BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÀI TẬP HỌC KÌ MÔN CÔNG PHÁP QUỐC TẾ Đề số “Phân tích các vấn đề pháp lý và thực tiến giải quyết tranh chấp quốc tế của Trọng tài thường trực Lahaye” HỌ VÀ TÊN LỚ.
Trang 1BÀI TẬP HỌC KÌ
MÔN CÔNG PHÁP QUỐC TẾ
Đề số: “Phân tích các vấn đề pháp lý và thực tiến giải quyết tranh chấp quốc tế của Trọng tài thường trực Lahaye”.
BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
: NHÓM
Trang 2MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh tình hình tranh chấp giữa nhiều quốc gia trên thế giới hiện nay diễn ra ngày càng căng thẳng, phức tạp thì việc tìm hiểu và áp dụng một cách thuận lợi các quy tắc tố tụng của các cơ quan tài phán quốc tế để giải quyết các tranh chấp đó một cách hòa bình, tránh các cuộc xung đột vũ trang là một trong những nhu cầu cấp thiết Đây cũng là nhiệm vụ đặt ra cho những nhà làm luật, những chuyên gia và các nhà nghiên cứu luật quốc tế của các quốc gia Trong đó, Trọng tài thường trực Lahaye được nhiều nước thừa nhận rộng rãi, ưu tiên lựa chọn làm cách thức để giải quyết các tranh chấp quốc tế Để hiểu ró hơn
về cách giải quyết của Lahaye, em xin lựa chọn đề tài số 10 để làm bài tập học kì: “Phân tích các vấn đề pháp lý và thực tiến giải quyết tranh chấp quốc tế của Trọng tài thường trực Lahaye”
NỘI DUNG
I/
Các vấn đề pháp lý của Trọng tài thường trực Lahaye
1 Bản chất của Tòa trọng tài thường trực La Haye
- PCA là một biểu hiện cụ thể của phương thức trọng tài trong giải quyết tranh chấp Hình mẫu trọng tài hiện đại được ghi nhận lần đầu tiên trong Hiệp ước Jay ngày 19/11/1794 giữa Anh và Mỹ nhằm giải quyết những vấn đề phát sinh giữa hai nước sau cuộc chiến tranh giành độc lập của Mỹ Tuy nhiên, phải đến PCA thì phương thức trọng tài mới được thể hiện một cách trọn vẹn, đầy đủ
và tập trung bởi một Công ước quốc tế đa phương, có hiệu lực tồn tại lâu dài và được nhiều nước công nhận
- PCA là một phương thức giải quyết tranh chấp hoàn toàn dựa trên sự thỏa thuận của các bên tham gia tranh chấp Phù hợp với bản chất của phương thức trọng tài, hoạt động giải quyết tranh chấp quốc tế của PCA hoàn toàn dựa trên cơ sở sự tự nguyện, thỏa thuận của các bên tham gia tranh chấp Điều này thể hiện rõ nhất ở trình tự, thủ tục giải quyết một vụ tranh chấp của PCA (Điều
15 Công ước La Haye 1899 cũng như Điều 37 Công ước La Haye 1907)
Trang 3- PCA có thẩm quyền giải quyết tranh chấp rất rộng về phạm vi vụ việc cũng như phạm vi chủ thể Ngoài ra, các quy tắc tố tụng mà các bên được phép lựa chọn khi giải quyết tranh chấp được ban hành trong thời gian sau khi PCA đi vào hoạt động cho thấy PCA có thẩm quyền giải quyết tranh chấp giữa quốc gia với nhau, giữa quốc gia với các tổ chức, giữa cá nhân với cá nhân và giữa tổ chức với cá nhân Đây là điểm tương đối khác biệt của PCA so với các cơ quan tài phán quốc tế khác như ICJ chỉ giải quyết tranh chấp giữa các chủ thể là quốc gia, Tòa hình sự quốc tế (ICC) chỉ xét xử các cá nhân phạm các tội chống lại loài người, Tòa án quốc tế về luật biển (ITLOS) chỉ giải quyết các tranh chấp liên quan đến biển đảo, Điều này góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho PCA khi thụ lý giải quyết các vụ tranh chấp
2 Thủ tục giải quyết tranh chấp của Tòa trọng tài thường trực Lahaye
Theo Công ước La Haye 1899, trình tự thủ tục giải quyết một vụ tranh chấp bao gồm các bước sau đây:
- Ký Thỏa thuận trọng tài: Điều 31 Công ước La Haye 1899 quy định các bên tham gia tranh chấp mà muốn giải quyết tại PCA phải ký một Thỏa thuận trọng tài trong đó nói rõ nội dung tranh chấp, phạm vi thẩm quyền của Trọng tài viên đồng thời cam kết sẽ tuân thủ nghiêm túc mọi phán quyết của Trọng tài Điều 52 Công ước La Haye 1907 quy định cụ thể hơn về nội dung của Thỏa thuận trọng tài về cách thức chỉ định Trọng tài viên, những quyền quyết định đặc biệt của Tòa, nơi tiến hành giải quyết, ngôn ngữ sẽ được sử dụng,
- Giải quyết các vấn đề có liên quan đến Thỏa thuận trọng tài: Theo Điều
53 Công ước La Haye 1907 thì PCA sẽ có thẩm quyền giải quyết các vấn đề có liên quan đến Thỏa thuận trọng tài nếu các bên có yêu cầu Trong một số trường hợp đặc biệt, việc thay đổi nội dung của Thỏa thuận trọng tài cũng được giải quyết dù chỉ có một bên tham gia tranh chấp yêu cầu Ví dụ: Tranh chấp bị ràng buộc bởi một Hiệp định về trọng tài được ký kết sau thời điểm Công ước LaHaye 1907 có hiệu lực trong đó quy định thẩm quyền thay đổi Thỏa thuận trọng tài thuộc về PCA
Trang 4- Chỉ định Trọng tài viên và thành lập Hội đồng trọng tài: Theo Điều 32 Công ước La Haye 1899 thì các nghĩa vụ của Trọng tài viên được trao cho một Trọng tài viên duy nhất hoặc một vài Trọng tài viên được chọn bởi các bên tham gia tranh chấp bất kỳ người nào mà họ mong muốn hoặc chọn lựa trong số các thành viên của PCA được quy định bởi Công ước La Haye 1899
- Thủ tục tố tụng trọng tài: Theo quy định của Công ước La Haye 1899 (Điều 39 – Điều 50), về nguyên tắc, thủ tục tố tụng trọng tài gồm 02 giai đoạn riêng biệt: kiểm tra sơ bộ (preliminary examination) hoặc giai đoạn bào chữa (pleading) theo Công ước La Haye 1907 và giai đoạn tranh luận (discussion) hoặc giai đoạn tranh luận trực tiếp (oral discussion) theo Công ước La Haye 1907
- Ban hành phán quyết trọng tài: Theo quy định của Công ước La Haye
1899 (Điều 52 – Điều 57) mỗi Trọng tài viên độc lập trong việc đưa ra quyết định của mình Quyết định của Hội đồng trọng tài được thông qua theo nguyên tắc đa số Phán quyết trọng tài được ký bởi từng thành viên của Hội đồng trọng tài Những thành viên có ý kiến phản đối khi ký được ghi lại ý kiến của mình Phán quyết trọng tài sẽ được công bố công khai tại phiên họp giải quyết tranh chấp Phán quyết của Hội đồng trọng tài chỉ có giá trị ràng buộc đối với các bên
đã ký Thỏa thuận trọng tài Mỗi bên tranh chấp phải trả phần phí tổn riêng của mình và phần bằng nhau đối với phí tổn trả cho Hội đồng trọng tài Công ước La Haye 1907 cũng có những quy định tương tự
II/ Thực tiễn giải quyết tranh chấp quốc tế của Trọng tài thường trực Lahaye Vụ tranh chấp chủ quyền biển đảo Palmas giữa Hà Lan và Mỹ năm 1928.
1 Giới thiệu chung:
Hòn đảo Palmas có chiều dài khoảng 2 dặm và chiều rộng khoảng ¾ dặm với số lượng dân cư khoảng 750 người vào thời điểm phán quyết của Tòa trojg tài thường trực Lahaye được tuyên Vị trí đảo Palmas ở giữa đảo Mindanao của lãnh thổ Philippines và đảo Nasusa- là một hòn đảo phát hiện bởi Công ty Đông
Trang 5Ấn của Hà Lan Năm 1898 nước Tây Ban Nha đã nhượng lại đảo Palmas cho
Trang 6Philippines bằng công ước Paris năm 1898 Từ thời điểm đó Mỹ đặt đảo Palmas nằm bên trong biên giới Philippines, thuộc địa của Mỹ Đến năm 1906 Mỹ nhận
ra rằng Hà Lan cũng đã thiết lập chủ quyền đối với đảo Palmas, tranh chấp phát sinh và hai bên đã đồng ý đưa vụ việc ra giải quyết tại tòa trọng tài thường trực Lahaye
2 Lập luận và phán quyết của trọng tài:
Trọng tài viên ông Max Huber đã giải quyết theo hướng có lợi cho Hà Lan và lập luận rằng Hà Lan đã thực hiện chủ quyền thực tế đối với đảo Palmas dựa trên cơ sở các bên tranh chấp đưa ra:
- Phải là người phát hiện ra đầu tiên:
Trong lần tranh luận đầu tiên giữa hai bên, Mỹ lập luận rằng Mỹ là nước
có chủ quyền đối với đảo Palmas vì Tây Ban Nha đã nhượng lại chủ quyền đối với lãnh thổ của Philippines cho Mỹ bằng Hiệp định Pari trong đó có đảo Palmas vì Tây Ban Nha là chủ thể đầu tiên phát hiện ra đảo Palmas Theo Mỹ hủ quyền đối với một lãnh thổ không được thiết lập đơn giản bởi hành vi vẽ bản đồ
mà phải thông qua một Công ước và Mỹ đã viện dẫn công ước Munster ngày 30/01/1648 giữa Tây Ban Nha và Hà Lan Tại điều V Công ước có liên hệ tới vấn đề lãnh thổ giữa Tây Ban Nha và công ty Đông Ấn của Hà Lan Như vậy đảo Palmas là một phần của lãnh thổ Philippines và Mỹ đã chiếm giữ Phi sau chiến thắng Tây Ban Nha 1896 Như vậy Mỹ đã thực hiện quyền chiếm hữu của người phát hiện đầu tiên thông qua sự chuyển nhượng quyền sở hữu hợp pháp từ Tây Ban Nha, Trọng tài viên cũng đã đồng ý rằng không có quy định nào của pháp luật quốc tế hiện đại không công nhận việc chuyển giao lãnh thổ qua chuyển nhượng Tuy nhiên Trọng tài viên đã lưu ý rằng Tây Ban Nha không thể chuyển giao một cách hợp pháp vùng lãnh thổ mà họ không phải là người sở hữu hợp pháp và Hiệp định Paris không thể chuyển đảo Palmas cho Mỹ một các hợp pháp nếu Tây Ban Nha không thực hiện quyền của người chiếm hữu nó trên thực tế Chính vì vậy, lập luận của Mỹ đối với vụ kiện về việc Mỹ có chủ quyền đối với đảo Palmas vì là chủ thể phát hiện ra đầu tiên đã dựa trên cơ sở pháp lý tương đối yếu
Trang 7- Không có bất kỳ quy định nào của pháp luật quốc tế cho rằng vị trí của một hòn đảo gần với đất liền của quốc gia nào thì thuộc chủ quyền của quốc gia đó.Như vậy lập luận của Mỹ cho rằng đảo Palmas thuộc chủ quyền Philippines bởi lãnh thổ của Phi gần với vị trí của đảo là không có cơ sở pháp lý
=> Mỹ không có đủ các bằng chứng chứng minh rằng Tây Ban Nha là chủ thể
đã thực hiện chủ quyền thực tế đối với đảo mặc dù Tây Ban Nha là quốc gia phát hiện ra Palmas, Hà Lan có đầy đủ các bằng chứng cho thấy Hà Lan là chủ thể đã thực hiện chủ quyền trên thực tế đối với Palmas và thực hiện liên tục công khai Vì vậy Tây Ban Nha không phải là quốc gia có chủ quyền đối với đảo Palmas, việc Tây Ban Nha nhượng quyền sở hữu đảo Palmas cho Mỹ không đủ
cơ sở để Mỹ thiết lập chủ quyền với hòn đảo Phán quyết của Tòa trọng tài thường trực Lahaye đã tuyên đảo Palmas thuộc chủ quyền của Hà Lan
Ngoài ra còn có các vụ tranh chấp nổi tiếng như: vụ tranh chấp quần đảo Hanish giữa Erirea và Yemen năm 1998 đến 1999 và vụ tranh chấp biên giới trên biển giữa Barbados và Trinidad & Tobago năm 2006.
KẾT LUẬN
Mặc dù còn hạn chế như chưa có cơ chế đảm bảo việc thi hành phán quyết, chi phí trọng tài cao nhưng với những ưu điểm đã được khẳng định trong hơn 100 năm phát triển phương thức PCA vẫn luôn là sự lựa chọn tối ưu cho hầu hết các quốc gia về việc giải quyết tranh chấp liên quan đến chủ quyền quốc gia Trong bối cảnh tình hình biển Đông đang diễn ra ngày càng phức tạp thì PCA cũng có thể là một phương thức, giải pháp tuyệt vời để Việt Nam giải quyết những tranh chấp này
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 81 Lê Văn Bình (2009), “Đại dương và Luật quốc tế hiện đại”, Tạp chí khoa học, ĐHQGHN, Luật học
2 Lê Văn Bình (2011), “Giải quyết các tranh chấp quốc tế liên quan đến hoạt dộng của các quốc gia ở Đại dương”, Tạp chí nhà nước và pháp luật
3 Bành Quốc Tuấn (2012), “Phán quyết của Tòa trọng tài thường trực Lahaye về giải quyết tranh chấp biển đảo và bài học cho Việt Nam”, Tạp chí Phát triển và Hội nhập
4 https://www.slideshare.net/trongthuy1/luan-van-toa-an-thuong-truc-la- haye-giai-quyet-tranh-chap-quoc-te
Trang 9MỞ ĐẦU
Trong bối cảnh tình hình tranh chấp giữa nhiều quốc gia trên thế giới hiện nay diễn ra ngày càng căng thẳng, phức tạp thì việc tìm hiểu và áp dụng một cách thuận lợi các quy tắc tố tụng của các cơ quan tài phán quốc tế để giải quyết các tranh chấp đó một cách hòa bình, tránh các cuộc xung đột vũ trang là một trong những nhu cầu cấp thiết Đây cũng là nhiệm vụ đặt ra cho những nhà làm luật, những chuyên gia và các nhà nghiên cứu luật quốc tế của các quốc gia Trong đó, Trọng tài thường trực Lahaye được nhiều nước thừa nhận rộng rãi, ưu tiên lựa chọn làm cách thức để giải quyết các tranh chấp quốc tế Để hiểu ró hơn
về cách giải quyết của Lahaye, em xin lựa chọn đề tài số 10 để làm bài tập học kì: “Phân tích các vấn đề pháp lý và thực tiến giải quyết tranh chấp quốc tế của Trọng tài thường trực Lahaye”
NỘI DUNG
I/
Các vấn đề pháp lý của Trọng tài thường trực Lahaye
3 Bản chất của Tòa trọng tài thường trực La Haye
- PCA là một biểu hiện cụ thể của phương thức trọng tài trong giải quyết tranh chấp Hình mẫu trọng tài hiện đại được ghi nhận lần đầu tiên trong Hiệp ước Jay ngày 19/11/1794 giữa Anh và Mỹ nhằm giải quyết những vấn đề phát sinh giữa hai nước sau cuộc chiến tranh giành độc lập của Mỹ Tuy nhiên, phải đến PCA thì phương thức trọng tài mới được thể hiện một cách trọn vẹn, đầy đủ
và tập trung bởi một Công ước quốc tế đa phương, có hiệu lực tồn tại lâu dài và được nhiều nước công nhận
- PCA là một phương thức giải quyết tranh chấp hoàn toàn dựa trên sự thỏa thuận của các bên tham gia tranh chấp Phù hợp với bản chất của phương thức trọng tài, hoạt động giải quyết tranh chấp quốc tế của PCA hoàn toàn dựa trên cơ sở sự tự nguyện, thỏa thuận của các bên tham gia tranh chấp Điều này thể hiện rõ nhất ở trình tự, thủ tục giải quyết một vụ tranh chấp của PCA (Điều
15 Công ước La Haye 1899 cũng như Điều 37 Công ước La Haye 1907)
Trang 10- PCA có thẩm quyền giải quyết tranh chấp rất rộng về phạm vi vụ việc cũng như phạm vi chủ thể Ngoài ra, các quy tắc tố tụng mà các bên được phép lựa chọn khi giải quyết tranh chấp được ban hành trong thời gian sau khi PCA đi vào hoạt động cho thấy PCA có thẩm quyền giải quyết tranh chấp giữa quốc gia với nhau, giữa quốc gia với các tổ chức, giữa cá nhân với cá nhân và giữa tổ chức với cá nhân Đây là điểm tương đối khác biệt của PCA so với các cơ quan tài phán quốc tế khác như ICJ chỉ giải quyết tranh chấp giữa các chủ thể là quốc gia, Tòa hình sự quốc tế (ICC) chỉ xét xử các cá nhân phạm các tội chống lại loài người, Tòa án quốc tế về luật biển (ITLOS) chỉ giải quyết các tranh chấp liên quan đến biển đảo, Điều này góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho PCA khi thụ lý giải quyết các vụ tranh chấp
4 Thủ tục giải quyết tranh chấp của Tòa trọng tài thường trực Lahaye
Theo Công ước La Haye 1899, trình tự thủ tục giải quyết một vụ tranh chấp bao gồm các bước sau đây:
- Ký Thỏa thuận trọng tài: Điều 31 Công ước La Haye 1899 quy định các bên tham gia tranh chấp mà muốn giải quyết tại PCA phải ký một Thỏa thuận trọng tài trong đó nói rõ nội dung tranh chấp, phạm vi thẩm quyền của Trọng tài viên đồng thời cam kết sẽ tuân thủ nghiêm túc mọi phán quyết của Trọng tài Điều 52 Công ước La Haye 1907 quy định cụ thể hơn về nội dung của Thỏa thuận trọng tài về cách thức chỉ định Trọng tài viên, những quyền quyết định đặc biệt của Tòa, nơi tiến hành giải quyết, ngôn ngữ sẽ được sử dụng,
- Giải quyết các vấn đề có liên quan đến Thỏa thuận trọng tài: Theo Điều
53 Công ước La Haye 1907 thì PCA sẽ có thẩm quyền giải quyết các vấn đề có liên quan đến Thỏa thuận trọng tài nếu các bên có yêu cầu Trong một số trường hợp đặc biệt, việc thay đổi nội dung của Thỏa thuận trọng tài cũng được giải quyết dù chỉ có một bên tham gia tranh chấp yêu cầu Ví dụ: Tranh chấp bị ràng buộc bởi một Hiệp định về trọng tài được ký kết sau thời điểm Công ước LaHaye 1907 có hiệu lực trong đó quy định thẩm quyền thay đổi Thỏa thuận trọng tài thuộc về PCA
Trang 11- Chỉ định Trọng tài viên và thành lập Hội đồng trọng tài: Theo Điều 32 Công ước La Haye 1899 thì các nghĩa vụ của Trọng tài viên được trao cho một Trọng tài viên duy nhất hoặc một vài Trọng tài viên được chọn bởi các bên tham gia tranh chấp bất kỳ người nào mà họ mong muốn hoặc chọn lựa trong số các thành viên của PCA được quy định bởi Công ước La Haye 1899
- Thủ tục tố tụng trọng tài: Theo quy định của Công ước La Haye 1899 (Điều 39 – Điều 50), về nguyên tắc, thủ tục tố tụng trọng tài gồm 02 giai đoạn riêng biệt: kiểm tra sơ bộ (preliminary examination) hoặc giai đoạn bào chữa (pleading) theo Công ước La Haye 1907 và giai đoạn tranh luận (discussion) hoặc giai đoạn tranh luận trực tiếp (oral discussion) theo Công ước La Haye 1907
- Ban hành phán quyết trọng tài: Theo quy định của Công ước La Haye
1899 (Điều 52 – Điều 57) mỗi Trọng tài viên độc lập trong việc đưa ra quyết định của mình Quyết định của Hội đồng trọng tài được thông qua theo nguyên tắc đa số Phán quyết trọng tài được ký bởi từng thành viên của Hội đồng trọng tài Những thành viên có ý kiến phản đối khi ký được ghi lại ý kiến của mình Phán quyết trọng tài sẽ được công bố công khai tại phiên họp giải quyết tranh chấp Phán quyết của Hội đồng trọng tài chỉ có giá trị ràng buộc đối với các bên
đã ký Thỏa thuận trọng tài Mỗi bên tranh chấp phải trả phần phí tổn riêng của mình và phần bằng nhau đối với phí tổn trả cho Hội đồng trọng tài Công ước La Haye 1907 cũng có những quy định tương tự
II/ Thực tiễn giải quyết tranh chấp quốc tế của Trọng tài thường trực Lahaye Vụ tranh chấp chủ quyền biển đảo Palmas giữa Hà Lan và Mỹ năm 1928.
3 Giới thiệu chung:
Hòn đảo Palmas có chiều dài khoảng 2 dặm và chiều rộng khoảng ¾ dặm với số lượng dân cư khoảng 750 người vào thời điểm phán quyết của Tòa trojg tài thường trực Lahaye được tuyên Vị trí đảo Palmas ở giữa đảo Mindanao của lãnh thổ Philippines và đảo Nasusa- là một hòn đảo phát hiện bởi Công ty Đông