Tiểu luận đề tài phân tích cung, cầu và giá cả thị trường của mặt hàng xăng dầu

Nhận thấy tầm quan trọng của xăng và với mong muốn tìm hiểu rõ hơn tình hìnhcung – cầu, sự biến động giá cả mặt hàng xăng trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nóiriêng trong bối cảnh dị

BỘ GIAO THÔNG VẬN TẢI

HỌC VIỆN HÀNG KHÔNG VIỆT NAM

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

BÀI TIỂU LUẬN

TRƯỜNG CỦA MẶT HÀNG XĂNG DẦU

Huỳnh Thanh Trúc

Ô Chấn HàoBùi An KhangNguyễn Thiện Hải AnhHuỳnh Gia LinhNguyễn Thị Như Quỳnh

TP Hồ Chí Minh, ngày 13 tháng 12 năm 2022

DANH SÁCH CÁC THÀNH VIÊN NHÓM 10 THAM GIA LÀM BÀI TIỂU LUẬN

1 Trần Ngọc Phương Thư (Nhóm trưởng) 22ĐHQT02 2253410099

3 Nguyễn Thị Như Quỳnh 22ĐHQT02 2253410351

4 Nguyễn Thiện Hải Anh 22ĐHQT02 2253410083

DANH MỤC BẢNG Trang

Bảng 1: Lượng xăng nhập khẩu giai đoạn 2019 – 2022 17

Bảng 2: Bảng thống kê giá xăng năm 2019 25

Bảng 3: Bảng thống kê giá xăng năm 2020 27

DANH MỤC HÌNH Trang Hình 1.1: Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam Petrolimex 11

Hình 1.2: Tổng công ty Xăng dầu Quân đội MIPECO 12

Hình 1.3: Công ty Xăng dầu Bà Rịa – Vũng Tàu 12

Hình 1.4: Giá xăng dầu hôm 5/12 14

Hình 1.5: Mức tồn trữ nhiên liệu tại các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) 16

Hình 1.6: Diễn biến tình hình xăng dầu tại thị trường Việt Nam trong những năm gần đây 16

Hình 1.7: Biểu đồ dự báo cung cầu xăng dầu thị trường Việt Nam đến năm 2035 25

Hình 1.8: Bảng số liệu thống kê giá xăng năm 2022 28

Hình 1.9: Biểu đồ tỉ lệ điều chỉnh giá xăng 30

Hình 2.1: Biểu đồ giá dầu Brent 6 tháng đầu năm 2022 trên thế giới 33

MỤC LỤC

DANH MỤC BẢNG 3

DANH MỤC HÌNH 3

A LỜI MỞ ĐẦU 6

B NỘI DUNG 6

I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÀNH XĂNG DẦU 6

1.1 Khái niệm và vai trò của xăng dầu đối với nền kinh tế 6

a) Khái niệm 6

b) Vai trò 7

1.2 Các sản phẩm xăng dầu 7

1.3 Lịch sử về sự phát triển ngành xăng dầu Việt Nam 7

a) Giai đoạn trước năm 2000 8

b) Giai đoạn từ năm 2000 đến trước thời điểm Nhà nước công bố chấm dứt bù giá, vận hành giá xăng dầu theo thị trường (tháng 9/2008) 9

c) Giai đoạn từ cuối năm 2008 đến nay 11

1.4 Các công ty xăng dầu lớn tại Việt Nam 11

a) Tổng công ty xăng dầu Việt Nam – Petrolimex 11

b) Tổng công ty xăng dầu quân đội MIPECO 11

c) Công ty xăng dầu Bà Rịa – Vũng Tàu 12

II PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ VỀ THỊ TRƯỜNG XĂNG DẦU TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY 12

2.1 Diễn biến thị trường xăng dầu trên thế giới 12

2.2 Diễn biến thị trường xăng dầu tại Việt Nam 16

2.3 Phần cung thị trường xăng ở Việt Nam 17

a) Số liệu 17

b) Các yếu tố tác động 18

2.4 Phần cầu thị trường xăng ở Việt Nam 21

a) Số liệu 21

b) Các yếu tố tác động 22

2.5 Giá xăng dầu 25

a) Số liệu 25

b) Các yếu tố tác động 30

III GIẢI PHÁP CHO NHỮNG VẤN ĐỀ 33

3.1 Vấn đề và giải pháp về nguồn cung 33

a) Vấn đề 33

b) Giải pháp 34

3.2 Vấn đề và giải pháp về nguồn cầu 35

a) Vấn đề 35

3.3 Vấn đề và giải pháp về giá 37

a) Vấn đề 37

b) Giải pháp 37

C KẾT LUẬN 38

TÀI LIỆU THAM KHẢO 42

A LỜI MỞ ĐẦU

Quá trình phát triển loài người gắn liền với quá trình lao động sản xuất Chính nhờ laođộng sản xuất mà con người mới đưa xã hội phát triển lên một tầm cao mới, xuất hiện nhiềunền văn minh mới và tìm ra nhiều nguồn năng lượng mới cho cuộc sống Đặc biệt là sự xuấthiện của “xăng dầu” một nguồn nguyên liệu vô cùng quan trọng và cần thiết cho tất cả cácquốc gia trên thế giới

Với đặc tính của xăng dầu hiện tại, có rất ít nguồn nguyên liệu để thay thế nó và nhu cầu

xã hội ngày càng tăng cao.Giá cả xăng dầu là mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều ngànhkinh tế xã hội cho nên việc khai thác, xuất nhập khẩu, diễn biến giá cả xăng dầu là nhữngvấn đề luôn nóng của nhiều quốc gia Việt Nam chúng ta cũng là quốc gia chịu ảnh hưởngcủa biến động giá cả xăng dầu vì thế trong suốt nhiều năm qua nhà nước ta đã có nhiềuchính sách để can thiệp trực tiếp vào mặt hàng này ở thị trường nội địa

Tuy nhiên vấn đề cung, cầu vẫn là nguyên nhân chính dẫn đến việc giá xăng tăng giảmnhiều lần Nhận thấy tầm quan trọng của xăng và với mong muốn tìm hiểu rõ hơn tình hìnhcung – cầu, sự biến động giá cả mặt hàng xăng trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nóiriêng trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 và chiến tranh như hiện tại nên nhóm chúng tôi

đã chọn đề tài “Phân tích cung, cầu và giá cả thị trường của mặt hàng xăng dầu”.

B NỘI DUNG

I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÀNH XĂNG DẦU

1.1 Khái niệm và vai trò của xăng dầu đối với nền kinh tế

a) Khái niệm

Xăng dầu là tên chung để chỉ các sản phẩm của quá trình lọc dầu thô, dùng làm nhiênliệu, bao gồm: Xăng động cơ, dầu điêzen, dầu hỏa, dầu madút, nhiên liệu bay; nhiên liệusinh học và các sản phẩm khác dùng làm nhiên liệu động cơ, không bao gồm các loại khíhóa lỏng và khí nén thiên nhiên

b) Vai trò

Xăng dầu – một loại nhiên liệu chưa thể thay thế có vai trò đặc biệt quan trọng đối vớimỗi quốc gia Xăng dầu cung cấp năng lượng cho các hoạt động Có vị thế đặt biệt trong sảnxuất, trao đổi hàng hóa, công nghiệp năng lượng và ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường

1.2 Các sản phẩm xăng dầu

Hiện nay trên thị trường đang bán các loại xăng, dầu phổ biến là: xăng RON95, xăngRON92, xăng sinh học E5 và dầu Diesel (DO)

- Xăng RON95: Đây là một loại xăng thuộc diện cao cấp, có trị số octan là 95 và có

màu vàng Tính từ mốc thời điểm của tháng 6 năm 2009, mẻ xăng RON95 đầu tiên đãđược ra đời cùng với xăng RON92, được nhà máy lọc dầu Dung Quất đưa ra thị trường.Công thức của loại xăng này là sự pha trộn giữa ba loại xăng là RON90, RON91 và xăngReformate

- Xăng RON92: Là loại dung dịch có tỉ lệ số nén dưới 9,5/1, trị số octan là 92 Loại

xăng này có màu xanh lá cây, được sử dụng phổ biến cho cả dòng xe máy ga và xe sốhiện tại

- Xăng sinh học E5: Xăng sinh học E5 đảm bảo chất lượng và độ an toàn cao đối với

xe cộ, môi trường và sức khỏe con người Các chỉ tiêu của xăng E5 phù hợp với tiêuchuẩn cơ sở TCCS 06:2015/PLX Xăng không chì pha 5% Ethanol yêu cầu kỹ thuật củaTập đoàn xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và các tiêu chuẩn khác về xăng sinh học E5của nhà nước Xăng sinh học E5 có thành phần bio-ethanol (cồn công nghiệp) được sảnxuất từ ngô, sắn, ngũ cốc lên men, tạo ra cồn nguyên chất với nồng độ cao Loại cồn nàykhông có tính ngậm nước, do đó nó an toàn cho động cơ xe

- Dầu Diesel (DO): Dầu diesel còn được biết đến với tên gọi khác là dầu gazole (DO),

đặc điểm dầu diesel là một loại nhiên liệu lỏng, được tinh chế từ dầu mỏ có thành phầnchưng cất nằm giữa dầu hỏa và dầu bôi trơn công nghiệp Chúng thường có trọng lượngnặng hơn xăng và dầu lửa, nhiệt độ bốc hơi từ 175 - 370 độ C

1.3 Lịch sử về sự phát triển ngành xăng dầu Việt Nam

Cùng với quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thịtrường có sự quản lý của Nhà nước, hoạt động phân phối xăng dầu cũng đã trải qua các giai

đoạn tương ứng, từ phương thức cung cấp theo định lượng, áp dụng một mức giá thống nhất

do Nhà nước quy định đến mua bán theo nhu cầu, thông qua hợp đồng kinh tế

Để tiệm cận với những thay đổi đó, đặc biệt là giai đoạn bắt đầu tiếp cận thị trường, Nhànước đã nhiều lần điều chỉnh cơ chế quản lý vĩ mô về kinh doanh xăng dầu với những chínhsách phù hợp với đặc thù của mỗi giai đoạn

Khái quát thị trường xăng dầu trong 20 năm qua, kể từ khi Việt Nam đặt viên gạch đầutiên xây dựng nền móng của thị trường xăng dầu năm 1989, quá trình chuyển đổi có thểphân chia thành 3 giai đoạn: trước năm 2000, từ năm 2000 đến cuối năm 2008 và từ cuốinăm 2008 trở lại đây:

a) Giai đoạn trước năm 2000

- Giai đoạn này kéo dài trên 10 năm, với sự gia tăng của các đầu mối nhập khẩu từ một

đầu mối duy nhất, tăng dần lên 5 và đến năm 1999, đã có 10 đầu mối tham gia nhập khẩuxăng dầu cho nhu cầu nội địa

- Trong những năm từ 1989 đến 1992, khi không còn nguồn xăng dầu cung cấp theo

Hiệp định với Liên Xô (cũ), Nhà nước chuyển từ quy định "giá cứng" sang áp dụng giáchuẩn để phù hợp với việc hình thành nguồn xăng dầu nhập khẩu từ lượng ngoại tệ dodoanh nghiệp đầu mối tự cân đối, mua của các doanh nghiệp xuất khẩu qua ngân hànghoặc hình thức uỷ thác bao tiêu xăng dầu cho doanh nghiệp có ngoại tệ thu được từ xuấtkhẩu Vào giai đoạn này, nguồn ngoại tệ từ dầu thô do Nhà nước bảo đảm chỉ chiếm dưới40% tổng nhu cầu ngoại tệ nhập khẩu xăng dầu Doanh nghiệp đầu mối được quyềnquyết định giá bán +/- 10% so với giá chuẩn để bảo đảm hoạt động kinh doanh

- Từ năm 1993, để thống nhất quản lý giá bán, Nhà nước ban hành quy định giá tối đa;

doanh nghiệp tự quyết định giá bán buôn và bán lẻ trong phạm vi giá tối đa Nhà nướcxác định mức độ chịu đựng của nền kinh tế để xác định giá tối đa; việc điều chỉnh giá tối

đa ở giai đoạn này chỉ diễn ra khi tất cả các công cụ điều tiết đã sử dụng hết

 Nhận xét: Giai đoạn này cũng là thời kỳ giá xăng dầu thế giới ở mức đáy (dầu thô

chỉ ở mức trên 10 USD/thùng), tương đối ổn định nên với cơ chế giá tối đa, Nhà nước đã đạt

được mục tiêu đề ra, cụ thể là:

 Cân đối cung - cầu được đảm bảo vững chắc;

 Các hộ sản xuất và người tiêu dùng lẻ được hưởng mức giá tương đối ổn định; biếnđộng giá tuy chỉ theo xu hướng tăng song mức tăng đều, không gây khó khăn nhiều chosản xuất và tiêu dùng khi chủ động hoạch định được ngân sách cho tiêu thụ xăng dầuhàng năm;

 Ngân sách Nhà nước tăng thu thông qua việc tận thu thuế nhập khẩu, phụ thu, phíxăng dầu Doanh nghiệp có tích luỹ để đầu tư phát triển, định hình hệ thống cơ sở vậtchất, từ cầu cảng, kho đầu mối, kho trung chuyển, phương tiện vận tải đến mạng lưới bánlẻ

Mặc dù vậy, cơ chế quản lý - điều hành trong giai đoạn này cũng đã bộc lộ khá rõ nhữngnhược điểm mà nổi bật là tương quan giá bán giữa các mặt hàng không hợp lý dẫn đến tiêudùng lãng phí, nhà đầu tư không có đủ thông tin để tính toán đúng hiệu quả đầu tư nên chỉcần thay đổi cơ chế điều hành giá sẽ làm ảnh hưởng rất lớn sử dụng nhiên liệu, nhiều nhà sản

xuất thậm chí đã phải thay đổi công nghệ do thay đổi nhiên liệu đốt (thay thế madut, dầu hoả bằng than, trấu, gas); gian lận thương mại xuất hiện do định giá thấp đối với mặt hàng

chính sách (dầu hoả); Nhà nước giữ giá ổn định trong một thời gian quá dài thoát ly giá thếgiới tạo sức ỳ và tâm lý phản ứng của người sử dụng về thay đổi giá mà không cần xét đếnnguyên nhân và sự cần thiết phải điều chỉnh tăng giá

Ở cuối của giai đoạn này giá thế giới – nguồn thị trường đã có dấu hiệu biến động mạnh,

ở mức cao hơn; các cân đối cung, cầu và ngân sách, chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế và lạmphát…đều có nguy cơ bị phá vỡ khi tình trạng đó kéo dài; trong khi chưa tìm được cơ chếđiều hành thích hợp, vì mục tiêu ổn định để phát triển kinh tế xã hội, Nhà nước đã sử dụngbiện pháp bình ổn giá, khởi đầu cho giai đoạn bù giá cho người tiêu dùng qua doanh nghiệpnhập khẩu trong gần 10 năm tiếp theo

b) Giai đoạn từ năm 2000 đến trước thời điểm Nhà nước công bố chấm dứt bù giá, vận hành giá xăng dầu theo thị trường (tháng 9/2008)

- Về cơ bản, nội dung và phương thức quản lý điều hành hoạt động kinh doanh xăng

dầu vẫn chưa có sự thay đổi so với giai đoạn trước đó

- Trong khi đó, từ đầu những năm 2000, biến động giá xăng dầu thế giới đã có những

thay đổi căn bản; mặt bằng giá mới hình thành và liên tiếp bị phá vỡ để xác lập mặt bằng

mới trong các năm tiếp theo Do tiếp tục chính sách bù giá cho người tiêu dùng thôngqua doanh nghiệp nhập khẩu khi cố gắng giữ mức giá nội địa ở mức thấp nên số tiềnngân sách bù giá ngày càng gia tăng, từ 1000 tỷ (năm 2000) lên đến 22 nghìn tỷ đồng(năm 2008).

- Cũng trong giai đoạn này, sau khi nổ ra cuộc chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ 2; giá

xăng dầu đã dịu lại song cũng đã hình thành một mặt bằng mới; trước nguy cơ không thểcân đối ngân sách cho bù giá xăng dầu, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số187/2003/QĐ-TTg ngày 15/9/2003 về kinh doanh xăng dầu

- Cho đến thời điểm này, sự đổi mới cơ chế quản lý, chủ yếu là quản lý giá theo Quyết

định 187 vẫn được coi là mạnh mẽ nhất với các tư tưởng cơ bản bao gồm:

 Nhà nước xác định giá định hướng; doanh nghiệp đầu mối được điều chỉnh tăng giábán trong phạm vi + 10% (đối với xăng) và + 5% (đối với các mặt hàng dầu);

 Hình thành hai vùng giá bán; giá bán tại vùng xa cảng nhập khẩu, doanh nghiệp đượcphép cộng tới vào giá bán một phần chi phí vận tải nhưng tối đa không vượt quá 2% sovới giá bán ở vùng gần cảng nhập khẩu;

 Chỉ thay đổi giá định hướng khi các yếu tố cấu thành giá thay đổi lớn, Nhà nướckhông còn công cụ điều tiết, bảo đảm các lợi ích của người tiêu dùng - Nhà nước vàdoanh nghiệp

Tuy nhiên, vì những lý do khách quan, sự đột phá cơ chế điều hành giá trong QĐ 187chưa được triển khai trên thực tế; cho đến hiện nay, Nhà nước tiếp tục điều hành và can thiệptrực tiếp vào giá bán xăng dầu, kể cả chiều tăng và giảm

Trong giai đoạn này, mặc dù chưa vận hành điều khoản về giá xong sự ra đời của QĐ

187 năm 2003 và NĐ 55 năm 2007 đã tạo ra một hệ thống phân phối rộng khắp với gần10.000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước, góp phần ổn định, lành mạnh hóa thị trường trướcđây khá lộn xộn khi thiết lập quan hệ giữa người nhập khẩu và các đại lý, tổng đại lý khi gắntrách nhiệm, quyền lợi của doanh nghiệp đầu mối với các đại lý, tổng đại lý cũng như giúp

cơ quan quản lý chức năng, người tiêu dùng cùng tham gia vào quá trình giám sát hoạt độngcủa các đại lý, tổng đại lý trong việc chấp hành quy định kinh doanh xăng dầu

 Đánh giá chung cho giai đoạn này: Có thể thấy quyết tâm rất cao để đổi mới cơ chế

quản lý kinh doanh xăng dầu thể hiện qua hai văn bản pháp quy là QĐ 187 và NĐ 55 song

cho đến hiện nay, văn bản đã không đi vào thực tế kinh doanh (trừ hệ thống phân phối được thiết lập nhưng việc kiểm soát tính tuân thủ hầu như chưa thực hiện được) Yếu tố ổn định

giá vẫn được đặt lên hàng đầu và chính nó đã làm cho các cơ quan quản lý Nhà nước lúnglúng khi phải điều hành đạt các mục tiêu dường như mâu thuẫn nhau ở cùng một thời điểm

c) Giai đoạn từ cuối năm 2008 đến nay

Giai đoạn này tuy rất ngắn nhưng đã bộc lộ nhiều nhất những bất cập của cơ chế điềuhành giá và thuế xăng dầu Việc tiếp tục can thiệp giá và áp dụng một cơ chế điều hành trongđiều kiện giá xăng dầu thế giới biến động rất nhanh chóng theo hai xu hướng ngược nhau đãdẫn đến một nghịch lý là: trong thời kỳ giá thế giới đã giảm sâu, Nhà nước vẫn phải bỏ một

số tiền bù giá tương đương, thậm chí cao hơn so với giai đoạn giá thế giới tăng đỉnh điểm;phân khúc số tiền bù giá cho từng giai đoạn trong năm 2008 có thể thấy rõ nhận định này

(khoảng 12 ngàn tỷ /11 ngàn tỷ).

1.4 Các công ty xăng dầu lớn tại Việt Nam

a) Tổng công ty xăng dầu Việt Nam – Petrolimex

Petrolimex là cái tên không còn xa lạ với ngành xăng dầu trong nước, là một trong cáctập đoàn xăng dầu tại Việt Nam dẫn đầu về chất lượng Petrolimex liên tục nắm giữ vai tròchủ đạo trên thị trường nội địa với hơn 29 doanh nghiệp đầu mối và 120 thương nhân phânphối xăng dầu khác, đảm bảo tốt mọi yêu cầu trong sự

nghiệp phát triển kinh tế cũng như tiêu dùng trong đời

sống nhân dân

Áp dụng mức giá cạnh tranh, chất lượng dẫn đầu,

tập đoàn Petrolimex nhiều năm liền là sự lựa chọn

đáng tin cậy cho các doanh nghiệp, cơ sản sản xuất và

người sử dụng; số lượng đại lý, đơn vị hợp tác ngày một nhân rộng trên cả nước và vươn

tầm quốc tế

Bên cạnh lĩnh vực xăng dầu, dầu mỡ nhờn & các sản phẩm hóa dầu, Petrolimex còn đầu

tư vào các ngành nghề khác như: Bảo hiểm, ngân

hàng và các hoạt động thương mại dịch vụ khác;

Thiết kế, xây lắp, cơ khí và thiết bị xăng dầu;…

b) Tổng công ty xăng dầu quân đội MIPECO

Tiền thân là xưởng MX315 được thành lập ngày

30/9/1965, được quyết định thành lập tổng công ty

xăng dầu quân đội vào năm 2008 với mục đích hoạt động đa ngành nghề, mở rộng phạm vihoạt động ở trong và ngoài nước Thương hiệu MIPECO với nền tảng hàng chục năm xâydựng và trưởng thành đang trên đà khẳng định vị thế của mình là ứng viên nổi bật trong sốcác công ty xăng dầu ở Việt Nam Đây là đơn vị đáp

ứng tốt nhu cầu xăng dầu nội địa với chất lượng bảo

đảm, dịch vụ hàng đầu và giá thành phải chăng

Hiện có khoảng gần 100 cửa hàng bán lẻ xăng dầu

trực thuộc Tổng công ty và hàng trăm cửa hàng đại

lý xăng dầu hiện diện trên 58 tỉnh, thành phố

c) Công ty xăng dầu Bà Rịa – Vũng Tàu

Công ty xăng dầu Bà rịa – Vũng tàu (Petrolimex Bariavungtau) được thành lập từ năm

1992, là doanh nghiệp TNHH MTV thuộc Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam Cùng với truyềnthống chung của Petrolimex Việt Nam, sự tín nhiệm của khách hàng, PetrolimexBariavungtau luôn khẳng định sự phát triển ổn định, bền vững và góp phần vào sự phát triểnchung của xã hội

Là một trong những Công ty thành viên năng động, hiệu quả của Tập đoàn Xăng dầuViệt nam Trong quá trình kinh doanh, Công ty không ngừng phát triển về quy mô và phạm

vi hoạt động, hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật, liên tục cải tiến, nâng cao

trình độ quản lý đảm bảo đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng

II PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ VỀ THỊ TRƯỜNG XĂNG DẦU TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY

2.1 Diễn biến thị trường xăng dầu trên thế giới

H 1.1

H 1.2

H 1.3

Diễn biến thị trường xăng dầu trên thế giới trong những năm gần đây (từ năm 2019 đến nay) có nhiều biến động Sản xuất và tiêu thụ dầu thô của thế giới năm 2019 tương đối

cân bằng Từ tháng 1 đến 5/2020, đại dịch COVID-19 khiến cho tiêu thụ xăng dầu của thếgiới giảm rất mạnh, trong khi khai thác dầu thô cũng giảm theo nhưng không thể giảm quá

mức nên lượng dầu thô phải đưa vào tồn trữ rất lớn (bình quân từ tháng 1 – 5/2020 thế giới phải đưa vào kho tồn trữ 6,85 triệu thùng/ngày, trong đó riêng tháng 4/2020 phải đưa vào kho tồn trữ 17,13 triệu thùng/ngày) Từ tháng 6/2020 đến nay, khi hoạt động phòng chống

dịch COVID-19 của thế giới ngày càng có dấu hiệu tốt lên, kinh tế - xã hội dần được khôiphục, nhu cầu tiêu thụ xăng dầu của thế giới cũng tăng theo, nhưng khai thác dầu thô lạikhông thể khôi phục ngay để đáp ứng kịp nhu cầu Do vậy lượng dầu thô rút ra từ kho dự trữ

thường ở mức dương (chỉ có tháng 1/2021 là đưa được vào kho tồn trữ 0,92 triệu thùng/ngày, tính bình quân từ tháng 6/2020 – 2/2022 thế giới rút ra từ kho tồn trữ 1,75 triệu thùng/ngày).

Cuộc xung đột vũ trang giữa Nga với Ukraine diễn ra từ ngày 24/02/2022 đã góp phầnlàm tình trạng mất cân đối cung – cầu dầu thô trên thế giới càng nặng nề hơn Để phản đốihoạt động của Nga tại Ukraine nhiều quốc gia đã lên tiếng yêu cầu Nga rút quân khỏiUkraine, dẫn đầu là Mỹ, Liên Minh Châu Âu,…đã áp dụng nhiều biện pháp để cấm vận Nganhư Mỹ và Anh cấm nhập khẩu dầu mỏ và các sản phẩm tinh chế từ Nga, loại một số ngânhàng Nga khỏi hệ thống thanh toán SWIFT… làm cho hoạt động giao thương giữa Nga vàcác nước khác bị ngừng trệ Nhưng Nga là quốc gia khai thác và xuất khẩu dầu thô lớn thứ

hai trên thế giới (cuối năm 2021 Nga khai thác 11,2 triệu thùng/ngày, xuất khẩu khoảng 7,0 triệu thùng /ngày) Các lệnh trừng phạt đối với Nga càng làm cho cung – cầu năng lượng

trên thế giới mất cân đối, làm cho giá xăng dầu trên thị trường thế giới và ở Việt Nam biếnđộng

Tình trạng thiếu hụt nguồn cung xăng dầu đang có xu hướng lan rộng tại nhiều nước thờigian gần đây trong bối cảnh công suất lọc hoá dầu sụt giảm và dòng chảy nhiên liệu rối loạnkhiến nguồn cung xăng dầu toàn cầu suy yếu

Hãng tin Bloomberg cho biết tình trạng khan hiếm dầu Diesel đang lan rộng khắp Hoa

Kỳ khi lượng dự trữ Diesel tại nước này chỉ đủ sử dụng cho 25 ngày Mansfield Energy,

hãng cung ứng xăng dầu lớn nhất Hoa Kỳ, yêu cầu các khách hàng phải thông báo trước 72giờ để có thể giao hàng Hàng chục nghìn trạm xăng dầu tại châu Âu cũng đã đóng cửa hoặchoạt động gián đoạn kể từ đầu tháng 10/2022 do thiếu hụt nguồn cung, theo hãng tinReuters.

Dù giảm 1,5% trong phiên cuối tuần 2/12, giá dầu Brent và WTI vẫn lần lượt tăngkhoảng 2,5% và 5% trong cả tuần qua, chấm dứt chuỗi giảm 3 tuần liên tiếp Tính đến 5/12,giá xăng dầu đảo chiều tăng lên sau quyết định ngữ nguyên chính sách của OPEC+, cụ thể:Dầu thô WTI của Mỹ ổn định ở mức 81,194 USD/thùng, trong khi giá dầu Brent ở mức87,052 USD/thùng

H.1.4 Giá xăng dầu hôm 5/12: Giá dầu đi lên sau quyết định của OPEC+

 Nguyên nhân

- Tại Pháp: Phong trào đình công kéo tại TotalEnergies tiếp diễn kéo dài tình trạng

khan hiếm xăng dầu, khủng hoảng chất đốt

- Các cuộc biểu tình về lạm phát đang là xu hướng của toàn thế giới và hiện có hơn 80

quốc gia có mức lạm phát từ 2 con số trở lên

- Trung Quốc áp dụng chính sách Zero Covid hạn chế xuất khẩu nhiên liệu Với việc

chiếm gần 50% tổng công suất lọc hoá dầu của châu Á và giữ vị thế nước xuất khẩunhiên liệu lớn nhất châu Á, việc thiếu hụt nguồn cung từ Trung Quốc đã và đang buộccác khách hàng trong khu vực phải đổ dồn vào tìm kiếm nguồn cung từ các nhà cung cấpkhác như Hàn Quốc và Singapore, vốn có công suất lọc dầu thấp hơn nhiều so với TrungQuốc, cũng như phải cạnh tranh với các khách hàng châu Âu để đảm bảo nguồn cung,khiến tình trạng biến động giá xăng dầu trên thị trường châu Á trở nên phức tạp hơn

- Công suất hoạt động của nhiều nhà máy lọc dầu trên thế ở mức thấp hơn thông

thường

- Trong hai năm vừa qua, các nhà máy lọc hoá dầu gần như không có lợi nhuận và

nhiều nhà máy đã phải tạm ngưng hoạt động thời gian dài dưới tác động của đại dịch.Nhiều cơ sở lọc dầu thậm chí đã đóng cửa vĩnh viễn khi dự báo nhu cầu xăng dầu toàncầu sẽ không sớm tăng trở lại và thế giới đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng theohướng “xanh hoá” khiến lượng vốn đầu tư vào lĩnh vực lọc dầu bị thu hẹp

- Hiện tổng lượng tồn kho dầu Diesel tại ba trung tâm phân phối lớn nhất thế giới

(ngoại trừ Trung Quốc) là Hoa Kỳ, Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (châu Âu), vàSingapore đang ở mức 132 triệu thùng, thấp hơn khoảng 32% so với mức trung bình 10năm trở lại đây

- Tình trạng căng thẳng nguồn cung xăng dầu trên toàn cầu càng trở nên phức tạp hơn

khi cuộc xung đột vũ trang giữa Nga với Ukraine diễn ra từ ngày 24/02/2022 đã gópphần làm tình trạng mất cân đối cung – cầu dầu thô trên thế giới càng nặng nề hơn,phương Tây áp đặt các biện pháp cấm vận đối với Nga để phản đối hoạt động của Nga tạiUkraine, bao gồm việc Liên minh châu Âu (EU) ngưng nhập khẩu hoàn toàn các sảnphẩm tinh chế từ dầu mỏ của Nga kể từ đầu tháng 12 tới đây Nhằm thay thế nguồn cungnhiên liệu khổng lồ từ Nga, các quốc gia châu Âu đã và đang tăng cường thu gom nguồncung trên khắp thế giới Trong một số trường hợp, các khách hàng châu Âu đưa ra mứcgiá hấp dẫn đến mức nhà cung cấp sẵn sàng cắt hợp đồng đã ký kết với khách hàng khác.Một phần nguồn cung nhiên liệu tại châu Á đã dịch chuyển sang châu Âu để hưởng lợichênh lệch giá cao, dẫn đến những rối loạn trong dòng chảy xăng dầu thế giới

- Bên cạnh đó, các nước phương Tây đang đề xuất việc áp đặt trần giá dầu thô với lập

luận “việc áp đặt giá cho phép dầu Nga tiếp cận các thị trường không áp đặt lệnh cấm nhập khẩu, đặc biệt là các nước có thu nhập thấp và trung bình, giúp hạn chế áp lực tăng giá dầu toàn cầu đồng thời hạn chế nguồn thu của Nga” Tuy nhiên, Nga đã tuyên

bố sẽ ngưng bán hàng cho các quốc gia áp đặt trần giá Nga hiện là quốc gia có sản lượnglọc hoá dầu lớn thứ ba thế giới Tập đoàn tài chính J.P.Morgan (Hoa Kỳ) nhận định sản

lượng lọc hoá dầu của Nga sẽ giảm 1,3 triệu thùng/ngày vào cuối năm nay, điều này sẽkhiến tình trạng căng thẳng nguồn cung xăng dầu trên toàn cầu trở nên trầm trọng hơn

H.1.5 Mức tồn trữ nhiên liệu tại các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế

(OECD) hiện ở mức thấp nhất trong 5 năm trở lại đây và được dự báo sẽ tiếp tục ở mức thấp kỷ lục trong cả năm 2023 Nguồn: Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ - EIA ( )

2.2 Diễn biến thị trường xăng dầu tại Việt Nam

Diễn biến thị trường xăng dầu tại Việt Nam trong những năm gần đây (từ năm 2019 đếnnay) cũng biến động không kém thế giới Và năm 2022 là năm “dị biệt” nhất trong thời gianvừa qua và là năm rất khó khăn đối với doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu Thị trường xăngdầu Việt Nam chịu ảnh hưởng, phụ thuộc lớn vào thị trường xăng dầu thế giới Đây là điềuhiển nhiên vì nước ta nhập khẩu 20-25% xăng dầu vào sử dụng thị trường trong nước, số cònlại do Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn sản xuất Tuy nhiên, Nhà máy

lọc dầu Nghi Sơn đang nhập khẩu 100% nguồn dầu thô để chế biến Nhà máy

Lọc hóa dầu Bình Sơn cũng sử dụng 50% nguồn dầu thô nhập khẩu Như vậy, chúng ta vẫnphụ thuộc 80% dầu thô và xăng dầu thành phẩm để sử dụng Từ đầu tháng 10 tới nay, một số

H.1.6

doanh nghiệp đầu mối bị tước giấy phép; việc kinh doanh thua lỗ ở tất cả các khâu từ đầumối, phân phối cho đến đại lý bán lẻ, tình trạng đứt gãy nguồn cung, khan hiếm xăng dầuxảy ra trên diện rộng, nhiều cây xăng đóng cửa, người dân phải xếp hàng dài để chờ muaxăng, thậm chí có cả việc hạn chế trong công tác quản lý

nhà nước đã dẫn đến tình trạng thị trường xăng dầu thiếu

nguồn cung trong thời gian vừa qua… Tính đến sáng

5/12 giá bán lẻ xăng dầu trong nước được áp dụng theo

phiên điều chỉnh ngày 1/12 của Liên Bộ Tài chính – Bộ

Công Thương: Cụ thể, giá xăng E5 RON 92 được điều

chỉnh giảm 992 đồng/lít, còn 21.679 đồng/lít; xăng RON

95 giảm 1.083 đồng/lít, còn 22.704 đồng/lít Giá dầu hỏa

giảm xuống còn 23.562 đồng/lít (giảm 1078 đồng/lít);

dầu diesel giảm còn 23.213 đồng/lít (giảm 1588 đồng/lít);

dầu mazut giảm xuống 13.953 (giảm 832 đồng/lít) Như

vậy, giá xăng dầu đã giảm lần thứ 2 liên tiếp Liên bộ ngừng chi Quỹ bình ổn giá, đồng thờitrích lập quỹ bình ổn giá xăng dầu với xăng E5 RON 92 ở mức 300 đồng/lít, xăng RON95 ởmức 400 đồng/lít, dầu điêzen ở mức 700 đồng/lít; dầu hỏa ở mức 300 đồng/lít, dầu mazut ởmức 500 đồng/kg Sau khi giá dầu đã trải nghiệm một tuần tăng sau chuỗi giảm 3 tuần liêntiếp thì đã tăng 2% sau khi OPEC+ xác nhận lại mục tiêu sản lượng dầu của nhóm trước khilệnh cấm và mức giá trần của EU đối với dầu thô Nga có hiệu lực

2.3 Phần cung thị trường xăng ở Việt Nam

LƯỢNG (TẤN)

TRỊ GIÁ (TRIỆU USD)

LƯỢNG (TẤN)

TRỊ GIÁ (TRIỆU USD)

LƯỢN G (TẤN)

TRỊ GIÁ (TRIỆ

- Năm 2019 (tuy dịch bắt đầu ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam từ đầu năm 2020

nhưng vẫn sẽ lấy số liệu 2019 để làm mốc so sánh) Theo số liệu của Tổng cục Hải quan,

năm 2019, Việt Nam nhập khẩu gần 9,8 triệu tấn xăng dầu, với giá trung bình 607USD/tấn, tổng kim ngạch nhập khẩu đạt gần 6 tỷ USD Riêng trong tháng 12/2019,lượng xăng, dầu nhập khẩu lên đến 952.468 tấn, với tổng giá trị đạt 561,85 triệu USD vàkhuynh hướng đang giảm dần nhờ có thêm Nhà máy Lọc dầu Nghi Sơn (Thanh Hóa)đang đi vào sản xuất

- Năm 2020: Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, năm 2020, Việt Nam nhập

khẩu 11,7 triệu tấn dầu thô, trị giá 3,8 tỷ USD Cùng năm, Việt Nam xuất khẩu 4,7 triệutấn dầu thô, thu về 1,6 tỷ USD Như vậy, Việt Nam nhập siêu 7,1 triệu tấn dầu thô, vớigiá trị 2,2 tỷ USD

- Năm 2021: Theo thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, nhập khẩu xăng dầu về Việt

Nam tính chung năm 2021, lượng xăng dầu nhập khẩu đạt 6,96 triệu tấn, trị giá 4,14 tỷUSD, giảm 15,5% về lượng và tăng 24,6% về trị giá so với năm 2020; giá trung bình 593USD/tấn, tăng 191 USD/tấn so với giá nhập khẩu cùng kỳ năm trước

- Năm 2022: Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, tính đến 9 tháng đầu năm 2022,

cả nước nhập khẩu hơn 6,5 triệu tấn xăng dầu các loại, trị giá 6,8 tỷ USD, tăng 22,7% vềlượng và tăng 131,8% về trị giá so với cùng kỳ



 Lượng cung xăng dầu Việt Nam trong 3 năm (từ 2019 – 2022) có biến động mạnh.

b) Các yếu tố tác động

- Số lượng nhà sản xuất trong ngành:

 Số lượng nhà sản xuất có ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng hàng hóa được bán ratrên thị trường Càng nhiều người sản xuất số lượng hàng hóa bán ra càng nhiều Ngượclại, nếu ít người sản xuất thì số lượng hàng hóa bán ra ít

 Ở Việt Nam, có rất nhiều các nhà cung cấp mặt hàng xăng dầu cho các doanh nghiệpđầu mối kinh doanh xăng dầu ở Việt Nam nên phát triển nguồn hang nhập khẩu biểu hiệncho việc tăng số lượng nhà cung cấp hoặc tăng quy mô, sản lượng các mặt hàng xăng dầutrên thị trường

 Có rất ít nhà sản xuất kinh doanh xăng dầu trong nước, thị trường xăng dầu ViệtNam tập trung là các doanh nghiệp trong nước do xăng dầu là mặt hàng mang tính độcquyền do Nhà nước quản lý

- Tiến bộ công nghệ:

 Công nghệ có ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng hàng hóa được sản xuất ra Côngnghệ tiên tiến sẽ làm tăng năng suất và do đó nhiều hàng hóa hơn được sản xuất ra

 Ví dụ: Khi các doanh nghiệp đầu tư vào các yếu tố công nghệ trong việc khai thác và

lọc xăng dầu thì sẽ làm tăng năng suất sản xuất và chất lượng xăng dầu, từ đó sẽ làm tăngsản lượng xăng dầu trên thị trường

- Giá của các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất:

 Để tiến hành sản xuất, các nhà sản xuất cần mua các yếu tố đầu vào trên thị tườngcác yếu tố sản xuất như tiền công, tiền mua nguyên vật liệu, tiền thuê vốn,… Giá các yếu

tố đầu vào tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và do đó ảnh hưởng đến lượng hàng hóa

mà các doanh nghiệp muốn bán

 Nếu giá của các yếu tố đầu vào giảm, chi phí sản xuất sẽ giảm, lợi nhuận sẽ lớn và do

đó, doanh nghiệp sẽ muốn cung nhiều hàng hóa hơn Khi giá đầu vào tăng lên, chi phí sảnxuất tăng, khả năng lợi nhuận giảm, do đó doanh nghiệp cung ít sản phẩm hơn Khi đó,các nhà sản xuất sẽ cảm thấy kém hấp dẫn hơn khi sản xuất vì có thể lợi nhuận sẽ thấphơn và do vậy sẽ cắt giảm sản lượng

 Ví dụ: Khi giá dầu thô trên thế giới có xu hướng giảm thì các nhà máy lọc xăng sẽ

tích cực nhập khẩu xăng từ đó tăng nguồn cung xăng trên thị trường và ngược lại

- Chính sách của Chính phủ về nguồn cung xăng dầu:

 Các chính sách kinh tế của chính phủ như chính sách thuế, chính sách trợ cấp,… Nhànước sử dụng thuế như công cụ điều tiết sản xuất Đối với các doanh nghiệp, thuế là chiphí nên khi chính phủ giảm thuế, miễn thuế hoặc trợ cấp có thể khuyến khích sản xuấtlàm tăng cung Ngược lại, nếu chính phủ đánh thuế sẽ khuyến khích sản xuất và giảmcung

 Theo quy định hiện hành, xăng đang chịu 3 sắc thuế bao gồm thuế nhập khẩu 10%,thuế tiêu thụ đặc biệt 10% và thuế giá trị gia tăng 10% cùng với thuế bảo vệ môi trường3500-4000 đồng/lít Bên cạnh đó là các loại chi phí định mức, lợi nhuận định mức,… Vìvậy giá xăng dầu hiện nay, thuế phí đã chiếm hơn một nửa giá bán ra Chính vì vậy, việcchính phủ giảm thuế xăng sẽ làm tăng sản lượng xăng trên thị trường

 Một quy định mới được bổ sung trong dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 83, do BộCông Thương quy định cho doanh nghiệp nước ngoài tham gia phân phối xăng dầu ViệtNam Việc này sẽ giúp ngành bán lẻ xăng dầu bỏ dần tính độc quyền, thị trường sẽ sôiđộng hơn, tăng tính cạnh tranh cho các doanh nghiệp

 Trước bối cảnh hội nhập kinh tế, chinh phủ phải thực hiện cắt giảm dần thuế nhậpkhẩu theo các cam kết quốc tế và tăng thuế bảo vệ môi trường để không ảnh hưởng đếngiá bán lẻ thị trường

- Kỳ vọng giá cả:

 Cũng giống như người tiêu dùng, các nhà sản xuất cũng đưa ra quyết định cung cấpcủa mình dựa vào kỳ vọng

 Ví dụ: Nếu các nhà sản xuất xăng kỳ vọng thời gian tới chính phủ sẽ mở cửa thị

trường đối với các nhà sản xuất nước ngoài – các nhà sản xuất có khả năng cạnh tranhmạnh hơn, họ phải cố gắng nâng cao chất lượng và số lượng sản phẩm để đủ sức cạnhtranh với các doanh nghiệp nước ngoài

- Ảnh hưởng của đại dịch COVID – 19:

 Ngày 20/4, lần đầu tiên giá dầu thô thế giới rơi xuống mức âm (dưới 0 USD/thùng)

và đây là mức giá thấp nhất trên sàn giao dịch hàng hóa New York từ năm 1983

 Nhu cầu tiêu thụ xăng trên thế giới sụt giảm nghiêm trọng, cung vượt cầu, các doanhnghiệp tìm đủ mọi cách để giảm tồn kho Trong khi đó, việc nhập khẩu xăng dầu nước tathời gian qua lại tăng, tạo thêm sức ép cho tiêu thụ xăng dầu đẩy các nhà máy lọc dầutrong nước vào tình trạng khó khăn hơn khi dối mặt với khủng hoảng kép

 Ngoài ra do chính sách giãn cách xã hội của nhà nước đã làm cho nhu cầu tiêu thụxăng giảm dẫn đến số lượng hàng tồn kho tăng

 Thống kê cho thấy lượng tồn kho xăng dầu tăng cao ở cả doanh nghiệp sản xuất lànhà máy lọc dầu Bình Sơn và Nghi Sơn cũng như doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.Lượng cung lớn nhưng cầu ngày càng giảm dẫn đến giá xăng giảm, làm cho các doanhnghiệp kinh doanh xăng dầu gặp nhiều khó khăn trong việc xử lý hàng tồn kho cũng nhưchi phí trong lưu trữ xăng dầu

- Ảnh hưởng từ cuộc chiến tranh giữa Nga – Ukraine:

 Ảnh hưởng từ cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine đến Việt Nam không quá lớn Ảnhhưởng rõ ràng nhất tới nền kinh tế Việt Nam sẽ là giá xăng dầu trong nước tăng và lạmphát có thể tăng theo

 Thêm vào đó, cán cân thương mại của Việt Nam có thể sẽ không được tích cực như

kỳ vọng vì chi phí nhập khẩu dầu tăng cao và có khả năng xuất khẩu giảm do sự thiếu hụtcủa nguyên phụ liệu trong sản xuất các mặt hàng điện tử Ngay khi có thông tin Nga tấncông quân sự Ukraine, giá dầu thô đã nhanh chóng thiết lập mức giá kỷ lục kể từ năm2014: Trên 102 USD/thùng Vào cuối tháng 2/2022 giá xăng tại thị trường trong nước đãvượt mốc 26.000 đồng/lít Như vậy, với việc giá dầu thô thế giới vẫn đang duy trì trên 100USD/thùng, giá xăng dầu thành phẩm VN có nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng cao trongthời gian tới Ở mặt tích cực, giá dầu thô tăng giúp thu ngân sách và các khoản thu thuế từxăng dầu tăng Số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy thu từ dầu thô tháng 1-2022 ước tính đạt3.900 tỉ đồng, tăng gần 45% so với cùng kỳ năm trước Số thu từ thuế xuất nhập khẩuxăng dầu trong thời gian này cũng tăng gần 17% Nhiều công ty ngành dầu khí cũng