Đổi mới phương pháp dạy học nhằm tạo sự hứng thú, tính chủ động, sáng tạo khi học chuyên đề thể dục nhịp điệu

Thể dục nhịp điệu khi học tập tại trường có tác dụng nâng cao khả năng múa hát và vận động, khả năng nghe nhạc nhịp nhàng, đẩy lùi được căn bệnh béo phì, lười vận động, tự kỷ… Thực hiện

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH

TRƯỜNG THPT

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NHẰM TẠO SỰ HỨNG THÚ, TÍNH CHỦ ĐỘNG, SÁNG TẠO KHI HỌC CHUYÊN ĐỀ THỂ DỤC NHỊP ĐIỆU CHO HỌC SINH NỮ LỚP 11 TRƯỜNG

THPT

Tác giả:

Trình độ chuyên môn: Cử nhân Thể dục thể thao

Chức vụ: Tổ trưởng tổ TD – GDQPAN

Nơi công tác: Trường THPT

Nam Định, ngày 20 tháng 4 năm 2017

1 Tên sáng kiến: “Đổi mới phương pháp dạy học nhằm tạo sự hứng thú, tính chủ động, sáng tạo khi học chuyên đề Thể dục nhịp điệu cho học sinh nữ lớp 11 trường THPT ”.

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục thể chất.

3 Thời gian áp dụng sáng kiến:

Từ ngày 22/8/2016 đến ngày 25/9/2016

4 Tác giả:

Họ và tên:

Năm sinh: 1981

Nơi thường trú:

Trình độ chuyên môn: Cử nhân Thể Dục Thể Thao

Chức vụ công tác: Tổ trưởng chuyên môn

Nơi làm việc: Trường THPT

Điện thoại: 0917265368

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%

5 Đồng tác giả: Không

6 Đơn vị áp dụng tạo ra sáng kiến:

Tên đơn vị: Trường THPT

Địa chỉ:

Điện thoại:

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến:

Trong lời kêu gọi toàn dân tập thể dục đăng trên báo Cứu quốc ngày 27-3-1946, chủ

tịch Hồ Chí Minh đã nêu rõ: “Ngày ngày tập luyện thì khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ

để giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới…” hay “Mỗi một người dân yếu ớt tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khỏe là cả nước mạnh khỏe…”.

Xuất phát từ lời kêu gọi của Bác, chúng ta hiểu rằng sức khỏe là cái quý nhất của mỗi người Có sức khỏe tốt sẽ tạo điều kiện cho trí tuệ phát triển được tốt hơn Tập luyện Thể dục thể thao (TDTT) giúp chúng ta có được sức khỏe tốt Từ đó, chúng ta có thể học tập tốt và tham gia các hoạt động ở nhà trường hay ngoài xã hội, đạt hiệu quả cao hơn TDTT góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, giúp các em trở thành con người có ích cho xã hội

Chính vì thế tuổi trẻ hôm nay - tương lai của đất nước ngày mai đã và đang tiếp tục không ngừng học tập và làm theo lời dạy của Bác Học sinh trường trung học phổ thông (THPT) cũng là một trong những lực lượng trẻ, đang cố gắng vươn lên kế thừa và phát huy những tinh hoa trong lời dạy của Người Ý thức được về vai trò của Giáo dục thể chất cho các em, chúng tôi những người Giáo viên làm công tác giáo dục thể chất luôn tâm huyết với nghề, cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, góp phần tích cực vào mục tiêu Giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ

Giáo dục thể chất ở trường THPT bao gồm nhiều chuyên đề khác nhau như: Thể dục , Chạy ngắn, Chạy bền, Nhảy cao, Nhảy xa, Bóng chuyền, Cầu lông, Đá cầu, … nhằm phát triển một cách toàn diện các tố chất thể lực của học sinh, giúp các em phát triển tầm vóc tốt hơn Một trong những chuyên đề giúp các em phát toàn diện và cân đối về hình thể đó là Thể dục nhịp điệu Thể dục nhịp điệu là môn thể dục vận động các động tác theo nhạc một cách nhịp nhàng

và uyển chuyển Tác dụng của Thể dục nhịp điệu là giúp cơ thể phát triển khỏe mạnh, trí lực tinh thông, làm việc hiệu quả, khả năng dẻo dai và bền sức cũng được khơi thông khi tập thể dục nhịp điệu thường xuyên Thể dục nhịp điệu khi học tập tại trường có tác dụng nâng cao khả năng múa hát và vận động, khả năng nghe nhạc nhịp nhàng, đẩy lùi được căn bệnh béo phì, lười vận động, tự kỷ…

Thực hiện theo kế hoạch dạy học năm học 2016-2017, Thể dục nhịp điệu là chuyên đề học tương đối mới và khó đối với học sinh THPT Thời gian học chuyên đề Thể dục nhịp điệu chỉ gồm 7 tiết, trong đó có 1 tiết kiểm tra, vậy số tiết thực học chỉ còn 6 tiết Trong 6 tiết này

để giúp cho học sinh thuộc bài, hình thành tính nhịp điệu, thực hiện được bài nhịp điệu với nhạc là việc không dễ Để làm được điều đó cần gây dựng cho các em sự hứng thú, tính tích

cực chủ động lĩnh hội bài tập Có như vậy mới giúp các em thực hiện tốt nội dung bài Thể dục

nhịp điệu lớp 11, từ đó có tác dụng tích cực đến cơ thể của các em… sẽ hình thành ở các em

khả năng sáng tạo khi tham gia các hoạt động đoàn thể Xuất phát từ thực tế trên tôi nghiên

cứu và viết sáng kiến “Đổi mới phương pháp dạy học nhằm tạo sự hứng thú, tính chủ động, sáng tạo khi học chuyên đề Thể dục nhịp điệu cho học sinh nữ lớp 11 trường THPT ”.

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP:

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:

1.1 Thực trạng trước khi áp dụng giải pháp mới.

Như chúng ta đã biết Trường THPT nằm trên địa bàn trung tâm của huyện , tuy nhiên học sinh lại nằm rải rác hầu hết các xã, thị trấn trình độ dân trí không đồng đều, nhiều gia đình còn gặp khó khăn về kinh tế Việc trang trải cuộc sống gia đình đã chiếm mất thời gian chăm lo đến con cái của nhiều bậc phụ huynh Hơn nữa, có những phụ huynh cho rằng con em mình đến trường mục đích là học văn hóa còn nói đến học Thể dục hay tập Thể thao thì đối với họ là không cần thiết Thậm chí, có những phụ huynh lại có tư tưởng tập luyện TDTT là tốn sức, ảnh hưởng không tốt đến việc học văn hóa Mặt khác, trường THPT luôn là trường đi đầu trong các hoạt động học tập, với những truyền thống sáng ngời về những môn học tự nhiên như Toán, Lí, Hóa, Sinh Vì thế, những môn học tự nhiên được “lên ngôi” đẩy lại phía sau là những môn xã hội như Văn, Sử, Địa và cuối cùng mới đến môn Thể dục Sự phân hóa các môn học và định hướng ngành nghề

đã làm cho những môn học bổ ích trở nên xa cách với học sinh Thêm vào đó, môn Thể dục được xếp xen kẽ giữa các giờ học chính khoá nên nhiều giáo viên và học sinh coi môn Thể dục “ ảnh hưởng xấu đến môn học khác” Chính điều đó cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tâm

lí và tư tưởng học tập bộ môn Thể dục của các em

Khó khăn tiếp theo là chuyên đề Thể dục nhịp điệu khối 11 theo kế hoạch giảng dạy mới chỉ gồm 8 tiết trong đó ghép với 1 tiết chạy bền Vì vậy, việc hình thành kĩ năng vận động cho các em là không dễ nếu không đổi mới phương pháp để phù hợp với kế hoạch dạy học, thực trạng học sinh và xu thế xã hội hiện nay

Còn nhiều hạn chế do cơ sở vật chất chưa đáp ứng được hết các yêu cầu luyện tập của

bộ môn nên khi việc thực hiện chương trình còn nhiều khó khăn như: Trời mưa các lớp học Thể dục không thể đồng loạt học do nhà thể chất chưa đủ rộng, trang phục luyện tập chưa phù hợp, mở nhạc thì sợ ảnh hưởng đến các lớp học bên trong,…

1.2 Phân tích ưu nhược điểm của giải pháp cũ để thấy sự cần thiết của việc đề xuất giải pháp mới nhằm khắc phục nhược điểm của giải pháp cũ:

1.2.1 Ưu điểm của giải pháp cũ: Thực hiện chương trình đúng theo Kế hoạch dạy học, học

sinh chỉ học cần thuộc bài Thể dục nhịp điệu là đạt yêu cầu môn học

1.2.2 Nhược điểm của giải pháp cũ: Học sinh không có nhiều hứng thú học, học đôi khi là

do ép buộc nên giờ học trở nên nhàm chán, không khí căng thẳng, học sinh khó hình thành tính nhịp điệu, không biết hoặc không vận dụng linh hoạt bài tập cho việc rèn luyện sức khoẻ hàng ngày, không đạt được mục tiêu của Giáo dục thể chất

Từ những nhược điểm của giải pháp cũ tôi thấy cần phải tìm ra các biện pháp giúp học sinh có sự hứng thú trong khi học chuyên đề Thể dục nhịp điệu, để các em có sự tự giác, tích cực trong học tập

2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

2.1 Vấn đề cần giải quyết:

Trước tiên, chúng ta cần xây dựng sự hứng thú tập luyện bài Thể dục nhịp điệu cho học sinh Do đó, việc cần thiết là lựa chọn được các phương pháp giảng dạy khoa học và giảng dạy theo nguyên tắc hệ thống Khi tạo được sự hứng thú cho học sinh thì sẽ tạo cho các em tính chủ động, tích cực, tiếp thu, lĩnh hội bài tập Do vậy, việc tiếp thu động tác của các em cũng nhanh hơn, biên độ động tác chuẩn hơn Khi thực hiện được các động tác thì vấn đề cần giải quyết tiếp theo đó là chỉnh sửa biên độ động tác, tính nhịp điệu động tác, ghép nhạc và cuối cùng giáo viên hướng dẫn cho học sinh cách biên soạn bài Thể dục cơ bản, từ đó phát huy tính sáng tạo của các em

Về cơ sở vật chất: Sử dụng hiệu quả các thiết bị có sẵn của nhà trường như loa, đài, máy chiếu, nhà thể chất khi cần thiết

Giáo viên cần nghiên cứu, tìm tòi phương pháp giảng dạy hiệu quả, chuẩn bị chu đáo cơ

sở vật chất cũng như bài giảng khi lên lớp

2.2 Nét mới và sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ:

So với giải pháp cũ thì giải pháp mới tôi xây dựng tạo cho học sinh cách tiếp cận nội dung học một cách nhẹ nhàng, sự chủ động lĩnh hội bài tập, không phải tiếp thu bài tập một cách thụ động Việc dạy bài mới các em không chỉ gói gọn trong việc giúp các em biết và thực hiện được bài tập mà còn giúp các em hiều được về Thể dục nhịp điệu, hiểu về cách thức thực hiện bài Thể dục nhịp điệu như thế nào là đúng, biên độ như thế nào là đẹp, biểu cảm ra sao, biết cách thực hiện ghép động tác với nhạc, cách vận dụng bài Thể dục nhịp điệu để tập luyện hằng ngày Hơn thế nữa còn giúp các em còn biết biên soạn cho mình các bài thể dục nhịp điệu phù hợp với yêu cầu của bản thân cũng như biết biên soạn bài trong các hoạt động tập thể…

Về cơ sở vật chất điểm mới ở đây là tôi đã sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất sẵn có của nhà trường để mang lại kết quả cao nhất cho giờ học

2.3 Cách thức và các bước thực hiện giải pháp mới:

2.3.1 Khảo sát tổng quan.

Trước khi thực hiện giải pháp mới, tôi tiến hành quan sát sư phạm và kiểm tra đánh giá lần một với toàn bộ học sinh nữ các lớp 11 do tôi giảng dạy qua bảng sau:

Bảng 1: Đặc điểm của các đối tượng trước khi thực hiện giải pháp mới.

TT

Thực hiện cơ bản đúng các tiêu

chí bài thể dục nhịp điệu

Nhóm thực nghiệm (11B3; 11B7; 11B9)

n = 65

Nhóm đối chứng (11B6; 11B8; 11B10)

n = 65

Số người Tỷ lệ Số người Tỷ lệ

Qua kết quả bảng 1 cho thấy khả năng thực hiện các tiêu chí bài Thể dục nhịp điệu của nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm là tương đối đều nhau

2.3.2 Xây dựng kế hoạch giảng dạy giành cho nhóm thực nghiệm.

Căn cứ vào kế hoạch, chương trình môn học của học sinh khối 11 trường THPT và chuyên đề giảng dạy môn Thể dục, tôi xây dựng chương trình thực nghiệm nhằm tạo sự hứng thú, tính chủ động, sáng tạo cho nhóm thực nghiệm

Bảng 2: Kế hoạch giảng dạy giành cho nhóm thực nghiệm

3 Quy ước các tư thế đúng trong thể dục nhịp điệu x

5 Phân nhóm luyện tập, nâng cao vai trò của bạn tập

trong việc sửa sai cho nhau

2.3.3 Tiến trình thực hiện:

2.3.3.1 Tiếp cận bài thể dục nhịp điệu:

Thực trạng nền giáo dục chung của Việt nam đó là học đôi khi không đi đôi với hành, nhiều khi học sinh không biết mình đang học nội dung này nhằm mục đích gì, nó có ý nghĩa

gì với bản thân?… Và có mối liên hệ gì với thực tiễn? Nếu như phương pháp cũ, học sinh sẽ tập bài Thể dục nhịp điệu và chỉ nghĩ rằng phải thuộc bài để hoàn thành yêu cầu môn học mà không có hứng thú gì với bài Thể dục nhịp điệu đó Vậy ở đây tôi sẽ giúp học sinh tiếp cận với bài Thể dục một cách dễ dàng, chủ động để hình thành tính tự giác cho các em

- Như chúng ta đã biết âm nhạc có vai trò quan trọng trong cuộc sống, âm nhạc có tác động rất lớn đến quá trình hình thành cũng như phát triển của con người Bên cạnh đó, âm nhạc còn làm cho con người ta giải tỏa muộn phiền và mang lại niềm vui trong cuộc sống

Âm nhạc luôn luôn là nguồn hạnh phúc cho tất cả mọi người sống trên trái đất Không có âm nhạc thế giới thực sự sẽ rất buồn tẻ Nếu bạn mở một khúc nhạc, theo phản xạ con người sẽ nhún nhảy theo nhạc, gật gù theo giai điệu Vậy nên việc làm đầu tiên cho việc học bài mới của tôi đó là:

+ Giáo viên thực hiện mẫu bài Thể dục nhịp điệu với nhạc.

+ Cho học sinh xem bài Thể dục nhịp điệu được thực hiện theo nhóm tập với nhạc thông qua máy chiếu.

Khi xem một bài Thể dục nhịp điệu được thực hiện nhuần nhuyễn với nhạc sẽ giúp các

em thích thú, bản thân học sinh nữ tố chất bẩm sinh thường là mềm dẻo, khéo léo, thích múa hát hơn học sinh nam nên các em sẽ rất tò mò và muốn bắt chước…theo bài mẫu

- Đả thông tư tưởng cho học sinh: Khi đã có cảm giác thích thú, việc tiếp theo là giới

thiệu cho học sinh về môn Thể dục nhịp điệu, có thể bẳng các câu hỏi mở:

+ Có em nào biết về Thể dục nhịp điệu không? theo em Thể dục nhịp điệu là gì?

+ Thể dục nhịp điệu có tác dụng gì đối với sự phát triển thể chất của các em?

Sau đó giáo viên tổng hợp lại các ý kiến và đưa ra kết luận “Thể dục nhịp điệu là môn Thể dục vận động các động tác theo nhạc một cách nhịp nhàng và uyển chuyển Tác dụng của Thể dục nhịp điệu giúp cơ thể phát triển khỏe mạnh, trí lực tinh thông, làm việc hiệu quả Khả năng dẻo dai và bền sức cũng được khơi thông khi tập Thể dục nhịp điệu thường xuyên Thể dục nhịp điệu khi học tập tại trường có tác dụng nâng cao khả năng múa hát và vận động, khả năng nghe nhạc nhịp nhàng, đẩy lùi được căn bệnh béo phì, lười vận động, tự kỷ…”

Sau khi hiểu được ý nghĩa của Thể dục nhịp điệu các em sẽ càng có động lực để tập luyện và yêu thích

2.3.3.2 Cho học sinh làm quen với nhạc:

Giáo viên cần cho học sinh tiếp cận với các giai điệu nhạc Thể dục nhịp điệu ngay từ các buổi học đầu tiên, trước khi học các động tác nhịp điệu, không như cách truyển thống đó

là thuộc bài rồi ghép với nhạc Bởi không phải học sinh nào cũng có khả năng cảm nhận được nhịp nhạc giống nhau, việc tiếp cận với âm nhạc dần dần giúp các em nắm chắc cách vào động tác với nhạc nheo nhịp, theo phách… các em có thể tự tập mọi lúc, mọi nơi Vậy cách cho các em làm quen với nhạc đó là:

- Bật nhạc cho học sinh nhún theo nhịp trống một cách tự nhiên (Việc này sẽ giúp các

em quen với việc thực hiện nhịp động tác với nhịp trống)

- Hướng dẫn học sinh cách vào nhạc, đếm nhạc theo nhịp trống ( nhịp: 1-2- 3- 4- 5-

6-7- 8; 2/2- 3- 4- 5- 6- 6-7- 8 ; 3/2- 3- 4- 5- 6- 6-7- 8; 4/2- 3- 4- 5- 6- 6-7- 8)

- Thực hiện bài khởi động 6 động tác với nhạc, giáo viên làm mẫu học sinh thực hiện cùng giáo viên.

- Yêu cầu học sinh về nhà ghép được các bài Thể dục nhịp điệu đã học ở những lớp trước với nhạc để các em làm quen với cách ghép nhạc.

- Thực hiện một bài tập với nhiều nền nhạc khác nhau.

- Học được động tác nào ghép nhạc luôn với động tác đó.

Qua việc hiểu và biết cách ghép nhạc với động tác, sẽ giúp các em chủ động hơn trong việc học, các em tự tin hơn, mong muốn học động tác mới để có thể ghép được với nhạc

2.3.3.3 Quy ước các tư thế đúng trong Thể dục nhịp điệu.

Việc quy ước các tư thế tay, chân, thân người cơ bản trong Thể dục nhịp điệu sẽ giúp rút ngắn thời gian phân tích động tác của giáo viên, giúp các em lĩnh hội động tác mới một cách dễ dàng hơn, các em có thể tự sửa sai và sửa sai giúp bạn trong quá trình học tập:

- Tư thế chuẩn bị cơ bản: Tư thế nghiêm.

- Hai tay dang ngang: Hai tay nâng cao bằng vai, hai cánh tay nằm trên đường thẳng ngang, các ngón tay khép ngửa hoặc úp.

- Hai tay ra trước: Hai tay đưa ra trước, cao bằng vai, hai cánh tay song song, bàn tay khép, hướng vào nhau sấp hoặc ngửa.

- Hai tay lên cao: Hai tay đưa lên cao, thẳng, hai cánh tay song song, bàn tay khép, hướng vào nhau hoặc ra ngoài.

- Hai tay chếch dưới: Hai tay đưa ra trước, xuống dưới góc độ khoảng 45◦, hai cánh tay song song, bàn tay khép hướng vào nhau sấp hoặc ngửa.

- Chân bước sang ngang: Hai bàn chân song song, rộng bằng vai, trọng tâm dồn đều hai chân.

- Nâng gối: Chân đưa ra trước, đùi vuông góc với thân người, cẳng chân vuông góc với đùi, mũi chân hướng xuống đất.

- Biểu cảm động tác: Mắt nhìn theo tay (Nếu động tác tay dang ngang, mắt nhìn theo tay trái trước, tay phải sau), khuôn dung tươi tỉnh, tự tin.

2.3.3.4 Dạy kĩ thuật động tác:

Nếu vận dụng theo kế hoạch giảng dạy thì thông thường 1 tiết học sinh học từ 2 đến 3 động tác tuỳ mức độ phức tạp của các động tác Nhưng dù học mấy động tác trong 1 tiết thì cũng phải tiến hành dạy từng động tác rồi mới ghép các động tác với nhau

- Khi dạy động tác đơn giản: Cần nêu tên động tác, tác dụng cơ bản của động tác đó, rồi

mới tiến hành thị phạm theo 3 bước:

Bước 1: Làm nhanh 1 lần.

Bước 2: Làm chậm và phân tích.

Bước 3: Làm tổng hợp.

Học sinh quan sát ở đội hình 4 hàng ngang so le, cự ly giãn cách 2m, học sinh bước đầu đã định hình động tác, khi đó giáo viên làm chậm từng nhịp cùng chiều, học sinh sẽ bắt chước theo 1 lần Sau đó giáo viên làm ngược chiều với học sinh (theo kiểu soi gương – giáo viên nói là thực hiện bên trái trước nhưng thực ra giáo viên lại thực hiện bên phải trước

để cùng chiều với học sinh), các em chưa thuộc nên bắt chước theo động tác của giáo viên

sẽ dễ hơn Giáo viên có thể vừa hướng dẫn, nhắc bài cho học sinh còn quan sát được các em thực hiện nên có thể sửa chữa, uốn nắn kịp thời (thực hiện 2-3 lần, nhịp tăng dần)

- Khi giảng dạy 1 động tác phức tạp: Cơ bản vẫn tiến hành như khi giảng dạy 1 động tác

đơn giản, song cần áp dụng phương pháp phân chia - tổng hợp Giáo viên dạy động tác của chân trước, khi học sinh đã thực hiện được mới tiếp tục dạy động tác của tay Sau đó là kết hợp động tác của chân và tay