Thực trạng bán hàng rong, lấn chiếm vỉa hè, kinh doanh trái phép diễn ra khá phổ biến ở hà nội hiện nay từ góc nhìn phạm trù bản chất – hiện tượng

BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ HỌC VIỆN CHÍNH SÁCH VÀ PHÁT TRIỂNKHOA CƠ BẢN – BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ --- --- � TIỂU LUẬN MÔN TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN ĐỀ TÀI: Thực trạng bán hàng rong, lấn chiếm v

BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ HỌC VIỆN CHÍNH SÁCH VÀ PHÁT TRIỂN

KHOA CƠ BẢN – BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

- - �

TIỂU LUẬN MÔN TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

ĐỀ TÀI:

Thực trạng bán hàng rong, lấn chiếm vỉa hè, kinh doanh trái phép diễn ra khá phổ biến ở Hà Nội hiện nay từ góc nhìn phạm trù bản chất – hiện tượng

Người thực hiện: Nguyễn Viết Hoàng

Lớp: TAKT13B

Người hướng dẫn: TS Nguyễn Tiến Hùng

HÀ NỘI, THÁNG 12 NĂM 2022

PHIẾU NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ TIỂU LUẬN

STT Nội dung nhận xét Giảng viên nhận xét Điểm Điểm kết

luận giảng viên

4 Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM HẠN CHẾ

TÌNH TRẠNG BÁN HÀNG RONG, LẤN CHIẾM VỈA HÈ, KINH

DOANH TRÁI PHÉP Ở HÀ NỘI HIỆN NAY

15

Page | 3

PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sau khi nước ta đã trải qua quãng thời gian giãn cách xã hội để đề phòng chốngdịch COVID-19, cuộc sống đã trở lại bình thường, tất cả các hoạt động kinh doanh đãđược diễn ra bình thường Cũng chính vì thế mà thời gian gần đây, việc bán hàngrong, lấn chiếm vỉa hè, chiếm dụng lòng đường làm nơi buôn bán, để xe và kinhdoanh trái phép đã tái diễn trên nhiều tuyến đường, nhiều khu vực tại Thành phố HàNội Vỉa hè, lòng đường của nhiều khu vực trên địa bàn Thủ đô Hà Nội đã không còn

là nơi để đi bộ nữa mà đang dần trở thành những quán ăn "lưu động" hoặc bãi gửi xe.Vấn đề này không chỉ làm mất mĩ quan đô thị mà còn là một trong những nguyênnhân gây cản trở, ùn tắc giao thông và nảy sinh nhiều nguy cơ về tai nạn giao thôngđường bộ Trước những vấn đề đáng lo ngại đó, Nhà nước cần nỗ lực xử lý triệt để,nhằm hạn chế việc bán hàng rong, lấn chiếm vỉa hè, kinh doanh tự phát bất chấp lệnhcấm, đồng thời sớm khắc phục những hậu quả của vấn đề, trả lại bộ mặt cảnh quancho đô thị

Vì những lí do như trên, đề tài “ Thực trạng bán hàng rong, lấn chiếm vỉa hè, kinhdoanh trái phép diễn ra khá phổ biến ở Hà Nội hiện nay từ góc nhìn phạm trù bảnchất - hiện tượng” được nghiên cứu với hy vọng đưa ra được thực trạng đáng lo ngạicủa vấn đề và mối nguy hiểm tiềm tang của nó, đồng thời đưa ra những giải phápnhằm hạn chế, khắc phục tình trạng hiện nay, nâng cao ý thức cho người dân trongkhu vực

2 Mục đích, nhiệm vụ của tiểu luận

*Mục đích: Trên cơ sở phân tích thực trạng bán hàng rong, lấn chiếm vỉa hè, kinh

doanh trái phép ở Hà Nội hiện nay, đề xuất một số giải pháp nhằm hạn chế tình trạng

nghiêm trọng của vấn đề, đóng góp vào việc phục hồi mĩ quan đô thị, nâng cao ý thứcngười dân.

*Nhiệm vụ:

– Nêu bật cơ sở lý luận mà đề tài đề cập

– Tìm hiểu và phân tích thực trạng bán hàng rong, lấn chiếm vỉa hè, kinh doanhtrái phép ở Thành phố Hà Nội trong thời gian gần đây

– Đề xuất một số giải pháp nhằm hạn chế vấn đề ở TP Hà Nội thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của tiểu luận

*Đối tượng nghiên cứu:

Tiểu luận tập trung nghiên cứu vấn đề bán hàng rong, lấn chiếm vỉa hè, kinh doanhtrái phép ở Hà Nội

*Phạm vi nghiên cứu:

Dưới góc nhìn phạm trù bản chất - hiện tượng của triết học Mác - Lênin, tiểu luậntập trung làm rõ vấn đề bán hàng rong, lấn chiếm vỉa hè, kinh doanh trái phép ở HàNội hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của tiểu luận

*Cơ sở lý luận

Tiểu luận được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác- Leenin và tưtưởng Hồ Chí Minh, quan điểm đường lối của Đảng Cộng Sản Việt Nam về vấn đềbán hàng rong, lấn chiếm vỉa hè, kinh doanh trái phép ở Hà Nội hiện nay Tiểu luận sẽ

kế thừa có chọn lọc các nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã được công bố

*Phương pháp nghiên cứu

Tiểu luận được nghiên cứu trên lập trường duy vật biện chứng và phương phápbiện chứng duy vật để xem xét những vấn đề đặt ra

5 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kếtcấu thành 3 chương

Page | 5

PHẦN NỘI DUNG Chương 1 QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC – LÊNIN

VỀ CẶP PHẠM TRÙ BẢN CHẤT VÀ HIỆN TƯỢNG

1.1 Khái niệm bản chất và hiện tượng

Bản chất và hiện tượng là cặp phạm trù trong phép biện chứng duy vật của chủnghĩa Mác-Lenin và là một trong những nội dung của nguyên lý về mối liên hệ phổbiến dùng để chỉ mối quan hệ biện chứng giữa cái bản chất là phạm trù chỉ sự tổnghợp tất cả những mối liên bên trong sự vật, quy định sự vận động và phát triển của sựvật với hiện tượng là phạm trù chỉ sự biểu hiện ra bên ngoài của bản chất

Ví dụ: Bản chất của xã hội tư bản là sự mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và giai cấp

tư sản Bản chất đó được thể hiện thông qua các hiện tượng như nạn thất nghiệp, đờisống khổ cực của giai cấp vo sản và người lao động, sự giàu có của giai cấp tư sản.Qua tìm hiểu định nghĩa về cặp phạm trù bản chất và hiện tượng, ta thấy hai phạmtrù này đều tồn tại khách quan Mối quan hệ giữa chúng là hai mặt vừa thống nhất,vừa đối lập

1.2 Quan hệ giữa bản chất và hiện tượng

*Bản chất và hiện tượng tồn tại khách quan trong cuộc sống:

Bất kỳ sự vật nào cũng được tạo nên từ những yếu tố nhất định, tham gia vàonhững mối liên hệ qua lại, đan xen chằng chịt với nhau, trong đó có những mối liên

hệ tất nhiên, tương đối ổn định Những mối liên hệ này tạo nên bản chất của sự vật

Sự vật tồn tại khách quan Mà những mối liên hệ tất nhiên, tương đối ổn định lại ởbên trong sự vật, nên cũng tồn tại khách quan.

Hiện tượng chỉ là sự biểu hiện của bản chất ra bên ngoài để chúng ta nhìn thấy, nên cũng tồn tại khách quan

*Sự thống nhất giữa bản chất và hiện tượng:

Không những tồn tại khách quan, bản chất và hiện tượng còn liên hệ, gắn bó chặtchẽ với nhau

*Ý nghĩa phương pháp luận:

Muốn nhận thức đúng sự thật, hiện tượng thì phải đi vào bản chất của sự thật, hiệntượng đó Phải thông qua nhiều hiện tượng khác nhau mới nhận thức đúng và đầy đủbản chất “Tư tưởng của người ta đi sâu một cách vô hạn, từ hiện tượng đến bản chất,

từ bản chất cấp một… đến bản chất cấp hai…”- theo V.I.Lênin

Còn trong hoạt động thực tiễn, phải dựa vào bản chất của sự vật để xác địnhphương thức hoạt động cải tạo sự vật không được dựa vào hiện tượng vì bản chất làcái tất nhiên, cái tương đối ổn định bên trong sự vật, quy định sự vận động phát triểncủa sự vật, còn hiện tượng là cái không ổn định, không quyết định sự vận động pháttriển của sự vật

Page | 7

Vì bản chất là cái tất nhiên, cái tương đối ổn định bên trong sự vật, quy định sựvận động phát triển của sự vật, còn hiện tượng là cái không ổn định, không quyết định

sự vận động phát triển của sự vật Do vậy nhận thức không chỉ dừng lại ở hiện tượng

mà phải tiến đến nhận thức được bản chất của sự vật Còn trong hoạt động thực tiễn,phải dựa vào bản chất của sự vật để xác định phương thức hoạt động, cải tạo sự vậtkhông được dựa vào hiện tượng hay xuyên tạc bản chất Bởi thay đổi được bản chấtthì hiện tượng sẽ thay đổi theo Có thể thấy, đây là một quá trình vô cùng phức tạp, do

đó cần kiên nhẫn, không chủ quan, nóng vội

Như vậy, ta thấy cặp phạm trù bản chất và hiện tượng là một cặp phạm trù quantrọng, thể hiện tính khoa học và đúng đắn Xuất phát từ các đặc điểm của chúng, mỗichúng ta cần nhìn nhận các vấn đề một cách khách quan, khoa học thông qua tìm hiểuđầy đủ, toàn diện các hiện tượng bên ngoài Từ đó đưa ra các kết luận đúng đắn vềbản chất bên trong Nhờ vậy giúp chúng ra có được nhận thức một cách đúng đắn nhất

về sự vật hiện tượng

Chương 2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ BÁN HÀNG RONG,

LẤN CHIẾM VỈA HÈ, KINH DOANH TRÁI PHÉP Ở HÀ NỘI HIỆN NAY 2.1 TỔNG QUAN VỀ THỰC TRẠNG Ở HÀ NỘI HIỆN NAY

Thời gian gần đây, hành vi sử dụng trái phép lòng đường, vỉa hè diễn ra phổ biến.Lợi nhuận khổng lồ “một đồng vốn, bốn đồng lời” từ vỉa hè khiến người ta giành giậtnhau từng cm, thậm chí tuyến phố văn minh cũng bị “chia năm xẻ bảy” để phục vụ lợiích của các hộ kinh doanh có mặt tiền trên phố Ở Thủ đô “tấc đất, tấc vàng” là vậy.Chẳng biết từ khi nào, vỉa hè của nhiều con phố trở thành nơi kinh doanh, buôn bánchứ không phải để dành cho người đi bộ Vỉa hè bị tận dụng thành nơi giữ xe, đặt biểnhiệu quảng cáo, để bàn ghế hàng ăn, nước uống, bày bán các loại hàng hóa rau củ, hoaquả, tạp hóa ; lòng đường trở thành điểm kinh doanh của các xe đẩy, hàng rong vàthành nơi đậu đỗ xe của người mua hàng khiến cho người đi bộ phải lưu thông dướilòng đường với nguy cơ tiềm ẩn xảy ra tai nạn giao thông Chúng ta không thể khôngnhắc đến sự tiện lợi của việc mua bán trên vỉa hè, lòng đường khi chỉ cần dừng xe ở lềđường là có thể nhanh chóng lựa chọn và mua sắm ngay những nhu yếu phẩm cầnthiết Vì vậy việc buôn bán, kinh doanh ở vỉa hè, lòng đường, các chợ tự phát dườngnhư trở thành hình ảnh quen thuộc và việc mua bán ở lòng, lề đường cũng dần trởthành một thói quen ăn sâu vào nếp sống sinh hoạt của người dân

Page | 9

Tại một số tuyến đường đông người qua lại, tại các quận, các khu vực, địa điểm lýtưởng để các du khách, người dân đến chơi vào những dịp cuối tuần, tình trạng nàycàng diễn ra một cách nghiêm trọng hơn Tại phố đi bộ Hồ Gươm, nhiều người dânvẫn bất chấp lệnh cấm bày bán hàng rong dọc tuyến vỉa hè để kinh doanh Hầu hết sốhàng quán này là những người từ nơi khác đến kinh doanh hàng quán tự phát, số cònlại là những hộ dân có nhà mặt tiền trên tuyến phố Tại địa bàn các phường : Bưởi,Thụy Khê, quận Tây Hồ, không khó để bắt gặp hình ảnh người dân lấn chiếm vỉa hèlàm chỗ kinh doanh Vốn dĩ phố đã nhỏ, vỉa hè đã hẹp nhưng những hoạt động nàyvẫn diễn ra bất chấp việc người đi bộ phải đi xuống dưới lòng đường, gây ùn tắc giaothông, thậm chí còn có thể xảy ra tai nạn giao thông bất cứ lúc nào Còn tại địa bànphường Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng, phố Nguyễn Đình Chiểu hay phố Hoa Lư,vỉa hè vốn đã hẹp nhưng cũng bị lấn chiếm Hầu hết người đi bộ qua những con phốnày đều phải đi xuống lòng đường Tương tự, tại địa bàn quận Cầu Giấy, nhiều hàng

ăn tại phố Nghĩa Tân, phường Nghĩa Tân, vỉa hè được các chủ quán “tận dụng” bàybàn ghế, để xe, chắn hết lối đi dành cho người đi bộ.[5]

Các tuyến phố chính thuộc địa bàn phường Giáp Bát như phố Kim Đồng, GiápBát, Giải Phóng và một số tuyến ngõ lớn liên thông giữa các tuyến phố như ngõ 543,

553 đường Giải Phóng, dọc hai bên bờ sông Sét, cảnh hàng rong bán hàng trên lòngđường, kinh doanh vật liệu xây dựng và ô tô đỗ trên vỉa hè, xe khách chạy lòng vòng,dừng đón trả khách giữa đường diễn ra công khai

Tại ngõ 553 đường Giải Phóng, một số người dân chiếm dụng vỉa hè kinh doanhvật liệu xây dựng, cát, sỏi, gạch chất thành những đống lớn nhỏ Xe ô tô tập kết vàtrung chuyển vật liệu xây dựng đỗ ở lòng đường dọc bờ sông Sét gây cản trở giaothông trong khi con đường khá hẹp, làm che khuất tầm nhìn, mất an toàn giao thông Tương tự, ngõ 543 đường Giải Phóng có chiều dài khoảng 1km, nối từ đường GiảiPhóng sang nhiều tuyến phố lân cận cũng có tới hàng chục xe ô tô các loại đỗ thànhhàng dài, chiếm nửa lòng đường, khiến các phương tiện qua lại khó khăn, dễ xảy ra va

chạm[1] Dọc đường Giải Phóng, có rất nhiều hộ dân tự ý chiếm dụng vỉa hè thànhnơi kinh doanh Họ căng bạt, đặt bếp lò đun nấu, máy ép nước hoa quả, kê bàn ghếtràn lan để bày bán hàng ăn, sửa chữa điện thoại, giày dép… Đặc biệt, mọi phế thải từhoạt động kinh doanh bị vứt bỏ bừa bãi dọc hành lang đường sắt, gây mất vệ sinh môitrường Dưới lòng đường, một số xe tải chở trái cây cũng ngang nhiên dừng, đỗ đểbán hàng, gây cản trở và mất an toàn giao thông.[6]

Dọc tuyến phố Kim Đồng, hiện tượng xe ô tô khách dừng đỗ, chạy lòng vòng đónngười đi xe và nhận, trả hàng hóa ngay trên phố, gây ảnh hưởng đến an toàn giaothông

Trong khi đó, người dân đường Giáp Bát cũng phải chịu cảnh bí bách do con phốnhỏ hẹp này là nơi “chợ cóc” hoạt động tấp nập Vỉa hè, lòng đường tràn lan hàng hóa

và xe máy, xe đạp của người mua, bán Một khu vực mất mỹ quan đô thị, mất an toàngiao thông nữa trên phố này là ngõ 897, cạnh Bến xe Giáp Bát Các hộ kinh doanh đặtbiển quảng cáo và kê bàn ghế trên vỉa hè, người bán hàng đứng ngay lòng đường chàomời khách.[1]

Trên tuyến đường Quang Trung, thuộc phường Quang Trung (Hà Đông, Hà Nội),vỉa hè cũng thường xuyên bị chiếm dụng để kinh doanh làm ảnh hưởng đến việc thamgia giao thông và gây nguy hiểm cho người đi bộ Tại đây, hàng loạt cửa hàng bán xe đạp, sửa xe máy, bán hàng ăn uống ngang nhiên chiếm dụng vỉa hè để kinh doanh.Thậm chí, một số cửa hàng kinh doanh xe đạp đối diện ngay trụ sở Công an phườngQuang Trung (quận Hà Đông) cũng thản nhiên bày bán xe đạp la liệt trên vỉa hè, làmcản trở lối đi bộ của người dân… bất chấp quy định của pháp luật.Điều đáng nói,cũng quanh khu vực đường Quang Trung, không chỉ có tình trạng vỉa hè bị chiếmdụng kinh doanh, mà nhiều nơi lòng đường, vỉa hè còn trở thành chỗ đỗ, đậu xe ô tôtràn lan; thậm chí, nhiều xe ô tô còn đỗ hẳn vào làn dừng đỗ tại điểm dừng dành cho

xe buýt, gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông và làm mất mỹ quan đô thịtrên địa bàn quận Hà Đông.Tình trạng lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh, buôn bán trên

Page | 11

tuyến đường Quang Trung không chỉ diễn ra ban ngày, mà cả ban đêm Thậm chí,nhiều cửa hàng kinh doanh ngay mặt đường lớn, gần với trụ sở Công an phường,nhưng vẫn “thản nhiên” lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, vi phạm nghiêm trọng các quyđịnh về đảm bảo trật tự đô thị và ảnh hưởng đến các phương tiện và người đi bộ khitham gia giao thông Tại vỉa hè đường Trần Phú (phường Mộ Lao), thường xuyên cóhàng chục quán cóc, xe đẩy buôn bán tấp nập như phố ẩm thực, nhất là thời điểm vềđêm Tại khu vực vỉa hè đường Trần Phú (đoạn từ Học viện Y Dược học Cổ truyềnViệt Nam đến Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông) dài khoảng 700m nhưng cóđến 30 xe đẩy, quán cóc vô tư chiếm giữ vỉa hè bán hàng Người bán hàng, quán cònbày bàn ghế, cho để xe máy, thậm chí còn cho cả ô tô đỗ ngổn ngang trên vỉa hè dùkhu vực này đã được thay bằng đá tự nhiên Các quán này hoạt động từ 17h30 chiềuhôm trước đến sáng hôm sau Chủ các quán cóc phân định với nhau về vị trí đặt xe và

bố trí bàn ghế để khách vừa có chỗ ngồi ăn uống, vừa có chỗ để xe máy trên vỉa hè.Việc này không chỉ chiếm hết lối dành cho người đi bộ mà các đoạn vỉa hè có xe đẩy,hàng rong bày bán có dấu hiệu vỡ đá, nhanh chóng xuống cấp Một phần nguyên nhân

là do các xe đẩy với lỉnh kỉnh bếp, bình gas, máy phát điện có tổng trọng lượnghàng trăm kg, hàng ngày được đi lên vỉa hè khiến nhiều đoạn bị nứt vỡ, xuống cấp.Tại đoạn vỉa hè trước cửa Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông, không chỉ hàngquán lấn chiếm vỉa hè, hàng loạt ô tô cũng chiếm hè.[2]

Không chỉ quận Hà Đông, tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường làm nơi kinhdoanh buôn bán sau một thời gian lắng xuống, gần đây lại tái diễn nghiêm trọng hơntrên nhiều tuyến phố trên địa bàn Hà Nội Chỉ ít ngày sau khi lực lượng chức năng raquân chấn chỉnh, xử phạt, tình trạng lấn chiếm vỉa hè để kinh doanh, buôn bán lại táidiễn trên nhiều tuyến phố như: Chùa Láng (Đống Đa), Trần Hữu Dực (Nam TừLiêm), Vũ Trọng Phụng (Thanh Xuân), Triều Khúc (Thanh Trì), Trần Phú, Cầu Đen(Hà Đông) Mỗi buổi tối khi các hàng quán bán đồ ăn vặt tại phố Chùa Láng bắt đầu

mở cửa, vỉa hè tại khu vực này rộng khoảng 3m đã bị lấn chiếm, thu hẹp lại chỉ còn

chưa đến 1 mét Hàng loạt bàn ghế nhựa và những hàng xe máy để bừa bãi dưới lòngđường Dù công an khu vực đã nhiều lần ra quân xử lý trật tự vỉa hè nhưng tình trạngnày vẫn tiếp diễn và thậm chí còn xảy ra nghiêm trọng hơn Nhiều hàng quán khôngchỉ lấn chiếm vỉa hè mà còn lấn cả xuống lòng đường, gây cản trở giao thông nghiêmtrọng Tại những khu vực như phố Vũ Trọng Phụng (quận Thanh Xuân) hay phố TrầnHữu Dực (quận Nam Từ Liêm), dù công an địa phương đã nhiều lần nhắc nhở, thậmchí xử phạt nhưng những hộ dân sử dụng vỉa hè làm nơi bày bán hàng quán vẫn tiếpdiễn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn giao thông cho người đi bộ khi họ buộc phải đixuống lòng đường.bVỉa hè rộng gần 5 mét của một cây cầu trên đường Trần Hữu Dực(quận Nam Từ Liêm) được tận dụng làm nơi bán hàng kiêm chỗ để xe của không chỉmột mà tới 3 quán ăn cùng một lúc Phố Triều Khúc (huyện Thanh Trì) thường hay tắcvào những giờ cao điểm nhưng nhiều khi hết khung giờ cao điểm con đường này vẫnchưa thoát khỏi cảnh tắc đường Nguyên nhân gây ách tắc giao thông không phải làcác phương tiện mà do các hàng quán mở bán bừa bãi trên vỉa hè dọc hai bên đường.Còn tại đường Nguyễn Xiển (phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội), rất nhiều

xe ô tô, xe máy bán hàng rong chình ình ngay dưới lòng đường Theo ghi nhận, tìnhtrạng trên đã diễn ra trong một thời gian dài, các lực lượng chức năng đã vào cuộckiểm tra, xử lý Tuy nhiên, khi không có mặt các lực lượng chức năng thì tình trạnglấn chiếm lòng đường, vỉa hè làm nơi kinh doanh lại tiếp tục tái diễn Trước kia, thay

vì bán trên vỉa hè, giờ đây hàng hóa lại được bày bán ngay dưới lòng đường, trên cácphương tiện từ xe đạp, xe máy, thậm chí cả ô tô Ghi nhận thực tế tại tuyến đườngNguyễn Xiển, có hàng chục “sạp hàng di động” lớn, nhỏ mọc trên tuyến đường này,ngang nhiên lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để bày bán hoa quả các loại Người bán đãvậy, người mua cũng thản nhiên dừng đỗ phương tiện ngay dưới lòng đường… khiếnviệc di chuyển của các phương tiện khác gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là giờ caođiểm.[3]

*Mối nguy hiểm tiềm tàng:

Page | 13