BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP HỒ CHÍ MINH KHOA LUẬT PHAN THỊ THANH THƯƠNG PHÁP LUẬT VỀ SÀN GIAO DỊCH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI SHOPEE BÁO CÁO TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT H[.]
Tình hình nghiên cứu đề tài
Liên quan đến pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử có thể kể đến một số công trình nghiên cứu sau:
- Giáo trình Thương mại điện tử căn bản (tái bản lần thứ 4: có sửa chữa bổ sung,
Trong bài viết năm 2015 của tác giả Trần Văn Hòe, khái niệm cơ bản về sàn giao dịch thương mại điện tử được trình bày rõ ràng, bao gồm các hình thức, chủ thể tham gia, nguyên tắc và ý nghĩa của sàn giao dịch này.
Sách chuyên khảo của PGS.TS Tào Thị Quyên (2016) đã trình bày cơ sở lý luận về pháp luật thương mại điện tử tại Việt Nam, đồng thời phân tích quá trình phát triển và thực trạng của pháp luật này Việc hoàn thiện pháp luật về thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay là một vấn đề quan trọng, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế số và bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng.
Bài viết đã cung cấp cái nhìn tổng quan về thương mại điện tử, nhưng chưa đi sâu vào thực tiễn thi hành pháp luật Cần làm rõ những hạn chế trong việc áp dụng pháp luật đối với các sàn giao dịch thương mại điện tử hiện nay.
- Nguyễn Ngọc Linh (2015), Pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử tại
Việt Nam đã có những nghiên cứu quan trọng về sàn giao dịch thương mại điện tử, đặc biệt trong luận văn thạc sĩ luật học tại Đại học Luật TP Hồ Chí Minh Bài viết phân tích và đánh giá thực trạng thực thi pháp luật liên quan đến sàn giao dịch thương mại điện tử, đồng thời đưa ra các đề xuất nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực này.
Nguyễn Thị Quỳnh (2010) trong khóa luận tốt nghiệp tại Đại học Ngoại thương đã phân tích các mô hình kinh doanh sàn giao dịch thương mại điện tử B2B trên thế giới, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp Việt Nam Bài viết nêu rõ thực trạng và các điều kiện cần thiết để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia, thành lập và quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử hiệu quả.
Cả hai đề tài chưa thực hiện phân tích chi tiết về một sàn giao dịch thương mại điện tử cụ thể như Shopee và chưa nghiên cứu sâu về việc áp dụng pháp luật trong quản lý các sàn giao dịch này.
Bài viết này sẽ nghiên cứu sâu về các vấn đề pháp luật liên quan đến sàn giao dịch thương mại điện tử, đặc biệt là tại Shopee, nhằm phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật trong bối cảnh kinh tế khó khăn do đại dịch COVID-19 tại Việt Nam Mặc dù các tài liệu trước đó chỉ đề cập đến vấn đề pháp luật một cách tổng quát, nhưng chúng đã giúp định hướng nội dung nghiên cứu và cung cấp những thông tin cần thiết Từ đó, tác giả sẽ đề xuất các phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, tăng cường hiệu quả hoạt động của sàn giao dịch thương mại điện tử Đây chính là điểm khác biệt của đề tài.
Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được các mục tiêu của báo cáo trong quá trình nghiên cứu, đề tài đã áp dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau.
Phương pháp phân tích trong báo cáo này nhằm làm rõ cách áp dụng các quy định pháp luật đối với sàn giao dịch thương mại điện tử Bài viết sẽ phân tích một số sàn giao dịch thương mại điện tử trên thế giới và đi sâu vào thực tiễn áp dụng pháp luật tại Shopee.
Áp dụng phương pháp đánh giá thực trạng phát triển sàn giao dịch thương mại điện tử tại Việt Nam, đặc biệt ở mục 2.1, và sử dụng phương pháp nhận xét để đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật cho các sàn giao dịch thương mại điện tử, bao gồm Shopee, tại mục 2.2.
Phương pháp so sánh được áp dụng để phân tích tình hình thực thi pháp luật tại một số sàn giao dịch thương mại điện tử lớn trên thế giới, bao gồm Hoa Kỳ và Canada, so với Việt Nam, chủ yếu được trình bày trong mục 1.2.6.
Trong quá trình tìm kiếm và tổng hợp số liệu, tài liệu liên quan đến đề tài, chúng tôi đã áp dụng phương pháp tổng hợp và thống kê Hai phương pháp này không chỉ giúp đưa ra kết luận mà còn cung cấp dẫn chứng cho những nội dung kiến thức được trình bày xuyên suốt trong báo cáo.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Báo cáo này sẽ nghiên cứu hệ thống các vấn đề pháp lý liên quan đến sàn giao dịch thương mại điện tử trong nước, nhằm hoàn thiện khung pháp luật hiện hành Nó sẽ làm rõ những vấn đề tồn tại trong việc thực hiện trách nhiệm của các bên tham gia, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đảm bảo an toàn và an ninh, cũng như giải quyết tranh chấp trong sàn giao dịch thương mại điện tử Đồng thời, báo cáo sẽ đưa ra những kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong lĩnh vực này, khắc phục những thiếu sót mà các tài liệu nghiên cứu trước đây chưa đề cập.
Báo cáo này có giá trị định hướng cho việc hoàn thiện khung pháp lý và chỉ ra những bất cập cần sửa đổi liên quan đến sàn giao dịch thương mại điện tử Nghiên cứu thực tiễn tại Shopee giúp người bán và người mua hiểu rõ hơn về các vấn đề pháp lý, từ đó bảo vệ quyền lợi hợp pháp của họ Những đề xuất trong báo cáo đóng góp vào tiến trình hoàn thiện pháp luật và xây dựng chiến lược phát triển sàn giao dịch thương mại điện tử một cách hiệu quả cho doanh nghiệp tại Việt Nam.
Bố cục của báo cáo
Ngoài phần mở đầu, kết luận, nội dung báo cáo gồm hai chương:
Chương 1: Tổng quan pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử
Chương 2: Thực trạng pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử và giải pháp hoàn thiện
TỔNG QUAN PHÁP LUẬT VỀ SÀN GIAO DỊCH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Một số vấn đề lý luận về sàn giao dịch thương mại điện tử
1.1.1 Khái niệm sàn giao dịch thương mại điện tử
Sàn giao dịch thương mại điện tử là một thị trường trực tuyến, nơi người tham gia có thể tìm kiếm thông tin, thiết lập quan hệ và đàm phán giao dịch Đây là các website mua bán hàng hóa và dịch vụ trực tuyến, kết nối các chủ thể mà không bị giới hạn về thời gian và địa lý Doanh nghiệp có thể tự khai báo và xây dựng website thương mại điện tử để phục vụ cho việc mua bán và trưng bày hàng hóa Sàn giao dịch thương mại điện tử giúp doanh nghiệp giới thiệu và bán hàng, kết nối doanh nghiệp trong nước với các doanh nghiệp nước ngoài, đồng thời cho phép các chủ thể tham gia thực hiện hoạt động kinh doanh và thu lợi nhuận qua thị trường Internet.
Theo Khoản 9 Điều 3 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về Thương mại điện tử, được sửa đổi bởi Nghị định số 08/2018/NĐ-CP, sàn giao dịch thương mại điện tử được định nghĩa là website thương mại điện tử cho phép các thương nhân và tổ chức tham gia giao dịch.
1 Trần Văn Hòe (2015) Giáo trình thương mại điện tử căn bản Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân TP Hồ Chí Minh Trang 215.
2 TS Nguyễn Văn Hùng [và những người khác] (2013) Thương mại điện tử- Cẩm nang Nhà xuất bản Kinh tế TP
Sàn giao dịch thương mại điện tử là một website cho phép người dùng không phải là chủ sở hữu tiến hành mua bán hàng hóa và dịch vụ Đặc điểm của sàn giao dịch thương mại điện tử bao gồm: nó là một website thương mại điện tử, người tham gia không nhất thiết phải là chủ sở hữu website, và mục đích là để thực hiện quy trình mua bán Cần phân biệt giữa sàn giao dịch thương mại điện tử và website thương mại điện tử bán hàng, vì sàn giao dịch tạo môi trường cho các hoạt động thương mại giữa các bên không phải là chủ sở hữu Chủ sở hữu sàn giao dịch thương mại điện tử phải là thương nhân hoặc tổ chức và cần đăng ký với Bộ Công Thương Trong khi đó, website thương mại điện tử bán hàng phục vụ cho hoạt động bán hàng của chính chủ sở hữu, và cá nhân cũng có thể trở thành chủ sở hữu mà không cần đăng ký, chỉ cần thông báo với Bộ Công Thương.
Tác giả đồng tình với các nhà lập pháp về việc định nghĩa sàn giao dịch thương mại điện tử từ góc độ pháp lý, coi đây là một khái niệm pháp lý độc lập với những đặc điểm riêng biệt Điều này giúp phân biệt sàn giao dịch thương mại điện tử với các khái niệm pháp lý khác Các chủ thể tham gia kinh doanh thương mại điện tử cần nhận thức rõ sự khác biệt giữa sàn giao dịch thương mại điện tử và website thương mại điện tử bán hàng.
3 Khoản 2 Điều 24 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP
4 Khoản 1 Điều 36 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP
5 Khoản 1 Điều 24 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP
6 Khoản 1 Điều 24 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP
7 Khoản 1 Điều 27 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP
1.1.2 Các hình thức hoạt động của sàn giao dịch thương mại điện tử
Sàn giao dịch thương mại điện tử được chia thành ba hình thức theo quy định tại Khoản 2 Điều 35 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP như sau:
Website cho phép người dùng mở gian hàng để giới thiệu hàng hóa hoặc dịch vụ, thường là các doanh nghiệp muốn tiếp thị sản phẩm đến người tiêu dùng Hình thức này cũng phục vụ cho các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ xúc tiến thương mại, giúp họ thu phí từ các hoạt động này Tất cả giao dịch trên nền tảng phải đảm bảo tính minh bạch, an toàn và nhanh chóng, từ đó giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí nghiên cứu thị trường, nâng cao hiệu quả marketing và tăng cường cơ hội hợp tác giữa các doanh nghiệp.
Website cho phép người dùng tạo các website nhánh để giới thiệu hàng hóa hoặc dịch vụ Chủ thể kinh doanh có thể tạo đường kết nối đến website bán hàng của mình, hình thành mạng lưới liên kết giúp người mua dễ dàng truy cập thông tin Hình thức này mang lại nhiều lợi ích cho các chủ thể trong việc quảng bá sản phẩm, nhưng cũng gặp khó khăn trong việc xác định hành vi tiêu dùng và nhóm hàng hóa hoặc dịch vụ mà khách hàng thường quan tâm.
Website có chuyên mục mua bán cho phép người dùng đăng tin về hàng hóa và dịch vụ Các doanh nghiệp có thể giới thiệu sản phẩm, cung cấp danh mục và hình ảnh qua tin đăng, đồng thời nhận đơn đặt hàng từ khách hàng Người mua cần cung cấp thông tin để thực hiện thanh toán và giao nhận hàng Đây là hình thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng qua Internet mà không cần cửa hàng thực tế.
Tùy thuộc vào mục đích và loại hình kinh doanh, các chủ thể tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử có thể lựa chọn phát triển theo những hình thức riêng Trong bối cảnh nhiều quốc gia vẫn đang thực hiện giãn cách xã hội và các biện pháp ngăn ngừa dịch bệnh COVID-19, nhu cầu sử dụng sàn giao dịch thương mại điện tử để tiến hành hoạt động kinh doanh qua Internet ngày càng gia tăng.
1.1.3 Chủ thể tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử
Sàn giao dịch thương mại điện tử bao gồm ba chủ thể chính: thương nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch, và người bán cùng người mua.
Theo Nghị định số 52/2013/NĐ-CP, người bán trên sàn giao dịch thương mại điện tử bao gồm thương nhân, tổ chức và cá nhân sử dụng website để xúc tiến thương mại và bán hàng hóa hoặc dịch vụ Họ cần tạo lập gian hàng, tiếp thị sản phẩm và thiết lập quan hệ mua bán với người tiêu dùng Đồng thời, người bán phải đảm bảo chất lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà mình cung cấp.
Theo Khoản 4 Điều 24 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP, người mua hàng hóa hoặc dịch vụ trên sàn giao dịch thương mại điện tử bao gồm thương nhân, tổ chức và cá nhân Trước khi quyết định mua, người mua cần tìm hiểu kỹ thông tin về hàng hóa và dịch vụ được đăng bán trên sàn giao dịch mà họ tham gia.
Theo Điều 35 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP, thương nhân và tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử là những đơn vị thiết lập website thương mại điện tử, cho phép các thương nhân, tổ chức và cá nhân thực hiện quy trình mua bán hàng hóa và dịch vụ Họ là chủ thể đứng tên thành lập và quản lý sàn giao dịch, đồng thời điều phối các hoạt động kinh doanh diễn ra trên nền tảng này.
Sàn giao dịch thương mại điện tử đã xuất hiện bên thứ ba, cung cấp thị trường cho giao dịch giữa các chủ thể khác, điều này khác biệt so với giao dịch thương mại truyền thống chỉ có người bán và người mua Hai khái niệm người bán và người mua cũng đã được điều chỉnh để phù hợp với sự thay đổi này trong sàn giao dịch thương mại điện tử.
1.1.4 Các nguyên tắc hoạt động của sàn giao dịch thương mại điện tử
Chủ thể tham gia trên sàn giao dịch thương mại điện tử phải tuân thủ các nguyên tắc quy định tại Điều 26 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP như sau:
Trong giao dịch thương mại điện tử, các bên tham gia có quyền tự do thỏa thuận về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ của mình trên cơ sở tự nguyện Tuy nhiên, các thỏa thuận này phải tuân thủ quy định pháp luật và không được trái với các quy định hiện hành Việc thỏa thuận này đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp phát sinh trong quá trình giao dịch.
Nguyên tắc xác định phạm vi hoạt động kinh doanh quy định rằng nếu chủ thể không nêu rõ giới hạn địa lý, họ được coi là hoạt động trên toàn quốc Thị trường kinh doanh trên sàn giao dịch thương mại điện tử chủ yếu diễn ra qua Internet, nơi mà vị trí địa lý khó xác định Chỉ cần có kết nối Internet, giao dịch mua bán hàng hóa và dịch vụ có thể được thực hiện Do đó, pháp luật đã quy định như vậy để phù hợp với những đặc điểm riêng của giao dịch trực tuyến.
Quy định pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử
1.2.1 Trách nhiệm của chủ thể tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử
1.2.1.1 Trách nhiệm của thương nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử Điều 36 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP quy định trách nhiệm của thương nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử như sau:
Thương nhân và tổ chức cần đăng ký thiết lập website cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử, đồng thời công bố thông tin đã đăng ký trên trang chủ Họ cũng phải xây dựng và công khai quy chế hoạt động trên website, theo dõi và đảm bảo việc thực hiện quy chế đó Đối với các website có chức năng đặt hàng trực tuyến, cần thiết lập cơ chế cho phép thương nhân, tổ chức và cá nhân tham gia thực hiện quy trình giao kết hợp đồng.
9 Trần Văn Hòe (2015) Giáo trình thương mại điện tử căn bản Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân TP Hồ Chí Minh Trang 224
10 TS Nguyễn Văn Hùng [và những người khác] (2013) Thương mại điện tử- Cẩm nang Nhà xuất bản Kinh tế TP
Hồ Chí Minh TP Hồ Chí Minh Trang 106
Quản lý hoạt động sàn giao dịch thương mại điện tử yêu cầu thương nhân và tổ chức phải yêu cầu người bán cung cấp thông tin theo quy định pháp luật và lưu trữ, cập nhật thường xuyên những thông tin này Cần có cơ chế kiểm tra, giám sát để đảm bảo thông tin của người bán được cung cấp chính xác và đầy đủ, đồng thời áp dụng biện pháp bảo vệ an toàn thông tin liên quan đến bí mật kinh doanh và thông tin cá nhân của người tiêu dùng Khi phát hiện hành vi kinh doanh vi phạm pháp luật, cần có biện pháp xử lý kịp thời.
Thương nhân và tổ chức có trách nhiệm hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước trong việc điều tra các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến giao dịch thương mại điện tử, bao gồm việc cung cấp thông tin đăng ký, lịch sử giao dịch và tài liệu liên quan Khi xảy ra mâu thuẫn giữa khách hàng và người bán, cần cung cấp thông tin về người bán và hỗ trợ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng Đồng thời, cần công bố công khai cơ chế giải quyết tranh chấp để đảm bảo quyền lợi của các bên trong quá trình giao dịch.
Các quy định pháp luật về trách nhiệm của chủ thể cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử tập trung vào ba nội dung chính Chủ thể cung cấp dịch vụ cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về trách nhiệm và thực hiện các biện pháp quản lý hiệu quả đối với các chủ thể khác tham gia sàn giao dịch.
1.2.1.2 Trách nhiệm của người bán trên sàn giao dịch thương mại điện tử
Người bán trên sàn giao dịch thương mại điện tử phải thực hiện trách nhiệm theo quy định tại Điều 37 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP bao gồm:
Cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác theo quy định pháp luật khi bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ trên sàn giao dịch thương mại điện tử Tuân thủ các quy định về giao kết hợp đồng và thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán, quảng cáo, khuyến mại, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và quyền lợi người tiêu dùng Cung cấp thông tin kinh doanh khi có yêu cầu từ cơ quan nhà nước để phục vụ thống kê thương mại điện tử và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.
Quy định về trách nhiệm của người bán trong sàn giao dịch thương mại điện tử đã được thiết lập, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong môi trường kinh doanh phức tạp này Do đó, người bán cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế của mình.
1.2.2 Quy chế hoạt động của sàn giao dịch thương mại điện tử
Thương nhân và tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử cần xây dựng và công bố công khai quy chế hoạt động trên website của mình, theo quy định tại Khoản 2 Điều 38 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP Bất kỳ sự thay đổi nào trong nội dung quy chế hoạt động phải được thông báo cho tất cả người dùng dịch vụ trên sàn ít nhất 05 ngày trước khi áp dụng.
Quy chế hoạt động là văn bản nội bộ bắt buộc đối với những người tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử Người tiêu dùng cần đọc kỹ quy chế trước khi xác nhận tham gia và phải tuân thủ các quy định sau đó Đồng thời, thương nhân và tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch có trách nhiệm theo dõi việc thực hiện quy chế và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.
Việc xây dựng và công bố công khai quy chế hoạt động của sàn giao dịch thương mại điện tử là rất quan trọng, giúp người bán và người mua hiểu rõ hơn về các nguyên tắc và quy định chung của sàn giao dịch.
Luật pháp về sàn giao dịch thương mại điện tử tại Việt Nam, theo nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Linh (2015), xác định quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia Đây là cơ sở quan trọng để giải quyết tranh chấp và các vấn đề phát sinh trong lĩnh vực thương mại điện tử.
1.2.3 Quy trình đăng ký sàn giao dịch thương mại điện tử Để được tiếp nhận, xử lý và khai báo hồ sơ đăng ký sàn giao dịch thương mại điện tử, thương nhân, tổ chức truy cập vào cổng Thông tin Quản lý hoạt động thương mại điện tử tại địa chỉ www.online.gov.vn Quy trình đăng ký quy định tại Khoản 2 Điều
Thông tư số 47/2014/TT-BCT của Bộ Công Thương quy định về quản lý website thương mại điện tử, đã được sửa đổi và bổ sung bởi Thông tư số 21/2018/TT-BCT.
Thương nhân và tổ chức cần đăng ký tài khoản để truy cập hệ thống bằng cách cung cấp thông tin như tên thương nhân, số đăng ký kinh doanh hoặc quyết định thành lập, lĩnh vực hoạt động, địa chỉ trụ sở và thông tin liên hệ.
- Bước 2: Trong thời hạn 03 ngày làm việc, thương nhân, tổ chức nhận kết quả từ
Bộ Công Thương sẽ cấp tài khoản đăng nhập hệ thống qua địa chỉ thư điện tử đã đăng ký nếu thông tin đăng ký tài khoản đầy đủ Trong trường hợp đăng ký tài khoản bị từ chối hoặc cần bổ sung thông tin, thương nhân và tổ chức phải thực hiện đăng ký lại hoặc cung cấp thông tin theo yêu cầu.
THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ SÀN GIAO DỊCH THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ, THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI SHOPEE VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
Thực trạng pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử
2.1.1 Quy định về giá trị pháp lý của chứng cứ điện tử
Tác giả Nguyễn Ngọc Linh (2015) chỉ ra rằng Việt Nam chưa có cơ sở pháp lý chính thức công nhận giá trị chứng minh của chứng cứ điện tử, điều này gây khó khăn trong việc chứng minh theo đúng trình tự pháp luật Thiếu sót trong quy định về chứng cứ điện tử đã bị tội phạm lợi dụng, dẫn đến việc phát hiện vi phạm trở nên khó khăn Người tiêu dùng cũng gặp nhiều bất cập khi áp dụng chứng cứ điện tử để giải quyết tranh chấp trên sàn giao dịch thương mại điện tử.
Tại Bản án số 20/2019/KDTM-PT ngày 12/08/2019, Toà án Nhân dân tỉnh Bình Dương đã không chấp nhận chứng cứ điện tử trong vụ tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa giữa Công ty TNHH CN B và Công ty TNHH SX DN Nguyên đơn đã giao hàng hóa bị lỗi, dẫn đến việc bị đơn yêu cầu bồi thường và phạt tiền do số sơn kém chất lượng Bị đơn cung cấp chứng cứ qua email, bao gồm các hóa đơn từ ngày 01/04/2018 đến 30/06/2018, nhưng các tài liệu này đều bằng tiếng nước ngoài, không có thông tin người gửi và không rõ mối quan hệ giữa người gửi và bị đơn Do đó, Toà án cấp phúc thẩm đã không xem xét các email này như là chứng cứ trong việc giải quyết tranh chấp.
Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Ngọc Linh (2015) tại Đại học Luật TP Hồ Chí Minh nghiên cứu về pháp luật liên quan đến sàn giao dịch thương mại điện tử tại Việt Nam, với nội dung chính được trình bày ở trang 29.
Tôi không biết!
Theo Điều 15 Luật Thương mại năm 2005, giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu trong thương mại được công nhận nếu đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định Tuy nhiên, việc sử dụng chứng cứ điện tử trong giải quyết tranh chấp dân sự vẫn gặp khó khăn do thiếu quy định cụ thể trong Bộ luật Tố tụng dân sự và hướng dẫn từ các cơ quan có thẩm quyền như Ủy ban Thường vụ Quốc Hội và Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao.
Trong giải quyết vụ án thương mại có chứng cứ điện tử, quá trình xét xử ưu tiên sử dụng chứng cứ dễ chứng minh như văn bản và hợp đồng có chứng thực Tòa án chưa công nhận chứng cứ điện tử có giá trị pháp lý tương đương với các loại chứng cứ khác, điều này có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên khi yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hoặc xử lý vi phạm công nghệ cao Do đó, cần thiết phải sửa đổi và bổ sung quy định về giá trị pháp lý của chứng cứ điện tử.
2.1.2 Quy định về trách nhiệm của các chủ thể tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử
- Về trách nhiệm của chủ thể cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử:
Nghị định số 52/2013/NĐ-CP quy định rằng các thương nhân và tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử phải lưu trữ thông tin đăng ký của các bên tham gia Tuy nhiên, pháp luật chưa chỉ rõ biện pháp lưu trữ thông tin này Theo tác giả Nguyễn Ngọc Linh (2015), Khoản 8 Điều 36 của Nghị định không làm rõ thời gian "kịp thời" để các chủ thể cung cấp dịch vụ xử lý vi phạm pháp luật Điều này tạo ra bất cập, vì các chủ thể có thể lợi dụng để trì hoãn việc giải quyết các hành vi vi phạm, đặc biệt là những vi phạm phức tạp.
- Về trách nhiệm người bán trong sàn giao dịch thương mại điện tử:
Theo tác giả Nguyễn Nhất Tư (2017), việc thu thuế từ hoạt động bán hàng qua thương mại điện tử gặp nhiều khó khăn do phương thức giao dịch giao hàng trả tiền không có hóa đơn chứng từ Người bán cần đăng ký với Cục thương mại điện tử thuộc Bộ Công Thương, và cơ quan thuế sẽ theo dõi thông tin từ Cục để quản lý thuế Mặc dù hàng năm có hàng nghìn hồ sơ đăng ký website cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử, nhưng số lượng website được xác nhận đăng ký vẫn tăng chậm, với chỉ 910 website trong năm 2018 và 999 website trong năm 2019 Điều này cho thấy nhiều thương nhân và tổ chức vẫn hoạt động mà không có sự xác nhận từ cơ quan có thẩm quyền.
Nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Linh (2015) về pháp luật liên quan đến sàn giao dịch thương mại điện tử tại Việt Nam đã được trình bày trong luận văn thạc sĩ luật học tại Đại học Luật TP Hồ Chí Minh, với những thông tin quan trọng được nêu rõ ở trang 55.
18 Nguyễn Nhất Tư (2017) Hợp đồng thương mại điện tử theo pháp luật Việt Nam Luận văn thạc sĩ luật học Học viện Khoa học xã hội Trang 47
19 Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (2020), “Sách trắng Thương mại điện tử Việt Nam 2020”, BCTMDT2020-8-pdf.PDF, truy cập ngày 02/04/2021
Theo Luật Quản lý thuế năm 2019 (số 38/2019/QH14) ban hành ngày 13/06/2019, tổ chức và cá nhân có hoạt động mua bán phát sinh thu nhập phải thực hiện đăng ký, kê khai và nộp thuế Tuy nhiên, nhiều chủ thể kinh doanh trên sàn giao dịch thương mại điện tử không thông báo cho Cục Thương mại điện tử và không kê khai hoặc kê khai thuế không đầy đủ Hệ quả là ngành thuế hàng năm thất thu một khoản lớn do thiếu nguồn dữ liệu doanh nghiệp điện tử để tính thuế.
- Về trách nhiệm của người mua trên sàn giao dịch thương mại điện tử:
Theo thống kê năm 2019, 52% người tiêu dùng đã mua hàng qua website thương mại điện tử, cho thấy sự gia tăng đáng kể trong việc mua sắm trực tuyến nhờ vào tiện ích mà các sàn giao dịch này mang lại Theo Điều 56 Luật Thương mại năm 2005, người mua có trách nhiệm nhận hàng theo thỏa thuận và hỗ trợ người bán trong việc giao hàng Đồng thời, Điều 9 Luật Bảo vệ người tiêu dùng năm 2010 quy định rằng người tiêu dùng cần kiểm tra hàng hóa trước khi nhận, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và không gây hại đến môi trường hay sức khỏe Người tiêu dùng cũng phải thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện hàng hóa không đảm bảo an toàn hoặc xâm phạm quyền lợi hợp pháp của mình.
Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) đã công bố báo cáo chỉ số thương mại điện tử Việt Nam năm 2020, cung cấp cái nhìn tổng quan về sự phát triển của lĩnh vực này tại Việt Nam Báo cáo có thể được truy cập tại địa chỉ https://vecom.vn/bao-cao-chi-so-thuong-mai-dien-tu-viet-nam-2020 và đã được cập nhật vào ngày 20 tháng 3 năm 2021 VECOM đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy và phát triển thương mại điện tử tại Việt Nam, hỗ trợ các doanh nghiệp và cá nhân trong việc ứng dụng công nghệ số vào hoạt động kinh doanh.
Hiện nay, các quy định pháp luật chủ yếu tập trung vào nghĩa vụ của người tiêu dùng mà chưa đề cập rõ ràng đến trách nhiệm của người mua trên sàn giao dịch thương mại điện tử Điều này dẫn đến việc nhiều người mua lợi dụng những thiếu sót trong pháp luật để thực hiện các hành vi sai trái, gây thiệt hại cho người bán trên nền tảng này.
Quy định tại Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về trách nhiệm của các chủ thể tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử không chỉ đánh giá quyền và nghĩa vụ mà còn nhấn mạnh trách nhiệm của các bên Tuy nhiên, thực trạng pháp luật hiện nay vẫn còn thiếu sót trong việc quy định về đăng ký hoạt động, quản lý thuế và trách nhiệm của người mua.
2.1.3 Quy định về các vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong sàn giao dịch thương mại điện tử
- Về vấn đề quản lý, giám sát hoạt động bảo vệ người tiêu dùng trong sàn giao dịch thương mại điện tử:
Theo Điều 5 Nghị định số 52/2013/NĐ-CP, quản lý nhà nước về thương mại điện tử còn nhiều hạn chế Tác giả đồng tình với Tống Phước Long (2018) rằng năng lực quản lý của các cơ quan nhà nước trong việc bảo vệ người tiêu dùng là yếu kém, chưa đủ khả năng điều chỉnh các vấn đề phát sinh Hiện tại, các cơ quan chỉ chú trọng vào tuyên truyền mà thiếu các biện pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thực tế Thực tiễn cho thấy quy định pháp luật quản lý nhà nước chưa hiệu quả, chỉ những vụ việc nghiêm trọng mới được xử lý, trong khi nhiều vụ việc thông thường không được giải quyết kịp thời.
- Về an toàn thông tin cho người tiêu dùng:
Thực tiễn áp dụng pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử tại Shopee
2.2.1 Giới thiệu chung về Shopee
Shopee, sàn giao dịch thương mại điện tử có trụ sở tại Singapore, thuộc tập đoàn SEA, được thành lập vào năm 2009 bởi Forrest Li Ra mắt lần đầu tại Singapore vào năm 2015, Shopee đã mở rộng sang nhiều quốc gia như Thái Lan, Malaysia và Indonesia, và chính thức có mặt tại Việt Nam từ tháng 08/2016 Chỉ sau 5 năm hoạt động, Shopee đã có sự phát triển vượt bậc so với các đối thủ như Lazada.vn và Tiki.vn Người tiêu dùng Việt Nam có thể dễ dàng tiếp cận và mua sắm trên Shopee với đa dạng sản phẩm, từ quần áo, mỹ phẩm đến thiết bị điện tử và sản phẩm chăm sóc thú cưng.
Tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử Shopee, người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm kiếm và đặt hàng sản phẩm mọi lúc, mọi nơi Họ có khả năng so sánh giá cả, mua sắm với mức giá hợp lý, và xem đánh giá hàng hóa để cập nhật xu hướng và lựa chọn sản phẩm bán chạy Tính năng chat với người bán giúp người mua trao đổi thông tin chi tiết về sản phẩm và theo dõi tình trạng đơn hàng Ngoài ra, Shopee cung cấp nhiều phương thức thanh toán linh hoạt, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng Sàn giao dịch này không chỉ mang lại lợi ích cho người mua và người bán mà còn hỗ trợ doanh nghiệp trong việc xúc tiến thương mại và tiếp thị sản phẩm đến tay người tiêu dùng.
26 Jobpro.vn, “Sàn thương mại điện tử Shopee của ai”, https://jobpro.vn/bai-viet/san-thuong-mai-dien-tu-shopee/, truy cập ngày 29/03/2021
2.2.2 Đánh giá chung về thực tiễn áp dụng pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử tại Shopee
- Về giải quyết tranh chấp/xử lý khiếu nại:
Sàn giao dịch Shopee khuyến khích các bên thương lượng và hòa giải để đạt được sự đồng thuận trong việc giải quyết tranh chấp Nếu không thể tự thương lượng, quyết định của Shopee sẽ là cuối cùng Trong trường hợp vượt quá khả năng và thẩm quyền, Shopee sẽ yêu cầu các bên đưa vụ việc ra cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định pháp luật.
Nhiều vụ việc liên quan đến giải quyết tranh chấp và khiếu nại trên Shopee đã được ghi nhận trên các trang báo Vào ngày 09/04/2020, ông Nguyễn Tuấn Phan (sinh năm ) đã gặp phải vấn đề này.
Vào năm 2020, ông Phan, cư trú tại Hà Nội, đã đặt một chiếc ghế hơi trị giá 409.219 đồng qua Shopee nhưng nhận được một hộp bột ngũ cốc Do chính sách của Shopee, ông không thể kiểm tra hàng ngay khi nhận Sau khi gửi email yêu cầu giải quyết, Shopee đã hướng dẫn ông khiếu nại trong vòng 3 ngày Nếu chủ gian hàng không phản hồi trước ngày 13/04/2020, yêu cầu hoàn tiền sẽ được chấp nhận tự động Ngày 14/04/2020, Shopee thông báo hoàn lại số tiền cho ông Phan do người bán đã giao sai hàng Vụ việc cho thấy quy trình giải quyết tranh chấp của Shopee tuân thủ quy định pháp luật, nhưng kết quả vẫn chưa thực sự hiệu quả.
Ông Phan đã kiểm tra Ví Shopee nhưng không thấy số tiền hoàn lại Mặc dù có thông tin hoàn tiền vào ngày 10/04/2020, nhưng thời gian gửi khiếu nại và chờ phản hồi từ chủ gian hàng đến ngày 14/04/2020 không đủ thuyết phục ông.
Shopee đã thiết lập quy định về giải quyết tranh chấp và xử lý khiếu nại theo pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử, nhưng vẫn tồn tại một số bất cập Chính sách không cung cấp dịch vụ kiểm tra đơn hàng khi nhận hàng gây khó khăn cho người mua Hơn nữa, chưa có quy định cụ thể hỗ trợ người mua trong việc thương lượng giải quyết tranh chấp với người bán khi người bán sử dụng tính năng tạm đóng cửa Các quy định hiện tại chủ yếu tập trung vào bảo vệ người tiêu dùng, trong khi chưa chú trọng đến quyền lợi của người bán trong trường hợp người mua không nhận hàng Cuối cùng, Shopee cần đảm bảo hệ thống hoàn tiền hoạt động ổn định để tránh sai sót, đảm bảo khách hàng nhận được tiền sau khi đã có thông báo hoàn tiền.
- Về bảo vệ thông tin cá nhân khách hàng:
Shopee thực hiện nhiều biện pháp an ninh để bảo vệ dữ liệu cá nhân của người dùng, bao gồm lưu trữ dữ liệu trong mạng lưới bảo đảm và giới hạn quyền truy cập cho một số nhân viên Dữ liệu cá nhân được giữ lại theo quy định pháp luật hiện hành và có thể bị phá hủy hoặc ẩn danh khi không còn cần thiết cho mục đích ban đầu Shopee có quyền tiếp tục lưu trữ, sử dụng hoặc tiết lộ dữ liệu cá nhân theo Chính sách bảo mật và các nghĩa vụ pháp lý liên quan đến bảo vệ thông tin cá nhân.
Khách hàng đã tranh cãi với Shopee sau khi nhận hàng không đúng, dẫn đến những khiếu nại về trách nhiệm của nền tảng này Shopee không giải quyết các khiếu nại liên quan đến quyền lợi nếu thông tin cá nhân mà khách hàng cung cấp khi đăng ký không chính xác.
Chính sách bảo mật của Shopee đã đề cập đến việc bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng, nhưng thực tế cho thấy cơ chế kiểm soát còn lỏng lẻo Shopee chưa cung cấp hướng dẫn cụ thể cho khách hàng về cách nhận diện các hành vi đáng ngờ và không yêu cầu phản hồi bắt buộc khi có sự cố xảy ra Hơn nữa, hiện tại chưa có quy định cho phép khách hàng quyết định việc Shopee có quyền truy cập và sử dụng thông tin cá nhân của họ hay không.
- Về vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng:
Shopee bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng thông qua việc yêu cầu thành viên cung cấp đầy đủ thông tin cá nhân như họ tên, địa chỉ liên lạc, số tài khoản và số thẻ thanh toán Người mua có quyền gửi khiếu nại và yêu cầu bồi thường trực tiếp đến Shopee nếu sản phẩm hoặc dịch vụ không đảm bảo chất lượng như đã công bố Shopee cam kết làm trọng tài trong việc yêu cầu người bán bồi thường cho người mua, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng trong các trường hợp mâu thuẫn phát sinh.
Quy định bảo vệ người tiêu dùng của Shopee còn thiếu chi tiết về cách xử lý các trường hợp vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng, như giao hàng thiếu, giao hàng hỏng mà không thu hồi, giao hàng chậm, hủy đơn không lý do, và lừa đảo Khi đăng ký sử dụng dịch vụ trên Shopee, người dùng có thể dễ dàng điền thông tin tài khoản, nhưng không có cơ chế đảm bảo tính chính xác của thông tin này.
29 Chính sách bảo mật của Shopee, https://shopee.vn/docs/3603, truy cập ngày 29/03/2021
Nội dung của bài viết đề cập đến 30 điều khoản của Shopee, nhấn mạnh rằng việc sử dụng nhiều số điện thoại, tạo tài khoản mạng xã hội hoặc email giả mạo để đăng ký nhiều tài khoản trên Shopee là hành vi không được phép Người dùng cần cung cấp thông tin trung thực khi tham gia nền tảng này.
2.2.3 Một số vụ việc cụ thể liên quan đến pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử tại Shopee
Vào năm 2018, Sàn giao dịch thương mại điện tử Shopee đã bị liên quan đến vụ việc gian hàng Quangtrum2011 bán nhiều loại bánh chocolate có chứa nguyên liệu cần sa với giá cao Sản phẩm này được quảng bá trên một nhóm kín Facebook có hơn 6000 thành viên, và các bài đăng luôn kèm liên kết đến gian hàng trên Shopee Ngay khi phát hiện, Shopee đã nhanh chóng xóa gian hàng và hợp tác với cơ quan chức năng để điều tra vụ việc.
Vào năm 2019, Shopee bị cáo buộc có các gian hàng bán sách vi phạm bản quyền của Alpha Books, First News và các nhà xuất bản khác Để hỗ trợ cơ quan quản lý Nhà nước, Shopee đã cung cấp thông tin đăng ký, lịch sử giao dịch và tài liệu liên quan đến các hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời loại bỏ thông tin bán hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên website Shopee cam kết hợp tác với những nhà bán hàng có đầy đủ chứng từ về nguồn gốc hàng hóa và lịch sử kinh doanh tốt Ngoài ra, Shopee thực hiện cơ chế hậu kiểm bằng cách đặt mua ngẫu nhiên từ các nhà bán hàng và xử lý ngay khi phát hiện sách vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Giải pháp hoàn thiện pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử và nâng cao hiệu quả áp dụng tại Shopee
2.3.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử
2.3.1.1 Giải pháp hoàn thiện quy định về giá trị pháp lý của chứng cứ điện tử
Việc quy định rõ ràng về chứng cứ điện tử trong giải quyết tranh chấp và hành vi phạm tội là rất quan trọng Tác giả đề xuất một số biện pháp nhằm hoàn thiện pháp luật liên quan đến chứng cứ điện tử.
Cần xây dựng khái niệm “chứng cứ điện tử” trong pháp luật liên quan đến giải quyết tranh chấp và hành vi vi phạm trong giao dịch thương mại điện tử Hiện nay, khái niệm này chưa được quy định rõ ràng và thống nhất trong các văn bản pháp luật, đặc biệt là Nghị định số 52/2013/NĐ-CP Điều này dẫn đến khó khăn trong việc xác định phạm vi sử dụng và điều chỉnh của pháp luật, gây ra nhiều bất cập trong việc sử dụng chứng cứ điện tử để giải quyết tranh chấp và xử lý hành vi phạm tội Do đó, cần bổ sung khái niệm “chứng cứ điện tử” trong pháp luật về sàn giao dịch thương mại điện tử.
Cần có văn bản hướng dẫn từ cơ quan có thẩm quyền về việc áp dụng chứng cứ điện tử trong giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm Sự phát triển của thương mại điện tử đã dẫn đến gia tăng tranh chấp trong các giao dịch mua bán hàng hóa và dịch vụ, cùng với sự gia tăng tội phạm công nghệ cao Do đó, cần thiết phải có quy định chuyên biệt về trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết tranh chấp, cũng như quy định về thu thập, lưu giữ và bảo quản chứng cứ điện tử Điều này sẽ giúp tiến trình áp dụng chứng cứ điện tử trở nên hiệu quả hơn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các thương nhân, tổ chức và cá nhân tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử.
Cần nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng của người tiến hành tố tụng trong bối cảnh tranh chấp thương mại điện tử ngày càng gia tăng Để áp dụng chứng cứ điện tử hiệu quả, những người này cần có kiến thức và kỹ năng thu thập chứng cứ một cách đầy đủ và toàn diện Do đó, cần triển khai các chương trình đào tạo, tập huấn và hội thảo về tin học và kỹ năng sử dụng phương tiện điện tử cho Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Kiểm sát viên và Thư ký Toà án.
2.3.1.2 Giải pháp hoàn thiện quy định về trách nhiệm của các chủ thể tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử
Dựa trên nghiên cứu thực tiễn về trách nhiệm của các bên tham gia sàn giao dịch thương mại điện tử, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy định pháp luật liên quan đến trách nhiệm của các chủ thể này.
Pháp luật cần yêu cầu các thương nhân và tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử thiết lập quy trình sao lưu và phục hồi dữ liệu để bảo vệ thông tin khi hệ thống gặp sự cố hoặc bị tấn công Việc sao lưu dữ liệu ra các thiết bị điện tử hoặc trực tuyến là cần thiết, do môi trường Internet luôn tiềm ẩn nguy cơ tội phạm công nghệ cao Để đảm bảo thông tin không bị mất mát, cần có quy định pháp luật rõ ràng về các biện pháp lưu trữ thông tin an toàn.
Chứng cứ điện tử đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại Theo Kiểm sát online (2019), việc sử dụng chứng cứ điện tử không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch mà còn nâng cao hiệu quả trong quá trình xét xử Để tìm hiểu thêm về vấn đề này, bạn có thể tham khảo bài viết tại [kiemsat.vn](http://kiemsat.vn/chung-cu-dien-tu-trong-giai-quyet-tranh-chap-kinh-doanh-thuong-mai-46731.html), truy cập ngày 09/05/2021.
Tác giả Nguyễn Ngọc Linh (2015) đã đề xuất bổ sung Khoản 8 Điều 36 Nghị định về thời hạn xử lý khi phát hiện hành vi kinh doanh vi phạm trên sàn giao dịch thương mại điện tử Cụ thể, thời hạn xử lý là 05 ngày, và 08 ngày đối với trường hợp phức tạp Đề xuất này nhằm hạn chế tình trạng các thương nhân, tổ chức kéo dài thời gian xử lý, đảm bảo giải quyết kịp thời các hành vi vi phạm.
Pháp luật cần quy định rằng tất cả thương nhân, tổ chức và cá nhân hoạt động kinh doanh trên sàn giao dịch thương mại điện tử phải thực hiện đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế Hiện nay, nhiều đối tượng chưa thực hiện trách nhiệm này, dẫn đến cơ quan quản lý thuế thiếu dữ liệu để tính thuế Việc bổ sung quy định bắt buộc và nâng cao cơ chế quản lý sẽ giúp giảm thiểu tình trạng thất thu thuế hàng năm trong lĩnh vực thương mại điện tử.
Việc không quy định trách nhiệm của người mua trên sàn giao dịch thương mại điện tử gây khó khăn cho người bán trong việc giải quyết các vấn đề phát sinh, như khiếu nại về chất lượng sản phẩm và thanh toán Do đó, cần có quy định pháp luật rõ ràng về trách nhiệm của người mua, bao gồm việc cung cấp thông tin cá nhân đầy đủ và chính xác cho các thương nhân và tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch.
Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Ngọc Linh (2015) tại Đại học Luật TP Hồ Chí Minh nghiên cứu về pháp luật liên quan đến sàn giao dịch thương mại điện tử tại Việt Nam, với nội dung chính được trình bày ở trang 76.
Luật pháp Việt Nam quy định rõ ràng về trách nhiệm của các sàn giao dịch thương mại điện tử trong việc bảo vệ thông tin cá nhân của người mua Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền giám sát hành vi sử dụng, lạm dụng và lưu giữ trái phép thông tin này Người dùng cũng phải chịu trách nhiệm về bảo mật thông tin đăng ký, mật khẩu và hộp thư điện tử của mình Ngoài ra, sàn giao dịch cần cung cấp thông tin cần thiết về giao dịch và hàng hóa để hỗ trợ giải quyết tranh chấp giữa người mua và người bán.
2.3.1.3 Giải pháp hoàn thiện quy định về các vấn đề bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong sàn giao dịch thương mại điện tử
Dựa trên việc phân tích những bất cập trong quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cũng như phạm vi sử dụng và thời gian lưu trữ thông tin cá nhân, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật từ góc độ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong sàn giao dịch thương mại điện tử.
Trên các sàn giao dịch thương mại điện tử hiện nay, vẫn tồn tại nhiều hàng hóa và dịch vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của các nhãn hàng lớn, không đảm bảo chất lượng như mô tả, gây rắc rối cho người tiêu dùng Do đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý các vi phạm liên quan đến chất lượng hàng hóa, hàng hóa không rõ nguồn gốc và các hành vi gian lận thương mại Việc giám sát thông tin của thương nhân, tổ chức bán hàng và thông tin người tiêu dùng trên các nền tảng điện tử cũng cần được chú trọng.
Công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã nhận được sự quan tâm từ Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, đạt được một số kết quả nhất định Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế, và quyền lợi cơ bản của người tiêu dùng vẫn bị xâm phạm.