Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học thông qua việc quản lý tổ chức hoạt động nhóm học sinh ở trường thcs

C210 PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO TRƯỜNG TRUNG HỌC � ² � ĐỀ TÀI MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC THÔNG QUA VIỆC QUẢN LÝ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM HỌC SINH Ở TRƯỜNG THCS Lĩnh vực Họ và tên tác[.]

PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO … TRƯỜNG TRUNG HỌC ………

- – ² ˜ -

ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY

VÀ HỌC THÔNG QUA VIỆC QUẢN LÝ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM HỌC SINH Ở TRƯỜNG THCS

Lĩnh vực: …

Họ và tên tác giả: …

Đơn vị: ….

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Năm học: 20….- 20…

MỤC LỤC

PHẦN A ĐẶT VẤN ĐỀ 1

I Lí do chọn đề tài 1

II Mục đích nghiên cứu 2

III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

IV Phương pháp nghiên cứu 3

PHẦN B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 3

I Thuận lợi và khó khăn 3

II Thực trạng của đề tài 4

1 Đánh giá thực trạng dạy học tổ chức HĐN ở lớp, trường, ở nhà, trên không gian mạng 4

2 Phân tích thực trạng tổ chức HĐN ở trường THCS 4

3 Đánh giá thực trạng công tác QL tổ chức HĐN ở trường THCS 6

III Cơ sở khoa học 6

1 Cơ sở lý luận 6

2 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 7

3 Cơ sở pháp lý 7

V Nội dung đề tài 7

1 Khái niệm dạy học theo nhóm 7

2 Một số hình thức tổ chức dạy học theo nhóm 10

3 Quy trình tổ chức dạy học theo nhóm 10

4 Quản lý 12

5 Nguyên tắc xây dựng giải pháp, một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học thông qua việc quản lý tổ chức HĐN ở trường THCS 15

6 Các giải pháp thực hiện 15

6.1 Giải pháp 1: Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện việc quản lý tổ chức dạy học HĐN ở lớp, trường 15

6.2 Giải pháp 2: Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện việc quản lý tổ chức HĐN học tập ở nhà 18

6.3 Giải pháp 3: Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện việc quản lý tổ chức HĐN đối với các hoạt động ngoại khóa TNST, tham quan học tập và các hình thức học tập khác 21

6.4 Giải pháp 4: Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện việc quản lý tổ chức dạy học hoạt động nhóm ở trên không gian mạng 24

6.5 Giải pháp 5: Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện việc quản lý phối hợp giữa nhà trường và địa phương, phụ huynh về việc tổ chức HĐN của học sinh 26

6.6 Giải pháp 6: Lập kế hoạch xây dựng và tổ chức thực hiện “Xây dựng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học” phù hợp, hiệu quả đối với việc quản lý tổ chức HĐN 27

6.7 Giải pháp 7: Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện việc quản lý kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm, báo cáo chuyên đề, bài học kinh nghiệm, đề xuất giải pháp khắc phục hạn chế 28

7 Hiệu quả sáng kiến 30

PHẦN C KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ 32

TÀI LIỆU THAM KHẢO 34

PHẦN A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lí do chọn đề tài

Xã hội ngày càng phát triển thì càng cần nguồn lao động có chất lượng cao Người lao động ngày nay không chỉ cần có trình độ chuyên môn vững vàng mà

cần phải có khả năng giao tiếp, khả năng làm việc theo nhóm

Ta nhận thấy trước đây người ta đánh giá một người dựa vào chỉ số IQ, tuy nhiên bây giờ bên cạnh chỉ số IQ thì còn phải đánh giá chỉ số AQ và EQ nữa, cho thấy người ta đánh giá cao như thế nào đến khả năng tổ chức HĐN

Xã hội càng phát triển, ngày càng xuất hiện nhiều công nghệ mới, hiện đại hơn, phức tạp hơn thì một người không thể giải quyết hết tất cả các công việc được, do đó cần phải có cộng sự, cần có người hợp tác Và khi một việc làm có nhiều người tham gia thì khả năng giúp cho nhóm hoạt động một cách hiệu quả đòi hỏi phải có một khả năng tổ chức HĐN

Tuy nhiên, nền giáo dục trước đây chỉ tập trung chủ yếu đào tạo một học sinh, một người lao động có kiến thức chuyên môn vững vàng, có khả năng giải quyết công việc một cách độc lập mà chưa chú ý đến khả năng tổ chức và hoạt động theo nhóm Do đó những năm gần đây bộ giáo dục đã tổ chức nhiều đợt tập huấn cho giáo viên tìm hiểu những phương pháp dạy học hiện đại, nhằm giúp giáo viên tiếp cận với các phương pháp dạy học mới Trong đó phương pháp tổ chức hoạt động theo nhóm là một trong những PP giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp,

kỹ năng tổ chức theo nhóm

Nhóm học tập rất cần thiết trong dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học Khi học theo nhóm các em được chia sẻ ý kiến cho nhau, được hỗ trợ giúp đỡ nhau để cùng tiến bộ nhằm phát triển năng lực và phẩm chất, hoàn thiện bản thân trong quá trình học tập

Tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác theo phương châm

“tạo điều kiện cho học sinh nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn”, điều đó có nghĩa, mỗi HS vừa cố gắng tự lực một cách độc lập, vừa hợp tác chặt chẽ với nhau trong quá trình tiếp cận, phát hiện và tìm tòi kiến thức mới Lớp

học trở thành môi trường giao tiếp thầy - trò và trò - trò nhằm vận dụng sự hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân, của tập thể trong giải quyết các nhiệm vụ học tập chung

Dạy học trực tuyến là hình thức giáo dục phổ biến nhiều quốc gia Trong bối cảnh hiện nay, dịch bệnh Covid-19 còn nhiều diễn biến phức tạp, nhiều trường học được trưng dụng cho công tác phòng, chống dịch, còn có một số GV, HS là F0 đang điều trị tại nhà hoặc khu cách ly hay bệnh viện Chính vì thế hình thức dạy học trực tuyến là một lựa chọn phù hợp và được quan tâm nhất của đội ngũ nhà giáo ngành giáo dục Làm thế nào để dạy học trực tuyến mang lại hiệu quả nhất đang là vấn đề khiến các nhà quản lý giáo dục, giáo viên, cha mẹ và học sinh quan tâm

Qua việc QL tổ chức dạy học HĐN ở lớp, trường, ở nhà và trên không gian mạng là việc ứng dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả, thiết thực với các nhà quản lý giáo dục, nâng cao hiệu quả công tác quản lý của nhà trường

Xây dựng kế hoạch “Quản lý tổ chức HĐN” ở lớp, trường, ở nhà và trên không gian mạng nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng dạy và học Tạo điều kiện hỗ trợ học tập cho các em học sinh, đặc biệt là trong điều kiện dịch bệnh, thiên tai, thì việc học của các em vẫn được đảm bảo, các em vẫn được làm việc và tương tác với nhau, các em biết giúp đỡ, hỗ trợ nhau trong quá trình học tập vượt qua những thời điểm khó khăn do dịch bệnh Covid- 19

Quản lý việc tổ chức HĐN nói chung giúp nhà trường có cách quản trị chuyên nghiệp, phát triển nhanh chuyển đổi số trong ngành giáo dục

II Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng quản lý tổ chức HĐN ở lớp, trường, ở nhà, trên không gian mạng từ đó đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS

III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Phương pháp dạy học của GV Tổ chức HĐN của GV và HS ở trường THCS

Cơ sở vật chất, thiết bị, phương tiện, đồ dùng dạy học, phương tiện học tập của

cao hiệu quả học tập của HS đó là tổ chức HĐN

2 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Mục đích của việc đổi mới PP dạy học là hướng học sinh tới việc học tập chủ động, hạn chế thói quen học tập thụ động, nghĩa là phải phát huy tính tích cực, chủ động của HS trong học tập

Thảo luận nhóm là một PP dạy học trong đó GV chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ để cùng nhau trao đổi, giải quyết những vấn đề giáo viên đặt ra, từ đó hình thành ở người học kỹ năng giao tiếp, năng lực nhận thức và liên hệ thực tiễn của bản thân

Phương pháp thảo luận nhóm là một trong những PP có sự tham gia tích cực của HS Thảo luận nhóm còn là phương tiện học hỏi có tính cách dân chủ, mọi cá nhân được tự do bày tỏ quan điểm, tạo thói quen sinh hoạt bình đẳng, biết đón nhận quan điểm bất đồng, hình thành quan điểm cá nhân giúp HS rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề khó khăn

3 Cơ sở pháp lý

Theo Nghị quyết số 88/2014/QH13 của Quốc hội “tạo điều kiện chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông, kết hợp dạy chữ với dạy người và định hướng nghề nghiệp, góp phần chuyển nền giáo dục còn nặng nề về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện cả về phẩm chất và năng lực, hài hòa tri đức, thể, mỹ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh”

V Nội dung đề tài

1 Khái niệm dạy học theo nhóm

Dạy học theo nhóm là một PP dạy học mà hoạt động học tập có sự phân chia học sinh theo từng nhóm nhỏ với đủ thành phần khác nhau về trình độ, cùng trao đổi một ý tưởng, một nguồn kiến thức dựa trên cơ sở là hoạt động tích cực của từng cá nhân để hoàn thành mục tiêu học tập chung của nhóm đặt ra.Từng thành viên của nhóm không chỉ có trách nhiệm với việc học tập của mình mà còn có

trách nhiệm quan tâm đến việc học tập của bạn bè trong nhóm

Dạy học theo nhóm là PP học trong đó HS dưới sự hướng dẫn của GV làm việc cùng nhau trong những nhóm nhỏ để tùy thuộc vào mục đích sư phạm và yêu cầu của vấn đề học tập mà GVBM có nhiều cách chia nhóm, thông thường để đảm bảo HS cùng làm việc nên xếp mỗi nhóm từ 2 đến 8 học sinh Các nhóm được duy trì ổn định trong cả tiết học hoặc thay đổi theo từng hoạt động, từng phần của

tiết học Khi thành lập nhóm học tập tại lớp

Cần lưu ý:

- Nhịp điệu làm việc của các thành viên trong nhóm

- Trình độ học lực của các cá nhân trong nhóm

- Mối quan hệ giữa học sinh với nhau

- Các nhóm học sinh có khả năng khác nhau có thể làm việc cùng nhau rất tốt, tuy nhiên vẫn phải tạo điều kiện cho những HS có cùng khả năng, đặc biệt là những HS có khả năng cao làm việc cùng nhau Chẳng hạn những học sinh có khả năng cao có thể đóng vai trò “giáo viên” giúp cho việc học tập nhóm để những học sinh khác dễ dàng học hỏi bạn mình Nhóm nói chung là không có nhóm trưởng mà chỉ thay nhau làm đại diện cho nhóm trong những thời điểm nhất định Song, trong hoàn cảnh trình độ tổ chức của các thành viên còn yếu thì có thể cử nhóm trưởng trong thời gian đầu Khi các thành viên nhóm đã quen dần với việc

tổ chức học nhóm thì có thể loại bỏ Tất nhiên, nhóm trưởng phải là người có kết quả học tập tương đối tốt, có ý thức giúp đỡ các thành viên trong nhóm Các nhóm

sẽ làm việc tốt nhất nếu các HS hài hòa được kỹ năng hợp tác

- Xây dựng đồng đội là việc làm cần thiết để giúp vượt qua những vấn đề khác nhau gắn liền với việc cùng làm việc Do đó, giáo viên phải dạy cho học sinh các kỹ năng xây dựng đồng đội bao gồm:

+ Khả năng hiểu được nhu cầu của người khác

+ Khả năng biểu đạt được một quan điểm

+ Khả năng nghe quan điểm của người khác

+ Khả năng đáp lại, đặt câu hỏi, thảo luận, tranh luận và lập luận

- Để HS có được những kỹ năng trên, GV cần cho học sinh nhận thức được

mục đích của việc học tập hay làm việc theo nhóm là: Hợp tác và giúp nhau, lắng nghe lẫn nhau, cùng suy nghĩ

- Đôi khi HS làm việc cùng nhau trong nhóm có những hành vi cản trở bao gồm thái độ định kiến, cạnh tranh, bác bỏ người khác và xa lánh mọi người Vì vậy GV cùng học sinh đưa ra những quy tắc nhóm để giúp nhóm làm việc tốt: + Các thành viên trong nhóm đều có lượt được nói, cần tạo điều kiện để học sinh phát biểu hết các loại ý kiến khác nhau, đặc biệt ưu tiên các HS yếu kém phát biểu trước Phải có sự phân công, các thành viên trong nhóm đều có nhiệm vụ, trách nhiệm giải quyết các vấn đề học tập của nhóm

+ Hãy ủng hộ và giúp nhau bổ sung chi tiết

+ Không cười nhạo điều ai đó đã nói

+ Hãy suy nghĩ trước khi đặt câu hỏi

- Ghép đúng học sinh vào nhóm và giao việc phù hợp cho từng nhóm “thành công trong hoạt động nhóm có nghĩa là đã ghép đúng được học sinh vào với nhau, giao việc đúng cho nhóm”

- Các thành viên trong nhóm phải giải đáp các vấn đề học tập cho nhau trước khi trao đổi với GV

- Giao việc cho nhóm nhiệm vụ thật cụ thể để thực hiện bằng lời, bằng phiếu học tập giao việc, bằng viết trên bảng, Nếu các thành viên trong nhóm phải giải quyết những vấn đề khác nhau thì GV cần định rõ nhiệm vụ cho từng thành viên

từ đầu GV chỉ đóng vai trò là người hỗ trợ, giúp đỡ cho hoạt động các nhóm và đánh giá, khen thưởng nỗ lực tập thể nhóm

- Cần chú ý trình độ và năng lực của các thành viên trong mỗi nhóm

- Đánh giá quá trình và kết quả HĐN là việc quan trọng, GV cần theo dõi hành vi hợp tác của các nhóm

- Quan sát HS làm việc trong các nhóm

- Đánh giá sự tiến bộ của nhóm trên cơ sở thu thập những thông tin về sự tiến bộ của mỗi thành viên trong nhóm, qua kết quả báo cáo của nhóm, kết quả học tập chung của cả nhóm

Xây dựng nội dung chương trình TNST, xây dựng kế hoạch thực hiện, tổ chức lực lượng thực hiện, kiểm tra, đánh giá các hoạt động trải nghiệm

Một số năng lực mà TNST hướng tới:

Năng lực tham gia & tổ chức hoạt động; Năng lực tổ chức và quản lý cuộc sống; Năng lực tự nhận thức và tích cực hóa bản thân; Năng lực giao tiếp xã hội; Năng lực định hướng và lựa chọn nghề nghiệp; Năng lực sáng tạo

Lợi ích của hoạt động ngoại khóa: Giảm áp lực học hành thi cử, tạo niềm vui, hứng thú, nâng cao thể lực, rèn luyện kỹ năng, cọ xát thực tế, mở rộng kiến thức đời sống xã hội, làm đẹp hồ sơ khi du học

Các hoạt động ngoại khóa tiêu biểu: Hoạt động thể thao, hoạt động văn nghệ, hoạt động hỗ trợ xã hội, cộng đồng, tham gia các câu lạc bộ, hoạt động ngoại khóa

dã ngoại, hoạt động ngoại khóa lễ hội, hoạt động ngoại khóa chuyên đề

5 Nguyên tắc xây dựng giải pháp, một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học thông qua việc quản lý tổ chức HĐN ở trường THCS

* Nguyên tắc xây dựng và đề xuất các giải pháp

Từ việc nghiên cứu, phân tích, đánh giá rất chi tiết, rất công phu về thực trạng việc QL dạy học tổ chức HĐN ở trường THCS

Qua thực nghiệm của GV khi áp dụng PP dạy học tích cực tổ chức HĐN học sinh ở lớp, ở nhà, trên không gian mạng đạt kết quả khả quan

Căn cứ kết quả kiểm chứng, thực nghiệm khoa học, khách quan của đề tài áp dụng trong thực tiễn QL ở nhà trường THCS hiện nay

6 Các giải pháp thực hiện

6.1 Giải pháp 1: Lập kế hoạch và tổ chức thực hiện việc quản lý tổ chức dạy học HĐN ở lớp, trường

Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển từ phương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cách vận

dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ GV - HS theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

- BGH chỉ đạo cho tổ, nhóm chuyên môn xây dựng kế hoạch dạy học theo

PP tổ chức HĐN của tổ, nhóm chuyên môn, GV theo tuần, tháng, năm học

- BGH chỉ đạo, QL tổ nhóm chuyên môn lập kế hoạch với giờ học có gắn với thực tế, gắn với chủ đề ngoại khóa TNST từ đó xây dựng kế hoạch tổ chức HĐN cho HS về hoạt động TNST, làm cho tiết dạy tổ chức HĐN trên lớp, ở trường thực sự có hiệu quả, tạo sự hưng phấn, tiếp thu bài và lĩnh hội kiến thức của HS được tốt - BGH chỉ đạo các TNCM lên kế hoạch dự giờ thăm lớp, thao giảng, qua góp ý kiến của thầy cô, tham khảo thêm ý kiến của một số HS từ đó rút kinh nghiệm cho các dạy tiết sau

Lập kế hoạch tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm về chủ đề tổ chức HĐN trong các tiết dạy ở lớp, ở nhà, trên không gian mạng của GV

- BGH chỉ đạo tổ, nhóm chuyên môn, văn phòng, văn thư, CNTT, lập kế hoạch theo dõi kết quả học tập (qua bài kiểm tra, điểm tổng kết học kỳ, phiếu khảo sát ý kiến của HS, ) của HS để làm căn cứ đánh giá tiết dạy, năng lực chuyên môn nghiệp vụ của GV

- BGH chỉ đạo TNCM họp tổ, họp nhóm phải đưa nội dung bắt buộc, coi trọng, quan tâm đến việc dự giờ góp ý thẳng thắn về PP tổ chức HĐN của GV giảng dạy, đặc biệt cần chỉ ra những ưu điểm, hạn chế trong khâu tổ chức để người dạy rút kinh nghiệm

- BGH chỉ đạo GVCN, GVBM quán triệt một số nội dung cần làm tốt để HS hoạt động nhóm thực sự chủ động, phát huy hết khả năng, đạt hiệu quả cao + Xây dựng nề nếp học tập cho HS

Hiệu trưởng chỉ đạo GVCN, GVBM, đoàn thanh niên, tổ chức cho HS học tập