Phân tích bản chất và vai trò của giá trị thặng dư trong phát triển nền kinh tế thị trường

ĐỀ THI CK Môn KINH TẾ CHÍNH TRỊ MAC LENIN – (Tự luận, đề mở) )Phân tích bản chất và vai trò của giá trị thặng dư trong phát triển nền kinh tế thị trường .Theo Anh Chị, để có nhiều giá trị thặng dư, đáp ứng yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay, cần chú trọng những giải pháp như thế nào ?

Phân tích bản chất và vai trò của giá trị thặng dư trong phát triển nền kinh tế thị trường

Theo Anh / Chị, để có nhiều giá trị thặng dư, đáp ứng yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay, cần chú trọng những giải pháp như thế nào ?

BÀI LÀM

I Bản chất và vai trò của giá trị thặng dư trong phát triển nền kinh tế thị trường

1 Bản chất

 Là bộ phận giá trị mới, vượt ra ngoại giá trị hàng hoá sức lao động (tiền công)

mà công nhân làm thuê tạo ra, thuộc về chủ tư bản

Kết quả của sự hao phí sức lao động trong sự thống nhất của quá trình tạo ra và làm tăng giá trị

Quá trình đó được diễn ra trong quan hệ xã hội giữa người mua hàng hóa sức lao động với người bán hàng hóa sức lao động

Do đó, nếu giả định xã hội chỉ có hai giai cấp, là giai cấp tư sản và giai cấp công nhân, thì giá giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa mang bản

chất kinh tế - xã hội là quan hệ giai cấp Trong đó, giai cấp các nhà tư bản làm giàu dựa trên cơ sở thuê mướn lao động của giai cấp công nhân

Ở đó, mục đích của nhà tư bản là giá trị thặng dư, người lao động làm thuê phải bán sức lao động cho nhà tư bản ấy

C.Mác đã mô tả được một thực tế, nhà tư bản đã không vi phạm quy luật kinh tế

và trao đổi ngang giá thông qua ký hợp đồng thỏa thuận với người lao động làm thuê, song trong trao đổi ngang giá đó, giá trị thặng dư vẫn được tạo ra cho nhà tư bản bằng lao động sống chứ không phải do máy móc sinh ra

Trong điều kiện ngày nay, quan hệ đó vẫn đang diễn ra nhưng với trình độ và mức độ rất khác, rất tinh vi dưới hình thức văn minh hơn so với cách mà nhà tư bản đã từng thực hiện trọng thể kỷ XIX,

Để hiểu sâu hơn bản chất của giá trị thặng dư, C.Mác làm rõ hai phạm trù tỷ suất

và khối lượng giá trị thặng dư

Mục đích của nhà tư bản trong nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa không những chỉ dừng lại ở mức có được giá trị thặng dư, mà quan trọng là phải thu được nhiều giá trị thặng dư, do đó cần có thước đo để đo lường giá trị thặng dư về lượng

Tỷ suất giá trị thặng dư là tỷ lệ phần trăm giữa giá trị thặng dư và tư bản khả biến để sản xuất ra giá trị thặng dư đó

Công thức tỉnh tỷ suất giá trị thặng dư là:

m’=𝑚 % (Phản ánh trình độ bóc lột của tư bản)

𝑣

Trong đó, m’ là tỷ suất giá trị thặng dư, m là giá trị thặng dư; v là tự bản khả biến Khối lượng giá trị thặng dư là lượng giá trị thặng dư bằng nhà tư bản thu được

Công thức tính khối lượng giá trị thặng dư là:

M= m’ V (Phản ánh quy mô bóc lột của tư bản)

Trong đó, M là hối lượng giá trị thặng dư, V là tổng tự bản khả biến

2 Vai trò

Vai trò quan trọng của giá trị thặng dư trong sự vận hành của nền kinh tế Khi giá trị thặng dư càng cao thì khả năng tái sản xuất, phát triển quy mô của doanh nghiệp càng lớn

Việc tạo ra giá trị thặng dư sẽ giúp doanh nghiệp có được một nguồn tiền ổn định

để đầu tư vào trang thiết bị, vật chất, từ đó hỗ trợ được và tiết kiệm sức lao động của công nhân

Giá trị thặng dư là bàn đạp cho quá trình phát triển kinh tế Việc nghiên cứu giá trị thặng dư là tìm ra phương để gia tăng sản xuất, khắc phục năng suất lao động bằng cách áp dụng khoa học kỹ thuật, đẩy mạnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa

Xu hướng phát triển hiện đại với nền kinh tế tri thức, học thuyết về giá trị thặng

dư của C.Mác vẫn giữ nguyên được giá trị của nó

Đẩy mạnh việc khai thác giá trị thặng dư từ học thuyết của C.Mác với hệ thống lý luận phong phú và sâu sắc về kinh tế thị trường nhằm vận dụng vào công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội trong nền kinh tế tri thức

Học thuyết về giá trị thặng dư của C.Mác là cơ sở lý luận cho sự vận dụng vào quá trình phát triển nền kinh tế thị trường định hướng theo XHCN

II Để có nhiều giá trị thặng dư, đáp ứng yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay, cần chú trọng những giải pháp

Nền kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập quốc tế, vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của kinh tế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Kinh tế nhà nước là công cụ, lực lượng vật chất quan trọng đế Nhà nước ổn định kinh tế vĩ mô, định hướng, điều tiết, dẫn dắt thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, khắc phục các khuyết tật của cơ chế thị trường Các nguồn lực kinh tế của Nhà nước được sử dụng phù hợp với chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển đất nước và cơ bản được phân bổ theo cơ chế thị trường

Khai thác những di sản lý luận C Mác về phương pháp sản xuất ra giá trị thặng

dư trong nền kinh tế hàng hóa tư bản chủ nghĩa:

- Ứng dụng những thành tựu khoa học công nghệ vào sản xuất để tăng năng suất lao động xã hội

- Tích cực cải tiến tổ chức sản sức, tiết kiệm chi phí sản xuất, tìm hiểu nhu cầu của thị trường

- Các tiềm năng về vốn, khoa học công nghệ, trình độ quản lý sản xuất kinh doanh được khơi dậy và phát triển mạnh mẽ, từ đó làm cho nền kinh tế năng động

- Chú trọng vận dụng phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tương đối để năng cao năng suất lao động, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế kết hợp với phân phối theo lao động và hiệu quả kinh tế nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động

Khai thác những luận điểm của Mác về những biện pháp, thủ đoạn nhằm thu được nhiều giá trị thặng dư của các nhà tư bản để góp phần vào việc quản lý thành phần kinh tế tư nhân( đặc biệt là kinh tế tư bản tư nhân)

- Vừa khuyến khích phát triển, vừa hướng thành phần kinh tế này đi vào quỹ đạo của chủ nghĩa xã hội

o Nhà nước cần phải quản lý doanh nghiệp, hạn chế việc bóc lột người lao động quá mức

o Đảm bảo định hướng xã hội chủ nghĩa, có hệ thống luật pháp bảo vệ người lao động (Luật lao động, Luật bảo hiểm, quy định về tiền lương tối thiểu cho khu vực doanh nghiệp,…)

o Kiểm soát chặt chẽ và xử lý vi phạm nghiêm minh của các cơ quan chức năng đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài

 Đẩy nền kinh tế phát triển đồng thời đảm bảo lợi ích chính đáng của người lao động, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong nền kinh tế thị trường

- Có chính sách thúc đẩy thành phần kinh tế này để qua đó thu hút được nhiều lao động xã hội, sử dụng nhiều trình độ lao động để tạo ra nhiều sản phẩm thỏa mãn nhu cầu xã hội

Nghiên cứu học thuyết giá trị thặng dư trong chủ nghĩa tư bản để có cơ chế, chính sách phân phối giá trị thặng dư đảm bảo công bằng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam Lượng hóa chính xác số lượng lao động thặng dư của từng bộ phận, từng người lao động để thực hiện phân phối giá trị thặng

dư một cách công bằng trong các doanh nghiệp hiện nay.dựa vào hai yếu tố:

- Dựa trên sự thỏa thuận hợp đồng của người thuê lao động và người lao động, mối quan hệ này được điều chỉnh theo quy luật của thị trường, quy định mặt bằng chung

về giá cả sức lao động, về cạnh tranh của doanh nghiệp để thu hút lao động bằng tiền lương, tiền thưởng

- Sự điều chỉnh của Nhà nước bằng chính sách tiền lương và luật lao động Nhà nước quy định lương tối thiểu và điều kiện làm việc, về bảo hiểm…của người lao động tại các doanh nghiệp