MỞ ĐẦU (8 điểm) NCN là chế định pháp lý quan trọng trong hệ thống pháp luật của nhiều quốc gia và trong pháp luật quốc tế NCN là một đạo luật mang tính nhân đạo sâu sắc, đạo luật này góp phần vào việc[.]
Trang 1MỞ ĐẦU (8 điểm)
NCN là chế định pháp lý quan trọng trong hệ thống pháp luật của nhiều quốc gia và trong pháp luật quốc tế NCN là một đạo luật mang tính nhân đạo sâu sắc, đạo luật này góp phần vào việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ
em, đặc biệt là trẻ em gặp những hoàn cảnh không may mắn như mồ côi hoặc bị cha, mẹ bỏ rơi Luật NCN giúp các em có được một gia đình, được chăm sóc, nuôi dưỡng, đảm bảo cuộc sống về vật chất và tinh thần thay thế gia đình ruột thịt
Nhận nuôi con nuôi và được nhận làm con nuôi là quyền tự do của mỗi cá nhân, đáp ứng nhu cầu tự nhiên, thiết yếu của con người Với tư cách là một giải pháp tối ưu trợ giúp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, việc cho nhận con nuôi ngày càng phát triển về quy mô và số lượng, giúp nhiều trẻ em có cơ hội nhận được sự chăm sóc từ môi trường gia đình Trong các trường hợp nhận nuôi con nuôi, việc cha dượng mẹ kế nhận nuôi con riêng của một bên vợ chồng là trường hợp phổ biến hiện nay Vấn đề nuôi con nuôi giữa cha dượng với con riêng của vợ và giữa
mẹ kế với con riêng của chồng là một vấn đề mới được ghi nhận tại điểm a khoản 1 Điều 5 về thứ tự ưu tiên nhận nuôi và khoản 3, điều 14 đối với việc áp dụng ngoại
lệ về điều kiện nhận nuôi khi cha dượng, mẹ kế muốn nhận nuôi con riêng của Luật NCN Để tìm hiểu rõ hơn về quy định này, bài tiểu luận xin nghiên cứu đề tài
“Phân tích và đánh giá hệ quả pháp lý của trường hợp nuôi con nuôi giữa cha dượng, mẹ kế với con riêng của một bên vợ, chồng”.
Trang 2NỘI DUNG
I Lý luận chung về quan hệ nuôi con nuôi giữa cha dượng với con riêng của
vợ và giữa mẹ kế với con riêng của chồng.
1 Khái niệm nuôi con nuôi
Theo góc độ xã hội: “Nuôi con nuôi là khi một người được người khác nhận làm con nhưng không trực tiếp sinh ra, người nhận con nuôi gọi là cha nuôi, mẹ nuôi”
Theo góc độ pháp lý: “Nuôi con nuôi là việc xác lập quan hệ cha, mẹ, con giữa những người nhận nuôi con nuôi và người được nhận làm con nuôi” (Khoản 1
Điều 3 Luật NCN 2010)
Từ những khái niệm trên, có thể giải thích việc nuôi con nuôi là việc xác lập quan hệ cha, mẹ và con lâu dài, bền vững giữa cha nuôi, mẹ nuôi và con nuôi thông qua việc đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi các bên có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, vì lợi ích tốt nhất của người được nhận làm con nuôi, bảo đảm trẻ em được yêu thương, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trong môi trường gia đình thay thế Nếu như quan hệ pháp luật giữa cha mẹ đẻ và con đẻ được căn cứ vào sự kiện sinh đẻ thì quan hệ pháp luật giữa cha mẹ nuôi và con nuôi được căn cứ dựa vào sự kiện nuôi dưỡng Việc xác lập quan hệ cha mẹ con căn cứ vào sự kiện nuôi dưỡng này sẽ làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi và việc nuôi con nuôi chỉ có giá trị pháp lý khi đã đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật trong nước
Ngoài ra theo Khoản 2 và Khoản 3 Điều 3 Luật NCN 2010: “Cha mẹ nuôi là người nhận nuôi sau khi việc nuôi con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký”, “Con nuôi là người được nhận làm con nuôi sau khi việc nuôi con nuôi được cơ quan có thẩm quyền đăng ký.” Đây là hai chủ thể quan trọng nhất của
quan hệ nuôi con nuôi Người nhận con nuôi, có thể là một cặp vợ chồng có quan
hệ hôn nhân hợp pháp, cũng có thể là người độc thân (nam hoặc nữ) có đủ điều kiện nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật, có quốc tịch Việt Nam hoặc không
có quốc tịch Việt Nam
2 Ý nghĩa của việc nuôi con nuôi
Trang 3- Về mặt xã hội: Nuôi con nuôi thể hiện tính nhân đạo, nhân văn sâu sắc, tinh
thần tương thân, tương ái giúp đỡ lẫn nhau giữa con người với con người Việc nhận nuôi con nuôi phản ánh phong tục, tập quán, những giá trị nhân văn truyền thống tốt đẹp của dân tộc
- Đối với Nhà nước: Việc nhận nuôi con nuôi làm giảm gánh nặng của nhà
nước trước tình trạng trẻ em không nơi nương tựa, không nguồn nuôi dưỡng, phải lang thang kiếm sống, hạn chế khả năng trẻ em đi vào con đường xấu dẫn tới những hành vi vi phạm pháp luật hay mắc phải những tệ nạn xã hội do thiếu sự quan tâm, giáo dục
- Về mặt pháp lí: Nhận nuôi con nuôi là một quyền tự do về nhân thân của
các cá nhân được pháp luật công nhận và bảo hộ.Nuôi con nuôi không chỉ là biện pháp tốt nhất, phù hợp và còn có lợi ích với trẻ em mà còn là cách thực hiện hợp pháp quyền làm cha mẹ của cá nhân
3 Khái niệm nuôi con nuôi giữa cha dượng, mẹ kế và con riêng của một bên vợ, chồng
Khái niệm cha dượng, mẹ kế chưa được định nghĩa rõ trong pháp luật song dựa trên từ điển Tiếng Việt, có thể hiểu:
Cha dượng: là chồng sau của mẹ trong quan hệ với con của người chồng trước
Mẹ kế: người phụ nữ là vợ kế trong quan hệ với con của người vợ trước của chồng
Nuôi con nuôi giữa cha dượng, mẹ kế và con riêng của một bên vợ, chồng
là việc xác lập quan hệ cha, mẹ và con giữa cha dượng hoặc mẹ kế khi nhận con riêng của vợ, chồng làm con nuôi dựa trên ý chí chủ quan của các chủ thể tham gia quan hệ nuôi con nuôi Địa vị pháp lý của các chủ thể thay đổi, cha dượng, mẹ kế trong quan hệ này trở thành cha mẹ nuôi của con riêng của vợ, chồng
Pháp luật cũng thừa nhận mối quan hệ nuôi con nuôi đặc biệt giữa cha dượng, mẹ kế với con riêng của vợ chồng và xem đây là những đối tượng ưu tiên khi xác lập quan hệ nuôi con nuôi Điều này được ghi nhận tại điểm a, khoản 1 điều
5 LNCN năm 2010:
Trang 4“ Điều 5 Thứ tự ưu tiên lựa chọn gia đình thay thế
1 Thứ tự ưu tiên lựa chọn gia đình thay thế được thực hiện theo quy định sau đây: a) Cha dượng, mẹ kế, cô, cậu, dì, chú, bác ruột của người được nhận làm con nuôi;
…”
4 Khái niệm hệ quả pháp lý của việc nuôi con nuôi
Hệ quả pháp lý của việc nuôi con nuôi là các quyền và nghĩa vụ pháp lý giữa con nuôi với cha mẹ nuôi và các thành viên khác của gia đình cha mẹ nuôi, giữa con nuôi với cha mẹ đẻ và gia đình huyết thống phát sinh theo quy định của pháp luât khi việc nuôi con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận
Về nguyên tắc, hệ quả pháp lý làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên
kể từ thời điểm đăng ký nhận nuôi con nuôi Hệ quả này chỉ phát sinh theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền Cơ sở để xác định có thể được pháp luật quy định trước hoặc các bên có thỏa thuận
II Phân tích, đánh giá hệ quả pháp lý của trường hợp nuôi con nuôi giữa cha dượng, mẹ kế với con riêng của một bên vợ, chồng.
Khoản 1 điều 24 Luật NCN 2010 quy định về hệ quả của việc nuôi con nuôi
như sau : “Kể từ ngày giao nhận con nuôi, giữa cha mẹ nuôi và con nuôi có đầy đủ các quyền, nghĩa vụ của cha mẹ và con; giữa con nuôi và các thành viên khác của gia đình cha mẹ nuôi cũng có các quyền, nghĩa vụ đối với nhau theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, pháp luật dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan” Như vậy, quan hệ pháp luật giữa cha mẹ nuôi và con nuôi
và quan hệ pháp luật giữa cha mẹ đẻ và con đẻ giống nhau về mặt quyền và nghĩa
vụ Pháp luật đồng nhất địa vị pháp lý của con nuôi trong quan hệ đối với cha mẹ nuôi giống như con đẻ với cha mẹ đẻ, với các chế định quyền và nghĩa vụ được áp dụng giống nhau mà không có bất kỳ một sự khác biệt nào tồn tại Quy định này thể hiện nguyên tắc không phân biệt đối xử giữa các con, con nuôi có quyền và nghĩa vụ về nhân thân và tài sản như con đẻ
Từ đó, đối với việc cha dượng, mẹ kế nhận nuôi con riêng của một bên vợ, chồng, về cơ bản, pháp luật không có sự điều chỉnh cụ thể mà việc áp dụng hệ quả pháp lý được đặt ra trong trường hợp trên cũng giống với các trường hợp nuôi con
Trang 5nuôi nói chung, đều mang đầy đủ các quyền và nghĩa vụ giống như các quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đẻ và con đẻ:
““1 Cha nuôi, mẹ nuôi, con nuôi có quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ, con được quy định trong Luật này kể từ thời điểm quan hệ nuôi con nuôi được xác lập theo quy định của Luật nuôi con nuôi.
Trong trường hợp chấm dứt việc nuôi con nuôi theo quyết định của Tòa án thì quyền, nghĩa vụ của cha nuôi, mẹ nuôi với con nuôi chấm dứt kể từ ngày quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật.” 1
Bên cạnh đó, Luật NCN còn quy định thêm về mối quan hệ pháp lý giữa con nuôi và các thành viên khác trong gia đình cha mẹ nuôi Khi trở thành thành viên trong gia đình cha mẹ nuôi, con nuôi sẽ có mối quan hệ gắn bó chựt chẽ, có các quyền và nghĩa vụ đối với các thành viên khác trong gia đình cha mẹ nuôi như con đẻ
1 Nghĩa vụ và quyền về nhân thân giữa cha dượng, mẹ kế và con riêng của một bên vợ, chồng
Mang những đặc tính của nghĩa vụ và quyền về nhân thân nói chung trong LHNGĐ, nghĩa vụ và quyền nhân thân khi cha dượng, mẹ kế nhận nuôi con riêng của một bên vợ, chồng bao gồm:
1.1 Nghĩa vụ và quyền của cha, mẹ về khai sinh, đặt họ tên, xác định tôn giáo, dân tộc, quốc tịch, chỗ ở của con
Con riêng của một bên vợ chồng được nhận nuôi chịu sự chi phối đương nhiên của cha mẹ trong chế định pháp lý về nhân thân: như họ tên, quốc tịch,… tất
cả chế định pháp lý về nhân thân của con trong trường hợp này hoàn toàn phụ thuộc vào cha mẹ
Cha mẹ nuôi có thể yêu cầu thay đổi họ tên của người con nuôi nhưng nếu con nuôi là người đủ 09 tuổi trở lên thì khi thay đổi họ tên phải có sự đồng ý của người con nuôi đó Ngoài ra khi có sự thỏa thuận giữa cha mẹ đẻ và cha mẹ nuôi,
sự đồng ý của con nuôi từ 9 tuổi trở lên về việc thay đổi phần khai về cha mẹ trong Giấy khai sinh và Sổ đăng ký khai sinh của con nuôi; thì Ủy ban nhân dân cấp xã
1 Khoản 1 Điều 78 Luật HNGĐ Việt Nam năm 2014
Trang 6nơi đã đăng ký khai sinh cho trẻ em đăng ký khai sinh lại cho con nuôi và thu hồi Giấy khai sinh cũ; tại cột ghi chú của Sổ đăng ký khai sinh phải ghi rõ là cha mẹ nuôi Nhưng về dân tộc của con nuôi sẽ không được thay đổi
Trường hợp con nuôi là trẻ em bị bỏ rơi mà phần khai về cha mẹ trong Giấy khai sinh và Sổ đăng ký khai sinh đang lưu giữ tại Ủy ban nhân dân cấp xã còn để trống, thì căn cứ vào Giấy chứng nhận nuôi con nuôi, công chức tư pháp – hộ tịch ghi bổ sung các thông tin của cha mẹ nuôi vào phần khai về cha mẹ trong Giấy khai sinh và Sổ đăng ký khai sinh của con nuôi; tại cột ghi chú trong Sổ đăng ký khai sinh phải ghi rõ là cha mẹ nuôi và dân tộc của con nuôi trong trường hợp này được xác định theo dân tộc của cha nuôi, mẹ nuôi
1.1 Nghĩa vụ và quyền của cha , mẹ trong việc yêu thương, trông nom chăm sóc, bảo vệ
Khác với các quan hệ pháp lý thông thường khác, quan hệ gia đình chịu sự điều chỉnh của các quy định pháp luật và cả các yêu tố truyền thống, đạo đức Cha
mẹ, với tư cách là người sinh ra con cái có thiên chức và trách nhiệm nuôi dạy con trưởng thành Cha mẹ luôn tạo điều kiện cho con được sống trong môi tường gia đình đầm ấm, hòa thuận, yêu thương, làm gương tốt cho con về mọi mặt Sự yêu thương, trông nom, chăm sóc của cha mẹ sẽ tạo nên những tiền đề quan trọng cho
sự phát triển toàn diện của con, giúp con trở thành người tốt, có ích cho xã hội Điều này được thể hiện rõ nét tại điều 69 LHNGĐ năm 2014:
“1 Thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội.
2 Trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không
có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
… ”
Có thể thấy, dưới góc độ pháp luật, quyền cũng đồng thời là nghĩa vụ của cha mẹ trong việc trông nom, chăm sóc, yêu thương con là một quyền mang tính tuyệt đối Tính tuyệt đối thể hiện ở chỗ những quyền kể trên của cha mẹ đối với con là đương nhiên, là ưu tiên so với các chủ thể khác Cha mẹ chỉ bị hạn chế
Trang 7những quyền nêu trên trên cơ sở quyết định của tòa án Cha mẹ không được chuyển giao cho người khác cũng như tự từ chối không thực hiện quyền và nghĩa vụ yêu thương, trông nom, chăm sóc, giáo dục con của mình Cha mẹ có thể ủy quyền cho người khác (ông, bà, những người thân thích khác….) trong một thời gian nhất định, tuy nhiên cha mẹ vẫn là người chịu trách nhiệm chính trong việc giáo dục, trông nom, chăm sóc
Cha mẹ có quyền tự do lựa chọn phương thức chăm sóc, yêu thương con để việc giáo dục con có kết quả tốt, tuy nhiên cần xác định rõ là pháp luật nghiêm cấm cha mẹ ngược đãi, hành hạ, xúc phạm con, không lạm dụng sức lao động, xúi giục,
ép buộc con làm những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội Đây là một nội dung quan trọng trong các chế định về quyền và nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái nói chung và cha mẹ nuôi đối với con nuôi nói riêng, đặc biệt cần thiết trong trường hợp cha dượng, mẹ kế nhận nuôi con riêng của một bên vợ, chồng Bởi lẽ xuất phát
từ bản chất mối quan hệ cha dượng, mẹ kế - con riêng vốn mang tính nhạy cảm, trên thực tế thường xuyên xảy ra các xung đột, việc pháp luật nghiêm cấm cha dượng, mẹ kế có hành vi ngược đãi, xúc phạm con riêng của vợ hoặc chồng và ngược lại được xem là sự quan tâm bảo vệ của pháp luật đối với trẻ em, nhằm tránh tình trạng ở một số gia đình có sự phân biệt đối xử giữa con chung, con riêng
“Không được phân biệt đối xử với con trên cơ sở giới hoặc theo tình trạng hôn nhân của cha mẹ; không được lạm dụng sức lao động của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động; không được xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.” 2
1.2 Nghĩa vụ và quyền của cha, mẹ trong việc giáo dục, chăm lo, tạo điều kiện học tập
Những nội dung cụ thể của nghĩa vụ và quyền của cha mẹ trong việc giáo dục con, LHNGD không xác định chi tiết, pháp luật chỉ nêu những hướng chính hay nói cách khác là mục đích mà cha mẹ cần đạt trong việc giáo dục con là: con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của
gia đình, công dân có ích cho xã hội “Cha mẹ tạo điều kiện cho con được sống trong môi trường gia đình đầm ấm, hòa thuận; làm gương tốt cho con về mọi mặt; phối hợp chặt chẽ với nhà trường, cơ quan, tổ chức trong việc giáo dục con.” 3
2 Khoản 4 điều 69 LHNGĐ năm 2014
3 Khoản 1 điều 72 LHNGĐ năm 2014
Trang 8Bên cạnh nghĩa vụ và quyền giáo dục con, cha mẹ có nghĩa vụ chăm lo tạo điều kiện cho con học tập Luật bảo vệ, chăm sóc giáo dục trẻ em tại điều 10 có quy định: trẻ em có quyền được học tập và có bổn phận học hết chương trình giáo dục tiểu học Cha mẹ có quyền chọn trường, chọn hệ đào tạo cho trẻ Cha mẹ hướng dẫn con chọn nghề; tôn trọng quyền chọn nghề, quyền tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của con.4
Có thể nói, quy định tại điều 72 LHNGĐ năm 2014 hàm chứa tính dân chủ, tiến bộ, vừa đề cao được trách nhiệm của cha mẹ trong việc bảo đảm được quyền lợi tương lai của con cái, vừa thể hiện sự tôn trọng của gia đình và xã hội đối với năng lực, sở thích cá nhân của mỗi người trong nghề nghiệp của mình Có thể nghĩ rằng việc giao cho bố dượng, mẹ kế nghĩa vụ và quyền chăm lo, giáo dục con tiêng của vợ, chồng chung sống với nhau là phù hợp với lợi ích chính đáng của con riêng
và cũng là điều cần thiết cho việc xây dựng và duy trì môi trường gia đình đầm ấm giữa những người không có quan hệ huyết thống
1.3 Nghĩa vụ và quyền đại diện cho con
Khoản 1 điều 73 LHNGĐ năm 2014 quy định: “ Cha mẹ là người đại diện theo pháp luật của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự, trừ trường hợp con có người khác làm giám hộ hoặc có người khác đại diện theo pháp luật.”
Người chưa thành niên là người không có năng lực hành vi dân sự đầy đủ Điều này đồng nghĩa người chưa thành niên không ở trong tình trạng có thể độc lập bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của mình Chính vì vậy, điều 73 LHNGD
2014 chỉ rõ:
“2 Cha hoặc mẹ có quyền tự mình thực hiện giao dịch nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân
sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
3 Đối với giao dịch liên quan đến tài sản là bất động sản, động sản có đăng
ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, tài sản đưa vào kinh doanh của con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự thì phải có sự thỏa thuận của cha mẹ.
4 Khoản 2 điều 72 LHNGĐ năm 2014
Trang 94 Cha, mẹ phải chịu trách nhiệm liên đới về việc thực hiện giao dịch liên quan đến tài sản của con được quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này và theo quy định của Bộ luật dân sự.”
Cha mẹ là người đại diện theo pháp luật cho con được hiểu là cha mẹ có thẩm quyền tham gia vào việc bảo vệ quyền và lợi ích của con trong các qna hệ với bất kỳ cá nhân, tổ chức nào mà không cần phải có thẩm quyền đặc biệt, ví dụ như
sự ủy quyền Đối với con đã thành niên bị mất năng lực hành vi dân sự, cha mẹ chỉ
là người đại diện trong một số trường hợp nhất đinh Cụ thể, cha mẹ là đại diện cho con đã thành niên bị mất năng lực hành vi dân sự khi người con này chưa có vợ chồng, con hoặc họ có vợ, chồng, con nhưng những người này không đủ điều kiện làm người đại diện hay giám hộ
Cha mẹ đại diện cho con cái trong các giao dịch dân sự vì lợi ích của con mình Đối với các trường hợp giao dịch dân sự nhỏ, giản đơn nhằm phục vụ lợi ích sinh hoạt hàng ngày (ăn sáng, mua sắm sách vở,…) thì con cái có thể tự mình xác lập, thực hiện Khi các quyền dân sự của con bị xâm phạm, cha mẹ có quyền thực hiện các biện pháp mà pháp luật cho phép để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con
Như vậy, thẩm quyền đại diện theo pháp luật của cha mẹ có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con thể hiện rõ trong các vụ việc hành chính, hình sự khi người chưa thành niên là người vi phạm hoặc người bị xâm phạm quyền trong các quan hệ pháp luật đó
1.3 Nghĩa vụ và quyền nhân thân của con đối với cha, mẹ
Khác với các quan hệ xã hội khác quan hệ gia đình luôn tồn tại trong một tôn
ti, trật tự không thể đảo ngược Cha mẹ phải có trách nhiệm thương yêu, chăm sóc, bảo vệ, giáo dục con nhưng con không chỉ là đối tượng luôn thụ hưởng sự chăm sóc, bảo vệ từ phía cha mẹ, con phải có nghĩa vụ yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiếu thảo với cha mẹ Khi cha mẹ già yếu không thể tự chăm sóc được mình thì con phải
có nghĩa vụ chăm sóc cha mẹ “Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ, đặc biệt khi cha mẹ mất năng lực hành vi dân sự, ốm đau, già yếu, khuyết tật; trường hợp gia đình có nhiều con thì các con phải cùng nhau chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ.” 5
5 Khoản 2 điều 71 LHNGĐ năm 2014
Trang 10Các con không phân biệt con trai, con gái, con đẻ, con nuôi,… đều phải có nghĩa vụ chăm sóc cha mẹ như nhau Nếu con có hành vi ngược đãi thì người con
đó không chỉ vi phạm pháp luật mà còn vi phạm nghiêm trọng đạo đức làm người
Để góp phần làm triệt tiêu, loại bỏ những hành vi vô đạo đức và vi phạm pháp luật
đó, nhà nước cũng đặt ra những quy định những chế tài nghiêm khắc đối với những người con có hành vi
Có thể thấy, nghĩa vụ nuôi dưỡng giữa cha, mẹ và con là nghĩa vụ có đi có lại nhưng không mang tính chất đồng thời và tuyệt đối, không mang tính chất đền
bù tương đương Nghĩa vụ nuôi dưỡng giữa cha, mẹ và con luôn gắn liền với nhân thân của mỗi chủ thể, không thể chuyển dịch, không thể thay thế bằng nghĩa vụ khác.6 Quy định này phù hợp với đạo lý truyền thống, thuần phong mỹ tục của người Việt Nam, cho dù không phải là người sinh thành ra mình song bố dượng mẹ
kế cũng là người thay thế cha mẹ đẻ chăm sóc, nuôi dưỡng con riêng nên người nên việc con riêng có trách nhiệm nuôi dưỡng cha mẹ là điều tất nhiên
2 Nghĩa vụ và quyền tài sản giữa cha dượng, mẹ kế và con riêng của một bên vợ chồng
1.2 Quyền có tài sản riêng và nghĩa vụ đóng góp của con
Luật quy định căn cứ xác lập tài sản riêng của con bao gồm: “tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng, thu nhập do lao động của con, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của con và thu nhập hợp pháp khác Tài sản được hình thành
từ tài sản riêng của con cũng là tài sản riêng của con.” 7
Ở điều luật này, bên cạnh việc quy định về quyền có tài sản riêng của conm nhằm gắn kết trách nhiệm giữa con cái với gia đình, Luật cũng quy định con từ đủ
15 tuổi trở lên còn sống chung với gia đình phải có nghĩa vụ chăm lo đời sống chung của gia đình, nhất là khi bố mẹ khó khăn, thu nhập không đủ trang trải các chi phí thiết yếu 8
2.2 Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ trong quản lý, định đoạt tài sản riêng của con
6 Nguyễn Văn Cừ, Ngô Thị Hường (2002), Một số vấn đề lí luận và thực tiễn về Luật HNGĐ năm 2000, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
7 Khoản 1 Điều 75 Luật HNGĐ năm 2014
8 Đinh Thị Mai Hương (chủ biên) (2004), Bình luận khoa học Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.