MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG MỀM CHO NGUỒN NHÂN LỰC ĐỂ MỞ RỘNG CƠ HỘI VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG KHỐI NGÀNH KINH TẾ TẠI TP HCM

Nước ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và đang nâng cao không ngừng văn hóa, kinh tế, đất nước. Để có thể bắt kịp sự phát triển không ngừng của những nước lớn mạnh thì cần sự chung sức của tất cả mọi người, mà lực lượng chủ yếu chính là những người trẻ tuổi. Bởi vì họ là lực lượng nòng cốt, là chủ nhân tương lai của đất nước. Nhất là các bạn sinh viên – nguồn lao động trí thức góp phần quan trọng trong phát triển đất nước. Nhưng thời gian gần đây, vấn đề đang được xã hội quan tâm và phản ánh đó là phần lớn các bạn sinh viên thiếu lỹ năng mềm.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI (CS2) KHOA QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC

-***** -

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN NGUỒN NHÂN LỰC

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG MỀM CHO NGUỒN NHÂN LỰC ĐỂ MỞ RỘNG

CƠ HỘI VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG KHỐI

NGÀNH KINH TẾ TẠI TP HCM

SỐ BÁO DANH: 149

SINH VIÊN THỰC HIỆN: Nguyễn Thị Kim Ngọc

MSSV: 1653404040526

LỚP: D16NL4

1 Đặt vấn đề

Nước ta đang trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập kinh

tế quốc tế và đang nâng cao không ngừng văn hóa, kinh tế, đất nước Để có thể bắt kịp sự phát triển không ngừng của những nước lớn mạnh thì cần sự chung sức của tất cả mọi người, mà lực lượng chủ yếu chính là những người trẻ tuổi Bởi vì họ là lực lượng nòng cốt, là chủ nhân tương lai của đất nước Nhất là các bạn sinh viên – nguồn lao động trí thức góp phần quan trọng trong phát triển đất nước Nhưng thời gian gần đây, vấn đề đang được xã hội quan tâm và phản ánh đó là phần lớn các bạn sinh viên thiếu lỹ năng mềm

Trong thời đại hội nhập, sự thành đạt của mỗi cá nhân không chỉ được đánh giá bởi “kỹ năng cứng” như hàng loạt các bằng cấp, hay số lượng lớn các kinh nghiệm có giá trị và những mỗi quan hệ tốt; mà sự thành đạt còn đươc đánh giá qua “kỹ năng mềm” của mỗi người Trên thực tế, người thành đạt chỉ có 25%

do những kiến thức chuyên ngành, 75% còn lại được quyết định bởi các kỹ năng mềm họ được trang bị Vậy kỹ năng mềm là gì? Kỹ năng mềm đối lập với kỹ năng

kỹ thuật là những thứ sinh viên thường không được học trong nhà trường, không liên quan đến kiến thức chuyên môn mà phụ thuộc vào cá tính của từng người, thuộc về cách sống, cách tích lũy kinh nghiệm từ cuộc sống

Với nền cách mạng công nghiệp 4.0 như hiện nay, kỹ năng mềm ngày càng được các nhà tuyển dụng coi trọng bởi nó là nhân tố quan trọng để đáng giá năng lực của nhân viên cũng như hiệu quả công việc mà người đó mang lại Tuy nhiên,

có những sinh viên học rất tốt các môn trong trường đại học nhưng khi đi làm việc lại gặp rất nhiều khó khăn Trong hàng trăm sinh viên chỉ có số ít người đáp ứng được yêu cầu của các nhà tuyển dụng Kỹ năng mềm quyết định khả năng bạn có thể trở thành nhà lãnh đạo, thính giả, nhà thương thuyết hay người hòa giải xung đột,… Kỹ năng mềm còn được hiểu là khả năng thích ứng với môi trường làm

việc, giải quyết khủng hoảng, xây dựng niềm tin, làm việc nhóm, tinh thần sáng tạo, học hỏi, tiếp cận cái mới, thiết lập quan hệ…

Một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Giáo dục cho thấy 90% sinh viên thiếu kỹ năng mềm sau khi ra trường, đặc biệt là khả năng tập trung cho hành trang vào đời của mình Nhiều sinh viên tốt nghiệp ra trường với tấm bằng khá, giỏi nhưng khi nộp hồ sơ lại không được các nhà tuyển dụng đánh giá cao, thậm chí bị loại ngay từ vòng đầu Lý do được đưa ra là do sinh viên thiếu kỹ năng mềm trầm trọng, cụ thể là kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng quản lý thời gian, kỹ nằng giao tiếp… Bằng cấp là quan trọng nhưng năng lực thật sự và kinh nghiệm của các bạn mới là yếu tố quyết định

Qua đây chúng ta có thể thấy được sự nghiêm trọng trong việc học tập của sinh viên hiện nay Thiếu lẫn cả kiến thức nền tảng và cả kỹ năng mềm cộng thêm một phương pháp học kém hiệu quả Nó đã làm cho chất lượng giáo dục đại học của Việt Nam đi xuống trầm trọng Đây chính là dấu hiệu cảnh báo cho giáo dục Việt Nam Liệu đất nước có phát triển được khi mà tầng lớp trẻ lại như vậy? Thực trạng việc phát triển kỹ năng mềm của sinh viên hiện nay? Giải pháp nhằm tăng cường thực hành kỹ năng mềm cho sinh viên?

2 Thực trạng việc phát triển kỹ năng mềm của sinh viên hiện nay

2.1 Những cơ hội và thách thức cho sinh viên khối kinh tế

2.1.1 Cơ hội

Trong những năm gần đây cùng với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, ngành kinh tế đã và đang trở nên “hot” và là sự lựa chọn của nhiều bậc phụ huynh cũng như nhiều bạn bạn học sinh mong muốn bước vào cánh cửa đại học Các trường thuộc khối kinh tế cũng liên tục tăng chỉ tiêu đào tạo khối ngành kinh tế qua các năm, cụ thể là năm 2017 chỉ tiêu đào tạo của trường Đại học Kinh tế TP.HCM là

4400 chỉ tiêu (nguồn Cổng tuyển sinh) , trường Đại học tài chính Marketing là

1700 chỉ tiêu (nguồn dân trí Việt Nam) , Đại học Ngân hàng TP.HCM là 1750 chỉ tiêu (nguồn Tri thức trực tuyến),… Bên cạnh đó còn rất nhiều trường thuộc khối

kỹ thuật mở các lớp đào tạo chương trình kế toán – kiểm toán như : Đại học Giao thông vận tải, Đại học Mỏ địa chất,…Có thể thấy lượng sinh viên đầu vào được đào tạo chuyên ngành kinh tế rất lớn Câu hỏi đặt ra rằng, liệu có đủ việc làm cho toàn bộ số sinh viên được đào tạo trên?

Thực tế, nhu cầu về nguồn nhân lực ở các công ty là rất lớn Bởi doanh nghiệp nào cũng cần đến các nhân viên kinh tế ( kế toán – kiểm toán viên hay chuyên gia tài chính, marketing,…) Cụ thể nhu cầu nguồn nhân lực trong lĩnh vực

kế toán, tài chính, kiểm toán mỗi năm là 150 – 200 người/ 1 công ty kiểm toán Năm 2014 TP.HCM phát triên 25000 doanh nghiệp, sang năm 2015 con số này tăng lên 31300 và lên 36300 doanh nghiệp trong năm 2016, trong năm 2017 số doanh nhiệp thành lập mới đạt khoảng 43500 doanh nghiệp Thêm vào đó thị trường tài chính phát triển ngày càng mạnh mẽ đòi hỏi một lượng lớn nguồn nhân lực

2.1.2 Thách thức

Chúng ta thấy rằng cơ hội việc làm ở lĩnh vực kinh tế thực sự rât lớn Sinh viên khi tốt nghiệp ngành kinh tế có cơ hội việc làm đa dạng trong nhiều ngành nghề, lĩnh vực khác nhau Nhưng tại sao vẫn có rất nhiều sinh viên kinh tế tốt nghiệp ra trường vẫn không có việc làm hay phải làm trái nghề? Vấn đề ở đây chính là ở chỗ các bạn sinh viên chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu của nhà tuyển dụng Mỗi nhà tuyển dụng có một số đòi hỏi nhất định mà các ứng viên phải đáp ứng được mới có cơ hội được nhận vào làm Họ không chỉ đòi hỏi ở sinh viên những kiến thức đã tích lũy được khi ngồi trên giảng đường đại học mà còn đòi hỏi những kỹ năng và các tố chất khác cần có Nhà tuyển dụng đánh giá cao nhất ở

một ứng viên đó là thái độ, tiếp đến là kỹ năng và cuối cùng là kiến thức Thái độ ở đây là ý thức cầu tiến, ham học hỏi, tích cực, chịu khó, không chê ngại việc… Kỹ năng ở đây là các kỹ năng về chuyên môn: kỹ năng hạch toán sổ sách theo thông lệ Việt Nam và quốc tế, kỹ năng lập báo cái tài chính, đọc hiểu báo cáo tài chính, viết báo cáo kiểm toán, lập báo cáo thuế,…Kỹ năng mềm bổ trợ: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng quản lý thời gian, kỹ năng thuyết trình Cuối cùng

là kiến thức, để đi từ kiến thức (cái có trong đầu) đến kỹ năng, kỹ xảo thì đó là cả một quá trình Nhà tuyển dụng cho rằng thái độ và kỹ năng không chỉ đơn giản là học tập trong một thời gian ngắn mà nó là quá trình lâu dài rèn luyện, phấn đấu

Họ có thể chi ra những khoản tài chính để đào tạo chuyên môn nghiệp vụ cho các ứng viên định kỳ nhưng để thay đổi thái độ và kỹ năng thì không thể một sớm một chiều

Dựa trên kết quả nghiên cứu về “Yêu cầu của nhà tuyển dụng về những kỹ năng đối với sinh viên mới tốt nghiệp các ngành quản lý – kinh tế: Ứng dụng phương pháp phân tích nội dung” của TS Vũ Thế Dũng – Trần Thanh Tòng

(Khoa Quản Lý Công Nghiệp – Đại học Bách Khoa TP.HCM), nghiên cứu chỉ ra rằng:

Bảng 2.1: Yêu cầu về kỹ năng đối với sinh viên mới tốt nghiệp phân theo hình thức sở hữu, ngành và vị trị tuyển dụng

Stt Kỹ năng Toàn

mẫu Theo hình thức sở hữu Ngành Theo vị trí tuyển dụng

Nước ngoài

TNHH Liên Doanh

Cổ phần

Sản xuất

Dịch

vụ

Sản xuất –

Hành chính

Tiếp thị

- kinh

Kế toán –

chất lượng – mua hàng

– nhân

sự

doanh – Chăm sóckhác

h hàng

tài chính

Nhóm 1: Cơ

bản

1 Ngoại ngữ 78% 91% 69% 89% 68% 76% 80% 80% 81% 79% 79%

2 Tin họcvăn

phòng

65% 68% 68% 70% 53% 62% 68% 57% 74% 60% 74%

3 Giao tiếp 42% 38% 42% 44% 47% 36% 46% 23% 53% 52% 24%

4 Làm việc

độclập

30% 32% 30% 30% 25% 28% 31% 30% 33% 30% 24%

Nhóm 2: Giá

trị gia tăng

5 Tổ chức 19% 19% 25% 11% 10% 16% 21% 23% 29% 13% 10%

6 Quản Lý 19% 19% 19% 19% 17% 27% 11% 37% 14% 13% 17%

7 Phân tích 18% 18% 11% 22% 27% 14% 21% 17% 4% 25% 24%

8 Làm

việcnhóm

15% 18% 8% 30% 15% 13% 17% 22% 17% 10% 17%

9 Tin

họcchuyên

ngành

14% 21% 13% 4% 10% 19% 11% 20% 6% 7% 40%

10 Truyềnthông 14% 9% 13% 15% 22% 10% 17% 12% 17% 18% 14%

11 Hoạchđịnh 13% 9% 13% 15% 17% 9% 15% 12% 14% 13% 10%

12 Đàm phán 13% 18% 6% 11% 17% 11% 14% 14% 7% 25% 2%

Nhóm 3:

Nhà lãnh

đạo tương

lai

13 Tổng hợp 9% 5% 6% 7% 24% 8% 11% 7% 4% 16% 5%

14 Lãnh đạo 5% 3% 6% 0% 8% 5% 5% 7% 4% 3% 2%

15 Xây dựngvà

phát triển

quan hệ

5% 5% 6% 0% 3% 5% 5% 3% 4% 9% 2%

16 Tổ

chứcnguồn

nhân lực

4% 1% 8% 0% 2% 5% 3% 0% 10% 0% 0%

17 Ra quyếtđịnh 3% 3% 4% 0% 2% 2% 4% 2% 3% 4% 2%

Số kỹ năng

trung bình

trên một

vịtrí tuyển

dụng

3.63 3.82 3.45 3.70 3.67 3.4 3.8 3.8 3.8 3.5

Chúng ta có thể nhận thấy các lĩnh vực khác nhau thì yêu cầu về các kỹ năng khác nhau Nếu phân tích các kỹ năng theo lĩnh vực ngành nghề hoạt động của doanh nghiệp thì yêu cầu của doanh nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ cao hơn hẳn

so với các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất Đăch biệt, nhóm doanh nghiệp dịch vụ yêu cầu cao hơn hẳn về kỹ năng như giao tiếp, truyền thông, làm việc nhóm, ngoại ngữ Trong khi đó doanh nghiệp sản xuất yêu cầu cao hơn hẳn về kỹ năng tin học chuyên ngành và quản lý Và từ bảng trên ta có thể nhận thấy rằng các kỹ năng mềm như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng làm việc độc lập, kỹ năng làm việc nhóm,… là tiêu chí đánh giá của các nhà tuyển dụng

2.1.3 Sinh viên tốt nghiệp đều phải đào tạo lại

Theo kết quả khảo sát từ đề tài trọng điểm cấp Bộ do Đại học Sư phạm TP HCM thực hiện, các nhà tuyển dụng phải đào tạo lại cho hơn 50% sinh viên tốt nghiệp, vì không đáp ứng được yêu cầu chuyên môn Nhiều đại biểu cho rằng, quy

mô kinh doanh ngày càng phát triển nên môi trường cạnh tranh cũng ngày càng quyết liệt, nên đòi hỏi chất lượng nguồn nhân lực cũng ngày càng được nâng cao nhưng bộ máy tài chính – kế toán hiện nay rất thấp Tuy phổ cập đại học nhưng phần lớn năng lực chuyên môn chưa thực sự đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, thiếu kiến thức, kỹ năng về lĩnh vực Do vậy nhiều đơn vị không tuyển được người

Đơn cử trường hợp tuyển dụng của tập đoàn Intel Giám đốc kỹ thuật Michael Lương cho biết tập đoàn này sử dụng bài test đối với 2.000 sinh viên năm cuối tại 5 đại học lớn ở TP HCM Kết quả, chỉ có 90 em đáp ứng trên 60% yêu cầu theo quy định tuyển dụng

2.2 Những nhân tố ảnh hưởng tới việc tăng cường thực hành kỹ năng mềm của

sinh viên hiện nay

2.2.1 Nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng của kỹ năng mềm

Bên cạnh nhận thức đúng về tầm quan trọng của kỹ năng mềm trong học tập, công việc và cuộc sống của số lượng lớn các bạn sinh viên Có những bạn sinh viên năng động, tự tìm kiếm các cơ hội để học tập trau dồi các kỹ năng mềm cho bản thân Thì hiện nay một phần không nhỏ các bạn sinh viên còn khá xa lạ với cụm từ “kỹ năng mềm” Các bạn không có sự nhận thức đúng về tầm quan trọng của kỹ năng mềm trong cuộc sống ngày nay nên chỉ nghĩ rằng học thật giỏi là đủ

và chắc chắn sẽ thành công khi vào đời, dẫn đến các bạn không để ý đến những sự kiện, buổi hội thảo có liên quan đến kỹ năng mềm, không tìm tòi hay tích cực tham gia các khóa học cũng như rèn luyện những kỹ năng mềm cần thiết Quan điểm này không sai nhưng chưa đủ, bạn học giỏi chuyên môn nhưng chưa chắc bạn có thể thích ứng nhanh với công việc hay sự thay đổi về “môi trường” cuộc sống Bạn

có thành tích học tập mà ai nhìn vào cũng thật đáng nể nhưng chưa chắc đã có được cảm tình với nhà tuyển dụng, đó là bạn đã thiếu một yếu tố quan trọng: “kỹ năng mềm” Từ nhận thức sai dẫn đến suy nghĩ kỹ năng mềm là không quan trọng

và hành động không rèn luyện kỹ năng mềm đã lấy đi nhiều cơ hội đáng lẽ thuộc

về các bạn nếu như các bạn có kỹ năng cần thiết Bạn học không xuất sắc, nhưng bạn luôn mạnh dạn, tự tin trong bất kỳ tình huống thay đổi nào và bạn luôn đạt được kết quả tốt nhất, đó là bạn đã có kỹ năng mềm

2.2.2 Ý thức của sinh viên trong việc rèn luyện kỹ năng mềm

Nhận thức đúng mang đến cho các bạn một định hướng đúng , vạch ra cho các bạn chom đường cụ thể để đạt tới mục tiêu mà các bạn đặt ra Nhưng nếu không có sự chủ động và nếu bản thân bạn không đạt được sự quyết tâm thực hiện thì bạn sẽ rất khó đạt được những mục tiêu bạn đặt ra Với việc rèn luyện kỹ năng mềm của các bạn cũng tương tự

Các bạn có nhận thức đúng về tầm quan trọng của kỹ năng mềm lại không chủ động trong việc rèn luyện những kỹ năng mềm cho bản thân Nhiều bạn mặc

dù nhận thức được nhưng với tâm lý ỷ lại, thiếu sự chủ động nên các bạn bỏ qua nhiều cơ hội rèn luyện kỹ năng mềm Còn với nhiều bạn đã tham gia lớp kỹ năng mềm nhưng do thiếu tính sáng tạo áp dụng những kỹ năng đã học vào thực tế cuộc sống, các bạn cũng dễ chán nản và cho rằng mình không có tố chất trong việc rèn luyện những kỹ năng mềm đó Rèn luyện kỹ năng mềm là một quá trình đi từ lý thuyết đến thực hành Nếu thực sự đam mê với các môn học kỹ năng mềm các bạn

sẽ nhận ra một điều một khóa học kỹ năng mềm sec thực sự bắt đầu khi các bạn kết thúc khóa học đó Bởi để hoàn thiện những kỹ năng mềm của bản thân đó là một quá trình rèn luyện không ngừng Do vậy, nếu các bạn không có ý thức tự rèn luyện những kỹ năng mềm quan trọng thì bản thân các bạn sẽ không thể hoàn thiện được những kỹ năng mềm đó cho dù bạn có nhận thức đúng tầm quan trọng của kỹ năng mềm đi chăng nữa Còn nếu bạn có ý thức rèn luyện, học hỏi để không ngừng nâng cao kỹ năng mềm của bản thân, các bạn sẽ luôn nắm bắt được những cơ hội trong học tập, công việc và cuộc sống

2.2.3 Công tác đào tạo của nhà trường

Do ảnh hưởng một thời gian dài của nền giáo dục thụ động nên sinh viên

và nhân sự làm việc tại các công sở ở Việt Nam hiện tại vẫn còn hạn chế về kỹ năng mềm

Chương trình đổi mới phương pháp dạy học của ngành giáo dục được coi

là lấy học sinh làm trung tâm nhưng cũng chưa đáp ứng được những vấn đề liên quan kỹ năng sống Nhiều bạn học giỏi, nhưng ngoài điểm số cao, khả năng tự chủ

và kỹ năng giao tiếp là rất kém Theo một nghiên cứu mới đây của Viện Nghiên cứu Giáo dục Việt Nam có đến 90% sinh viên tốt nghiệp ra trường bị đánh giá là thiếu kỹ năng mềm, 10% sinh viên không tìm được việc làm do không đáp ứng được nhu cầu về kỹ năng mềm

Mỗi năm số lượng các bạn sinh viên tốt nghiệp ra trường là rất lớn, nhưng

tỉ lệ các bạn được tuyển dụng thì lại rất thấp Nhu cầu về nhân lực ở các công ty trong nước của chúng ta là rất lớn nhưng không thể nào tuyển đủ người, còn sinh viên thì ra trường rất nhiều nhưng vấn thất nghiệp Đây là một điều rất nghịch lý, nhưng nó rất thực tế với thị trường lao đông hiện nay Lý do chủ yếu là chất lượng đào tạo nhân lực của chúng ta vẫn còn rất nhiều những hạn chế, những kỹ năng được trang bị không phù hợp với thị trường nên năng suất lao động thấp Như vậy

có thể thấy được điểm yếu nhất trong giáo dục của chúng ta hiện này là việc hời hợt, bỏ qua việc giáo dục kỹ năng mềm Đây là cái mà các nhà tuyển dụng đang rất quan tâm và đánh giá rất cao, đặc biệt là các công ty có vốn nước ngoài

Công tác tổ chức hướng nghiệp cho sinh viên còn quá sơ sài dẫn đến tình trạng nhiều sinh viên đăng ký theo học ngành mình không yêu thích và đam mê

Họ học cho có lệ, chẳng mấy mặn mà và chỉ dành một ít thời gian cho các môn