sắc thái văn hóa trong lời chúc mừng chúc tụng của tiếng anh

NHẬN XÉT CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪNXuất phát từ nhu cầu nâng cao khả năng học tiếng Anh của sinh viên, nhóm nghiên cứu đã lựa chọn đề tài “Khảo sát sắc thái ngôn ngữ và văn hóa của nghi thức l

NHẬN XÉT CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

Xuất phát từ nhu cầu nâng cao khả năng học tiếng Anh của sinh viên, nhóm nghiên cứu đã lựa chọn đề tài “Khảo sát sắc thái ngôn ngữ và văn hóa của nghi thức lời chúc mừng, chúc tụng trong tiếng Anh” Đây là một đề tài khá mới mẻ, có ý nghĩa về mặt khoa học và thực tiễn giúp cho sinh viên nói riêng

và cho những ai yêu thích yêu thích tiếng Anh nói chung hiểu thêm về văn hóa

và con người Anh, đồng thời đề tài cũng cung cấp một số cấu trúc lời chúc cơ bản giúp các bạn sử dụng các lời chúc mừng, chúc tụng bằng tiếng Anh đúng cấu trúc ngữ pháp, ngữ nghĩa và hoàn cảnh giao tiếp Là giáo viên trực tiếp hướng dẫn nhóm nghiên cứu trong suốt quá trình thực hiện đề tài, tôi nhận thấy các em đã nỗ lực rất nhiều trong quá trình tìm tòi tài liệu, khảo sát tình hình thực tế, phân tích kết quả khảo sát và đưa ra nhiều đề xuất rất hữu ích Hy vọng rằng các em tiếp tục phát huy khả năng nghiên cứu của mình ở nhiều lĩnh vực trong tương lai.

Ngày tháng năm 2012

LỜI CẢM ƠN

Tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học do nhà trường tổ chức,chúng em đã lựa chọn thực hiện đề tài “Khảo sát sắc thái ngôn ngữ và vănhóa của nghi thức lời chúc mừng, chúc tụng trong tiếng Anh” Qua hơnnăm tháng, cuối cùng đề tài cũng được hoàn thành với sự nỗ lực của tất cảcác thành viên trong nhóm Qua đây chúng em xin phép được gửi lời cảm

ơn sâu sắc tới nhà trường đã tạo điều kiện cho sinh viên chúng em đượctham gia một hoạt động hết sức bổ ích Từ hoạt động này chúng em có thểtích lũy, học tập được rất nhiều điều cũng như trau dồi, phát triển những

kĩ năng của bản thân Chúng em xin cảm ơn cô Trần Thị Thanh Loan và

cô Hà Thị Thanh, những người trực tiếp hướng dẫn và luôn đồng hànhcùng chúng em trong suốt quá trình thực hiện đề tài Cuối cùng, nhómcũng xin gửi lời cảm ơn đến tất cả các bạn đã giúp đỡ nhóm rất nhiệt tìnhtrong việc thực hiện bài khảo sát cũng như các khâu trong việc hoàn thiện

đề tài

LỜI NÓI ĐẦU

Ngày nay, việc học tiếng Anh rất quan trọng, đơn giản bởi vì tiếngAnh là một trong những ngôn ngữ quốc tế phổ biến nhất, quan trọngnhất Chúng ta luôn yêu quý và tự hào về ngôn ngữ mẹ đẻ của mình –tiếng Việt, đồng thời nhận thức rõ được sự cần thiết và hữu ích của tiếngAnh trong cuộc sống và công việc sau này

Xuất phát từ mong muốn hiểu biết sâu sắc các đặc trưng văn hóagiao tiếp trong tiếng Anh để áp dụng vào cuộc sống và giao tiếp mộtcách đúng đắn, hợp lí và khoa học, đặc biệt trong những dịp lễ mừng,nhóm nghiên cứu quyết định chọn đề tài: “Khảo sát sắc thái ngôn ngữ

và văn hóa của nghi thức lời chúc mừng, chúc tụng trong tiếng Anh”

Đề tài này được xây dựng và phát triển nhằm mục đích giúp chonhững ai thích học tiếng Anh, thích nghiên cứu tiếng Anh sẽ hiểu thêm

về văn hóa Anh và càng gắn bó với ngoại ngữ mà mình lựa chọn

MỤC LỤC

Trang

NHẬN XÉT CỦA CÁN BỘ HƯỚNG DẪN 1

LỜI CẢM ƠN 2

LỜI NÓI ĐẦU 3

MỤC LỤC 4

Phần giới thiệu 1. Đặt vấn đề 6

2. Mục đích nghiên cứu 7

3. Phạm vi nghiên cứu 7

4. Phương pháp nghiên cứu 8

5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 8

6. Lịch sử đề tài 8

7. Bố cục đề tài 9

Chương 1: Cơ sở lí luận về nghi thức lời nói 1.1 Nghi thức cơ bản về lời nói

1.1.1 Khái niệm nghi thức 10

1.1.2 Khái niệm nghi thức lời nói 10

1.1.3 Phương tiện giao tiếp phi lời kèm theo nghi thức lời nói 12

1.2 Mối quan hệ giữa nghi thức cơ bản với các vấn đề khác 1.2.1 Ngôn ngữ xã hội học 13

1.2.2 Tu từ học 13

1.2.3 Đối thoại 14

1.2.4 Ngôn ngữ đất nước học 14

1.2.5 Ngôn ngữ văn hóa 15 1.3 Nghi thức lời chúc mừng, chúc tụng trong tiếng Anh

1.3.1 Khái niệm lời chúc 15

1.3.2 Nghi thức lời chúc mừng, chúc tụng trong tiếng Anh16 Chương 2: Sắc thái ngôn ngữ của nghi thức lời chúc mừng, chúc tụng trong tiếng Anh 2.1 Sắc thái ngôn ngữ của nghi thức lời chúc mừng trong tiếng Anh 2.1.1 Khái niệm lời chúc mừng 18

2.1.2 Cấu trúc ngữ pháp 18

2.1.3 Cấu trúc ngữ nghĩa 20

2.2 Sắc thái ngôn ngữ của nghi thức lời chúc tụng trong tiếng Anh 2.2.1 Khái niệm lời chúc tụng 22

2.2.2 Cấu trúc ngữ pháp 22

2.2.3 Cấu trúc ngữ nghĩa 24

Chương 3: Sắc thái văn hóa của nghi thức lời chúc mừng, chúc tụng trong tiếng Anh 3.1 Dấu hiệu xã hội của lời chúc chúc mừng, chúc tụng Anh 26

3.2 Những lời chúc mừng, chúc tụng vào các dịp lễ 28

3.3 Lời chúc mừng, chúc tụng trong các thiệp 31

3.4 Các bài hát chúc mừng, chúc tụng tiếng Anh 35

Chương 4: Khảo sát thực tế và phân tích 4.1Khảo sát tình hình sử dụng lời chúc bằng tiếng Anh

của sinh viên 37

4.2Phân tích kết quả khảo sát 38

4.3Một số đề xuất về việc học và sử dụng lời chúc bằng tiếng Anh 42

Phần kết luận 43

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO 45PHỤ LỤC 46

PHẦN GIỚI THIỆU

1. Đặt vấn đề

Trong điều kiện hội nhập như hiện nay, tất cả các nước mở rộnggiao lưu và cùng nhau trao đổi qua nhiều lĩnh vực: kinh tế, thương mại,văn hóa, du lịch Vì thế, con người càng phải biết ngoại ngữ để hiểu nhauhơn, thuận lợi hơn trong việc giao tiếp để tìm thấy tiếng nói chung, tạolập những mối quan hệ Biết ngoại ngữ thôi chưa đủ, ta phải hiểu văn hóa

và phong tục của ngôn ngữ mình học mới áp dụng một cách chính xác,điều chỉnh hành vi ứng xử, như vậy giao tiếp mới dễ đi đến thành công.Tiếng Anh đã, đang và sẽ trở thành ngôn ngữ toàn cầu Chính vì vậy, việchọc và sử dụng thành thạo tiếng Anh là một trong những điều kiện tiênquyết để giúp chúng ta tiến nhanh trên con đường hội nhập

Học tiếng Anh không chỉ giúp chúng ta nắm vững cấu trúc ngữpháp, các nghi thức giao tiếp thông thường mà học tiếng Anh còn cho tathấy vẻ đẹp của văn hóa Anh, thông qua các nghi thức nói, nghi thức ứng

xử, trong đó có nghi thức chúc mừng, chúc tụng Anh

Bản thân nhóm nghiên cứu cũng đang là sinh viên, chúng tôi càng

ý thức được sự cần thiết của việc học tiếng Anh, nhưng do chưa hiểu rõvăn hóa người Anh, nên trong quá trình giao tiếp thực tế còn gặp nhiềulúng túng Khi ai đó có niềm vui, thành công hay nỗi buồn và thất bại, bạn

có biết chia sẻ niềm vui nỗi buồn đó với họ như thế nào không?

Xuất phát từ mong muốn hiểu biết sâu sắc các đặc trưng văn hóaAnh để áp dụng vào cuộc sống và giao tiếp một cách đúng đắn, hợp lí vàkhoa học, đặc biệt trong những dịp lễ mừng, nhóm nghiên cứu quyết định

chọn đề tài: “ Khảo sát sắc thái ngôn ngữ và văn hóa của nghi thức lờichúc mừng, chúc tụng Anh”.

Qua đề tài, nhóm nghiên cứu hi vọng giúp cho những sinh viênnghiên cứu tiếng Anh, những ai yêu thích tiếng Anh sẽ hiểu thêm về vănhóa Anh và càng gắn bó với ngoại ngữ mà mình lựa chọn

2. Mục đích nghiên cứu

Chúng ta luôn yêu quý và tự hào về ngôn ngữ mẹ đẻ của mình –tiếng Việt, đồng thời nhận thức rõ được sự cần thiết và hữu ích của tiếngAnh trong cuộc sống và công việc sau này

Với mục đích tìm hiểu rõ hơn văn hóa giao tiếp của người Anh,nhóm nghiên cứu sẽ phân tích các cấu trúc chúc mừng, chúc tụng; từ đónêu bật các hình mẫu đặc trưng, nắm được và hiểu được tính biểu cảmcủa những ngôn từ trong cấu trúc Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu khảosát lời chúc Anh trong các dịp lễ, dịp đặc biệt và trong cuộc sống hằngngày, lời chúc trong những bài thơ, bài hát cùng các hình ảnh trong cácthiệp hiện đại giúp cho chúng ta thấy được sự phong phú, đa dạng củanhững lời chúc bằng tiếng Anh, qua đó có thể hiểu được một phần vănhóa lời chúc trong tiếng Anh, giúp chúng ta cải thiện khả năng giao tiếptrong tiếng Anh

3. Phạm vi nghiên cứu

Với đặc thù và yêu cầu của đề tài, nhóm nghiên cứu tìm kiếm tàiliệu từ nhiều nguồn khác nhau như: trong giáo trình Anh văn F1, giáotrình Anh văn F2, từ điển Oxford, tham khảo thông tin trên Internet, trongcác thiệp chúc mừng, các bài hát chúc mừng Anh,… đồng thời khảo sátthông tin thực tế từ các bạn sinh viên lớp Quy hoạch K51, Kinh tế xây

dựng K52 và Địa kĩ thuật công trình giao thông K51 của trường Đại họcGiao thông Vận tải – Cơ sở II.

4. Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích: từ các nguồn tài liệu thu thập được, nhómnghiên cứu phân tích, tìm chi tiết cần thiết bổ sung cho đề tài

- Phương pháp khảo sát thực tế bằng phiếu điều tra nhằm thấy được tìnhhình khách quan về sự hiểu biết văn hóa chúc mừng, chúc tụng Anh vàkhả năng giao tiếp của sinh viên trong vấn đề chúc mừng, chúc tụngvới người Anh

- Phỏng vấn, đối thoại với một số bạn sinh viên trong trường

- Phương pháp tổng hợp ý kiến luận điểm là phương pháp cuối cùngtổng kết từ ba phương pháp trên giúp đề tài hoàn thành nội dung cầnđạt được

5. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa khoa học: đề tài nghiên cứu đã hệ thống lại một cách rõ ràngcác cấu trúc chúc mừng, chúc tụng Anh giúp người học tiếp cận vàlĩnh hội những tri thức về nền văn hóa, về vẻ đẹp của ngôn ngữ Anhmột cách khoa học hơn

- Ý nghĩa thực tiễn: đề tài nghiên cứu mang đến cho chúng ta nhiềuđiều hữu ích và thú vị trong việc học tiếng Anh, giúp cho người học sửdụng một cách dễ dàng và hiệu quả trong cuộc sống sinh hoạt

6. Lịch sử đề tài

Nghiên cứu khoa học sinh viên đề tài về tiếng Anh không phải làmới, nhưng đối với đề tài trên là một đề tài còn mới lạ, trước đây cónhững đề tài nghiên cứu về ngôn ngữ nước ngoài, nhưng tài liệu tìm được

phần lớn là đề tài về tiếng Nga; nhóm nghiên cứu đều là những sinh viênlần đầu thực hiện nghiên cứu khoa học sinh viên, còn bỡ ngỡ trong việctìm tài liệu nghiên cứu, khảo sát thông tin nên quá trình thực hiện gặpkhông ít khó khăn.

7 Bố cục đề tài

Đề tài nghiên cứu gồm 6 phần chính:

Phần giới thiệu bao gồm cách đặt vấn đề, mục đích nghiên cứu,phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài, lịch sử đềtài và bố cục đề tài Chương một đưa ra những cơ sở lí luận về nghi thứclời nói Chương hai phân tích sắc thái ngôn ngữ của nghi thức lời chúcmừng, chúc tụng trong tiếng Anh Chương ba khảo sát sắc thái văn hóacủa nghi thức lời chúc mừng, chúc tụng trong tiếng Anh Chương bốnphân tích kết quả khảo sát tình hình thực tế của sinh viên về khả năng sửdụng lời chúc mừng chúc tụng bằng tiếng Anh Cuối cùng là phần kếtluận nhằm tổng kết quá trình nghiên cứu, những hạn chế và đưa ra hướngphát triển của đề tài

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHI THỨC LỜI NÓI

1.1 Nghi thức cơ bản về lời nói

1.1.1 Khái niệm nghi thức

Nghi thức là một từ ghép hai yếu tố Hán – Việt: Nghi và Thức.Theo Việt Nam từ điển của hội khai trí Tiến Đức (1954) thì “Nghi” cónghĩa là “văn vẻ trong lễ” hoặc “dáng điệu có lễ phép”, còn “Thức” cónghĩa là “kiểu cách, lề lối” (như trong thể thức) Theo từ điển tiếng Việt

do Văn Tân chủ biên, “Nghi thức” là thể lệ một buổi lễ quan trọng” (Vídụ: Tiếp đón đúng nghi thức quốc tế)

Theo Bùi Phụng định nghĩa: “Nghi thức (Etiquette) là cách thức xửthế đã được quy định hoặc hình thức đối xử”[1, tr.6]

1.1.2 Khái niệm nghi thức lời nói

Nghi thức lời nói là một thuật ngữ ngôn ngữ học mới xã hội trongthời gian gần đây, khi ngôn ngữ học chuyển dần sang hướng nghiên cứulời nói Nghi thức lời nói có quan hệ với khái niệm nghi thức Nghi thức

là một hệ thống phức tạp các dấu hiệu chỉ ra trong quá trình giao tiếp(bằng lời nói và dấu hiệu) thái độ đối với người đối thoại, ý kiến đánh giángười ấy và đồng thời cũng là sự đánh giá mình, xác định vị trí của mìnhđối với người khác

Nghi thức lời nói dùng tiếng nói để phục vụ cho nghi thức ứng xử

và bao hàm chẳng những một khu vực rộng lớn các động hình giao tiếpthường gặp trong các tình huống thay đổi mà cả khu vực hẹp các độnghình trong phạm vi xưng hô, gợi sự chú ý, chào hỏi, làm quen, chia tay,chào mừng, cám ơn, xin lỗi

Nghi thức lời nói là “những quy tắc ứng xử lời nói đặc trưng củatừng dân tộc được dùng trong các tình huống có những người đối thoạiđang tiếp xúc và giao tiếp với giọng điệu được lựa chọn phù hợp với hoàncảnh giao tiếp, với các dấu hiệu xã hội của những người đối thoại và trongcác mối quan hệ giữa họ với nhau, được biến thành các động hình giao

tiếp”[1, tr.7] Như vậy, nghi thức lời nói là hệ thống những khuôn mẫu lời

nói tương đối bền mang tính đặc thù dân tộc được thừa nhận nhằm thiếtlập mối quan hệ giữa các thành viên tham gia trong những tình huốnggiao tiếp đặc thù

Xã hội đặt ra những hình thức lễ nghi ứng xử (trong đó có cảnhững ứng xử lời nói) Những khi thiết lập và duy trì sự tiếp xúc vớingười đối thoại và đòi hỏi những người bản ngữ phải tuân thủ các nguyêntắc ấy Ngay từ lúc nhỏ, người ta đã được dạy cách dùng các dấu hiệunghi thức, các thể thức chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi và có phản ứng khóchịu đối với sự không tuân thủ những quy tắc ấy

Nghi thức lời nói chỉ tương ứng với hành vi nào đáp ứng sự ứng

xử trong các tình huống giao tiếp nghi thức Ứng xử nghi thức là nhữngứng xử tích cực, tạo ra không khí dễ chịu, thoải mái trong giao tiếp, lànhững ứng xử mang tính trang nghiêm, thành kính, kính trọng Như vậychỉ có một số hành vi ngôn ngữ sau đây mới được coi là hành vi ứng xửnghi thức: chào hỏi, giới thiệu, cảm ơn, xin lỗi, chúc mừng, chúc tụng,khen, tạm biệt, … Những hành vi chê bai, chửi mắng, thề thốt, dọa nạtcũng là hành vi ngôn ngữ nhưng không phục vụ cho việc ứng xử mangtính nghi thức Ngôn ngữ lời nói là các phát ngôn, các đơn vị văn hóangôn từ phục vụ cho các hành vi ngôn ngữ có tính chất ứng xử nghi thứcnhư đã nêu trên

Nghi thức lời nói là khuôn mẫu, khuôn hình có sẵn Với mỗi lầngiao tiếp, người nói lại tái lập, thiết kế, nhào nặn nó sao cho phù hợp vớinhững điều kiện sau đây:

• Đúng chỗ nhất với hoàn cảnh giao tiếp

• Thích hợp nhất với các nhân vật giao tiếp

• Quen thuộc nhất và ưa dùng nhất đối với người nói theo đúng dấu hiệu,

điều kiện khu biệt xã hội và cá nhân của mình

Định nghĩa: “Nghi thức lời nói là toàn bộ những phát ngôn, những

địa vị văn hóa ngôn từ, những khuôn mẫu lời nói tương đối vững bền,mang tính dân tộc, phục vụ cho việc thực hiện các hành vi ngôn ngữ trongcác tình huống ứng xử nghi thức”[1, tr.8]

1.1.3 Phương tiện giao tiếp phi lời kèm theo nghi thức lời nói

Nghi thức lời nói có kèm theo những cử chỉ, điệu bộ, vẻ mặt,giọng nói nhất định Mỗi cộng đồng dân tộc có một hệ thống dấu hiệubằng cử chỉ riêng của mình Nghi thức lời nói chủ yếu tồn tại trong khẩungữ tự nhiên, trong ngôn ngữ sinh hoạt hằng ngày:

- Hình thức giao tiếp miệng theo các khuôn đối thoại được chế ước theothói quen văn hóa ngôn từ của từng dân tộc nhất định

- Hoàn cảnh, không gian, thời gian, vị trí xã hội và mối quan hệ cá nhân

- Ngữ điệu và các yếu tố kèm ngôn ngữ làm đầy các hành vi nói năng

- Nghi thức chúc mừng, chúc tụng luôn kèm thêm các tín hiệu bằng cửchỉ, vẻ mặt (cái bắt tay, nụ cười, …) Ở phương Tây nói chung hoặc ởAnh nói riêng còn có thói quen hôn tay phụ nữ trong những mối quan

hệ thân thiết Đặc biệt sau thời gian xa cách lâu và trong nghi thứcngoại giao còn có cử chỉ ôm hôn

- Thiếu niên không bắt tay nhau như người lớn

1.2 Mối quan hệ giữa nghi thức lời nói với các vấn đề khác

Nghi thức lời nói có liên quan đến các vấn đề ngôn ngữ xã hội học, vấn đề tu từ học, liên quan đến văn bản đối thoại, vấn đề ngôn ngữ đất nước học và ngôn ngữ văn hóa.

1.2.1 Ngôn ngữ xã hội học

Ngôn ngữ học là khoa học nghiên cứu về ngôn ngữ và cách nói củacon người Quan tâm hàng đầu của ngôn ngữ học lý thuyết là mô tả bảnchất của khả năng ngôn ngữ của loài người; giải thích cho được khi nóimột người “biết” một ngôn ngữ thì người đó thực sự “biết” được gì; vàgiải thích cho được bằng cách nào đó con người “biết” được ngôn ngữ đó

Tất cả con người đều đạt tới sự tinh thông ở bất kỳ ngôn ngữ nàođược nói xung quanh họ trong quá trình trưởng thành Do đó, có một tínhchất bẩm sinh nào đó khiến cho con người có thể biết cách sử dụng ngônngữ

cụ thể là hành vi tại lời, trong đó có lời chúc mừng, chúc tụng, biện phápnói quá thường được sử dụng nhằm để nhấn mạnh, tăng sức biểu cảm

Do có tính biểu cảm cao, nói quá ít được sử dụng trong các vănbản đòi hỏi có sự trung hòa về sắc thái biểu cảm như văn hành chính,văn bản khoa học… mà được sử dụng thường xuyên trong lời nói hằngngày Cần thận trọng khi sử dụng nói quá, đặc biệt là khi giao tiếp với

người trên, người lớn tuổi

1.2.3 Đối thoại

Đối thoại là một kiểu giao tiếp ngôn từ nghệ thuật cơ bản, bên cạnhđộc thoại ngôn từ đối thoại thể hiện sự qua lại Trong đó sự chủ động vàthụ động được luân phiên từ phía bên này sang phía bên kia, giữa những

người giao tiếp Thuận lợi nhất cho ngôn từ đối thoại là các kiểu tiếp xúckhông mang tính quan phương, tính công cộng; là kiểu trò chuyện giản dịbằng khẩu ngữ, là không khí bình đẳng về tinh thần và đạo đức giữa nhữngngười phát ngôn

1.2.4 Ngôn ngữ đất nước học

Đây là một bình diện quan trọng trong phương pháp dạy và họcngoại ngữ hiện đại Nó giúp ta trong quá trình dạy - học tiếng Anh, khôngchỉ cung cấp cho người học một phương tiện giao tiếp mới mà còn giúpcho họ làm quen với hiện thực khách quan, với ý thức hệ của xã hội Anh,với những giá trị tinh thần và văn hóa của con người Anh được tích lũyhàng nghìn năm, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Cũng thôngqua việc dạy sẽ gợi lên trong người học những tình cảm tốt đẹp đối với conngười Anh, đất nước Anh và chính tiếng Anh

Còn là sinh viên và đang trong quá trình nghiên cứu về tiếng Anh,việc nắm vững cơ sở ngôn ngữ xã hội của ngôn ngữ đất nước học và hệphương pháp ngôn ngữ đất nước học là vô cùng quan trọng và cần thiết

1.2.5 Ngôn ngữ văn hóa

Ngôn ngữ văn hóa cũng là vấn đề quan trọng liên quan đến nghi thứclời nói “Ngôn ngữ văn hóa là hình thức ngôn ngữ toàn dân tộc, có hệ thốngchuẩn thống nhất, được sử dụng trong mọi lĩnh vực đời sống văn hóa, chínhtrị xã hội”[3, tr.12] Ngôn ngữ văn hóa là ngôn ngữ toàn dân, nó được sửdụng trong nhiều lĩnh vực không riêng của một ngành nghề nào Ngôn ngữđảm nhiệm vai trò truyền tải thông tin, là công cụ được sử dụng như mộtphương tiện của lời nói

1.3 Nghi thức các lời chúc mừng, chúc tụng trong tiếng Anh

1.3.1 Khái niệm lời chúc

Lời chúc là những lời nói khi mọi người gặp nhau trong các dịp lễ,hội, trong những cuộc gặp gỡ chính thức cũng như những cuộc gặp mặt,cuộc vui trong đời sống thường nhật Nói lời chúc là nét văn hóa, mộttruyền thống của hầu hết mọi nền văn hóa từ Đông sang Tây Qua lờichúc, ta thường chúc nhau sức khỏe, hạnh phúc, vui vẻ, thành đạt Đây lànét văn hóa thể hiện sự quan tâm lẫn nhau của con người, thể hiện sựđoàn kết của cộng đồng.

Trong những cuộc vui người nói lời chúc có thể là đọc một câuthơ, một câu danh ngôn, hay kể một câu chuyện vui, một tình huống vuinhộn nào đấy để làm cái cớ bắt vào lời chúc Nói chung, tính chất nghiêmtúc hay vui nhộn của lời chúc phụ thuộc vào tình huống của cuộc vui vàđối tượng mà lời chúc hướng tới

Lời chúc là bình diện ngôn ngữ, ngôn ngữ không chỉ dừng lại ởdạng viết mà nó còn hiện hữu trong mỗi lời nói của con người Cũng nhưngười Việt, lời nói, lời chúc là văn hóa ứng xử của người Anh, ai cũngmuốn gởi tặng nhau những lời yêu thương qua lời chúc Vì thế mà câuchúc ngày càng đa dạng, phát triển hơn Lời chúc có vai trò đặc biệt quantrọng trong các dịp lễ, nó là công cụ để truyền tải yêu thương, thông điệpgiữa con người với nhau

Như vậy, ngôn ngữ trong lời chúc của người Anh cũng phát huyhết vai trò của mình trong các dịp lễ quan trọng hay trong chính cuộc sốnghằng ngày Nó thể hiện trên mọi lĩnh vực, mọi đối tượng và mọi hình thứckhác nhau

1.3.2 Nghi thức lời chúc mừng, chúc tụng trong tiếng Anh

Chúc mừng cũng như chúc tụng là hành vi bày tỏ sự quan tâm vàchia sẻ niềm vui của mình đối với người đối thoại Nếu như chúc mừng là

chia sẻ niềm vui trước một sự kiện nào đó thì chúc tụng thể hiện sự quantâm đến người khác về sự kiện sắp sảy ra trong tương lai.

Cũng như trong các ngôn ngữ khác, khi thực hiện lời chúc mừng,chúc tụng bằng tiếng Anh, cần tuân theo các khuôn mẫu có sẵn Ngườinói lời chúc có thể nhào nặn, thiết kế sao cho phù hợp với hoàn cảnh giaotiếp, nhân vật giao tiếp, điều kiện xã hội và cá nhân của mình

Có hai nghi thức quan trọng cần chú ý khi thực hiện lời chúc mừngchúc tụng:

 Mở đầu bằng sự thừa nhận: Lời chúc mừng thường được bắt đầu bằngcách thừa nhận sự thành công của người khác Việc sử dụng cách thừanhận thành công sẽ khác nhau tùy thuộc vào sự thành công đang được cangợi Ví dụ: Thành công trong công việc có thể được chúc mừng với các

cụm từ như: “Great work!” (Công việc tuyệt vời!)

ta không biết rõ khi nói lời chúc mừng vì dễ gây hiểu nhầm Để tránh bịhiểu nhầm, chúng ta cần xin phép trước khi ôm hoặc siết chặt ngườiđang giao tiếp

- Wishing your family the most happiness in New Year

and everything is the best! (Chúc gia đình anh chị một năm mới thật hạnh phúc, vạn sự như ý!)

- Hoping you a happy holiday! (Hi vọng em có một kỳ nghỉ thật hạnh phúc!)

CHƯƠNG 2: SẮC THÁI NGÔN NGỮ CỦA LỜI CHÚC MỪNG

CHÚC TỤNG TRONG TIẾNG ANH

2.1 Sắc thái ngôn ngữ của lời chúc mừng trong tiếng Anh

2.1.1 Khái niệm lời chúc mừng

Khi chúc mừng cũng như chúc tụng, chức năng lịch thiệp đượcthể hiện rất rõ nét Chúc mừng người đối thoại là biểu lộ sự quan tâm vàchia sẻ niềm vui của mình đối với người đó, là tạo ra ở người đối thoạimột cảm giác thoải mái Người ta thường chúc mừng nhau nhân ngày lễhoặc dịp kết thúc thắng lợi hoặc bắt đầu thắng lợi một công việc nào đó

Sắc thái ngôn ngữ gồm hai bình diện chính: cấu trúc ngữ pháp vàcấu trúc ngữ nghĩa Dưới đây là các khuôn hình, khuôn mẫu cấu trúc,ngữ nghĩa thường gặp về lời chúc mừng bằng tiếng Anh.

2.1.2 Cấu trúc ngữ pháp

2.1.2.1 Cụm tính từ (Adjective phrase)

- Cấu trúc thường gặp nhất của một câu chúc mừng là bắt đầu

bằng một tính từ (happy, merry, ), sau nó là một danh từ hay một cụm

danh từ nêu tên ngày lễ, ngày tháng, lí do chúc mừng hay một ngày đặc biệt nào đó Những lời chúc này thường mang tính thành ngữ

Happy / Merry + Noun/ noun phrase

- Happy New Year!

- Happy Birthday!

- Happy Valentine’s day!

- Happy Women’s day!

- Happy Farther’s day!

- Merry Christmas!

2.1.2.2 Cụm động từ (Verb phrase)

Những động từ cơ bản nhất được sử dụng trong lời chúc là

congratulate, have có nghĩa là chúc, đi liền sau nó có thể là một đại từ (pronoun), tiếp đó là một danh từ hoặc cụm danh từ (a noun/ noun phrase).

Verb + Pronoun + Noun/ Noun phrase:

- Congratulate you on good exam results! (Chúc mừng bạn đạt được kết quả tốt trong kì thi!)[4, tr.189]

- Have you a happy and profitable year! (Chúc anh năm mới vui vẻ và phát tài!)

2.1.2.3 Danh động từ (Gerund)

Những lời chúc mừng được bắt đầu bằng một danh động từ, theosau là một đại từ cùng với một danh từ hoặc cụm danh từ thể hiện những ýnghĩa cần truyền đạt

Gerund + Pronoun + Noun/ Noun phrase

- Wishing you a happy birthday! (Chúc em một sinh nhật thật hạnh phúc!)

- W ishing all your family much happiness and luck!(Chúc toàn thể gia đình gặp được nhiều hạnh phúc và may mắn!)

2.1.2.4 Câu đầy đủ (Complete sentence)

Khi viết thư hoặc thiệp chúc mừng, chúng ta thường hay sử dụngnhững câu đầy đủ bao gồm chủ ngữ, động từ thường gặp nhất là “wish” theo sau là người cần chúc và những điều tốt đẹp cần nêu

Subject + Wish + Pronoun + Noun/ Noun phrase

- I wish you happiness and joy and blessings for the NewYear!

(Tôi chúc bạn hạnh phúc, nhiều niềm vui và an lành trong năm mới!)

- We wish you both all the best and a very Happy New Year! (Chúc cho hai bạn những điều tốt đẹp nhất và một năm mới cực kỳ hạnh phúc!)

2.1.2.5 Dùng phương pháp đảo ngữ (Inversion)

Phương pháp đảo ngữ với trợ động từ “may” đứng đầu câu khiếncho lời chúc mừng tăng thêm phần trang trọng và lịch sự

May + S + V ( bare – infinitive)

- May your new year be filled with the happiest things and your days with

the bring test promise! (Chúc bạn năm mới đầy hạnh phúc và những tháng ngày đầy triển vọng!)

- May you be richly blessed with a successfully new year! (Chúc bạn đạt được thật nhiều thành công trong năm mới!)

2.1.2.6 Các dạng khác

Lời chúc mừng cũng có thể chỉ là một từ hay cụm từ thể hiện ýnghĩa chúc mừng đi kèm với phần mở rộng là nội dung dịp chúc mừng đó:

 Từ: Congratulations! (Chúc mừng!)

 Cụm danh từ: Congratulations on winning the prize! (Chúc mừng bạn đã giành được giải thưởng!) [4, tr.191]

2.1.3 Cấu trúc ngữ nghĩa

 Thường gặp nhất là những lời chúc mừng vào các dịp lễ, mang tính

thành ngữ Nghĩa của chúng bắt đầu bằng: Chúc mừng + các dịp lê

- Happy New Year!

- Happy Mother’s day!

- Dear Mom, I want to wish you a good health and the most happiness

will come to you in the future! (Mẹ yêu quý, con chúc mẹ thật nhiều sức khỏe và những điều hạnh phúc nhất sẽ đến với mẹ sau này)

- My Darling! Wishing you health and happiness in the year to come!

(Anh yêu! Chúc anh khỏe và hạnh phúc trong năm mới!)

• Sử dụng những tính từ nhấn mạnh làm tăng sắc thái cho lời chúc như

deep, truly, warm… Thay vì nói “my blessing” (lời chúc của tôi) có thể đổi thành “my deep blessing” (lời chúc sâu sắc của tôi), “my sentiment” (tình cảm của tôi) thành “my warm sentiment” (tình cảm chân thành của tôi), …

- Let my deep blessing always follow your life! (Hãy để những lời chúc sâu lắng của tôi luôn theo cuộc sống của bạn!)

- Wishing you a truly happy birthday! (Chúc em một sinh nhật thật sự hạnh phúc!)

 Mở rộng bằng những cụm giới từ ở đầu lời chúc để chỉ “nhân dịp…”

- On occasion of your birthday, wishing you a good health, luck, the most

happiness will come to your life! (Nhân ngày sinh nhật con chúc mẹ mạnh khỏe, may mắn và những điều hạnh phúc nhất sẽ đến với mẹ trong cuộc đời!)

2.2 Sắc thái ngôn ngữ của lời chúc tụng trong tiếng Anh

2.2.1 Khái niệm lời chúc tụng

Lời chúc tụng thể hiện niềm mong muốn điều thành đạt, sức khỏe,niềm vui… sẽ đến với người đối thoại trong cuộc sống thường ngày Việcchúc tụng nhau bày tỏ niềm hi vọng tốt cho người khác Lời chúc được

thể hiện trong những công thức có chứa các động từ: “chúc, mong, cầu mong, cầu chúc, …” với sắc thái ý nghĩa và mức độ mong muốn khác

2.2.2.1 Cụm động từ (Verb phrase)

Những động từ cơ bản nhất thường được sử dụng trong lời chúc

tụng là wish, have, đi liền sau nó cũng có thể là một đại từ (pronoun), tiếp

đó là một danh từ hoặc cụm danh từ (a noun/ noun phrase)

Verb + Pronoun + Noun/ Noun phrase

- Wish you luck! (Chúc bạn may mắn!) [4:1040]

- Have you a happy weekend! (Chúc bạn ngày cuối tuần vui vẻ!)

2.2.2.2 Danh động từ (Gerund)

Gerund + Pronoun + Noun/ Noun phrase

- Hoping this card bring you my sincere greeting! (Hy vọng tấm thiệp nay

sẽ chuyển lời chúc chân thành của tôi đến với bạn)

- Wishing you hundred years of happiness! (Chúc bạn trăm năm hạnh phúc!)

2.2.2.3 Câu đầy đủ (complete sentence)

Subject + Wish + Pronoun + Noun/ Noun phrase

- I wish you the love of friends and family and peace within your heart!

(Tôi chúc bạn tràn ngập tình yêu của gia đình và bạn bè… cùng với sự yên bình trong trái tim bạn!)

- c (Tôi chúc bạn tình yêu và hạnh phúc nhân dịp sinh nhật của bạn!)

2.2.2.4 Dùng phương pháp đảo ngữ (Inversion)

May + S + V ( bare – infinitive)

- May you smile like the sunny rays and leaves your worries at the night!

(Chúc nụ cười của em như những vệt nắng lấp lánh và để âu lo lại với màn đêm!)

- May you be happy in your life! (Chúc bạn hạnh phúc trong cuộc sống!)

2.2.2.5 Các dạng khác

Những câu chúc tụng mang tính chất thành ngữ, thường có cấu trúcngắn gọn, lược giản chủ ngữ, được sử dụng để chúc nhau trong cuộc sốnghằng ngày, phần này đề cập đến thành ngữ chúc tụng bắt đầu bằng tính từ

và một số lời chúc đặc biệt khác

 Lời chúc tụng bắt đầu bằng tính từ: Best wish…

- Best wish for you! (Chúc bạn những điều tốt đẹp nhất!)

 Một số lời chúc đặc biệt:

- Everything is the best! (Vạn sự như ý!)

- Everything is ok! (An khang thịnh vượng!)

- Get well soon! (Chóng khỏi bệnh đi nào!)

 Có thể kết hợp nhiều nội dung lời chúc tụng trong cùngmột lời chúc

- Wishing you happy life and always successful on the

job! (Chúc bạn có cuộc sống hạnh phúc và luôn thành công trong công việc!)

 Chúc tụng kèm theo lời từ biệt: Lời chào từ biệt còn có thể ẩn tàng trong

đó các ý nghĩa chúc tụng Như vậy, trong những trường hợp này ta có thể nhận thấy hai hành vi ngôn ngữ diễn ra đồng thời (tiễn biệt + chúc)

- Godspeed! (Thượng lộ bình an!) [4:388]

 Lời chào tạm biệt vào buổi tối tước khi đi ngủ, lời chào buổi sáng cũnghàm chứa ý nghĩa chúc tụng:

- Goodnight!/ Have a sweet dream! (Ngủ ngon nhé!/ Ngon giấc nhé!

- I wish you a good morning, hoping that you have the perfect

day! Miss you! (Anh chúc em một buổi sáng tốt lành và mong em sẽ có một ngày thật tuyệt! Anh nhớ em!)

 Lời chúc thể hiện ý muốn đạt được nhờ một sức mạnh siêu nhiên, thần bí(có tính chất tín ngưỡng, tôn giáo) được dùng với các công thức có từ

“cầu chúc ”.

- May this time of our savior’s birth bring you joy good health throughout

the coming year (Cầu cho sự Giáng Sinh của đấng Cứu Thế trong thời gian này đem lại cho các bạn hạnh phúc và sức khỏe trong suốt năm tới.)