ĐỀ THI GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM Câu hỏi Anh (Chị) phân tích các giải pháp phát triển giáo dục đại học Việt Nam Từ đó, liên hệ việc thực hiện các giải pháp này tại cơ sở giáo dục mà anh (chị) đang công tác
Trang 1ĐỀ THI MÔN: GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
Thời gian làm bài: 90 phút
Câu hỏi: Anh (Chị) phân tích các giải pháp phát triển giáo dục đại học Việt Nam Từ đó, liên hệ việc thực hiện
các giải pháp này tại cơ sở giáo dục mà anh (chị) đang công tác./
Bài làm:
1 Phân tích các giải pháp phát triển giáo dục đại họcViệt Nam
Một là, phải thay đổi triết lý giáo dục đại học Thực tiễn cho thấy, muốn “con tàu” giáo dục tiến lên thì trước hết cần phải có một triết lý giáo dục phù hợp Đó là những nguyên lý nền tảng chỉ đạo toàn bộ việc xác lập mục tiêu, nội dung, phương pháp thực hiện hoạt động giáo dục được đúc kết bằng những câu nói ngắn gọn Cần chuyển nền giáo dục lấy trang bị kiến thức làm mục
tiêu chủ yếu sang một nền giáo dục dạy kỹ năng, dạy cách tự học, cách tư duy làm chủ yếu Trong quy trình dạy học đó, sinh viên đóng vai trò chủ động; giảng viên chỉ là người hướng dẫn, định hướng cho sinh viên cách thu nhận kiến thức và hỗ trợ, giải đáp các thắc mắc khi cần thiết.
Đi theo sự đổi mới này là hàng loạt các thay đổi căn bản, từ chương trình khung đến giáo trình và
phương pháp giảng dạy Nền giáo dục ngày nay là nền giáo dục khai phóng nên giảng viên phải chuyển từ dạy tri thức sang dạy cách học, dạy cách tư duy Do đó, người thầy không nên
“nhồi nhét” kiến thức, mà phải trang bị cho người học thói quen “hoài nghi khoa học”, năng lực phản biện các tri thức có sẵn và sáng tạo ra những tri thức mới Cũng phải thay đổi một cách căn bản hệ thống đánh giá từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực Các trường đại học phải cam kết “chuẩn đầu ra” phù hợp với yêu cầu, nhu cầu của xã hội, chứ không phải “chuẩn đầu ra”
do trường, cụ thể hơn nữa là do giáo viên tự xác định Để giáo dục đại học Việt Nam gắn kết với nhu cầu xã hội thì giáo dục đại học phải gắn kết chặt chẽ hơn với các cơ quan, đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp sử dụng lao động.
Hai là, tăng cường hơn nữa quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của các trường đại học, bắt đầu từ những trường lớn, trọng điểm Mặc dù Luật Giáo dục Việt Nam đã quy định
trường đại học có quyền tự chủ trong 5 lĩnh vực: (1) Xây dựng chương trình, giáo trình, kế hoạch giảng dạy; (2) Tổ chức tuyển sinh đào tạo, công nhận tốt nghiệp; (3) Tổ chức bộ máy phục vụ cho quá trình giảng dạy; (4) Hoạt động, quản lý, sử dụng mọi nguồn lực; (5) Hợp tác trong và ngoài nước , nhưng mức độ tự chủ thì chưa được quy định cụ thể Để tăng cường hơn nữa quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các trường đại học, các cơ quan nhà nước, trực tiếp là Bộ Giáo dục và Đào tạo, cần đổi mới phương thức quản lý theo hướng chỉ đóng vai trò là cơ quan “tài phán”, định hướng hoạt động của các trường theo đúng luật, tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục đại học hoạt động độc lập, tự chủ Tăng cường quyền tự chủ, đồng thời, đề cao tính tự chịu trách nhiệm để giảm nguy cơ tùy tiện, giảm sút chất lượng, chạy theo lợi ích trước mắt
Ba là, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, cán bộ làm công tác quản lý giáo dục đại
học Chất lượng của hệ thống giáo dục đại học luôn gắn chặt với chất lượng của đội ngũ giảng viên Để xây dựng, phát triển đội ngũ này, cần có quy hoạch và kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng phù hợp, có chính sách thu hút các sinh viên giỏi ở lại trường làm công tác giảng dạy Tạo điều kiện để các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và các chuyên gia quốc tế tham gia vào việc giảng dạy, nghiên cứu của các trường đại học trong nước Bên cạnh đó, cần có những người làm công tác quản lý giáo dục đủ tâm, đủ tầm, đủ tài để sử dụng đúng người, giải quyết tốt các vấn đề nảy sinh trong giáo dục đại học theo tinh
Trang 2thần dân chủ Cải thiện chế độ, chính sách đãi ngộ giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục,
vì đến nay, nghề giáo vẫn là nghề có thu nhập thấp trong xã hội Tăng cường hơn nữa công tác thông tin, truyền thông để xã hội thấu hiểu, chia sẻ với những khó khăn, vất vả của đội ngũ nhà giáo và giữ gìn truyền thống “tôn sư, trọng đạo” của văn hóa Việt Nam
Bốn là, tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục đại học và tăng cường hợp tác, hội nhập
quốc tế về đào tạo đại học Rà soát, sửa đổi, bổ sung, từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật, các quy định khuyến khích các nhà đầu tư trong và ngoài nước tích cực đầu tư cho giáo dục đại học ở Việt Nam; khuyến khích và tạo điều kiện để các trường đại học quốc tế hàng đầu mở cơ sở đào tạo ở Việt Nam, đặc biệt là các cơ sở hoạt động không vì mục đích lợi nhuận Hiện nay, một số trường đại học nước ngoài đã mở chi nhánh hoặc liên kết với Việt Nam, như Đại học RMIT (Úc), Đại học Việt - Nhật, Đại học
Công nghệ Swinburne (Úc) liên kết với tập đoàn FPT Việt Nam, Đại học Staffordshire
(Anh) liên kết với British University Việt Nam (BUV) Bên cạnh đó, tạo cơ hội để sinh viên tham gia các chương trình trao đổi hoặc du học tại chỗ, mở các cuộc hội thảo, tọa đàm quốc tế về chuyên môn và phương pháp giảng dạy đại học để nâng cao tính học thuật, kỹ năng dạy học tiên tiến cho đội ngũ giảng viên Có cơ chế, chính sách động viên, khuyến khích các nhà khoa học tích cực công bố kết quả nghiên cứu trên các ấn phẩm khoa học quốc tế có uy tín, coi đó là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành công tác nghiên cứu khoa học của các trường đại học và các giảng viên
Năm là, tiếp tục đẩy nhanh quá trình “chuyển đổi số” trong giáo dục đại học Triển khai
xây dựng có hiệu quả cơ sở dữ liệu ngành, đẩy mạnh kỹ năng và nâng cao chất lượng dạy học trực tuyến, dịch vụ công trực tuyến Tiếp tục sử dụng có hiệu quả hệ thống trao đổi văn bản điện tử, chữ ký số liên thông giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với cơ sở giáo dục,
cá nhân có liên quan để giảm bớt các thủ tục phiền hà cho các đối tượng tham gia vào hoạt động giáo dục đại học
Từ quan điểm cá nhân, hãy trình bày sự khác biệt chủ yếu giữa giáo dục Đại học và trường dạy nghề
Trên thế giới hiện nay có hai hệ thống đào tạo: ĐH Nghiên cứu và ĐH nghề (thực hành) Người học theo ĐH nghề chiếm khoảng 80-85% và rất thành công với nghề mình đã chọn Riêng Việt Nam chưa có hệ thống này
ĐH nghiên cứu hiện nay đào tạo lí thuyết quá nhiều, sinh viên yếu về thực hành Năm 2014 có 72.000 kỹ sư, thạc sĩ không có việc làm, các kỹ sư này phải giấu bằng cấp của mình để đi làm công nhân
Các trường đào tạo nghề chú trọng thực hành, thời lượng thực hành chiếm khoảng 60-70% nội dung giảng dạy nhằm nâng cao kỹ năng chuyên môn Ngoài ra cũng không thể thiếu các kỹ năng mềm: giao tiếp, làm việc nhóm
Học Đại học
Ưu điểm: cơ hội học tập và tham gia vào các trường Đại học cao đẳng với quá trình đào tạo từ 3 – 6
năm, lượng kiến thức sinh viên được tiếp thu rất lớn Chính vì vậy, sinh viên được đào tạo bài bản, chuyên sâu về kiến thức đối với ngành học của mình Ngoài ra, học Đại học dễ xin việc hơn, cơ hội được phát triển bản thân, phát triển sự nghiệp trong các lĩnh vực khác nhau, mở rộng mối quan hệ, có điều kiện giao lưu và tiếp xúc với nhiều người Phần lớn mặt bằng chung thu nhập của những người học Đại học cao hơn so với hướng học nghề
- Thời gian học tập dài: 4 – 6 năm, lượng kiến thức sinh viên được tiếp nhận từ giảng đường đại học là rất lớn
- Sinh viên được đào tạo bài bản và chuyên sâu về ngành học của mình
Trang 3- Cơ hội việc làm: Nếu như bạn dự định xin vào những tập đoàn, cơ quan lớn ưa chuộng bằng cấp thì có được tấm bằng đại học sẽ được đánh giá cao hơn, cơ hội việc làm cũng
mở rộng hơn
- Đại học giúp bạn mở rộng mối quan hệ không chỉ giúp kết bạn mà còn có cơ hội học hỏi thêm nhiều kiến thức thực tế từ các anh chị, bạn bè đi trước
- Trung bình thu nhập: Hiện tại những người theo học các trường đại học có mức lương cao hơn so với các trường cao đẳng và học nghề (nếu chỉ tính một công việc chủ đạo, chưa tính làm thêm)
Nhược điểm: chi phí đào tạo trong quá trình tham gia học Đại học cao đẳng cũng không hề nhỏ Trong
khi tình trạng thất nghiệp, dư thừa quá nhiều lao động có bằng cấp cử nhân thạc sĩ nên nhiều người lo ngại sau khi ra trường sẽ không xin được việc Thực trạng diễn ra là đầu tư thời gian, tiền bạc đi học Đại học nhưng sau đó lại bỏ dở về chuyển sang học nghề Phần lớn thời gian đào tạo của học Đại học là lý thuyết nhiều hơn về thực hành, làm người học khó tiếp thu
Thời gian đào tạo: Tương đối dài, đây vừa là ưu điểm vừa là nhược điểm Chính vì thời gian gò bó trên giảng đường đại học làm sinh viên không còn nhiều thời gian thực tập rèn luyện kỹ năng bên ngoài
Chính vì thế sinh viên các trường đại học thường rất bị động, ít kinh nghiệm thực tế, thiếu kỹ năng giao tiếp, kỹ năng mềm cũng là một điểm trừ
- Chương trình đào tạo: Nói là chuyên sâu và thời gian học tập của sinh viên nhiều hơn so với hệ cao đẳng nhưng thông thường chương trình đào tạo của các trường đại học sẽ là 1 – 2 năm đầu các bạn sinh viên phải học các môn học đại cương (những môn học liên quan đến đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước)
- Những kiến thức lý thuyết thiếu thực tế học để rồi quên làm cho sinh viên chán nản, những tiết học trở thành cực hình Và đó đang là một điểm trừ rất lớn của hệ đại học của hầu hết các trường đại học trên toàn quốc hiện nay
- Tính thực hành chưa cao: Thiếu tính thực hành, các tiết học phần nhiều là lý thuyết, làm người học khó tiếp thu
- Chi phí đào tạo: Chi phí học tại các trường Đại học không hề nhỏ Không chỉ tiền học phí so với học nghề và hệ cao đẳng cao hơn mà chính chi phí ăn ở, đi lại trong thời gian học tập cũng là một khoản chi phí đáng phải suy nghĩ
2 Học nghề
Ưu điểm: thời gian đào tạo ngắn, chi phí đào tạo thấp, cơ hội việc làm sau khi ra trường cũng khá cao.
Hiện nay nhiều trung tâm dạy nghề cũng đã tập trung phát triển và liên kết với nhiều đơn vị hợp tác để
mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho người học sau khi học xong Việc học nghề thì người học được đào tạo trong thời gian ngắn nhưng với việc học gắn liền với thực tế, được thực hành các điều đã học ngay trên thực tế nên giúp người học tiếp thu nhanh chóng và nắm bắt kỹ năng ngắn hơn
Nhược điểm: Theo thực tế của xã hội thì hầu như theo học nghề thì sau khi học xong công việc sẽ vất vả
hơn so với những người lao động trí óc của học Đại học Mức thu nhập có thể coi là thấp hơn tùy từng vị trí công việc và ngành nghề
- Các gia đình vẫn còn suy nghỉ hạn chế về việc học nghề, tình hình học nghề tại một số cơ sở dạy nghề không chất lượng cũng ảnh hưởng không ít đến việc mất lòng tin của người dân về trường dạy nghề
Trang 4- Nhu cầu học nghề của người dân ngày càng cao, song trường dạy nghề dân lập vẫn chưa được nhà nước chú trọng nhiều dẫn đến thiếu cơ sở vật chất cho người học nghề ngày càng tăng như hiện nay