Phân loại các hình thức chính thức và hình thức cấu trúc của nhà nước liên hệ với nhà nước việt nam

Untitled TR¯âNG ĐẠI HỌC KINH T¾ VIÞN QUẢN TRỊ KINH DOANH *** TIàU LU¾N K¾T THÚC HỌC PHÀN NHÀ N¯àC VÀ PHÁP LU¾T ĐẠI C¯¡NG N�M HàC 2021 2022 Đß tài PHÂN LOẠI CÁC HÌNH THĀC CHÍNH THà VÀ HÌNH THĀC C¾U TRÚ[.]

TR¯âNG ĐẠI HỌC KINH T¾

***

ĐẠI C¯¡NG

NM HàC: 2021-2022

Đß tài:

SINH VIÊN : ĐỖ ÁI LÂM

MÃ SINH VIÊN : 21050237

MÃ H ỌC PHÀN:211_THL1057 14

GI ẢNG VIÊN: CHU THỊ NGỌC

1

L àI Mâ ĐÄU 2

Đ¾T VÂN Đ 3

GIÀI QUYÀT VÂN ĐÂ

I-Khái ni ệm hình thức nhà nước 3

II- Hình th ức chính thể và phân loại 3

1 Khái nißm hình thāc chính thá 3

2 Chính thá quân chÿ 4

3 Chính th¿ cßng hòa 4

4 Nh¿n xét 6

III- Hình th ức cấu trúc và phân loại 6

1. Khái ni ßm hình thāc c¿u trúc 6

2. Nhà n°ác đ¢n nh¿t 6

3. Nhà n°ác liên bang 7

4. Nhà n°ác liên minh 7

IV- Liên h ệ với nhà nước Việt Nam 8

K ÀT LUÀN 9

TÀI LI àU THAM KHÀO 10

L àI Mâ ĐÄU

Lái đÅu tiên, em xin gửi lái cÁm ơn đÁn trưáng Đ¿i hác Kinh tÁ- Đ¿i hác quốc gia Hà Nội đã đưa hác phÅn Nhà nưßc và pháp luÁt đ¿i cương vào trong chương trình hác của chúng em Đây là cơ hội để em được tìm hiểu và nghiên cứu và môn hác quan tráng này

Đ¿c biát, em xin gửi lái cÁm ơn sâu sắc đÁn TS Chu Thß Ngác- giÁng viên khoa LuÁt trưáng Đ¿i hác quốc gia Hà Nội đã mang đÁn cho chúng em những bài giÁng đÅy tâm huyÁt và nhà nưßc và pháp luÁt, từ đó giúp em có thêm kiÁn thức để hoàn thành bài tiểu luÁn này

Dù em đã rÃt cố gắng hoàn thành bài tiểu luÁn một cách tốt nhÃt có thể nhưng do nng lực còn h¿n chÁ nên khó tránh khỏi những thiÁu sót Em kính mong cô s¿ giúp đỡ, nhÁn xét, góp ý để bài tiểu luÁn của em được hoàn thián hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

3

Đ¾T VÂN ĐÂ

Tự cổ chí kim, nhà nưßc luôn đóng vai trò quan tráng trong lßch sử nhân lo¿i, là nhân tố quyÁt đßnh sự hưng thßnh của một quốc gia, một dân tộc Trên thÁ gißi tồn t¿i rÃt nhiÃu hình thức nhà nưßc khác nhau trÁi dài suốt lßch sử nhân lo¿i Mỗi hình thức nhà nưßc l¿i mang những đ¿c điểm khác nhau, phù hợp vßi từng quốc gia nhÃt đßnh Qua viác tìm hiểu và nghiên cứu từng hình thức nhà nưßc cụ thể ta mßi có thể có cái nhìn sâu sắc, đÅy đủ hơn và cách thức tổ chức, thành lÁp, vÁn hành một nhà nưßc Ngoài ra, là một công dân Viát Nam, ta càng cÅn phÁi hiểu rõ hình thức của nhà nưßc Viát Nam để tránh sa vào những tư tưãng lách l¿c, chống phá ĐÁng và nhà nưßc

xã hội chủ nghĩa

GIÀI QUYÀT VÂN ĐÂ

Hình thức nhà nưßc <là cách thức tổ chức quyền lực nhà nước của mỗi kiểu nhà nước trong

Hình thức nhà nưßc được quyÁt đßnh bãi 3 yÁu tố: hình thức chính thể, hình thức cÃu trúc và chÁ độ chính trß Trong khuôn khổ tiểu luÁn này, ta chỉ xét đÁn hai nội dung là hình thức chính thể và hình thức cÃu trúc

1.Khái ni ßm hình thāc chính thá

Hình thức chính thể là cách thức tổ chức và trình tự thành lÁp các cơ quan cao nhÃt của quyÃn lực nhà nưßc, mối quan há giữa các cơ quan này vßi nhau và mức độ tham gia của nhân dân vào viác thiÁt lÁp các cơ quan đó

Hình thức chính thể bao gồm hai d¿ng chủ yÁu là chính thể quân chủ và chính thể cộng hòa Để phân biát hai d¿ng chính thể này, ta cÅn cn cứ vào các yÁu tố như: ngưái sã hữu quyÃn lực tối cao của nhà nưßc và cách thức thiÁt lÁp quyÃn lực nhà nưßc

1 Nguyßn Cửu Vißt (2004), Giáo trình nhà n±ßc và pháp luật đại c±¡ng, tái b¿n l¿n thứ nh¿t, Nhà xu¿t b¿n Đ¿i hßc quốc gia

Hà N ội, Hà Nội

2.Chính th á quân chÿ

â nhà nưßc quân chủ quyÃn lực tÁp trung toàn bộ hay một phÅn chủ yÁu vào tay một cá nhân (vua chúa) và được truyÃn l¿i theo nguyên tắc thừa kÁ (vua cha nhưáng ngôi cho con) Trong thái đ¿i chiÁm hữu nô lá ã phương Tây cũng từng tồn t¿i hình thức nhà nưßc này Đó là nhà nưßc thành bang Xpác ã Hy L¿p cổ đ¿i Đây là một ví dụ điển hình của hình thức nhà nưßc quân chủ Trong chính thể quân chủ l¿i được chia thành hai nhánh nhỏ là chính thể quân chủ tuyát đối ( quân chủ chuyên chÁ) và quân chủ h¿n chÁ (quân chủ lÁp hiÁn) â nhà nưßc quân chủ chuyên chÁ, vua có quyÃn lực vô h¿n, đứng trên tÃt cÁ mái ngưái, nắm mái quyÃn hành trong tay Ví dụ thưáng thÃy nhÃt là các triÃu đ¿i phong kiÁn phương Đông, nơi mà vua nắm mái quyÃn sát ph¿t, quyÁt đßnh mái chính sách của đÃt nưßc Trong khi đó nhà nưßc quân chủ lÁp hiÁn h¿n chÁ quyÃn lực của vua bằng một cơ quan quyÃn lực khác, tÃt cÁ đÃu ho¿t động tuân theo quy đßnh của HiÁn pháp Ngày nay ta v¿n có thể dß dàng nhìn thÃy những nhà nưßc như vÁy: NhÁt BÁn, Vương Quốc Anh

3.Chính th á cßng hòa

nguồn gốc cái tên cũng đã phÅn nào thể hián tính chÃt của chính thể này â nhà nưßc cộng hòa, quyÃn lực tối cao thuộc và một cơ quan tÁp thể được bÅu ra trong thái h¿n nhÃt đßnh (ví dụ như nghß vián của nhà nưßc tư bÁn và quốc hội của nhà nưßc xã hội chủ nghĩa) Mái chính sách, quyÁt đßnh, điÃu luÁt, ngưái lãnh đ¿o, của nhà nưßc đÃu được thông báo rộng rãi cho dân chúng

và há hoàn toàn bình đẳng trong mái quyÁt đßnh của quốc gia Có thể nói, chính thể này chỉ tồn t¿i duy nhÃt quyÃn lực chung của tÃt cÁ mái ngưái chứ không tÁp trung quyÃn lực cho một (số)

cá nhân hay nhóm ngưái nào Một điển hình của chính thể này là nhà nưßc thành bang Aten vßi ngưái đứng đÅu là hội đồng trưãng lão được nhân dân bÅu ra theo hình thức bỏ phiÁu tín nhiám

Há có thể bß bãi mißn nÁu không còn đủ tín nhiám theo quy đßnh

Chính thể cộng hòa cũng đc chia làm hai lo¿i là cộng hòa dân chủ và cộng hòa quý tộc NÁu như

ã hình thức cộng hòa dân chủ quyÃn bÅu cử được trao cho mái công dân có đủ điÃu kián bÅu cử theo quy đßnh của pháp luÁt thì ã cộng hòa quý tộc, quyÃn bÅu cử chỉ dành cho tÅng lßp này Một

ví dụ cho chính thể cộng hòa quý tộc là nhà nưßc chủ nô La Mã cổ đ¿i từ thÁ kỉ VI-I trưßc Công nguyên Cùng vßi đó, khái niám dân chủ cũng được biÁt đÁn khá sßm vßi sự ra đái của <chÁ độ

5

dân chủ= ã Athens, Hy L¿p từ 500 nm trưßc Công nguyên Tuy vÁy nhưng thực chÃt các hình thức như cộng hòa dân chủ chủ nô hay cộng hòa dân chủ tư sÁn chỉ quy đßnh quyÃn bÅu cử của nhân dân một cách hình thức, duy chỉ có cộng hòa xã hội chủ nghĩa là quyÃn bÅu cử của nhân dân được thực hián một cách đÅy đủ

Trong cộng hòa dân chủ ta còn có thể chia ra làm nhiÃu d¿ng cụ thể hơn như: cộng hòa đ¿i nghß, cộng hòa tổng thống và cộng hòa lưỡng tính

â hình thức chính thể cộng hòa đ¿i nghß (hay nghß vián) nhân dân có quyÃn bÅu ra nghß vián-những ngưái đ¿i dián cho tiÁng nói của mình Nghß vián sau đó s¿ thay m¿t nhân dân bÅu ra tổng thống và thành lÁp chính phủ QuyÃn lực tối cao s¿ thuộc và nghß vián do há có quyÃn chán lựa

và bÅu ra các nguyên thủ quốc gia Do đó trong hình thức nhà nưßc này tổng thống không có nhiÃu thực quyÃn vì phÅn lßn các quyÃn hành pháp được trao cho thủ tưßng (ngưái đứng đÅu chính phủ) Chính phủ khi làm viác cũng phÁi chßu trách nhiám trưßc nghß vián Một vài ví dụ cho cộng hòa đ¿i nghß có thể kể đÁn nưßc Cộng hòa Nam Phi và Ireland Theo em, có thể nói đây là một trong những hình thức nhà nưßc đà cao quyÃn lợi của nhân dân nhÃt

Ngược l¿i, ã nhà nưßc cộng hòa tổng thống, quyÃn lực tối cao thuộc và tổng thống Tổng thống cùng vßi nghß vián và cơ quan hành pháp được bÅu ra bãi nhân dân nên v¿n đÁm bÁo tính dân chủ Các cơ quan lÁp pháp và hành pháp này không chßu trách nhiám trưßc nhau mà cùng chßu trách nhiám trưßc tổng thống Nhược điểm của hình thức nhà nưßc này là có thể d¿n đÁn sự độc tài khi quyÃn lực tối cao nằm trong tay một cá nhân Điển hình cho chính thể cộng hòa tổng thống

là Hoa Kỳ và Hàn Quốc

KÁt hợp đ¿c điểm của cÁ hai hình thức trên là cộng hòa lưỡng tính â đó nhân dân bÅu nên tổng thống và nghß vián, nghß vián sau đó s¿ thành lÁp nên chính phủ Chính phủ phÁi chßu trách nhiám trưßc tổng thống và nghß vián YÁu tố cộng hòa tổng thống được thể hián ã quyÃn bÅu cử tổng thống của nhân dân; trong khi đó đ¿c điểm của cộng hòa đ¿i nghß được thể hián ã viác thủ tưßng

là ngưái đứng đÅu chính phủ, còn tổng thống chỉ đứng đÅu nhà nưßc QuyÃn lực tối cao thuộc vÃ

thống l¿i có quyÃn giÁi tán nghß vián Nga và Pháp là hai nưßc theo chính thể này

4.Nh ¿n xét

Dù có những đ¿c điểm khác nhau tùy thuộc vào bối cÁnh lßch sử- xã hội của từng thái kỳ, chính thể quân chủ và chính thể cộng hòa v¿n tồn t¿i nét chung: bÁn chÃt của mái nhà nưßc đÃu là công

cụ thống trß của giai cÃp thống trß áp đ¿t lên giai cÃp bß trß nhằm thỏa mãn nhu cÅu của lực lượng thống trß Nhà nưßc ra đái thực chÃt là để đÁm bÁo quyÃn lợi của giai cÃp thống trß không bß xâm h¿i Để chứng minh cho điÃu này, ta có thể tham khÁo tác phẩm <Bàn và nhà nưßc=, trong đó, Lê-nin từng nhÁn xét: <người ta đã phân biệt chính thể quân chủ và chính thể cộng hòa, chính

chứng tỏ dù mức độ tham gia của nhân dân vào quá trình thành lÁp các cơ quan quyÃn lực của nhà nưßc là khác nhau nhưng dù là chính thể nào thì cũng đÃu phục vụ cho lợi ích của giai cÃp thống trß

1.Khái ni ßm hình thāc c¿u trúc

Hình thức cÃu trúc là sự cÃu t¿o (hay tổ chức) nhà nưßc thành các đơn vß hành chính- lãnh thổ

và xác lÁp những mối liên há giữa các cơ quan nhà nưßc vßi nhau, giữa trung ương vßi đßa phương Hình thức cÃu trúc gồm hai d¿ng là nhà nưßc đơn nhÃt và nhà nưßc liên bang

nưßc thống nhÃt từ trung ương đÁn đßa phương

2 Nhà n°ác đ¢n nh¿t

Đây là hình thức nhà nưßc có chủ quyÃn chung, duy nhÃt; có lãnh thổ toàn vẹn; bộ phÁn hợp thành nhà nưßc là các đơn vß hành chính- lãnh thổ không có chủ quyÃn riêng; có há thống các cơ quan nhà nưßc thống nhÃt từ trung ương đÁn đßa phương; há thống pháp luÁt chung thống nhÃt

2 V.I Lênin (2005), Toàn t ập, tập 39, trang 86, Nhà xu¿t b¿n Chính trß quốc gia – Sự thật, Hà Nội

7

trên toàn lãnh thổ; công dân chỉ mang duy nhÃt một quốc tßch Hình thức nhà nưßc này được quÁn lý bãi chính quyÃn trung ương (tối cao) và các chính quyÃn đßa phương chßu sự ủy thác của trung ương Há chỉ có quyÃn h¿n nhÃt đßnh và phÁi sự kiểm soát của trung ương PhÅn lßn các quốc gia trên thÁ gißi là nhà nưßc đơn nhÃt, ví dụ như Viát Nam, Trung Quốc, Lào, NhÁt,

3.Nhà n°ác liên bang

Trái ngược vßi nhà nưßc đơn nhÃt, nhà nưßc liên bang được hợp thành từ hai hay nhiÃu nưßc thành viên Ngoài chủ quyÃn liên bang chung, mỗi nhà nưßc thành viên l¿i có chủ quyÃn riêng của mình Do đó ngoài há thống cơ quan nhà nưßc liên bang và pháp luÁt chung thì ã các nưßc này còn tồn t¿i cơ quan bang riêng và há thống pháp luÁt riêng KÁt quÁ là có nhiÃu hành vi được coi là hợp pháp ã bang này nhưng l¿i là bÃt hợp hợp pháp ã bang khác Điển hình như đ¿o luÁt kiểm soát súng ã Hoa Kỳ chỉ được áp dụng t¿i 26/50 tiểu bang tính đÁn tháng 7 nm 2018 và các luÁt này cũng khác nhau ã mỗi bang Công dân sinh sống t¿i các quốc gia theo hình thức nhà nưßc liên bang s¿ mang hai quốc tßch, một của nhà nưßc liên bang và hai là của nhà nưßc thành viên (quốc tßch của bang) Một vài nhà nưßc tiêu biểu cho hình thức này là Mỹ, Đức, Ân Độ, Malaysia, Nhà nưßc liên bang thưáng xuÃt hián t¿i các nưßc có dián tích rộng lßn và đa d¿ng chủng tộc sinh sống vì nó có ưu điểm là dß quÁn lý Tuy nhiên, sự không thống nhÃt trong luÁt pháp có thể gây ra nhiÃu vÃn đà trong các vụ kián tụng hay truy nã tội ph¿m do sự sai khác trong quy đßnh của mỗi bang

4.Nhà n°ác liên minh

Đây là hình thức nhà nưßc khá đ¿c biát, các quốc gia có chủ quyÃn liên kÁt t¿m thái vßi nhau dựa trên sự tự nguyán để thực hián mục đích chung nào đó và chính trß, kinh tÁ, quân sự Các quốc gia này thưáng có vß trí đßa lý gÅn gũi và nhiÃu điểm tương đồng và chính trß, vn hóa để

tán ho¿c chuyển thành nhà nưßc liên bang Ví dụ như từ nm 1776 đÁn 1787 Hoa Kỳ là nhà nưßc liên minh, sau này trá thành nhà nưßc liên bang; hay Liên minh Châu Âu EU ngày nay

IV- Liên h ệ với nhà nước Việt Nam

Viát Nam là nhà nưßc theo chính thể Cộng hòa dân chủ nhân dân (theo điÃu 1 HiÁn pháp nm 1946), trong đó nhân dân là ngưái bÅu ra cơ quan đ¿i dián cho mình ( Hội đồng nhân dân, Quốc hội); quyÃn lực cao nhÃt thuộc và Quốc hội (quy đßnh trong điÃu 22 HiÁn pháp nm 1946) So vßi các nưßc cộng hòa dân chủ khác, nhà nưßc Viát Nam có những đ¿c điểm riêng để phù hợp vßi tình hình thực tÁ như: nhân dân không trực tiÁp bÅu ra Chủ tßch nưßc và Thủ tưßng mà thông qua Quốc hội Chủ tßch nưßc đóng vai trò là ngưái đứng đÅu Nhà nưßc, thay m¿t nưßc Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Viát Nam cÁ và chức nng đối nội và đối ngo¿i (theo điÃu 86 HiÁn pháp nm 2013) Chính phủ là cơ quan hành pháp của Quốc hội (điÃu 94 HiÁn pháp 2013), cũng là cơ quan

Quốc hội và báo cáo trưßc Quốc hội, Uỷ ban thưáng vụ Quốc hội, Chủ tßch nưßc â Viát Nam, tÃt cÁ quyÃn lực nhà nưßc thuộc và nhân dân, là nhà nưßc <của dân, do dân, vì dân=, <Tất cả các

cơ quan nhà nước đều phải dựa vào nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến

pháp 2013); Quốc hội vừa là cơ quan đ¿i biểu cao nhÃt của nhân dân, vừa là cơ quan quyÃn lực nhà nưßc cao nhÃt QuyÃn tư pháp thuộc và Tòa án nhân dân (theo điÃu 102 HiÁn pháp 2013)

VÃ hình thức cÃu trúc, Viát Nam là nhà nưßc đơn nhÃt (điÃu 1 HiÁn pháp nm 2013) vßi chủ quyÃn chung duy nhÃt, thống nhÃt, toàn vẹn trên lãnh thổ Viát Nam; các đơn vß hành chính trực thuộc không được phân chia thành các tiểu bang hay khu tự trß; tồn t¿i duy nhÃt một há thống các

cơ quan nhà nưßc thống nhÃt từ trung ương đÁn đßa phương; áp dụng thống nhÃt một há thống

3 Hi ến pháp n±ßc Việt Nam dân chÿ cßng hòa (1959), điều 6

9

K ÀT LUÀN

Như vÁy, ta đã tìm hiểu những kiÁn thức cơ bÁn và hình thức chính thể và hình thức cÃu trúc cũng như những ví dụ cụ thể để minh háa cho hai hình thức nhà nưßc này Hình thức chính thể

là cách thức tổ chức và trình tự thành lÁp các cơ quan cao nhÃt của quyÃn lực nhà nưßc, mối quan

há giữa các cơ quan này vßi nhau và mức độ tham gia của nhân dân vào viác thiÁt lÁp các cơ quan đó; còn hình thức cÃu trúc là sự cÃu t¿o nhà nưßc thành các đơn vß hành chính- lãnh thổ và xác lÁp những mối liên há giữa các cơ quan nhà nưßc vßi nhau, giữa trung ương vßi đßa phương Trong hình thức chính thể l¿i được chia thành nhà nưßc quân chủ, nhà nưßc cộng hòa; hay nhà nưßc liên bang và nhà nưßc đơn nhÃt trong hình thức cÃu trúc, Mỗi một hình thức nhà nưßc Ãy l¿i có những đ¿c điểm riêng phù hợp vßi điÃu kián lßch sử- xã hội, chính trß, kinh tÁ, của từng quốc gia Tuy nhiên, dù là hình thức nhà nưßc nào cũng khó tránh khỏi những h¿n chÁ nhÃt đßnh khi quyÃn lực không được phân chia một cách hợp lý, các cơ quan chưa phối hợp nhßp nhàng, Xã hội luôn luôn phát triển, pháp luÁt và nhà nưßc cũng luôn không ngừng tìm cách cÁi thián những khuyÁt điểm và phát huy những lợi thÁ để mang l¿i cuộc sống thái bình, ổn đßnh cho ngưái dân

Là một công dân của nhà nưßc Viát Nam Xã hội chủ nghĩa, điÃu ta cÅn làm là hiểu đúng và pháp

và Nhà nưßc, cùng góp sức xây dựng đÃt nưßc giàu đẹp, vn minh, hián đ¿i

TÀI LI àU THAM KHÀO

1 Nguyßn Cửu Viát (2004), Giáo trình nhà nước và pháp luật đại cương, tái bÁn lÅn thứ nhÃt, Nhà xuÃt bÁn Đ¿i hác Quốc gia Hà Nội

https://www.studocu.com/vn/document/truong-dai-hoc-su-pham-ky-thuat-thanh-pho-ho-chi-minh/triet-hoc-mac/cac-kieu-va-hinh-thuc-nha-nuoc/20794784

https://tapchitoaan.vn/bai-viet/phap-luat/ve-quyen-tu-phap-va-che-do-tu-phap-o-nuoc-ta

https://www.greelane.com/vi/nh%C3%A2n-v%C4%83n/v%E1%BA%A5n-%C4%91%E1%BB%81/history-of-the-second-amendment-721379/