Phân tích nội dung quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hóa ý nghĩa của việc nghiên cứu quy luật này đối với nước ta trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường

Lời mở đầu Lời mở đầu Năm 1986 là năm đánh dấu công cuộc đổi mới khi chúng ta từng bước tiến hành chuyển dần từu nền kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp sang thực hiện cơ chế thị trường Đối với nền[.]

Lời mở đầu:

Năm 1986 là năm đánh dấu công cuộc đổi mới khi chúng ta từng bước tiến hành chuyển dần từu nền kinh tế tập trung, quan liêu, bao cấp sang thực hiện cơ chế thị trường

Đối với nền kinh tế thị trường thì quy luật giá trị là một quy luật rất quan trọng Thông qua sự điều tiết của quy luật giá trị với nền sản xuất hàng hóa đã gây ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển kinh tế của đất nước Bởi vậy, có thể nói rằng quy luật giá trị hay cũng chính là quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hóa, việc áp dụng quy luật giá trị vào việc phát triển nền kinh tế quốc gia là điều vô cùng cần thiết Đặc biệt nước ta lại là một nước đang phát triển, từng bước hội nhập nền kinh tế quốc tế nên thực sự cần phải vận dụng đúng quy luật giá trị trong phát triển kinh tế thị trường định hướng Xã hội Chủ Nghĩa

Vì vậy, là một sinh viên của trường Đại học Kinh Tế Quốc Dân, một cử nhân kinh

tế tương lai, với những vấn đề của nền kinh tế Việt Nam và những cơ sở lí luận nào

có thể giúp nền kinh tế phát triển đúng hướng luôn thu hút em Hơn nữa, với tầm quan trọng của nền kinh tế thị trường trong việc phát triển kinh tế Việt Nam đã thúc đẩy em chọn đề tài này, đề tài “ Phân tích nội dung quy luật kinh tế cơ bản của sản xuất hàng hóa Ý nghĩa của việc nghiên cứu quy luật này đối với nước ta trong quá trình phát triển nền kinh tế thị trường”

I, LÍ LUẬN CHUNG VỀ QUY LUẬT GIÁ TRỊ:

1, Quy luật giá trị và vai trò của quy luật giá trị trong nền sản xuất hàng hóa

a, Quy luật giá trị là gì?

Phát triển kinh tế thị trường là xu thế tất yếu của quá trình đổi mới nền kinh tế Không có quốc gia nào trên thế giới có nền kinh tế phát triển lại không áp dụng quy luật kinh tế vào quốc gia đó và vận hành chúng một cách có hiệu quả nhất Và trong các quy luật kinh tế được áp dụng thì quy luật giá trị là một quy luật rất quan trọng Nó là quy luật căn bản của sản xuất và trao đổi hàng hoá Ở đâu có sản xuất

và trao đổi hàng hoá thì ở đó có sự tồn tại và phát huy tác dụng của quy luật giá trị Chính vì vậy quy luật này có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của nền kinh tế Sản xuất và trao đổi hàng hoá phải dựa trên cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết Trong kinh tế hàng hoá, mỗi người sản xuất tự quyết định hao phí lao động cá biệt của mình nhưng giá trị của hàng hoá không phải được quyết định bởi hao phí lao động cá biệt của từng người sản xuất hàng hoá mà bởi hao phí lao động xã hội cần thiết Vì vậy, muốn bán được hàng hoá, bù đắp được chi phí và có lãi, người sản xuất phải điều chỉnh làm cho chi phí lao động cá biệt của mình phù hợp với mức chi phí mà xã hội chấp nhận được Trao đổi hàng hoá cũng phải dựa trên cơ sở hao

phí lao động xã hội cần thiết, có nghĩa là trao đổi theo nguyên tắc ngang giá: giá cả hàng hoá phải phù hợp với giá trị của nó

b, Vai trò của quy luật giá trị trong nền sản xuất hàng hoá

Điều tiết sản xuất và trao đổi lưu thông để đảm bảo quá trình tái sản xuất phát triển không ngừng Trong sản xuất hàng hoá dựa trên cơ sở chiếm hữu tư nhân TLSX thì sản xuất là công việc của mỗi người, họ đều sản xuất và cung cấp hàng hoá cho thị trường nhưng họ lại không biết được nhu cầu của thị trường về hàng hoá mà mình sản xuất Có thể sản xuất không đáp ứng được nhu cầu thị trường hoặc sản xuất hàng hoá nhiều dẫn đến hàng hoá bị ế thừa , quá trình tái sản xuất không tiếp tục được nữa, nền sản xuất và trao đổi sẽ bị rối loạn Nhưng trong thực

tế mọi người sản xuất đều tiến hành một cách trôi chảy, bình thường Vậy phải có một lực lượng điều tiết , lực lượng đó chính là vai trò quy luật giá trị , điều tiết thông qua giá cả trên thị trường

2, Yêu cầu của quy luật giá trị:

Trong nền sản xuất hàng hoá, đối với một hàng hoá phải được tiến hành dựa trên

cơ sở hao phí lao động xã hội cần thiết , hao phí lao động cá biệt phụ hợp với hao phí lao động xã hội cần thiết nhưng trong trường hợp đặc biệt tại thời điểm nhất định thì hao phí lao động cá biệt bằng hao phí lao động xã hội cần thiết Đối với tổng hàng hoá thì tổng hàng hoá sản xuất ra bằng tổng thời gian lao động xã hội cần thiết hoặc bằng tổng nhu cầu xã hội có khả năng thanh toán hoặc bằng tổng sức mua của đồng tiền

3, Tác dụng của quy luật giá trị:

a, Điều tiết sản xuất và lưu thông hàng hoá:

Điều tiết sản xuất là tức là điều hoà , phân bổ các yếu tố sản xuất giữa các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế Khi một ngành sản xuất nào đó mà hàng hoá

sản xuất không đủ đáp ứng nhu cầu thị trường ( cung < cầu ) giá cả hàng hoá sẽ lên cao hơn giá trị, hàng hoá bán chạy, lãi cao, thì người sản xuất sẽ đổ xô vào ngành

ấy Do đó TLSX và SLĐ được chuyển dịch vào ngành ấy phát triển lên Ngược lại, khi cung ở ngành đó vượt qua cầu, giá cả hàng hoá giảm xuống, hàng hoá bán không chạy và có thể lỗ vốn Tình hình ấy buộc người sản xuất phải thu hẹp quy

mô sản xuất lại hoặc chuyển sang đầu tư vào ngành có giá cả hàng hoá cao Điều tiết lưu thông của quy luật giá trị cũng thông qua giá cả trên thị trường Sự biến động giá cả trên thị trường cũng có tác dụng thu hút luồng hàng từ nơi giá cả thấp đến nơi giá cả cao Do đó làm cho lưu thông hàng hoá thông suốt

b, Kích thích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất, tăng năng suất lao động, lực lượng sản xuất phát triển nhanh.

Trong nền kinh tế hàng hoá, người nào có hao phí lao động cá biệt ít hơn hoặc bằng hao phí lao động cần thiết để sản xuất hàng hoá thì người đó có lợi Còn người có hao phí lao động cá biệt nhiều hơn lao động xã hội cần thiết thì sẽ bị thiệt

vì không thể thu được toàn bộ lao động đã hao phí Chính vì vậy để tồn tại được trong cạnh tranh thì người lao động phải tìm cách giảm hao phí lao động xã hội cá biệt xuống mức tối thiểu có thể được bằng cách phải luôn tìm cách cải tiến kỹ thuật, cải tiến tổ chức quản lý, thực hiện tiết kiệm chặt chẽ, tăng năng suất lao động Do vậy mới đẩy mạnh được lực lượng sản xuất phát triển

c, Thực hiện sự lựa chọn tự nhiên và phân hoá người sản xuất thành kẻ

Quá trình cạnh tranh theo đuổi giá trị tất yếu dẫn đến kết quả là: những người có điều kiện sản xuất thuận lợi, có trình độ, kiến thức cao, trang bị kỹ thuật tốt nên có hao phí lao động cá biệt thấp hơn hao phí lao động xã hội cần thiết, nhờ đó phát tài,

giàu lên nhanh chóng Họ mua sắm thêm TLSX, mở rộng sản xuất kinh doanh Ngược lại những người không có điều kiện thuận lợi làm ăn kém cỏi hoặc gặp rủi

ro trong kinh doanh nên bị thua lỗ dẫn tới phá sản trở thành nghèo khó Do đó quy luật giá trị sẽ kích thích những yếu tố tích cực phát triển và đào thải các yếu tố kém Nó đảm bảo sự bình đẳng của người sản xuất

II, Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU QUY LUẬT KINH TẾ

CƠ BẢN ( QUY LUẬT GIÁ TRỊ) ĐỐI VỚI NƯỚC TA TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

1, Tính tất yếu phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN

Sự ra đời của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam gắn liền với công cuộc đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo Kinh tế thịtrường định hướng XHCN là vấn đề lý luận và thực tiễn hết sức mới mẻ và phức tạp Nó thể hiện mối quan hệ chặt chẽ giữa việc nhận thức sâu sắc tính quy luật khách quan với phát huy vai trò chủ động sáng tạo của chủ thể là Đảng, Nhà nước XHCNvà nhân dân lao động trong thực tiễn cách mạng Việt Nam Đây là sự lựa chọn con đường và mô hình phát triển của Việt Nam trong điều kiện toàn cầu hoá kinh tế đáp ứng yêu cầu

“đi tắt , đón đầu “đang đặt ra như một yếu tố sống còn Sự hình thành tư duy của Đảng ta về nền kinh tế thị trường định hướng XHCN là cả một quá trình tìm tòi thể nghiệm, phát triển từ thấp đến cao, từ chưa đầy đủ, hoàn thiện tới ngày càng đầy

đủ, sâu sắc và hoàn thiện

2, Vận dụng quy luật giá trị trong xây dựng kinh tế thị trường định hướng

Pháp lệnh Giá là văn bản quy phạm pháp luật về quản lý giá cao nhất từ trước

đến nay, quy định những nội dung cơ bản của cơ chế quản lý vĩ mô của Nhà nước Pháp lệnh giá đã nhận định rõ vai trò quản lý Nhà nước vĩ mô với quyền tự định giá, tự chủ sản xuất kinh doanh của doanh nghệp trong điều kiện cạnh tranh, giảm mạnh sự can thiệp trực tiếp của cơ quan hành chính Nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của cơ sở; xác lập quyền tự chủ tài chính, đi đôi với tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp Cơ chế quản lý giá đã chuyển từ cơ chế Nhà nước quyết định giá với đa số tài sản, hang hoá, dịch vụ buộc người mua và người bán phải chấp hành sang cơ chế giá thị trường có sự quản lý của Nhà nước với đặc trưng cơ bản là: Nhà nước Trung ương giảm thiểu việc quyết định giá hầu hết giá cả hàng hoá trong nền kinh tế; thay vào

đó là thực hiện can thiệp vào thị trường chủ yếu bằng các công cụ gián tiếp thông qua các chính sách kinh tế vĩ mô để tác động vào sự hình thành và vận động của giá cả Nhà nước chỉ còn quyết định giá một số ít hàng hoá, dịch vụ độc quyền, đồng thời thực hiện nguyên tắc tôn trọng quyền tự chủ giá của tổ chức, cá nhân, sản xuất, kinh doanh theo đúng pháp luật Việc phân cấp quản lý giá Trung ương

và địa phương, giữa các bộ, ngành về cơ bản được quy định cụ thể, rõ ràng, không chồng chéo và thể hiện trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành, địa phương trong lĩnh vực quản lý giá Ở cấp Trung ương, ngay sau khi Pháp lệnh Giá có hiệu lực thi hành, Bộ Tài chính đã khẩn trương sậon thảo và ban hành theo thẩm quyền hoặc Chính phủ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý giá.Tại địa phương, sau khi Pháp lệnh Giá được ban hành, Bộ Tài chính đã chỉ đạo Sở Tài chính các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương tổ chức triển khai thực hiện Theo báo cáo của các địa phương, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương tổ chức triển khai thực hiện

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giá đã đáp ứng kịp thời yêu cầu về công tác quản lý giá góp phần làm cho giá cả phản ánh giá trị thị trường hàng hoá và là

tín hiệu để thị trường phân bố có hiệu quả nguồn nhân lực, vốn, vật tư Các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý giá đã khắc phục tính không đồng bộ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý giá đã khắc phục tính không đồng bộ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý gia đã khắc phục tính không đồng bộ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý giá trước đây, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quảnlý giá đi vào nề nếp, có hệ thống Quyền tự chủ về giá của daonh nghiệp được pháp luật công nhận và bảo vệ, góp phần tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng về giá giữa các doanh nghiệp Có thể đánh giá từ khi về Pháp lệnh Giá có hiệu lực đến nay, cơ chế quản lý điều hành giá cả tiếp tục được đổi mới và hoàn thiện hơn Trong thực tế điều hành giá, đã kết hợp được việc

sử dụng các công cụ, biện pháp kinh tế khác để tác động đến mặt bằng giá, bình ổn

sản xuất, điều hoà cung cầu, chính sách tài chính tiền tệ Bước đầu góp phần làm cho giá cả hàng hoá, dịch vụ được công khai minh bạch hơn góp phần từng bước tạo lập môi trường cạnh tranh về giá theo pháp luật , kích thích sản xuất phát triển, góp phần tăng thu cho nhân sách Nhà nước , phát huy và phân bố có hiệu quả nguồn lực của đất nước , tạo đà tăng trưởng cao của nền kinh tế Tuy nhiên, về cơ chế quản lý giá trên thực hiện vẫn còn những hạn chế như chưa

có cơ chế cụ thể để kiểm soát công tác tổ chức kiểm tra đánh giá; tổng kết thực hiện cơ chế giá chưa làm thường xuyên nên chưa có điều kiện sửa đổi, bổ sung cho phù hợp; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về giá chưa được ban hành kịp thời

Trước thực tế đó, thời gian tới cần tiếp tục thực hiện nhất quán cơ chế quản lý giá theo cơ chế giá thị trường định hướng XHCN Thực hiện tự do hoá giá cả, nhưng không thả nổi giá cả mà phải có sự điều tiết của Nhà nước Đẩy mạnh thực hiện cơ chế đấu thầu, đấu giá, thẩm định giá tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về giá theo quy định của pháp luật; Nhà nước tôn

trọng quyền tự định giá và cạnh tranh về giá của tổ chức, cá nhân sản xuất kinh doanh theo đúng pháp luật, sử dụng các biện pháp cần thiết để bình ổn giá, bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của tổ chức cá nhân sản xuất kinh doanh, của người tiêu dùng và lợi ích của Nhà nước; đẩy mạnh phân cấp định giá cho UBND cấp tỉnh và doanh nghiệp Mặt khác để đảm bảo cơ chế quản lý giá phù hợp hơn với cơ chế thị trường và yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế còn phù hợp, nội dung cần sửa đổi , bổ sung hoàn thiện Pháp lệnh Giá cho đồng bộ với các quy định về quản lý giá được quy định tại các văn bản luật khác như : Luật Cạnh tranh; Luật Đất đai; Luật Dược, Luật Đường sắt, Luật Hàng không, Luật Hàng hải, Luật Điện lực, Pháp

trữ quốc gia, Pháp lệnh chống bán phá giá hàng hoá nhập khẩu vào Việt Nam và tiến tới xây dựng Luật Giá cả của Việt Nam

Kết hợp vấn đề lợi nhuận với vấn đề xã hội Mục đích của sự kết hợp này là vừa bảo đảm cho các chủ thể tham gia kinh tế thị trường có điều kiện đua tranh phát huy tài năng và có lợi nhuận cao, vừa tạo được điều kiện chính trị - xã hội bình thường cho sự phát triển kinh tế Kết hợp chặt chẽ những nguyên tắc phân phối của CNXH và nguyên tắc của kinh tế thị trường như: phân phối theo lao động, theo vốn, theo tài năng, phân phối qua quỹ phúc lợi xã hội trong đó, phải làm sao để quan hệ phân phối theo lao động đóng vai trò chủ đạo Thừa nhận sự tồn tại của các hình thức thuê mướn lao động, các quan hệ thị trường sức lao động, nhưng không để chúng biến thành quan hệ thống trị, dẫn đến tình trạng không kiểm soát được sự phân hoá xã hội thành hai cực đối lập Nhà nước chủ động điều tiết thu nhập giữa các tầng lớp dân cư Một mặt, Nhà nước phải có chính sách để giảm bớt khoảng cách chênh lệch giữa lớp người giàu và lớp người nghèo, không để diễn ra

sự chênh lệch quá mức giữa các vùng, miền, các dân tộc và các tầng lớp dân cư, thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội Mặt khác, phải có chính sách, biện pháp

bảo vệ thu nhập chính đáng, hợp pháp cho người giàu, khuyến khích người có tài năng Việc điều tiết phân phối thu nhập được thực hiện theo hai kênh: Nhà nước XHCN tiến hành tổ chức điều tiết phân phối thu nhập trên phạm vi toàn xã hội, nhằm bảo đảm công bằng xã hội; thị trường có những nguyên tắc riêng trong điều tiết phân phối thu nhập Chế độ phân phối trong xã hội là sự kết hợp giữa cơ chế thị trường và sự quản lý, điều tiết của Nhà nước Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN, việc thực hiện công bằng

xã hội không thể chỉ dựa vào chính sách điều tiết và phân phối lại thu nhập của các tầng lớp dân cư , mà còn phải thực hiện tốt các chính sách phát triển xã hội, nhằm giải quyết hài hoà các mối quan hệ xã hội, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, phấn đấu vì mục dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

KẾT LUẬN

Như vậy sau hơn 20 năm đổi mới, cùng với chiến lược xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, nền kinh tế Việt Nam đã phát triển nhanh chóng Vào những năm đầu tiên của thập kỷ 90 , nền kinh tế Việt Nam đã gặp những thử thách to lớn, chưa hoàn toàn ra khỏi tình trạng khủng hoảng và lạm phát, các thế lực thù địch vẫn tiếp tục cấm vận và bao vây kinh tế Nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý vĩ mô nền kinh tế của Nhà nước, đặc biệt với sự vận dụng đúng đắn quy luật giá trị trong sản xuất hàng hoá đã đưa kinh tế Việt Nam từng bước ổn định và phát triển Quy luật giá trị chỉ làm cho nền sản xuất có được những tỷ lệ cần thiết mà nó còn giúp cho mỗi người sản xuất hàng hoá không ngừng cải tiến kỹ thuật , thay thế những trang thiết bị lạc hậu bằng những trang

thiết bị tiên tiến hơn , giúp lực lượng sản xuất của xã hội phát triển đưa Việt Nam

đi lên để sánh vai cùng các nước trong khu vực và quốc tế Điều đó có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với những bước đi của nền kinh tế nói riêng và sự phát triển của cả đất nước, dân tộc nói chung./