ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN MỘT CÂU CHUYỆN GIÁO DỤC MỚI CỦA KHOA XUẤT BẢN

ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN MỘT CÂU CHUYỆN GIÁO DỤC MỚI CỦA KHOA XUẤT BẢN Nguyễn Thị Việt Trinh Sinh viên chi đoàn Xuất Bản K38A1 Tóm tắt Bài tham luận đưa ra những nhìn nhận tổng quan về đào tạo trực tuyến Tạ.

ĐÀO TẠO TRỰC TUYẾN: MỘT CÂU CHUYỆN GIÁO

DỤC MỚI CỦA KHOA XUẤT BẢN

Nguyễn Thị Việt Trinh Sinh viên chi đoàn Xuất Bản K38A1 Tóm tắt: Bài tham luận đưa ra những nhìn nhận tổng quan về đào tạo trực

tuyến Tại sao nó lại được xem như là một câu chuyện giáo dục mới của khoa Xuất bản hiện nay Việc thay đổi hình thức học tập này diễn ra trong bối cảnh nào, đem đến cho khoa Xuất bản những cơ hội và thách thức nào cũng như làm thế nào để thích nghi với sự thay đổi này

Từ khóa: Đào tạo trực tuyến, giáo dục mới, Khoa Xuất bản

MỞ ĐẦU

Đào tạo trực tuyến ra đời trong bối cảnh dịch bệnh Covid 19 trở nên căng thẳng, học sinh sinh viên không thể đến trường do thực hiện giãn cách xã hội Tuy nhiên với tiêu chí “Tạm dừng đến trường nhưng không dừng việc học”, các nền tảng trực tuyến như Zoom, Teams ra đời như một giải pháp nhằm giải quyết vấn đề này

Không nằm ngoài xu hướng đó, khoa Xuất bản – Học viện Báo chí và Tuyên truyền cũng đã thay đổi hình thức từ học trực tiếp sang học trực tuyến Đây là một trong những thay đổi trong việc giáo dục của khoa Điều này mang đến nhiều thuận lợi cho cả sinh viên, giảng viên nhưng cũng để lại không ít khó khăn Bởi lẽ một số môn học chuyên ngành cần phải có sự trao đổi trực tiếp, tiếp nhận trực tiếp giữa giảng viên và sinh viên Điều này tạo động lực để thầy cô,

sinh viên khoa Xuất bản cần tìm kiếm những hướng đi đúng đắn để phù hợp với

xu hướng hiện nay

Trong bài tham luận này, tôi xin được trình bày ý kiến của mình về vấn đề đào tạo trực tuyến: một câu chuyện giáo dục mới của khoa Xuất bản Trong đó tìm hiểu rõ hơn về thế nào là đào tạo trực tuyến, tại sao đây lại là câu chuyện mới của khoa xuất bản cũng như tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn, những điều mà sinh viên, giảng viên cần chuyển bị để làm quen với hình thức này để đạt được hiệu quả cao nhất

NỘI DUNG

1 Thế nào là đào tạo trực tuyến?

Trước hết chúng ta cần làm rõ khái niệm “Đào tạo trực tuyến”? Đây là một phương thức đào tạo ảo thông qua một thiết bị điện tử (máy tính, laptop, smartphone, ) kết nối với một máy chủ (nơi lưu trữ sẵn các bài giảng điện tử dưới các hình thức như: Word, Excel, PowerPoint ) và một phần mềm hoặc nền tảng cần thiết để có thể tương tác (phần mềm hoặc nền tảng này có chức năng hỏi, yêu cầu, tạo bài thi cho học viên trực tuyến) Với mô hình học này, giảng viên (cán bộ đào tạo) hoàn toàn có khả năng truyền đạt kiến thức thông qua hình ảnh và âm thanh từ xa

Hình thức giáo dục trực tuyến vốn dĩ không hề mới mẻ, trước đây nó đã từng tồn tại dưới dạng lớp học online của các khóa học Tuy nhiên, khi đó hình thức vẫn còn đơn giản và chưa có hệ thống bài bản và số lượng học viên tương đối ít

Đến thời điểm hiện tại, có rất nhiều các nền tảng học trực tuyến chuyên nghiệp giúp cho sinh viên và học sinh có thể dễ dàng kết nối như Zoom, Teams,

Meet, Hangout,…Với rất nhiều tính năng: chia sẻ màn hình, phát biểu, đối thoại trực tiếp,…

Chính việc thay đổi hình thức học tập này ra đời một khái niệm là “giáo dục mới” trong thời kỳ Covid 19

2 Thế nào gọi là giáo dục mới?

Giáo dục mới tức là đổi mới cách thức dạy và học, không còn tuân theo những cách thức truyền thống Việc thay đổi từ hình thức học trực tiếp sang học trực tuyến chính là cách thức giáo dục mới Điều này vừa tạo ra một thay đổi mang tính tích cực nhưng cũng gặp không ít khó khăn Khi hình thức này được

áp dụng rộng rãi, học sinh sinh viên trở nên thân quen thì việc triển khai sẽ được thực hiện lâu dài, phù hợp với sự phát triển của xã hội

3 Tại sao việc đào tạo trực tuyến lại là một câu chuyện mới đối với khoa Xuất bản?

Trước hết, chúng ta đi tìm hiểu về bối cảnh của sự ra đời này Cuối năm

2019, đầu năm 2020, dịch bệnh Covid 19 diễn biến phức tạp Sau kì nghỉ Tết Nguyên Đán 2020, nhiều học sinh sinh viên tiếp tục nghỉ học ở nhà và không đến trường để tránh việc tiếp xúc cộng đồng Sau một tháng, dịch bệnh vẫn không có dấu hiệu giảm và ngày càng khó lường Việc không tiếp xúc với học tập trong một thời gian dài vốn dĩ không phải điều tốt, nhưng càng không thể để sinh viên, giảng viên đến trường Chính vì thế, việc học trực tuyến ra đời như một giải pháp hữu ích Việc triển khai hình thức dạy học trực tuyến (online) qua internet nhận được sự đồng tình của đông đảo học sinh, sinh viên; các thầy cô giáo, giảng viên cũng chủ động hướng dẫn cho học sinh sinh viên tự học

Tuy nhiên, cũng không ít người đã đặt ra câu hỏi “Liệu giáo dục trực tuyến

có thực sự mang lại hiệu quả cao hay không khi từ trước đến này, hầu như không

có trường học nào áp dụng việc học online trên diện rộng; liệu có đảm bảo được chất lượng đào tạo hay không?” Thực tế đến thời điểm hiện tại cũng đã chứng minh, đây là phương pháp hiệu quả, phù hợp với xu hướng Học sinh, sinh viên cũng quen dần với việc được đào tạo trực tuyến và có phương pháp học tập để đem lại kết quả tốt nhất

Trong hoàn cảnh đó, khoa Xuất bản cũng áp dụng hình thức học trực tuyến đối với sinh viên và giảng viên Xuất bản vốn được coi là một ngành nghề có phần tương đối truyền thống Các môn học liên quan đến chuyên ngành chính như các môn biên tập thường được sinh viên thực hành, chỉnh sửa trực tiếp thông qua bản thảo giấy Chính vì thế, đối với những môn học này, chuyển sang hình thức dạy và học online, không tránh khỏi gây ra khó khăn cho cả sinh viên lẫn giảng viên trong việc truyền tải và tiếp nhận Chẳng hạn đối với các môn như

“Biên tập bản thảo”, sinh viên khi thực hiện trên lớp sẽ được học tập rèn luyện cách sử dụng dấu sửa bài để ghi nhớ và quen với việc chỉnh sửa bản thảo Nhưng điều này khó có thể áp dụng với việc học online Các nội dung sinh viên có thể thực hiện chỉ mang tính chất tương đối Đi kèm với việc chưa có kinh nghiệm, có nhiều nội dung cần trao đổi trực tiếp, dẫn đến việc nhiều sinh viên khá lúng túng Đây cũng chính là lý do vì sao đào tạo trực tuyến được coi như là câu chuyện giáo dục mới của Khoa Xuất bản Bởi điều này, dẫn đến việc giảng viên phải tìm cách thức mới để sinh viên có thể hiểu được nội dung bài học Sinh viên cũng cần tìm cách tiếp cận và tập làm quen với việc phải thực hiện các bài tập, công việc trên các thiết bị nghệ

Thay đổi hình thức đào tạo một cách đột ngột đã dẫn đến việc cả học sinh

và sinh viên gặp phải không ít khó khăn

4 Khó khăn

Khó khăn chung đối với việc học trực tuyến đó khiến cho sinh viên vô cùng

bỡ ngỡ trong khoảng thời gian đầu Mặc dù đã tiếp xúc nhiều với công nghệ, nhưng những phần mềm hỗ trợ học trực tuyến với những tính năng riêng biệt khiến cho sinh viên mất một khoảng thời gian để làm quen Lúng túng trong việc đăng nhập, cách vào lớp, thường xuyên xảy ra sự cố về mạng, đường truyền dẫn đến mất nhiều thời gian

Đây cũng là một trong những khó khăn đối với cả giảng viên Việc chuẩn bị bài giảng và dạy trực tuyến khó và vất vả hơn rất nhiều so với học trực tiếp Giảng viên phải tìm cách truyền tải nội dung bài học

Một khó khăn nữa đó chính là khó kiểm soát Với phần mềm học trực tuyến

mà khoa Xuất bản đang sử dụng (Teams), giảng viên không thể giám sát việc có mặt của sinh viên một cách sát sao Nhiều trường hợp sinh viên chỉ vào lớp cho

đủ mà không học tập Có một câu nói vui được nhiều người truyền nhau đó là:

“Học trên lớp chỉ mong sinh viên bớt ồn ào, nhưng học trực tuyến thì chỉ mong sinh viên có thể phát biểu một câu gì đó.” Khi giảng viên đặt câu hỏi, đáp lại chỉ

là sự im lặng và không có sinh viên nào chủ động phát biểu Sinh viên dễ bị phân tâm hơn so trên lớp bởi tác động ngoại cảnh, dễ căng thẳng, mệt mỏi khi thời gian học trực tuyến quá lâu trong một buổi học, trao đổi qua group, trao đổi trực tuyến diễn đạt không hết ý bằng trực tiếp Điều này khiến cho chất lượng học tập không đạt được kết quả tốt

Việc học trực tuyến đối với một số thầy cô lớn tuổi cũng là một điều khá vất

vả, tiếp cận công nghệ khó khăn, trong khi dạy học trực tuyến đòi hỏi đầu tư bài giảng công phu, ngoài slides còn cần bổ sung thêm phần tương tác, các video, và soạn nhiều bài tập hơn

Như đã nói, đối với sinh viên khoa Xuất bản, sẽ là một điều bất lợi đối với các môn học, các môn cần thực hiện nội dung bài học trên giấy, yêu cầu khảo sát thực tế thì sinh viên chỉ có thể khảo sát thông qua internet, khó đảm bảo tính thực tế của số liệu

Tuy thế, không phải việc học trực tuyến chỉ mang đến những khó khăn Dạy

và học trực tuyến cũng mang đến nhiều kết quả tốt và những thuận lợi

5 Thuận lợi

Dạy học trực tuyến tạo cơ hội cho giáo viên, sinh viên được chủ động tiếp cận nguồn học liệu hữu ích trên internet để giảng dạy và học tập Thông qua dạy học trực tuyến, cả giáo viên và học sinh được nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học, góp phần đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

Dạy học trực tuyến tạo điều kiện cho học sinh và giáo viên có cơ hội hình thành và phát triển nhiều năng lực như “tự chủ và tự học”, “năng lực tin học”,

“năng lực công nghệ”, “giải quyết vấn đề và sáng tạo”

Sau một thời gian làm quen với việc học trực tuyến, sinh viên đã có thể tự chủ và phát huy năng lực một cách sáng tạo Chẳng hạn, trong thời gian học trực tuyến đối với môn học “Tổ chức bản thảo”, sinh viên Khoa xuất bản được yêu cầu chia thành các nhóm để thực hiện xây dựng một cuốn sách và truyền thông cho chính cuốn sách đó Đối với một nội dung bài học thực hành đòi hỏi việc phải thảo luận nhiều, cũng như khảo sát thực tế, phân công công việc cần rõ ràng thì việc không được bàn luận trực tiếp là điều tương đối khó khăn Tuy thế, dưới

sự hướng dẫn của giảng viên, sinh viên đã nắm bắt được những quy trình của việc tổ chức bản thảo và thực hiện tương đối tốt Các nhóm đều thực hiện thuyết trình sản phẩm của mình thông qua phần mềm học trực tuyến, gửi lại nội dung

thực hiện để giảng viên đánh giá Điều này rèn luyện cho sinh viên khả năng phối hợp, làm việc nhóm từ xa, áp dụng những kỹ thuật công nghệ một cách hợp lý

Một ví dụ nữa đối với môn học “Biên tập ngôn ngữ văn bản” Đây là môn học hướng dẫn sinh viên biết cách soạn thảo các văn bản hành chính Việc soạn thảo văn bản hành chính đòi hỏi sinh viên phải nắm rõ cách thức trình bày các phần thể thức của văn bản, các mẫu chữ và chi tiết trình bày thể thức Ngoài một

số buổi học được thực hiện tại phòng tin học, việc thực hiện các văn bản này trên lớp chỉ mang tính chất tương đối bởi khi thực hiện trên giấy, sinh viên không thể thực hiện chính xác về font chữ, cỡ chữ Nhưng việc học trực tuyến có thể giúp sinh viên thực hiện ngay trên máy tính, điều này giúp sinh viên làm quen và ghi nhớ những quy tắc trong quá trình soạn thảo các loại văn bản hành chính

6 Cần làm gì để thích nghi?

Có thể thấy việc đào tạo trực tuyến đối với khoa Xuất bản vừa mở ra cơ hội, vừa mở ra thách thức Chính vì thế cả sinh viên và giảng viên đều cần chuẩn bị cho mình những kiến thức, nền tảng để thích nghi Bởi dù có dịch bệnh hay không, giáo dục trực tuyến chỉ là chuyện sớm muộn, thay đổi để phù hợp với sự phát triển của xã hội Để làm được điều đó, chúng ta cần phải:

Thứ nhất, trang bị kĩ năng tin học, công nghệ Đây được coi như một yêu cầu bắt buộc trong công tác đào tạo trực tuyến Các phần mềm hỗ trợ học trực tuyến ngày càng phát triển và hoàn thiện với nhiều tính năng Cả sinh viên và giảng viên cần nắm bắt được hết để thích ứng và khai thác hết các tính năng ấy, đảm bảo việc dạy và học đem lại kết quả tốt nhất

Thứ hai, cần có công tác chuẩn bị tốt Đối với khoa Xuất bản, những môn học đòi hỏi thay đổi cách giảng dạy cần phải được thực hiện tốt, đảm bảo cho sinh viên có thể thích nghi, nắm bắt được bài học và không gặp bỡ ngỡ

Thứ ba, thay đổi ý thức học tập Ai cũng biết rằng việc học trực tuyến rất hạn chế trong việc giao tiếp, tương tác, điều này khiến cho sinh viên mất đi tính

tự giác, không chịu đầu tư thời gian để tìm hiểu, nghiên cứu Việc thay đổi ý thức trong học tập là một trong những yêu cầu quan trọng, ảnh hưởng lớn đối với quá trình học tập Nếu việc học trực tiếp sinh viên phải tự giác một, thì học trực tuyến sinh viên phải tự giác mười Sinh viên chủ động lưu trữ và khai thác dữ liệu học tập, đóng góp ý kiến để bài học thêm phong phú Càng khó khăn mới càng cần cố gắng để thích nghi

Chỉ khi chuẩn bị tốt được những đòi hỏi của thực tế như vậy, mới có thể đem lại kết quả tốt nhất

KẾT LUẬN

Thông qua việc phân tích những nội dung trên, chúng ta có thể thấy bất cứ việc thay đổi nào cũng dẫn đến những hệ quả Cả tích cực và tiêu cực, cả những

cơ hội và thách thức Quan trọng là cả sinh viên và giảng viên của khoa Xuất bản đều luôn cố gắng nỗ lực và hoàn thiện để đảm bảo chất lượng học tập Dù đào tạo trực tuyến có là một câu chuyện giáo dục mới, nhưng chúng ta có thể biến nó thành thân quen và đạt được những hiệu quả như mong muốn Thích nghi và thay đổi, đó vốn dĩ là yêu cầu của thực tế

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nhật Lệ (2021), Thuận lợi và khó khăn khi học trực tuyến, vnexpress.net,

https://bit.ly/3zCj3GJ

2 Giáo dục trực tuyến, wikipedia, https://bit.ly/35Ajpjf