4 Sự đơn điệu trong lao động
Sự phát triển của kỹ thuật, sự ứng dụng các thành tựu của khoa học – kỹ thuật vào lao động sản xuất, đã làm thay đổi cơ bản nội dung và tính chất lao động Bên cạnh những ưu việt của quá trình này như yêu cầu cao đối với hoạt động tư duy, thúc đẩy sự phát triển trí tuệ, nâng cao sức sáng tạo của người lao động,…Việc đưa các dây chuyền
tự động hóa vào sản xuất góp phần nâng cao năng suất lao động, giảm bớt gánh nặng cơ bắp, con người có thể dành thời gian cho lao động trí óc, sự hướng tới phân công lao động theo chuyên môn, sự chuyên môn hóa thao tác bằng cách chia nhỏ quá trình lao động để giúp họ có khả năng luyện tập tay nghề, hình thành kỹ xảo lao động Tuy nhiên, nếu thực hiện một loại thao tác ngắn và có tính chất đơn giản, đều đều, có khả năng dẫn đến sự mất hứng thú với lao động, cảm giác buồn tẻ, đơn điệu khi làm việc và có tác động rõ rệt tới cơ thể người lao động, làm cho họ chán chường, mệt mỏi trước thời gian Đơn điệu là trạng thái tâm lý chủ quan làm giảm tính tích cực tâm lý cho người lao động Trạng thái này xuất hiện khi người lao động thực hiện một loại thao tác ngắn hạn, đơn giản, thường xuyên lặp đi lặp lại một cách đều đều mà không đòi sự cố gắng nào của người lao động
2.1.5 Sự mệt mỏi trong lao động
Mệt mỏi là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu khoa học quan tâm tới, đặc biệt là các nhà sinh lý học lao động và tâm lý học lao động Bởi vì sự mệt mỏi ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, tâm trạng, khả năng làm việc của người lao động, làm năng suất lao động giảm sút và dễ xảy ra sự cố, tai nạn lao động
Mệt mỏi là trạng thái tâm lý của người lao động xuất hiện khi có thể bị cạn chất dinh dưỡng, hay thần kinh bị kích thích gây nên những cảm giác mệt nhọc, khó chịu, khi cá nhân phải thực hiện một công việc nào đó kéo dài với cường độ lớn mà không có
sự nghỉ ngơi hợp lý dẫn đến dẫn đến kém năng suất, chất lượng lao động
Mệt mỏi là hiện tượng rối loạn trong tổ chức hoạt động, kết quả của sự cố gắng làm việc quá sức dẫn tới sự thay đổi chức năng trên mọi bình diện của cơ thể: sinh lý, sinh hóa, tâm lý,…
Trang 82.2 Một số khái quát về đội ngũ nhân viên y tế và công tác tuyến đầu chống dịch
Đối với nghề nghiệp y tế, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, một trong những học trò xuất sắc của chủ tịch Hồ Chí Minh, đã có lời khẳng định: “Ít có nghề nghiệp nào trong
xã hội đòi hỏi về phẩm chất và tài năng cao như đối với người làm công tác y tế Đó là một nghề đặc biệt, đòi hỏi sự hiểu biết sâu rộng, tấm lòng nhân ái, từng trải và kinh nghiệm nghề nghiệp mà mọi công việc dù nhỏ đến đâu đều liên quan đến tính mạng con người và hạnh phúc của mỗi gia đình” ( Trích bài phát biểu của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Văn Đồng ngày 27/02/1985) Ở bất kỳ thời kỳ nào, nghề Y luôn là nghề cao quý được xã hội coi trọng, tôn vinh Hơn 200 năm trước, đại danh Y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác đã từng nói: “Suy nghĩ sâu xa, tôi hiểu rằng thầy thuốc là người bảo vệ tính mạng con người, sống chết trong tay mình nắm, phúc họa do một tay mình giữ Thế thì đâu có thể kiến thức không đầy đủ, đức hạnh không trọn vẹn, tâm hồn không rộng lớn, hành vi không thận trọng mà dám liều lĩnh học đòi cái nghề cao quý đó chăng!” Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn hướng tới một chủ nghĩa nhân văn cao cả và trong sáng Điều đó đã trở thành hoài bão, là mục tiêu
và động lực đấu tranh kiên cường và bất khuất của Người Mục tiêu lý tưởng của chủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh là giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và đi đến giải phóng triệt để con người Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng con người là gốc của mọi công việc Mối quan tâm lớn nhất xuyên suốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh là vấn đề con người và sự phát triển con người một cách toàn diện, trong đó xem sức khỏe là vốn quý nhất Người đưa ra những tư tưởng, quan điểm về sức khỏe, về xây dựng và phát triển ngành Y tế Việt Nam, trong đó Người đặc biệt quan tâm đến xây dựng đội ngũ các y bác sĩ, thầy thuốc Trong nội dung bức thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi cán bộ y tế ngày 27/2/1955, Bác viết: “Người bệnh phó thác tính mệnh nơi các cô, các chú Chính phủ phó thác giao cho các cô, các chú việc chữa bệnh tật và giữ gìn sức khỏe đồng bào Đó
là nhiệm vụ rất vẻ vang Vì vậy cần phải thương yêu, chăm sóc người bệnh như anh em ruột thịt của mình, coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn Lương Y phải như từ mẫu”
Y tế là lĩnh vực dịch vụ thiết yếu, là nơi đảm bảo cho chất lượng của nguồn nhân lực ở dạng thể chất “Không có trí tuệ minh mẫn trong một cơ thể yếu ớt” Y tế cũng là lĩnh vực tác động trực tiếp đến kinh tế và điều kiện sống của con người Đội ngũ nhân viên y tế ngày nay bao gồm bác sĩ, y tá, điều dưỡng,…là thành phần vô cùng quan trọng
Trang 9trong việc cung cấp các dịch vụ y tế chất lượng cao Đội ngũ nhân viên y tế đa chuyên ngành, có chuyên môn tốt, có khả năng cung cấp các dịch vụ y tế và lấy người dân làm trung tâm là vô cùng cần thiết để đáp ứng nhu cầu y tế đang thay đổi tại Việt Nam đặc biệt là các bệnh không lây nhiễm và già hóa dân số, và hiện nay là đại dịch Covid 19 đang diễn ra hết sức phức tạp
Gần 2 năm qua, đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội, thách thức hệ thống y tế nước ta cũng như nhiều nước trên thế giới Đó là cuộc chiến chống lại “kẻ thù virus” vô hình nguy hiểm, luôn biến hình, biến dạng để chống lại sự nỗ lực của loài người Đó là thực trạng hệ thống y tế của đất nước
ta còn nhiều hạn chế, khó khăn về cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực, kinh nghiệm chống dịch và vật lực y tế Và là thách thức không chỉ của riêng chúng ta khi việc chống dịch chưa có tiền lệ, vừa làm vừa rút kinh nghiệm… Và đó là sự kéo dài của dịch bệnh từ đầu năm 2020 nên đến đợt dịch lần thứ 4, đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân
đã bị tác động tiêu cực trong thời gian dài
Những đóng góp ý nghĩa, cao cả của đội ngũ y, bác sĩ, cán bộ và nhân viên y tế, những hy sinh, mất mát của họ và các lực lượng tuyến đầu trong thời gian vừa qua Với tinh thần sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì khi tính mạng, sức khỏe của nhân dân bị dịch bệnh đe dọa, chỉ riêng trong đợt dịch thứ 4, đã có hàng chục nghìn cán bộ, nhân viên y tế, kể cả những học viên và sinh viên ngành y ở nhiều địa phương trên cả nước đã hăng hái trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, điều trị người bệnh, lấy mẫu xét nghiệm ở những địa bàn nguy hiểm nhất, nóng bỏng nhất, những nơi nhân dân cần nhất Tổng nhân lực y tế tham gia hỗ trợ chống dịch tại Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam là gần 24 nghìn người, ước tính có khoảng 2.300 nhân viên y tế bị lây nhiễm, trong đó có 02 điều dưỡng và 01 bác sĩ ra đi mãi mãi Ngành y tế đặc biệt là đội ngũ nhân viên y tế đã và đang khẳng định được tâm thế, vị trí, vai trò, trách nhiệm của mình trước tính mạng và sức khoẻ của người dân Hơn 24 nghìn cán bộ nhân viên y tế tham gia chống dịch là hơn 24 nghìn bông hoa đẹp, truyền cảm hứng về đức hy sinh, về trách nhiệm với đồng bào, truyền niềm tin để vượt lên nghịch cảnh, truyền năng lượng tích cực để đi qua những ngày khó khăn của dịch bệnh, bồi đắp thêm truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, tình đồng chí, nghĩa đồng bào ( Theo Bộ Y tế)
Trang 102.3 Một số khó khăn chung và thực trạng các trạng thái tâm lý nảy sinh trong quá trình làm việc của đội ngũ nhân viên y tế tuyến đầu chống dịch
Đội ngũ Y tế với tâm thế lao động, chống dịch Covid 19 mạnh mẽ, các trường hợp F0, F1, được phát hiện và cách ly kịp thời, hàng ngàn bệnh nhân xấu số mắc Covid 19 được chữa khỏi Những chiến sĩ “áo trắng” thầm lặng với công việc chuyên môn Với những con người được xã hội tôn vinh là những “Chiến sĩ thầm lặng nơi tuyến đầu chống dịch” Họ luôn trong trạng thái tâm thế lao động, sẵn sàng chiến đấu với dịch bệnh, bất
kể ngày hay đêm Tuy nhiên, đại dịch Covid 19 đang ngày càng diễn biến phức tạp và lan rộng ra nhiều địa phương trên cả nước, nhất là từ lần thứ 4 bùng phát do biến thể mới Delta xuất hiện, làm cho số lượng bệnh nhân mắc Covid 19 và bệnh nhân chuyển nặng tăng nhanh Tại các cơ sở y tế, khu cách ly, khu phong tỏa và ngay cả trong cộng đồng, các nhân viên y tế đang phải ngày đêm “căng mình” chống dịch, phải đối diện với
áp lực nặng về tâm lý khi bệnh nhân quá đông lại trở nặng nhanh, tỷ lệ tử vong cao, thiếu trang bị, đồ bảo hộ,… nhất là nguy cơ bị lây nhiễm dịch bệnh Covid 19 từ chính người bệnh
Đội ngũ nhân viên y tế, đặc biệt là bác sĩ, điều dưỡng… đóng vai trò quan trọng trong việc ứng phó hiệu quả của hệ thống y tế khi đối phó với các đại dịch, tuy nhiên trong trận chiến chống lại đại dịch Covid-19 đã bước sang tháng thứ 21, phải đối mặt với 4 đợt dịch: áp lực công việc, sự quá tải công việc, tiếp xúc kéo dài với đau khổ, gặp nhiều cái chết không mong muốn có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe tâm lý của đội ngũ nhân viên y tế trên tuyến đầu chống dịch Diễn biến phức tạp, với nhiều ca mắc Covid-19 mới, một số bộ phận đội ngũ nhân viên y tế ngày đêm “căng mình” chống dịch, quá tải về sức lực, thể trạng sức khỏe, tâm lý không còn đảm bảo Việc chú ý sẽ không còn đảm bảo trong quá trình nhận thức và toàn bộ hoạt động tâm lý không có được hiệu suất và kết quả tốt Giai đoạn dịch bệnh căng thẳng, lực lượng tuyến đầu với trách nhiệm nghề nghiệp của mình, đã làm việc liên tục để khoanh vùng, dập dịch, điều trị cho bệnh nhân với cường độ rất cao trong thời gian dài Sự cống hiến của họ đã góp phần khống chế được đại dịch Tuy nhiên, một bộ phận lực lượng tuyến đầu không thể tránh khỏi tổn thương tâm lý Có người chỉ bị căng thẳng nhẹ nhưng cũng có người đã
bị sang chấn tâm lý, trầm cảm Để có thể vượt qua khó khăn, thách thức trong dịch bệnh đòi hỏi sự nỗ lực đội ngũ nhân viên y tế Thực tế nghiệt ngã cho thấy, đội ngũ nhân viên
y tế luôn là đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong dịch bệnh Những vất vả mà họ phải