I. Định nghĩa Viêm bàng quang cấp là tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính tại bàng quang. Biểu hiện lâm sàng là có hội chứng bàng quang rõ với đái buốt, rắt, có thể đái máu, mủ ở cuối bãi. XN nước tiểu có bạch cầu niệu và vi khuẩn niệu. Bệnh thường gặp ở nữ giới với tỉ lệ nữnam là 91, vi khuẩn gây bệnh chủ yếu là Gram () và gây viêm bàng quang chủ yếu theo đường ngược dòng ( từ niệu đạo vào). II. Quy trình tìm kiếm thông tin thuốc Gồm 07 bước chính: Bước 1: Xác định đặc điểm của người yêu cầu Bước 2: Thông tin cơ bản từ người yêu cầu thông tin Bước 3: Xác định và phân loại yêu cầu cơ bản của khách hàng Bước 4: Phát triển chiến lược và tiến hành tìm kiếm Bước 5: Đánh giá, phân tích và tổng hợp thông tin Bước 6: Trả lời thông tin Bước 7: Lưu trữ, thu thập thông tin phản hồi 1. Bước 1: Xác định đặc điểm của người yêu cầu Người yêu cầu: Hội đồng Những người có trình độ chuyên môn cao. Yêu cầu Hội đồng thuốc cung cấp thông tin: Tên, địa chỉ liên lạc, số điện thoại,… Mục đích: + Xây dựng được câu trả lời phù hợp nhất dành cho đối tượng yêu cầu thông tin thuốc. + Đảm bảo có thể liên hệ được với đối tượng yêu cầu thông tin thuốc ngay khi cần. 2. Bước 2: Thông tin cơ bản từ người yêu cầu thông tin Nội dung thông tin thu thập: Giới tính: Nam; Tuổi: 35 tuổi. Chẩn đoán bệnh viêm bàng quang cấp Đặt ra những câu hỏi yêu cầu cung cấp thêm: + Bệnh nhân có các biểu hiện nào của bệnh viêm bàng quang cấp? + Các thuốc đang được bác sĩ kê đơn? + Các thuốc bệnh nhân đang và đã sử dụng? + Ngoài ra, bệnh nhân có mắc thêm bệnh lý khác không? + Các xét nghiệm lâm sàng gần đây? => Qua đó, nhận được thông tin về: Tiền sử bệnh; Tình trạng bệnh hiện tại; Tình trạng sử dụng thuốc (bao gồm các thuốc đã và đang sử dụng nếu có,…) Mục đích: + Đưa ra được câu trả lời thích hợp nhất. + Xác định được mục đích tìm kiếm thông tin của đối tượng. + Xác định được tính cấp thiết của câu trả lời. 3. Bước 3: Xác định và phân loại yêu cầu cơ bản của khách hàng
Định nghĩa
Viêm bàng quang cấp là một tình trạng nhiễm khuẩn cấp tính tại bàng quang, với các triệu chứng lâm sàng điển hình như đái buốt, đái rắt, và có thể có máu hoặc mủ ở cuối bãi Kết quả xét nghiệm nước tiểu thường cho thấy sự hiện diện của bạch cầu niệu và vi khuẩn niệu.
Bệnh thường gặp ở nữ giới với tỉ lệ mắc bệnh là 9/1 so với nam giới, chủ yếu do vi khuẩn Gram (-) gây ra Viêm bàng quang thường xảy ra theo cơ chế ngược dòng, từ niệu đạo vào trong.
Quy trình tìm kiếm thông tin thuốc
- Bước 1: Xác định đặc điểm của người yêu cầu
- Bước 2: Thông tin cơ bản từ người yêu cầu thông tin
- Bước 3: Xác định và phân loại yêu cầu cơ bản của khách hàng
- Bước 4: Phát triển chiến lược và tiến hành tìm kiếm
- Bước 5: Đánh giá, phân tích và tổng hợp thông tin
- Bước 6: Trả lời thông tin
- Bước 7: Lưu trữ, thu thập thông tin phản hồi
1 Bước 1: Xác định đặc điểm của người yêu cầu
- Người yêu cầu: Hội đồng - Những người có trình độ chuyên môn cao.
- Yêu cầu Hội đồng thuốc cung cấp thông tin: Tên, địa chỉ liên lạc, số điện thoại,…
+ Xây dựng được câu trả lời phù hợp nhất dành cho đối tượng yêu cầu thông tin thuốc.
+ Đảm bảo có thể liên hệ được với đối tượng yêu cầu thông tin thuốc ngay khi cần.
2 Bước 2: Thông tin cơ bản từ người yêu cầu thông tin
- Nội dung thông tin thu thập: Giới tính: Nam; Tuổi: 35 tuổi Chẩn đoán bệnh viêm bàng quang cấp
- Đặt ra những câu hỏi yêu cầu cung cấp thêm:
+ Bệnh nhân có các biểu hiện nào của bệnh viêm bàng quang cấp?
+ Các thuốc đang được bác sĩ kê đơn?
+ Các thuốc bệnh nhân đang và đã sử dụng?
+ Ngoài ra, bệnh nhân có mắc thêm bệnh lý khác không?
+ Các xét nghiệm lâm sàng gần đây?
Nhận được thông tin về tiền sử bệnh, tình trạng bệnh hiện tại và tình trạng sử dụng thuốc, bao gồm cả các loại thuốc đã và đang sử dụng, là rất quan trọng.
+ Đưa ra được câu trả lời thích hợp nhất.
+ Xác định được mục đích tìm kiếm thông tin của đối tượng.
+ Xác định được tính cấp thiết của câu trả lời.
3 Bước 3: Xác định và phân loại yêu cầu cơ bản của khách hàng
- Xác định: chính xác câu hỏi để đảm bảo câu trả lời, đáp ứng được yêu cầu của khách hàng
- Phân loại: Thông tin về hướng dẫn điều trị, cách sử dụng thuốc.
4 Bước 4: Phát triển chiến lược và tiến hành tìm kiếm
Chiến lược thông tin hiệu quả nhất: Nguồn cấp 3 → Nguồn cấp 2 → Nguồn cấp 1
- “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về thận - tiết niệu” - BYT 2015
- “Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu 2023” của Hội Thận tiết niệu Châu Âu (EAU)
+ Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh nội khoa - BV Bạch Mai. + Cẩm nang điều trị nội khoa - The Washington Manual of Medical Therapeutics 34 th edition
Cách thức tìm thông tin với nguồn Cấp 2: Tìm kiếm thông tin trên Pubmed
Thiết lập câu hỏi: Hướng dẫn điều trị cho bệnh nhân nam 35 tuổi được chẩn đoán Viêm bàng quang cấp?
Xác định từ khóa PICO
- Từ khóa Tiếng Việt: viêm bàng quang cấp, hướng dẫn điều trị
- Từ khóa Tiếng Anh: acute cystitis, guideline, treatment
+ P (Patient): nam, 35 tuổi, viêm bàng quang cấp
+ O: Hướng dẫn điều trị (guideline, treatment)
Tìm kiếm bằng từ khóa
Bước 1: Vào trang chủ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/
Bước 2: Click vào từ “Cystitis” ở dòng đầu tiên để tìm từ đồng nghĩa với từ
- Từ đồng nghĩa được thể hiện trong bảng bên cạnh: Cystitides
Bước 3: Thực hiện tìm kiếm tương tự để tìm kiếm từ đồng nghĩa của từ
- Từ đồng nghĩa được thể hiện ở bảng bên cạnh: therapeutic, therapy, therapies, treatments
Bước 4: Ở trang từ đồng nghĩa của từ “treatment”, sử dụng chức năng
“Advanced” để tiến hành kết hợp các từ đồng nghĩa
Bước 5: Điền các từ khóa cần kết hợp, sử dụng toán tử “or” để ngăn cách giữa các từ đồng nghĩa và tiến hành tìm kiếm
- Kết hợp thêm từ “acute” để tiến hành tìm kiếm
Bước 6: Chuyển sang trường dữ liệu PubMed để tìm kiếm các bài báo liên quan
Bước 7: Kết quả được 1925 bài báo
Bước 8: Sử dụng bộ lọc “Guideline” và “10 years” để lọc số lượng bài báo
- Kết quả còn lại được 5 bài báo phù hợp
Trong 5 bài báo đã xem xét, chỉ có 2 bài phù hợp, tuy nhiên, chúng là tổng quan hệ thống (nguồn tài liệu cấp 3) và không được đưa vào tài liệu cấp 1.
- Xóa bộ lọc “Guideline” và “10 years”
- Chọn bộ lọc “5 years” và “Humans”
+ Cystitis, treatment, acute: 1,925 (5 years, human: 267)
1) Amayun I Adherence to recent antibiotic guidelines for acute uncomplicated cystitis J Am Assoc Nurse Pract 2021 Mar 5;33(11):879-
2) Kuzmenko AV, Kuzmenko VV, Gyaurgiev TA [Efficiency of fosfomycin trometamol for treatment of acute uncomplicated cystitis].Urologiia 2018 Dec;(6):70-75 Russian PMID: 30742381.
5 Bước 5: Đánh giá, phân tích và tổng hợp thông tin
5.1 Nguồn cấp 3 a) “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về thận - tiết niệu” BYT 2015
- Nơi phát hành: Nhà xuất bản Y học
Thông tin trong bài viết được biên soạn và quản lý bởi Bộ Y tế, cơ quan uy tín hàng đầu về y học tại Việt Nam, đảm bảo độ chính xác và tin cậy cao.
Guideline Việt Nam được thiết kế để dễ dàng hiểu và tiếp cận, phù hợp với tình hình dịch tễ trong nước, giúp áp dụng chính xác hơn các hướng dẫn từ nước ngoài.
● Chứa đầy đủ các thông tin liên quan đến điều trị viêm bàng quang cấp biến chứng và viêm bàng quang cấp hay tái phát.
● Các tài liệu tham khảo đáng tin cậy, phù hợp về mặt thời gian so với guideline.
● Thiếu tính cập nhật. b) “Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu 2023” của Hội Thận tiết niệu
- Tác giả: G Bonkat (Chủ tịch), R Bartoletti, F Bruyère, T Cai, S.E.
Geerlings, B Kửves, J Kranz, S Schubert, A Pilatz, R. Veeratterapillay, F Wagenlehner cùng các cộng sự
- Nơi phát hành: European Association of Urology (EAU)
EAU Guidelines Office, Arnhem, The Netherlands
- Trimethoprim- sulphamethoxazole: Liều dùng hàng ngày 160/800mg, 2 lần/ ngày Thời gian điều trị trong 7 ngày
- Hạn chế dùng ở nam giới nhưng vẫn có thể dùng fluoroquinolone nếu phù hợp với kết quả kháng sinh đồ.
● Luôn được làm mới và cập nhập qua các năm, tính cập nhật cao, có bản mới nhất năm 2023.
● Tài liệu được viết bởi các chuyên gia trong ngành
● Chưa thực sự phù hợp với tình hình dịch tễ ở Việt Nam
Thông tin về điều trị viêm bàng quang cấp ở nam giới còn hạn chế và liều dùng chưa được xác định rõ ràng, theo hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh nội khoa của Bệnh viện Bạch Mai.
- Tác giả: PGS.TS Nguyễn Quốc Anh và GS.TS Ngô Quý Châu
- Nơi phát hành: Nhà xuất bản Y học
● Nội dung được tổng hợp từ các Giáo sư, Tiến sĩ đầu ngành ở BV Bạch Mai - Trung tâm y tế chuyên sâu của cả nước.
● Được phát hành bởi “Nhà xuất bản y học”, là nhà xuất bản hàng đầu về các tài liệu và sách về y học.
● Chứa các thông tin cần thiết, ngắn gọn, phân loại rõ ràng về cách điều trị và phòng bệnh.
● Nội dung dễ tiếp cận, dễ đọc, phù hợp với dịch tễ Việt Nam.
● Tính cập nhật tương đối lâu
Mục điều trị viêm bàng quang cấp không phân biệt giữa nam và nữ, và thông tin về điều trị viêm bàng quang cấp có nguyên nhân thuận lợi còn hạn chế Tham khảo Cẩm nang điều trị nội khoa - The Washington Manual of Medical Therapeutics, 34th edition để biết thêm chi tiết.
- Tác giả: o Bản gốc: M.D Hemant Godara; M.D Angela Hirbe; M.D. Michael Nassif; M.D Hannah Otepka; M.D Aron Rosenstock o Bản tiếng Việt: GS.TS Ngô Quý Châu
- Nơi phát hành: o Bản gốc: Lippincott Williams & Wilkins o Bản tiếng Việt: Nhà xuất bản Đại học Huế
- Thời gian cập nhật: o Bản gốc: 2014 o Bản tiếng Việt: 2016
● Tác giả (Bộ môn Y học, Trường Đại học Y khoa Washington St Louis, Missouri) và chủ biên dịch sang tiếng Việt đều là những chuyên gia trong ngành
● Bản dịch tiếng Việt giúp người tìm hiểu dễ dàng nắm bắt thông tin.
● Trình bày rõ ràng, cô đọng ý.
● Tính cập nhật thấp (cả bản gốc và bản dịch sang tiếng Việt đều chưa cập nhật mới thêm lần nào) e) Current Medical Diagnosis & Treatment
Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về thận - tiết niệu
- Tác giả: M.D Maxine A Papadakis, M.D Stephen J McPhee, M.D.
- Nơi phát hành: McGraw Hill
● Bản luôn được làm mới và cập nhập qua các năm, tính áp dụng cao, có bản mới nhất năm 2022.
● Tài liệu được viết bởi các chuyên gia trong ngành
● Chưa thực sự phù hợp với tình hình dịch tễ ở Việt Nam
● Thông tin ở mục điều trị viêm bàng quang cấp ở nam giới rất ít thông tin và thiếu tính chuyên sâu.
Sắp xếp mức độ tin cậy
*Điểm đánh giá: 3: cao, 2: trung bình, 1: thấp
Phù hợp với tình hình dịch tễ ở Việt Nam
Tính pháp lý ở Việt Nam
Khả năng tiếp cận (Ngôn Ngữ)
“Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về thận - tiết niệu” BYT
“Hướng dẫn điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu”
Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh nội khoa -
Cẩm nang điều trị nội khoa - The Washington
Kết luận: Nguồn thông tin cấp 3 đáng tin cậy nhất: “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về thận - tiết niệu” Bộ Y Tế 2015.
STT PMID Nội dung Đánh giá mức độ tin cậy
Bài tổng quan này phân tích 56 nghiên cứu được công bố trên PubMed và Cochrane, sử dụng các toán tử Boolean (AND, OR) để đánh giá hiệu quả điều trị và chi phí liên quan đến việc sử dụng NTF và SMX-TMP.
Kết luận: Nghiên cứu cho thấy NTF, SMX-TMP và FM đều hiệu quả và tiết kiệm chi phí trong điều trị AUC, không phụ thuộc vào tình trạng kháng kháng sinh Ý nghĩa đối với thực hành: Bài viết cung cấp bằng chứng hỗ trợ việc sử dụng NTF, SMX-TMP và FM như là thuốc đầu tay trong các hướng dẫn điều trị AUC.
Tính khách quan: Không xung đột lợi ích
Tên tạp chí: Journal of the American Association of Nurse Practitioners Cập nhật: 5/3/2021
Báo cáo này đánh giá hiệu quả điều trị của fosfomycin trometamol dựa trên dữ liệu lâm sàng từ 57 phụ nữ trong độ tuổi 19-40, mắc viêm bàng quang cấp không biến chứng.
Kết quả cho thấy, sau 7 ngày điều trị, tất cả các bệnh nhân đều có các dữ liệu lâm sàng và xét nghiệm trở về giá trị bình thường.
Kết luận: Nghiên cứu cho thấy fosfomycin là lựa chọn điều trị đầu tay hiệu quả cho nhiễm trùng đường tiết niệu dưới không biến chứng nhờ vào phổ tác dụng rộng, sự kháng thuốc thấp của tác nhân gây bệnh, độ an toàn cao và khả năng tuân thủ điều trị tốt.
Tính khách quan: Không xung đột lợi ích
Cập nhật: 12/2018 Đánh giá mức độ tin cậy:
Theo sơ đồ đánh giá mức độ tin cậy, trong số 2 bài báo tìm được, có 1 bài tổng quan và 1 bài nghiên cứu bệnh chứng, cho thấy mức độ tin cậy tương đối cao.
Thông tin có tính cập nhật (từ năm 2018).
Có bài tổng quan (1) nên độ tin cậy tương đối cao
Các bài báo tìm được đều đảm bảo được tính khách quan khi không có xung đột về lợi ích.
Được đăng trên các tạp chí khoa học tương đối uy tín có độ impact factor (IF) tương đối cao.
Chưa khai thác được tình hình dịch tễ ở Việt Nam.
Lượng tài liệu cấp 1 thu được sau khi sàng lọc không nhiều.
Tài liệu trên có hạn chế về nghiên cứu tác dụng không mong muốn
6 Bước 6: Trả lời thông tin
Sau khi nghiên cứu các nguồn thông tin, nhóm đã thống nhất phương pháp điều trị cho bệnh nhân nam 35 tuổi bị chẩn đoán viêm bàng quang cấp Theo "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về thận - tiết niệu" của Bộ Y tế năm 2015, cần thực hiện các biện pháp điều trị cụ thể.
- Điều trị viêm bàng quang cấp ở nam giới: Ưu tiên sử dụng nhóm thuốc quinolon vì thuốc có khả năng thâm nhập vào mô tuyến tiền liệt tốt nhất.
Có thể dùng 1 số thuốc như:
Trimethoprim - sulfamethoxazol: viên 480mg, uống 2 viên/lần, 2 lần/ngày, trong 7-10 ngày.
Cephalexin: viên 500mg, uống 2 viên/lần, 2 lần/ngày, trong 7-14 ngày.
Amoxicillin + Clavulanate: viên 1000mg, 1viên/lần, 2 lần/ngày, trong 7-14 ngày.
Norfloxacin: viên 400mg, uống 1viên/lần, 2 lần/ngày, trong 7-14 ngày.
Uống đủ nước và không nhịn tiểu quá 6 giờ.
- Điều trị viêm bàng quang cấp biến chứng:
Có thể sử dụng thuốc quinolon với liều 400mg hoặc 500mg Đối với Amoxicillin + Clavulanate, liều dùng là 1000mg, uống 1 viên/lần, 2 lần/ngày trong 7-14 ngày Nếu nước tiểu có vi khuẩn niệu (+), cần sử dụng kháng sinh theo kháng sinh đồ.
Điều trị loại bỏ nguyên nhân thuận lợi nếu có thể loại bỏ được: Lấy sỏi, u Rút sonde hoặc thay sonde bàng quang.
Uống đủ nước và không nhịn tiểu quá 6 giờ.
Điều trị viêm bàng quang cấp hoặc tái phát (khi viêm bàng quang cấp xảy ra từ 4 lần/năm và cấy vi khuẩn cho thấy cùng một loại vi khuẩn gây bệnh) cần được xem xét sau khi điều trị thông thường Có thể áp dụng một trong các phác đồ điều trị sau để tiếp tục quá trình điều trị hiệu quả.
Dùng 1 liều kháng sinh trước hoặc sau khi quan hệ tình dục Ví dụ:
Trimethoprim - Sulfamethoxazol viên 480mg uống 1 viên
Noroxin viờn 400mg uống ẵ viờn
Nitrofurantoin viên 100 mg uống 1 viên.
Dùng kháng sinh liều thấp hàng ngày, vào buổi tối trước khi đi ngủ, kéo dài 3 tháng hoặc hơn:
Trimethoprim - Sulfamethoxazol viờn 480mg uống ẵ viờn
Nitrofurantoin viên 50mg: uống 1 viên
Cephalexin viên 250mg: uống 1 viên.
Norfloxacin viờn 400mg uống ẵ viờn
Ciprofloxacin viờn 250mg uống ẵ viờn.
Uống nhiều nước để nước tiểu ít nhất > 1,5 lit/24h và không nhịn tiểu quá 6 giờ là rất quan trọng.
Tham khảo thêm hướng dẫn điều trị từ nguồn cấp 3 khác