PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1 Lý do lựa chọn đề tài Phẩm chất người làm báo là một vấn đề trọng yếu trong việc xây dựng một nền báo chí lớn mạnh trong bất cứ quốc gia nào, kể cả Việt Nam Phẩm chất nhà báo không chỉ[.]
Trang 1PHẦN 1: MỞ ĐẦU
1 Lý do lựa chọn đề tài
Phẩm chất người làm báo là một vấn đề trọng yếu trong việc xây dựngmột nền báo chí lớn mạnh trong bất cứ quốc gia nào, kể cả Việt Nam Phẩmchất nhà báo không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng tác phẩm của nhàbáo đó mà còn tác động tới toàn xã hội cũng như đội ngũ báo chí Vì vậy,nghiên cứu về đạo đức nghề nghiệp của một nhà báo là một việc làm cầnthiết, đặc biệt là đạo đức báo chí nước ngoài để nền báo chí Việt Nam có thểhọc tập và áp dụng vào thực tiễn Nhất là với hoàn cảnh hiện nay, khi báo chíngày càng phải thể hiện vai trò thông tin và định hướng của mình trong thời
kỳ xã hội vẫn còn đang rối ren về nhiều mặt
2 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
Bước sang thế kỉ thứ 21, báo chí ngày càng khẳng định vai trò quantrọng của mình trong đời sống xã hội con người trên toàn thế giới Đặc biệt làtại Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đội ngũ những người làmbáo Việt Nam ngày càng trưởng thành về mọi mặt và đã có những cống hiến
to lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước
Kế thừa và phát huy truyền thống vẻ vang của báo chí cách mạng đấtnước từ ngày xưa cùng với sự thay đổi và học hỏi từ nền báo chí quốc tế, báochí Việt Nam ngày càng thực hiện tốt trách nhiệm chuyển tải một cách nhanhchóng thông tin, những sự thay đổi, biến chuyển trên thế giới trên cơ sở sửdụng những thiết bị công nghệ hiện đại để đưa những thông tin đa dạng trongnhiều lĩnh vực cả về chính trị, kinh tế, văn hóa… Từ đó, những người làmbáo Việt Nam xứng đáng là chiến sĩ xung kích trên mọi mặt trận tư tưởng,góp phần cổ vũ toàn dân, toàn quân nêu cao ý thức tự lực tự cường, giữ vữngnền độc lập dân tộc, và thống nhất đất nước, phấn đấu vì mục tiêu dân giàu
Trang 2nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa
xã hội
Trên thực tế, chúng ta đã có rất nhiều những tờ báo uy tín trong mọilĩnh vực, đã có nhiều những nhà báo đẳng cấp, các tác phẩm của họ mạngmột tầm nhìn mới, mang tính định hướng xã hội, thậm chí có thể sánh ngangvới các chuyên gia trong lĩnh vực mà họ đề cập đến Bên cạnh những nhà báolão làng, có kinh nghiệm từng trải trong nghề vẫn đang say mê cống hiến,ngày nay, có nhiều nhà báo trẻ được đào tạo bài bản có nề nếp, kiến thức sâurộng, nhiều người đã ngày càng trưởng thành, khẳng định vị trí của mìnhtrong làng báo Việt Nói chung, báo chí Việt Nam đã giữ vững được địnhhướng chính trị của Đảng Cộng sản, từng bước nâng cao chất lượng, khẳngđịnh mình trong làng báo thế giới
Nền báo chí nước ngoài là một thư viện kiến thức quý báu cả vềchuyên môn nghiệp vụ lẫn đạo đức làm nghề Học tập từ những kiến thức đó
sẽ giúp cho nền báo chí Việt Nam trở nên vững chắc, chuyên nghiệp hơn vàphát triển mạnh mẽ hơn nữa trong tương lai
Với khả năng hiểu biết còn hạn chế của bản thân, em xin phép đượcđưa ra những quan điểm về “Những vấn đề đạo đức nghề nghiệp báo chí củamột số nước trên thế giới, kinh nghiệm và tham khảo cho nền báo chí ViệtNam” Kính mong quý thầy cô có thể đóng góp ý kiến để bài tiểu luận của
em có thể hoàn thiện hơn
Trang 3PHẦN 2: NỘI DUNG CHÍNH
1 Cơ sở lý luận
1.1 Khái niệm về đạo đức nhà báo a Nhà báo là ai?
Nhà báo ngày nay có thể hiểu là người tham gia thực hiện một trong các loại hình lao động báo chí của quá trình thu thập, xử lý và chuyền tải thông tin cho công chúng xã hôi; đó là lao động tổ chức – quản lý (ở nước ta
là bao gồm tổ chức quản lý vĩ mô và vi mô), lao động biên tập, lao động tác giả lao động kỹ thuật – dịch vụ trong báo chí Nhà báo là chủ thể trực tiếp hoạt động báo chí, chịu trách nhiệm trước pháp luật và dư luận xã hội về những thông tin mà họ cung cấp cho công chúng xã hội, trên cả hai bình diện pháp lí và đạo đức.1
b Đạo đức nghề nghiệp của nhà báo là gì?
Đạo đức nghề nghiệp chính là một bộ phận của đạo đức xã hội, là đạođức trong một lĩnh vực cụ thể nào đó trong mô hình đạo đức chung của xãhội Đạo đức nghề nghiệp bao gồm những yêu cầu đạo đức đặc biệt, nhữngquy tắc, chuẩn mực trong lĩnh vực nghề nghiệp nhất định nhằm điều chỉnhhành vi của các thành viên trong nghề nghiệp đó sao cho phù hợp với sự pháttriển của xã hội
Bước vào thời kì hội nhập đổi mới, vai trò của báo chí ngày càng trởnên quan trọng trong xã hội Đạo đức nghề nghiệp của nhà báo mặc dù chỉ làmột tiêu chí đánh giá, một chi tiết trong mô hình phẩm chất nghề nghiệp củanhà báo nhưng nó lại là vấn đề duy nhất có sợi dây liên kết với tất cả cácphẩm chất khác
Đạo đức được coi như chức năng của một chiếc máy tính điều chỉnhhành vi của nhà báo: “Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc được xã hộithừa nhận, quy định hành vi của con người đối với nhau và đối với xã hội
Trang 4Các nguyên tắc đạo đức giống như những chiếc máy điều chỉnh hành vi củacon người, nhưng không mang tính chất cưỡng chế mà mang tính tự giác ( )Trên cơ sở lí tưởng và trách nhiệm đạo đức đã hình thành nên quan niệm vềlương tâm và lòng tự trọng của nhà báo chuyên nghiệp Đạo đức nghề nghiệpbao gồm các nguyên tắc xử sự đúng đắn để ngăn ngừa những hành vi khôngđúng đắn Căn cứ vào những tiêu chuẩn đạo đức này và dựa vào tính chất củanhững hành vi, mỗi nhà báo sẽ phải chịu đựng sự tự xỉ vả, xấu hổ, phải tự kếttội, hoặc được khích lệ, tự hào, phấn khởi và hạnh phúc” Suy cho cùng,những quan niệm về đạo đức nghề báo cũng được dựa trên cơ sở đạo đức xãhội, phần biết được tốt– xấu, trái – phải, thiện – ác.
Chính vì thế mà có thể nói, nghề báo là một nghề có gắn bó mật thiếtvới xã hội, những phát hiện của nhà báo về một thông tin vấn đề nào đókhông chỉ tạo nên dư luận xã hội mà còn cung cấp thông tin, bằng chứng cho
cơ quan quản lý nhà nước để kịp thời phát hiện ra những sơ hở trong việcquản lý đất nước, điều chỉnh chính sách của Đảng và Nhà nước để bảo vệ vàxây dựng đất nước Để có thể thực hiện tốt chức trách quan trọng đó, ngườilàm nghề cần phải có đạo đức, có lương tâm nghề nghiệp Đi kèm với đạođức nghề nghiệp, như đã nói trên, người làm báo phải kết nối nó với cácphẩm chất khác và được biểu hiện qua các mặt như tính chính trị, tính khoahọc, tính xã hội, sự nhạy cảm trong nghề nghiệp và vốn tri thức phong phú
1.2 Tầm quan trọng của đạo đức nghề nghiệp nhà báo
Để bàn về tầm quan trọng của đạo đức nhà báo trong xã hội hiện nay,trước hết ta phải khẳng định được tầm quan trọng của báo chí trong xã hộibởi phẩm chất đạo đức của một người viết ảnh hưởng rất nhiều đến tác phẩmcủa họ Sự quan trọng của báo chí sẽ giúp họ hiểu được sự quan trọng của đạođức nghề nghiệp nhà báo
Báo chí đang ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn những nhân tốtích cực và nhiều điển hình tiên tiến trong sản xuất và chiến đấu, góp phần
Trang 5đưa kinh tế đất nước phát triển cùng với sự phát triển chung của thế giới Báochí là cầu nối quan trọng giữa doanh nghiệp và nhà quản lý, bước đầu khảosát nhân dân về chính sách để giúp Nhà nước điều chỉnh những chủ trương,đường lối cho phù hợp với thực tiễn Báo chí còn tham gia một cách đồngcảm trên mặt trận đấu tranh tham những, chống tiêu cực và tệ nạn xã hội Với
số lượng báo ngày càng tăng và chất lượng ngày càng tốt đã tạo niềm tin vàtạo thành một nhu cầu cần thiết cho nhân dân
Sứ mạng của báo chí trước hết là để thỏa mãn nhu cầu thông tin của
xã hội Xã hội càng hiện đại, việc phổ biến thông tin trên quy mô đại chúngcàng trở nên quan trọng và vì vậy, sự phụ thuộc, ảnh hưởng lẫn nhau giữa cácphương tiện thông tin đại chúng và xã hội càng trở nên chặt chẽ Trong thờiđại bùng nổ thông tin ngày nay, vai trò tích cực của cộng đồng truyền thông
đã thúc đẩy quá trình xã hội hóa các hoạt động giám sát và phản biện xã hội
Thông qua báo chí, người dân có thể phát biểu ý kiến, nguyện vọngcủa mình về các vấn đề trong đời sống xã hội, qua đó, thể hiện sự giám sát vàphản biện xã hội của mình Bám sát sự kiện, thông tin nhanh nhạy, phân tíchtrúng vấn đề trọng điểm và định hướng tư tưởng, hướng dẫn dư luận rõ ràng,các cơ quan thông tấn, báo chí đã thực hiện tốt chức năng phản biện, manglại hiệu quả xã hội rõ rệt
Với những sứ mệnh quan trọng như vậy, để thực hiện tốt được nó, cácnhà báo trước tiên cần phải rèn luyện cho mình phẩm chất đạo đức vữngvàng, không thể sa đọa vào những quyền lực hay đồng tiền phù phiếm Đạođức nghề nghiệp sẽ giúp người làm báo nhìn nhận rõ được hướng đi nghềnghiệp của bản thân, nhìn nhận được vấn đề đúng sai, vi phạm pháp luật đạođức để rồi sáng tạo nên một tác phẩm báo chí sao cho đúng với luân thườngđạo lý, đúng với pháp luật Từ đó, nhà báo sẽ luôn bên cạnh nhân dân, lêntiếng với xã hội, với Nhà nước thay cho những nối khổ, nỗi bất công củangười dân Chính vì vậy mà người làm nghề phải luôn nhận thức sâu sắc
Trang 6được việc mình làm, cân nhắc kĩ lưỡng và xem xét cẩn trọng những hậu quả
có thể xảy ra đối với xã hội để từ đó đảm bảo thực hiện những quy tắc đạođức, chuẩn mực quy định thái độ và có những hành vi ứng xử trong các mốiquan hệ nghề nghiệp – khía cạnh bộc lộ được rõ nhất đạo đức nghề nghiệpcủa người làm báo
2 Những nguyên tắc đạo đức báo chí một số nước trên thế giới
Trên thế giới hiện nay, mỗi khu vực, mỗi đất nước đều có nhữngnguyên tắc riêng trong vấn đề chuẩn mực đạo đức của nhà báo Dưới đây lànguyên tắc đạo đức báo chí của một số khu vực và đất nước trên thế giới
2.1 Quy tắc đạo đức của nhà báo ASEAN
Điều 1: Các nhà báo ASEAN sẽ chỉ sử dụng các phương pháp trung
thực, rõ ràng, thật thà để thu lượm tin tức, hình ảnh hoặc những tài liệu cầnthiết khác để giúp thực hiện công việc của mình, giới thiệu mình là đại diệncủa một cơ quan truyền thông một cách phù hợp trong quá trình tác nghiệp
Điều 2: Các nhà báo ASEAN không để những động cơ cá nhân hay lợi
ích ảnh hưởng tới mình hoặc tô vẽ quan điểm của mình ảnh hưởng tới sựliêm chính của nghề nghiệp
Điều 3: Các nhà báo ASEAN không yêu cầu hay chấp nhận bất kỳ
khoản thù lao, quà tặng cho việc tường thuật những thông tin không chínhxác, ém tin hoặc bác bỏ sự thật
Điều 4: Các nhà báo ASEAN tường thuật trung thực, đảm bảo rằng đó
là những thông tin họ hiểu tốt nhất theo khả năng và kiến thức của mình,không che giấu những sự thật quan trọng hoặc bóp méo sự thật bằng cáchphóng đại hay nhấn mạnh (vào các chi tiết) không thích hợp
Điều 5: Các nhà báo ASEAN sẽ thực hiện “quyền được trả lời” của
những người đau khổ bởi những thông tin mà họ đưa trên mặt báo (tức là nếu
Trang 7tin đưa lên báo, khiến ai đó chịu hậu quả, ai đó kiện thì nhà báo có tráchnhiệm phải giải thích Điều này càng đúng trong trường hợp tin sai).
Điều 6: Nhà báo ASEAN không vi phạm nguyên tắc bí mật thông tin/
tài liệu mà họ có được trong quá trình tác nghiệm (tức là các thông tin nàyđược giữ bí mật)
Điều 7: Nhà báo ASEAN không để lộ nguồn tin của mình, chống lại
những thế lực buộc học phải tiết lộ nguồn tin
Điều 8: Các nhà báo ASEAN sẽ không tường thuật các thông tin có hại
cho danh tiếng hay uy tín của một cá nhân, trừ phi các thông tin này có lợicho cộng đồng
Điều 9: Các nhà báo ASEAN tôn trọng tính đa dạng văn hóa, tôn giáo,
dân tộc của các nước ASEAN
Điều 10: Các nhà báo ASEAN không thông tin, bình luận làm nguy hại
đến an ninh của nước mình, gây ra sự đối đầu giữa nước mình với các nướcASEAN khác, mà cố gắng thúc đẩy quan hệ thân thiện hơn giữa các nước Ủyban Đạo đức báo chí ASEAN thông qua năm 1987
2.2 Quy tắc đạo đức của nhà báo Ấn Độ
Điều 1: Một nền báo chí tự do chỉ có thể phát triển lành mạnh và tốt
đẹp trong một xã hội tự do Chủ nghĩa tập thể là một mối đe dọa cho cho cơcấu của xã hội tự do của chúng ta và cho sự thống nhất của quốc gia
Điều 2: Báo chí có một vai trò thiết yếu trong trong việc hoàn thiện
những mục tiêu cơ bản đề ra trong hiến pháp, như dân chủ, chủ nghĩa thế tục(phi tôn giáo), sự thống nhất đất nước và hoà hợp, và pháp trị Nhiệm vụ củabáo chí là giúp thúc đẩy sự hợp nhất và đoàn kết trong trái tim và khối óc củamọi người, và không xuất bản những tài liệu kích động sự căm thù giữa cáctộc người
Trang 8Điều 3: Để làm được việc này, báo chí nên theo những hướng dẫn sau
khi tường thuật những sự vịêc xảy ra trong đất nước:
- Nên thận trọng trong tất cả các bình luận, xã luận và thể hiện ý kiến,
dù qua các bài viết báo, thư gửi tổng biên tập, hoặc bất kỳ thể loại nào vàkhông có những công kích tục tĩu chống lại lãnh đạo hoặc cộng đồng, hoặckích động bạo lực
- Tránh những lời cáo buộc chung chung khi chưa có đủ bằng chứng,tạo sự nghi ngờ và vu khống bôi nhọ đối với lòng yêu nước và sự trung thànhvới bất kỳ cộng đồng nào
- Tương tự như vậy, tránh những cáo buộc chung chung chống lại bất
kỳ cộng đồng nào dựa trên sự phận biệt không công bằng, gây nên sự thùghét và căm giận giữa các cộng đồng
- Nhưng dù vậy, không nên bác bỏ sự thật, hay cố tình làm méo mótin tức
- Tin về những tai nạn liên quan đến sự mất mát cuộc sống, vô luậtpháp, đốt phá,…, nên được miêu tả, tường thuật, và đặt tít trong điều kiệnnghiêm khắc khách quan, không nên thể hiện một cách nặng nề
- Các loại tin tức giúp ích cho hoà bình, hoà hợp và giúp lập lại hoặcduy trì luật pháp và trật tự nên được ưu tiên trước các loại tin khác
- Sự cẩn trọng lớn nhất cần được thực thi trong việc chọn lựa và xuấtbản hình ảnh, tranh biếm, thơ…để tránh tạo ra cảm xúc mạnh mẽ hoặc sự thùhận giữa các tộc người
- Tên của các tộc người không nên được đề cập cùng với từ “cộngđồng chiếm đa số” hay “cộng đồng chiếm thiểu số” trong tường thuật tin tức
- Nguồn tin cung cấp số liệu thương vong luôn nên được đề cập đến(trong bài viết)
Trang 9- Không sự thật hoặc con số nào nên được xuất bản nếu trước đó không
có sự xác minh đầy đủ theo khả năng của phóng viên Tuy nhiên, nếu sự xuấtbản tin tức hoặc con số đó có thể có ảnh hưởng tới cảm xúc mạnh mẽ củacộng đồng, những tin tức và con số này có thể không nên đưa ra
2.3 Quy tắc đạo đức của nhà báo Hàn Quốc
Nhận thức sâu sắc sự quan trọng của vấn đề đạo đức nhà báo, các nhàbáo Hàn Quốc đã tổ chức Hiệp hội Biên tập viên báo chí Hàn Quốc gồmnhững biên tập viên các tờ báo hàng ngày và các cơ quan báo chí trên toànquốc và đã lập nên Quy chuẩn Đạo đức báo chí để sửa đạo đức báo chí và gìngiữ một cách chắc chắn sự thống nhất khi làm báo.Các nhà báo đã cam kết sẽtuân thủ nghiêm ngặt những quy chuẩn làm báo và đáp ứng kì vọng của nhândân về báo chí tốt đẹp Không chỉ các biên tập biên mà tất cả những ai làmviệc có liên quan đến ngành báo sẽ tuân theo quy chuẩn này
Vì Quy chuẩn này kêu gọi việc thực thi một cách tự nguyện, không có
tổ chức nào cưỡng chế việc thực thi Tuy nhiên nếu các tờ báo và nhà báokhông trung thành với Quy chuẩn này, chắc chắn họ sẽ mất sự ủng hộ củacông chúng, do đó sẽ gây nguy hại cho sự tồn tại của chính mình
Quy chuẩn 1: Tự do
Tự do báo chí, một trong những quyền cơ bản của con người, phảiđược bảo vệ để làm thỏa mãn quyền được biết của con người Báo chí cóquyền tự do hoàn toàn được báo cáo và bình luận Mặc dù bất cứ sự vi phạmnào đối với mối quan tâm của công chúng phải chịu sự kiểm sóat theo luậtchung, không có luật nào có thể giới hạn hay can thiệp vào tự do báo chí Dĩnhiên tự do báo chí bao gồm quyền tự do phê bình và chống lại bất kì đạo luậtnào như thế
Quy chuẩn 2: Trách nhiệm
Trang 10Báo chí, là một công cụ xã hội, có một vị trí đặc biệt, và các nhà báođòi hỏi một chỗ đứng xã hội độc nhất vô nhị Tuy nhiên, vị trí này chỉ đến khibáo chí cho công chúng một bức tranh chân thực về các sự việc và côngchúng sử dụng bức tranh làm nền tảng cho những đánh giá của mình Vì vậy,trách nhiệm quan trọng nhất của báo chí là phục vụ mối quan tâm của côngchúng một cách trung thành dựa trên nhận thức là công chúng trông cậy vàobáo chí Trách nhiệm này cũng chính là lí do vì sao gìn giữ được vị trí đặcbiệt trong công chúng của báo chí Báo chí thể hiện vị trí cụ thể của mìnhbằng cách luôn luôn kiên cường trong việc theo đuổi sự công bằng, dũng cảmtrong việc chống đối những việc bất công, và trong việc kề vai và lên tiếngcho người yếu.
Quy chuẩn 3: Viết bài và Bình luận
Việc phổ biến thông tin nhanh và trung thực rất quan trọng đối với việcviết bài Vì vậy, những thông tin được báo cáo phải được giới hạn cho nhữngcái mà giá trị có thể được xác minh về nguồn và nội dung Trong bình luận,Những niềm tin và ý kiến độc lập của nhà báo nên được bày tỏ một cách côngbằng và dũng cảm; nói cụ thể là nên chống lại bất cứ thiên kiến nào cố tìnhbóp méo hay lẩn tránh sự thật Nhà báo cần trung thực đối với công chúngbằng cách triệt để và chính xác ở mức cao nhất trong khi viết bài và bìnhluận
Quy chuẩn 4: Tinh độc lập
Báo chí nên đứng trên quan điểm rằng tất cả mọi người đều bình đẳngtrước pháp luật, và không nên bị lung lạc vì bất cứ thiên kiến nào về mặtchính trị, xã hội hay kinh tế Cùng lúc đó, báo chí không thể được sử dụngmột cách riêng tư cho những vụ lợi cá nhân trái ngược với quyền lợi củacông chúng hay vì những mục đích vô đạo đức hay không có giá trị Các nhàbáo không thể rũ bỏ trách nhiệm chỉ bởi vì những nhà báo khác ra lệnh hayđòi hỏi đối xử đặc biệt
Trang 11Quy chuẩn 5: Danh dự và tự do.
Báo chí nên tôn trọng danh dự của những người khác và không đượcxâm phạm quyền cá nhân hay những tình cảm do tò mò hay do có mục đíchxấu Song song với yêu cầu đòi tự do của báo chí, báo chí nên có lòng hàohiệp công nhận tự do những người khác muốn
Quy chuẩn 6: Nhân phẩm
Báo chí cần có nhân phẩm tốt và lòng tự ái cao bởi vì vị trí trước côngcộng của nó Đặc biệt, những hành vi thiếu tế nhị, hay bất cứ những hànhđộng nào dẫn tới sự thiếu tế nhị không thể được chấp nhận
2.4 Quy tắc đạo đức của nhà báo Nhật Bản
Quyền được biết thông tin của công chúng là một nguyên tắc cơ bản
để duy trì một xã hội dân chủ Quyển này không thể được đảm bảo nếukhông có sự tồn tại của truyền thống hoạt động với sự đảm bảo quyền tự dongôn luận, đồng thời cam kết hướng tới một tiêu chuẩn đạo đức cao vàkhông phụ thuộc vào bất kỳ thể lực nào Các cơ quan báo chí ở Nhật Bảnquyết tâm nắm giữ vai trò của họ như là những người tiên phong nhất tronglĩnh vực này
Trong một xã hội hiện đại với rất nhiều kênh thông tin, đòi hỏi côngchúng thường xuyên phải đưa ra những quyết định đúng đắn và nhanh chóng
và cái gì là đúng và thông tin nào nên chọn lựa, trách nhiệm của bảo chi làđáp ứng những yêu cầu đó và hoàn thành nhiệm vụ văn hóa của họ bằng cáchđưa ra những bản tin chính xác, công bằng và những bài bình luận có tráchnhiệm
Tất cả những người tham gia vào công việc biên tập, xuất bản, quảngcáo và phát hành nên ủng hộ quyền tự do ngôn luận Bản thân họ cũng nên cócung cách xử sự đúng đắn để đảm bảo họ hoàn thành đầy đủ trọng trách này,
và để nâng cao lòng tin của độc già
Trang 12Thứ nhất, tự do và trách nhiệm
Tự do ngôn luận là một quyển cơ bản của con người, và báo chí nămhoàn toàn quyền tự do đó trong việc tường thuật tin tức và các bài xã luận.Tuy nhiên, để thực hành quyền tự do đó, các cơ quan báo chí phải nhận thứcđầy đủ trách nhiệm nặng nề của họ và luôn phải lưu tâm đến việc không làmảnh hưởng tới lợi ích chung
Thứ hai, chính xác và công bằng
Báo chí chính là những người ghi lại biên niên sử đầu tiên, và nhiệm
vụ của nhà báo chính là không ngừng tìm kiếm sự thật Việc đưa tin phảichính xác và công bằng, và không nên bị ảnh hưởng bởi thành kiến hay sựquy kết của cá nhân nhà báo, Con xã luận phải là những ý kiến thành thậtdiễn đạt niềm tin của người viết, chứ không phải những lời nói để lấy lòngcông chúng
Thứ ba, độc lập và khoan dung
Các cơ quan báo chí duy trì sự độc lập của họ vì sự bình luận côngbằng và sự tự do ngôn luận Họ phải bác bỏ sự can thiệp của các thể lực bênngoài, và quyết tâm duy trì tinh thần cảnh giác trước bất kỳ ai muốn sử dụng
tờ báo vì mục đích riêng Mặt khác, họ nên sẵn sàng cho đăng những ý kiếnkhác biệt với lập trường của mình, miễn là những ý kiến đó chính xác, côngbằng và có trách nhiệm
Thứ tư, tôn trọng nhân quyền
Các cơ quan báo chí nên tuyệt đối tôn trọng phẩm giá con người, Coitrọng danh dự của các cá nhân và đặc biệt chú ý đến quyền riêng tư của họ.Báo chí nên nhận lỗi và sửa lỗi nhanh chóng, và trong trường hợp khi một cánhân hay tổ chức bị vu khống, thì nên thực hiện ngay các bước để sửa chữasai lầm, trong đó có việc đưa ra cơ hội cho họ được hồi âm
Thứ năm, đúng đắn và điều độ
Trang 13Khi thực hiện nhiệm vụ văn hóa của họ, các cơ quan báo chí phải làmthế nào để các tờ báo có thể dễ dàng đến với bất kỳ bạn đọc nào ở bất cứ nơiđâu Họ nên cố gắng duy trì sự đúng đắn trong cả việc biên tập và quảng cáo,
và trong việc phát hành họ cũng nên duy trì sự điều độ và minh bạch
2.5 Quy tắc đạo đức của nhà báo Anh
Các thành viên của Hiệp hội các nhà báo quốc gia Anh được mong đợituân theo các nguyên tắc nghề nghiệp sau:
Điều 1: Luôn đi theo và bảo về nguyên tắc tự do báo chí, quyền tự do
ngôn luận và quyền của công chúng được biết thông tin;
Điều 2: Cố gắng đảm bảo rằng thông tin mà họ cung cấp được truyền
tải một cách trung thực, chính xác và công bằng;
Điều 3: Nỗ lực hết sức để cải chính những thông tin không chính xác
gây nguy hại;
Điều 4: Phân biệt giữa tin tức có thật và ý kiến riêng;
Điều 5: Thu thập tài liệu bằng các phương pháp thật thà, thẳng thắn và
cởi mở, trừ những bài điều tra phục vụ lợi ích lớn của cộng đồng và liên quantới những bằng chứng mà không thể có được nếu phóng viên sử dụng cácbiện pháp minh bạch;
Điều 6: Không làm gì để xâm hại đến đời tư, nỗi đau hay sự khốn cùng
của bất kỳ ai, trừ phi vì lợi ích rất lớn của cộng đồng;
Điều 7: Bảo vệ bí mật của nguồn tin và những tài liệu thu thập được
trong quá trình tác nghiệp;
Điều 8: Chống lại những đe doạ hay bất kỳ thế lực nào muốn gây ảnh
hưởng, bóp méo và đàn áp thông tin;
Trang 14Điều 9: Không tranh thủ làm lợi cho cá nhân mình một cách không
công bằng nhờ vào những nguồn tin thu thập được trong quá trình tác nghiệptrước khi thông tin đó trở thành kiến thức của cộng đồng;
Điều 10: Không tạo ra những sản phẩm có nhiều khả năng dẫn tới sự
hận thù hoặc phân biệt dựa trên tuổi tác, giới tính, chủng tộc, sắc da, nguồngốc, tình trạng thân nhân, sự ốm yếu tàn tật, tình trạng hôn nhân và xu hướngtình dục;
Điều 11: Không phát biểu, viết hay xuất hiện dưới sự trợ giúp của bất
kỳ sản phẩm thương mại hay dịch vụ nào, mà sản phẩm đó có quảng cáo trênphương tiện truyền thông mà người phóng viên đó làm thuê;
Điều 12: Tránh đạo văn.
2.6 Liên đoàn báo chí quốc tế và những quy tắc đạo đức nhà báo
Liên đoàn báo chi quốc tế IFJ (International Federation of Journalists)
đã đề ra những nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp nhà báo này tại Đại hội cácnghiệp đoàn báo chi toàn thế giới lần thứ hai, tổ chức tại Bordeaux – Pháptháng 4 năm 1954 và sau đó những nguyên tắc này đã được hiệu chỉnh tại kỳĐại hội lần thứ 18 được tổ chức vào tháng 5 năm 1986 tại Helsinki - PhầnLan Những nguyên tắc quốc tế của nghề nhà báo chuyên nghiệp đã đượcthông qua như nền móng quốc tế chung và như cội nguồn cho những nguyêntắc và nội quy của quốc gia và khu vực Những nguyên tắc này có thể đượcphát triển bởi các tổ chức báo chí thông qua các biện pháp và các phương tiệnphù hợp nhất đối với các thành viên của tổ chức đó
Điều 1: Quyền của con người được biết thông tin thực sự
Quần chúng và các cá nhân có quyền được biết sự thật khách quanthông qua các phương tiện thông tin chính xác và toàn diện cũng như bày tỏ
ý kiến của mình thông qua các phương tiện văn hoá và truyền thông khácnhau
Trang 15Điểu 2: Thái độ tận tâm của nhà báo đối với sự thực khách quan
Nhiệm vụ trước hết của nhà báo là phục vụ cho quyền lợi của quầnchúng được biết các thông tin xác thực, đáng tin cậy thông qua sự tận tâmtrung thực đối với thực tế khách quan, thông báo các sự kiện một cách cólương tâm trong ngữ cảnh chính xác của chúng, chỉ ra những sự chắp nốicần thiết và không xuyên tạc, với sự phát huy thích đáng, khả năng sáng tạocủa người làm báo giúp công chúng có được tư liệu cần thiết làm sáng tỏthông tin về một bức tranh chính xác và toàn diện của thế giới trong đó nguồngốc, bản chất và tính chất của các sự kiện, các quá trình và trạng thái của các
sự vụ được hiểu một cách khách quan nhất
Điều 3: Trách nhiệm xã hội của nhà báo
Thông tin trong nghề báo được hiểu là một sản phẩm xã hội nhưngkhông phải như một thứ hàng hoá, điều này có nghĩa là nhà báo phải có tráchnhiệm với thông tin mình truyền đạt và như vậy, không chỉ chịu trách nhiệmđối với các nhà kiểm soát truyền thông mà còn cả với quần chúng nói chung,bao gồm nhiều tầng lớp xã hội khác nhau Trách nhiệm xã hội của nhà báođòi hỏi anh ta hay chị ta phải hành động phù hợp với lương tâm đạo đức conngười trong bất cứ tình huống nào
Điều 4: Tính liêm chính nghề nghiệp của nhà báo.
Vai trò xã hội của nhà báo đòi hỏi nghề nhà báo phải duy trì tiêu chuẩnliêm chính cao, bao gồm sự tự kiềm chế trong việc phản bác lại lời buộc tộihay trong việc phơi bày các nguồn tin cũng như quyền tham gia vào quyếtđịnh của cơ quan mà anh hay chị ta được sử dụng Sự liêm chính của nghềnghiệp không cho phép nhà báo nhận bất cứ dạng hối lộ hay sự thăng chứcnào vì lợi ích các nhân, đi ngược lại với phúc lợi xã hội chung Tương tự, đạođức nghề nghiệp là phải tôn trọng tài sản trí tuệ, và đặc biệt là tự kiềm chếkhông đạo văn
Trang 16Điều 5: Sự tiếp cận và tham gia của công chúng
Bản chất nghề nghiệp đòi hỏi nhà báo phải đẩy mạnh sự tiếp cận vàtham gia của công chúng đối với thông tin trong truyền thông bao gồm cảquyền hiệu chỉnh hay đính chính và quyền phúc đáp
Điều 6: Tôn trọng sự riêng tư và phẩm giá con người
Một phần không thể tách khỏi của phẩm chất nghề nghiệp của nhà báo
là tôn trọng quyền của cá nhân đối với sự riêng tư và phẩm giá con người,phù hợp với các điều khoản của luật quốc tế và quốc gia về vấn đề bảo vềquyền lợi và danh tiếng của người khác, ngăn cấm sự phỉ báng, vu khống, nóixấu và làm mất danh dự
Điều 7: Tôn trọng lợi ích công
Phẩm chất nghề nghiệp của nhà báo đòi hỏi phải thực thi sự tôn trọngđối với cộng đồng dân tộc, các thể chế dân chủ và nhân cách công chúng
Điều 8: Tôn trọng những giá trị toàn cầu và sự đa dạng của các nền văn hoá
Một nhà báo chân chính phải bảo vệ những giá trị toàn cầu của chủnghĩa nhân văn, trên hết là hoà bình, dân chủ, quyền con người, sự tiến bộ xãhội và sự giải phóng dân tộc, đồng thời tôn trọng đặc tính, giá trị và phẩmchất riêng của mỗi nền văn hoá, cũng như quyền của mỗi con người trongviệc tự do chọn lựa và phát triển những hệ thống chính trị, xã hội, kinh tế vàvăn hoá Như vậy, nhà báo tham gia một cách tích cực vào sự chuyển biếncủa xã hội tiến tới cải tiến dân chủ và đóng góp thông qua những bài viết đốithoại cho xu thế tự tin chung trong các mối quan hệ quốc tế có lợi cho hoàbình và sự công bằng ở mọi nơi, vì hoà bình, giải trừ quân bị và phát triển xãhội Một điều trong đạo đức nghề nghiệp là nhà báo phải nhận thức đượcnhững điều khoản cần thiết trong các quy ước, tuyên ngôn và nghị quyết quốctế