BUỔI 1 ÔN TẬP TRUYỆN HIỆN ĐẠI Ngày soạn Ngày dạy Tiết theo TKB Tiết theo PPCT Lớp TSHS HS vắng Ghi chú I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT 1 Kiến thức Củng cố kiến thức về truyện hiện đại Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sá. Ôn tập truyện hiện đại GIÁO ÁN ÔN VĂN VÀO 10 THEO NỘI DUNG ĐỊNH HƯỚNG SỞ CAO BẰNG NĂM HỌC 2023 2024 Ôn tập truyện hiện đại GIÁO ÁN ÔN VĂN VÀO 10 THEO NỘI DUNG ĐỊNH HƯỚNG SỞ CAO BẰNG NĂM HỌC 2023 2024 Ôn tập truyện hiện đại GIÁO ÁN ÔN VĂN VÀO 10 THEO NỘI DUNG ĐỊNH HƯỚNG SỞ CAO BẰNG NĂM HỌC 2023 2024
Trang 1BUỔI 1: ÔN TẬP TRUYỆN HIỆN ĐẠI
Ngày soạn:
Ngày dạy Tiết theo
TKB
Tiết theoPPCT
chú
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức: Củng cố kiến thức về truyện hiện đại: Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng)
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng làm phần đọc hiểu, phần tập làm văn trong bài thi tuyển sinh vào
lớp 10
3 Thái độ: Bồi dưỡng tình yêu văn học, có hứng thú khi làm bài.
4 Định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.
1 Thầy: Soạn nội dung ôn tập, máy chiếu, phiếu học tập.
2 Trò: Ôn lại bài
III TIẾN TRÌNH
* Ổn định tổ chức
* Tổ chức dạy và học ôn tập
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
- Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý vào bài học mới.
- Phương pháp: Giải quyết vấn đề, phân tích vi deo
- Kĩ thuật: Động não
- Tiến trình:
Bước 1: giao nhiệm vụ
? Cảm nghĩ của em sau khi xem vi deo này?
Trang 2- Tự hào về thế hệ cha anh- những người đã đem lại độc lập cho dân tộc và căm ghét bọn đế quốc Mĩ đã gây ra đau thương mất mát cho dân tộc ta.
Bước 4: GV nhận xét, dẫn vào bài: Đất nước ta đã trải qua hai cuộc kháng chiến chống
pháp và chống Mĩ trường kì gian khổ ác liệt Trong cuộc chiến tranh đó, có biết bao người đãngã xuống, hy sinh để bảo vệ nền độc lập tự do của dân tộc Và có biết bao tình cảm thiêng liêng bị xa cách bởi chiến tranh Một trong những tình cảm thiêng đó là tình phụ tử- tình cha con, nó như sức mạnh bền vững muôn đời của loài người, vừa như vẻ đẹp của đạo đức cách mạng Để hiểu rõ hơn về điều này, cô trò chúng ta cùng nhau đi ôn tập văn bản « Chiếc lượcngà » của Nguyễn Quang Sáng
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Tiết 1
Nội dung ôn tập: Kiến thức cơ bản cần nắm
- Mục tiêu: Hs nhớ lại những kiến thức về tác giả, văn bản, phương thức biểu đạt, nội dung,
nghệ thuật
- Phương pháp: Giải quyết vấn đề, thuyết trình, thảo luận, dự án.
- Kĩ thuật: Động não
- Cách thức: Hoạt động cá nhân, nhóm
Bước 1: Giao nhiệm vụ
Qua phần chuẩn bị ở nhà, các nhóm lên thuyết trình các vấn
đề sau trong thời gian (5p):
Nhóm 1: Thuyết trình về tác giả, hoàn cảnh sáng tác văn
Nhóm 4: Thuyết trình về ý nghĩa nhan đề văn bản.
Bước 2: Đại diện HS trả lời
- Nhà Văn Nguyễn Quang Sáng (1932 – 2014) quê ở huyện Chợ Mới tỉnh An Giang
- Trong kháng chiến chống Pháp, ông tham gia hoạt động ở chiến trường Nam Bộ Sau
1954, Nguyễn Quang Sáng ra Bắc tập kết và bắt đầu viết văn Những năm kháng chiếnchống Mĩ, ông trở về Nam Bộ tiếp tục hoạt động cách mạng và viết văn
- Ông sáng tác nhiều thể loại: truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch bản phim, truyện ngắn Con chim vàng anh ( 1957), Chiếc lược Ngà (1966), Bông Cẩm Thạch ( 1969)…Tiểu thuyết,
Đất lửa (1963), Mùa gió Chướng ( 1975) Kịch bản phim, Mùa gió chướng ( 1977), Cánhđồng hoang ( 1978), Mùa nước nổi ( 1986),…
- Đặc điểm phong cách nghệ thuật : Nguyễn Quang Sáng là nhà văn của những số phận
Trang 3người dân Nam Bộ, Văn chương của ông hồn hậu, mang được hơi thở, phong cách lẫnkhẩu khí, phong độ của người dân Nam Bộ rất rõ,… Như vậy bản địa là một đặc trưngtrong phong cách văn chương của Nguyễn Quang Sáng.
- Năm 2000, ông được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật
- Hoàn cảnh sáng tác: Truyện ngắn Chiếc lược ngà được viết năm 1966, tại chiến trường
Nam Bộ, trong thời kì kháng chiến chống Mĩ đang diễn ra quyết liệt và được đưa vào tậptruyện cùng tên
Nhóm 2:
- Trần thuật theo ngôi thứ ba
- Tự sự, kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Tóm tắt truyện
Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến lúc bé Thu chưa đầy một tuổi Mãi đến khi con gáilên tám tuổi, ông Sáu có dịp về thăm nhà, thăm con Bé Thu không nhận ra cha vì vết sẹotrên mặt làm ba em không còn giống với người cha trong bức ảnh chụp chung với má Béđối xử với cha như một người xa lạ
- Phải đến khi được bà ngoại giảng giải, em nhận ra cha, tình cha con thức dậy mãnhliệt trong em thì cũng là lúc ông Sáu phải lên đường
- Ở khu căn cứ, ông Sáu dồn hết tình cảm yêu thương con gái bé bỏng của mình vàoviệc làm cây lược bằng ngà voi để tặng cho con Nhưng trong một trận càn, ông Sáu đã bịthương rất nặng và hi sinh Trước lúc ra đi, ông kịp trao cây lược cho bác Ba và nhờ ngườibạn mang về cho con
- Ông Ba nhiều lần đi tìm Thu nhưng không gặp Tình cờ ông lại gặp Thu, bấy giờ
đã là một cô giao liên dũng cảm, trong một lần ông cùng một đoàn cán bộ vượt qua quãngđường nguy hiểm ở rừng Đồng Tháp Mười Ông đã trao cây lược và và cũng là trao tìnhcha con cho Thu
Nhóm 3:
+ Nghệ thuật:
- Xây dựng được một cốt truyện chặt chẽ, tạo ra những tình huống bất ngờ nhưng hợp lý
- Ngòi bút miêu tả tâm lý nhân vật, đặc biệt là tâm lí trẻ em, tinh tế và chính xác
- Ngôn ngữ truyện : gần với khẩu ngữ và đậm màu sắc địa phương Nam Bộ
- Ngôi kể: người kể chuyện là bác Ba, kể ngôi thứ nhất Bác Ba là một người bạnthân thiết của ông Sáu, là người chứng kiến câu chuyện và kể lại bằng sự đồng cảm chia sẻvới các nhân vật, khiến cho nội dung kể vừa có tính khách quan vừa tăng độ tin cậy thuyếtphục người đọc
+ Nội dung: Truyện diễn tả một cách cảm động tình cha con sâu nặng và cao đẹp của chacon ông Sáu trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh Qua đó, tác giả khẳng định tình cảmcha con là thứ tình cảm nhân bản bền vững, có thể tồn tại trong bất cứ hoàn cảnh nào đồngthời cũng cho thấy những nỗi đau thương, mất mát mà chiến trang gây ra cho cuộc sốngcon người
Trang 4- Với bác Ba, chiếc lược ngà là sự trao gửi thiêng liêng giữa người cán bộ cách mạng vớiđứa con gái của người đồng đội đã nằm lại nơi chiến trường.
- Với hai cha con ông Sáu, chiếc lược ngà là biểu tượng thiêng liêng bất diệt và cầu nốitình cảm sâu nặng của hai cha con
Tiết 2+ 3
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
- Mục tiêu: Thông qua làm các đề bài để khắc sâu kiến thức về văn bản đã học.
- Phương pháp: Giải quyết vấn đề, thuyết trình, thảo luận, dự án.
(Ngữ văn9, tập 1, NXB Giáo dục 2009, tr.196)
Câu 1: Đoạn văn trên được rút từ tác phẩm nào của ai ? Kể tên hai nhân vật được người
kể chuyện nhắc tới trong đoạn trích
Câu 2: Xác định thành phần khởi ngữ trong câu: “Còn anh, anh đứng sững lại đó, nhìn
theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông thật đáng thương và hai tay buông thõng xuống như bị gãy.”
Câu 3: Lẽ ra, cuộc gặp mặt sau tám năm xa cách sẽ ngập tràn niềm vui và hạnh phúc
nhưng trong câu chuyện, cuộc gặp ấy lại khiến nhân vật “anh“ đau đớn Vì sao vậy?
Câu 4: Phân tích giá trị của phép tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 5: Hãy viết một đoạn nghị luận khoảng 12 câu theo phép lập luận quy nạp làm rõ
tình cảm sâu nặng của người cha đối với con trong tác phẩm trên, trong đoạn văn có sử dụng câu bị động và phép thế(Gạch dưới câu bị động và phép thế)
Yêu cầu các nhóm làm vào phiếu học tập từ câu 1 đến câu 4, trong thời gian 10p, sau đó
Trang 5đại diện các nhóm lên trình bày các nhóm nhận xét, gv nhận xét và chiếu kết quả:
Dự kiến sản phẩm
Câu 1: Đoạn văn trên được rút từ tác phẩm “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng
Hai nhân vật được người kể chuyện nhắc tới trong đoạn trích là anh Sáu và bé Thu
Câu 2: Xác định thành phần khởi ngữ trong câu: Còn anh.
Câu 3: Lẽ ra, cuộc gặp mặt sau tám năm xa cách sẽ ngập tràn niềm vui và hạnh phúc
nhưng trong câu chuyện, cuộc gặp ấy lại khiến nhân vật “anh“ đau đớn Bởi vì, khi người cha được về thăm nhà, khao khát đốt cháy lòng ông là được gặp con, được nghe con gọi tiếng “ba” để được ôm con vào lòng và sống những giây phút hạnh phúc bấy lâu ông mongđợi Nhưng thật éo le, con bé không những không nhận mà còn tỏ thái độ rất sợ hãi
Câu 4: Phép tu từ so sánh “ hai tay buông xuống như bị gãy” cho thấy nỗi đau đớn tột
cùng và sự hụt hẫng, thất vọng nặng nề của ông Sáu khi bé Thu không nhận ra ông
Câu 5 yêu cầu học sinh làm việc cá nhân.
Gv gợi ý, sau đó yêu cầu học sinh viết đoạn văn, yêu cầu chiếu lên máy chiếu đoạn văn vừa viết, học sinh đọc, hs nhận xét, gv sửa chữa cho hs
Câu 5: Đoạn văn
- Khi anh Sáu về thăm nhà:
+ Khao khát, nôn nóng muốn gặp con nên anh đau đớn khi thấy con sợ hãi bỏ chạy: “mặt anh sầm lại, trông thật đáng thương và hay tay buông xuống như bị gãy”
+ Suốt ba ngày ở nhà: “Anh chẳng đi đâu xa, lúc nào cũng vỗ về con” và khao khát “ mongđược nghe một tiếng ba của con bé”, nhưng con bé chẳng bao giờ chịu gọi
+ Phải đến tận lúc ra đi anh mới hạnh phúc vì được sống trong tình yêu thương mãnh liệt của đứa con gái dành cho mình
- Khi anh Sáu ở trong rừng tại khu căn cứ (ý này là trọng tâm):
+ Sau khi chia tay với gia đình, anh Sáu luôn day dứt, ân hận về việc anh đã đánh con khi nóng giận Nhớ lời dặn của con: “ Ba về! ba mua cho con môt cây lược nghe ba!” đã thúc đẩy anh nghĩ tới việc làm một chiếc lược ngà cho con
+ Anh đã vô cùng vui mừng, sung sướng, hớn hở như một đứa trẻ được quà khi kiếm được một chiếc ngà voi Rồi anh dành hết tâm trí, công sức vào làm cây lược “ anh cưa từng chiếc răng lược, thận trọng, tỉ mỉ và cố công như người thợ bạc”.“ trên sống lưng lược có khắc một hàng chữ nhỏ mà anh đã gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét: “Yêu nhớ tặng Thu concủa ba”
+ khi bị viên đạn của máy bay Mỹ bắn vào ngực, lúc không còn đủ sức trăn trối điều gì,
Trang 6anh đã “đưa tay vào túi, móc cây lược” đưa cho bác Ba, nhìn bác Ba hồi lâu.
=> Cây lược ngà trở thành kỷ vật minh chứng cho tình yêu con thắm thiết, sâu nặng của anh Sáu, của người chiến sỹ Cách mạng với đứa con gái bé nhỏ trong hoàn cảnh chiến tranh đầy éo le, đau thương, mất mát Anh Sáu bị hy sinh, nhưng tình cha con trong anh không bao giờ mất
c Học sinh sử dụng đúng và thích hợp trong đoạn văn viết câu bị động và phép thế.
* Đoạn văn tham khảo:
Người đọc sẽ nhớ mãi hình ảnh một người cha, người cán bộ cách mạng xúc động dang hai tay chờ đón đứa con gái bé bỏng duy nhất của mình ùa vào lòng sau tám năm xa cách(1) Mong mỏi ngày trở về, nóng lòng được nhìn thấy con, được nghe tiếng gọi "ba" thân thương từ con, anh Sáu thực sự bị rơi vào sự hụt hẫng: "anh đứng sững lại đó, nhìn theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông thật đáng thương và hai tay buông xuống như bị gãy"(2) Mong mỏi bao nhiêu thì đau đớn bấy nhiêu và anh cũng không ngờ rằng chính bom đạn chiến tranh vừa là nguyên nhân gián tiếp, vừa là nguyên nhân trực tiếpcủa nỗi đau đớn ấy(3) Ba ngày anh được ở nhà anh chẳng đi đâu xa, để được gần gũi, vỗ
về bù đắp những ngày xa con(4) Cử chỉ gắp từng miếng trứng cá cho con cho thấy anh Sáu là người sống tình cảm, sẵn sàng dành cho con tất cả những gì tốt đẹp nhất(5) Bởi vậy, lòng người cha ấy đau đớn biết nhường nào khi anh càng muốn gần thì đứa con lại càng đẩy anh ra xa, anh không buồn sao được khi đứa con máu mủ của mình gọi mình bằng "người ta": "Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười Có lẽ vì khổ tâm đến nỗi không khóc được, nên anh phải cười vậy thôi"(6) Những tưởng người cha ấy sẽ ra
đi mà không được nghe con gọi bằng "ba" lấy một lần, nhưng thật bất ngờ đến tận giây phút cuối cùng, khi không còn thời gian để chăm sóc vỗ về nữa, anh mới thực sự được làm cha và đã có những giây phút hạnh phúc vô bờ trong tình cảm thiêng liêng đó(7) Xa con, nhớ con, ở nơi chiến khu, anh dồn tâm sức làm chiếc lược để thực hiện lời hứa với
con(8) Người cha ấy đã vui mừng "hớn hở như trẻ được quà" khi kiếm được khúc ngà và anh đã quyết định làm chiếc lược cho con: “anh cưa từng chiếc răng lược, thận trọng, tỉ mỉ
và cố công như người thợ bạc.[ ] anh gò lưng, tẩn mẩn khắc từng nét: "Yêu nhớ tặng Thu con của ba"(9) Người cha nâng niu chiếc lược ngà, ngắm nghía nó, mài lên tóc cho cây lược thêm bóng thêm mượt, "Cây lược ngà ấy chưa chải lược mái tóc của con, nhưng nó như gỡ rối được phần nào tâm trạng của anh", chiếc lược ngà như là biểu tượng của tình thương yêu, săn sóc của người cha dành cho con gái(10) Câu chuyện được kể từ ngôi thứ nhất, người kể chuyện xưng "tôi" có mặt và chứng kiến toàn bộ câu chuyện giữa cha con anh Sáu, đã kể thật cảm động câu chuyện xảy ra sau đó: chưa kịp tặng con gái chiếc lược thì anh Sáu hi sinh, anh không đủ sức trăn trối điều gì nhưng vẫn kịp”đưa tay vào túi móc cây lược” nhờ bạn trao lại tận tay con gái, anh Sáu bị hy sinh, nhưng tình cha con trong anh không bao giờ mất.(11) Như vậy có thể nói, tình cảm sâu nặng của người cha với người con đã được Nguyễn Quang Sáng thể hiện rất chân thực và cảm động, gậy được xúc động lâu bền trong lòng người đọc(12)
Phép thế : một người cha (1) được thế bằng anh Sáu(2)
Trang 7PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2Cho đoạn trích sau:
“Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh Anh vừa bước vừa khom người đưa tay đón chờ con Nghe gọi, con bé giật mình, tròn mắt nhìn Nó ngơ ngác, lạ lùng.Còn anh, anh không ghìm nổi xúc động.Mỗi lần bị xúc động, vết thẹo dài bên má phải lại đỏ ửng lên, giần giật, trông rất dễ sợ.” (Trích Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng)
Câu 1: Nhân vật "anh" và "con bé" trong đoạn trích trên là những ai? Tại sao trong đoạn
trích trên, nhân vật con bé còn “ngơ ngác, lạ lùng” nhưng đến phần sau của truyện lại có
sự thay đổi “Nó hôn tóc, hôn cổ, hôn vai và hôn cả vết thẹo dài bên má của ba nó nữa”?
Câu 2: Xác định và gọi tên thành phần biệt lập có trong câu “Với lòng mong nhớ của
anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.”?
Câu 3: Theo trình tự cốt truyện thì đoạn trích nằm ở tình huống nào? Ý nghĩa của tình
huống này là gì? Theo em, chi tiết “vết thẹo dài bên má phải” của nhân vật “anh” trong
truyện ngắn này có ý nghĩa như thế nào trong việc xây dựng cốt truyện và bộc lộ chủ đề?
Câu 4: Viết một đoạn văn từ 10 - 12 câu theo phép lập luận tổng – phân – hợp nêu cảm
nhận của em về tình cảm của nhân vật "con bé" dành cho ba trong truyện ngắn “Chiếc
lược ngà” Trong đoạn văn có sử dụng một câu mở rộng thành phần và một phép liên kết.(Gạch chân và chú thích rõ)
Yêu cầu cả lớp thực hành làm bài tập Sau đó cử hai bạn cùng bàn là một nhóm Trong
nhóm đổi bài cho nhau và sửa bài cho nhau
- Ý nghĩa của tình huống: Bộc lộ tình yêu ba mãnh liệt của bé Thu
- Ý nghĩa chi tiết “vết thẹo dài bên má phải” của nhân vật “anh”:
+ Chi tiết có vai trò rất quan trọng → nếu không có thì cốt truyện sẽ không phát triểnđược hoặc phát triển theo chiều hướng khác
+ Là sự khẳng định tình yêu bé Thu dành cho cha, khẳng định tình cha con sâu nặn
.Câu 4:
Trang 8Học sinh có nhiều cách diễn đạt để hoàn thành đoạn văn nhưng cần biết triển khai lí lẽ vàdẫn chứng hợp lí:
* Về nội dung: Khai thác nghệ thuật: xây dựng tình huống truyện, ngôi kể, miêu tả tâm lítrẻ em…, thông qua các dẫn chứng để thấy được tình cảm của bé Thu đối với ông Sáu
- Trước khi nhận ra ông Sáu là ba:
Cô bé bướng bỉnh, ương ngạnh và cứng đầu → Tình cảm chân thật nhưng cũng thật dứtkhoát, rạch ròi, chỉ yêu khi biết chắc đó là ba mình
- Khi nhận ra ông Sáu là ba:
+ Trước lúc ông Sáu lên đường, thái độ và hành động của cô bé đột ngột thay đổi
+ Hiểu lầm được gỡ bỏ → sự ân hận giày vò → tình yêu với ba bùng cháy mãnh liệttrong buổi chia tay
Tình cảm dành cho ba sâu sắc, mạnh mẽ
* Về hình thức:
- Đạt yêu cầu về số câu và kiểu đoạn văn tổng phân hợp
- Có sử dụng một câu mở rộng thành phần và phép liên kết (Nếu không chú thích rõ ràngthì không cho điểm)
B) DẠNG ĐỀ NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
? Phần mở bài cần có những ý gì?
Đề : Phân tích diễn biến tâm
lí và tình cảm của bé Thu trong đoạn trích truyện
Chiếc lược ngà của nhà văn
Nguyễn Quang Sáng
1, Mở bài: Gồm có các ý sau:
+ Giới thiệu tác giả, giới
thiệu văn bản
+ Nêu vấn đề nghị luận
Ví dụ như sau:
- Nguyễn Quang Sáng là nhà văn của những số phận người dân Nam Bộ Tác phẩm
Chiếc lược ngà được Nguyễn Quang Sáng viết năm 1966, khi cuộc kháng chiến chống Mĩ
đang rất ác liệt Tác phẩm là một câu chuyện cảm động về tình cha con trong hoàn cảnh éo
le của chiến tranh
- Đoạn trích truyện Chiếc lược ngà đã thể hiện những diễn biến tâm lí tinh tế và tình
cảm sâu sắc, mạnh mẽ mà bé Thu dành cho cha
? Em hãy chỉ ra các vấn đề cơ bản trong phần thân bài?
2, Thân bài: Lần lượt đi đưa
ra các luận điểm và chứngminh
Trang 9a) Cảnh ngộ của bé Thu
- Bé Thu sinh và lớn lên trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh
- Ba em lên đường đánh giặc khi em chưa tròn một tuổi, em chỉ được gặp ba trong nhữngngày ba về phép ngắn ngủi
- Tình cảm cha con của Thu được đặt trong tình thế éo le, trắc trở của chiến tranh nên càngxúc động lòng người
b) Thái độ và hành động của bé Thu trước khi nhận ra ông Sáu
- Tình huống: gặp lại con sau nhiều năm xa cách với bao nỗi nhớ thương nên ôngSáu không kìm được nỗi vui mừng trong phút đầu nhìn thấy con
- Diễn biến tâm lí của bé Thu:
+ Hốt hoảng, mặt tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét khi mới gặp ông Sáu
+ Gọi trống không với ông Sáu mà không chịu gọi cha
+ Nhất định không chịu nhờ ông Sáu chắt nước nồi cơm to đang sôi, hắt cái trứng có
mà ông gắp cho
+ Khi bị ông Sáu tức giận đánh một cái thì bò về nhà bà ngoại, khi xuống xuống còn
cố ý khua dây cột xuống kêu rổn rảng thật to
Thật trớ trêu, đáp lại sự vồ vập của người cha, bé Thu lại tỏ ra ngớ vực, lảng tránh,
xa cách Sự ương ngạnh của bé Thu hoàn toàn không đáng trách Trong hoàn cảnh xa cách
và trắc trở của chiến tranh., nó còn quá bé nhỏ để có thể hiểu được những tinh tế khắcnghiệt, éo le của đời sống và người lớn cũng chưa kịp chuẩn bị cho nó đón nhận những khảnăng bất thường Nó không tin ông Sáu là ba chỉ vì mặt ông có vết sẹo, khác với hình ba
mà nó được biết Qua những diễn biến tâm lí, Bé Thu thể hiện cá tính mạnh mẽ và tìnhcảm sâu sắc, chân thật, em chỉ yêu ba khi tin chắc đó đúng là ba
c) Thái độ và hành động của bé Thu khi nhận ra ông sáu là cha
- Trong buổi sáng cuối cùng, trước phút ông Sáu phải lên đường, thái độ và hànhđộng của bé Thu đã đột ngột thay đổi hoàn toàn Lần đầu tiên Thu cất tiếng gọi : ba” vàtiếng kêu như tiếng xé, rồi “ nó vừa kêu vừa chạy xô tới, nhanh như một con sóc, nó chạythót lên và dang hai tay ôm chặt lấy cổ ba nó”, “ Nó hôn ba nó cùng khắp Nó hôn tóc, hôn
cổ, hôn vai và hôn cả vết thẹo dài bên má của ba nó nữa”, “ Hai tay nó siết chặt lấy cổ,chắc nó nghĩ hai tay không thể giữ được ba nói, nó dang cả hai chân rồi câu chặt lấy ba nó,
và đôi vai bó nhỏ của nó run run”
- Sau khi được bà ngoại giải thích về vết thẹo làm thay đổi khuôn mặt ba nó Thudường như đã ân hận, hối tiếc Vì thế, trong giờ phút chia tay với cha, tình yêu và nỗimong nhớ với người cha xa cách đã bị dồn nén bấy lâu, nay bùng ra thật mạnh mẽ, hối hả,cuống quýt, có xen lẫn cả sự hối hận
Đó là tình cảm thật sâu sắc, mạnh mẽ, nhưng cũng thật dứt khoát, rạch ròi của mộtđứa trẻ cá tính, hồn nhiên, ngây thơ
Trang 10- Qua những diễn biến tâm lí của bé Thu, ta thấy tác giả tỏ ra rất am hiểu tâm lí bé trẻ thơ
và diễn tả rất sinh động với tấm lòng yêu mến, trân trọng những tình cảm trẻ thơ
C) DẠNG ĐỀ NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG, TÌM TÒI MỞ RỘNG
- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn
- Phương pháp: Giải quyết vấn đề, vấn đáp
- Kĩ thuật: Động não, trình bày một phút
+ GV khái quát lại nội dung bài học
+ Về nhà viết hoàn chỉnh vào vở luyện viết văn Làm bài tập sau:
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Cho đoạn văn sau: Trong bữa cơm đó, anh Sáu gắp một cái trứng cá to vàng để vào chén nó Nó liền lấy đũa xoi vào chén, để đó rồi bất thần hất cái trứng ra, cơm văng tung toé cả mâm Giận quá và không kịp suy nghĩ, anh vung tay đánh vào mông nó và hét lên :
- Sao mày cứng đầu quá vậy, hả ?
Tôi tưởng con bé sẽ lăn ra khóc, sẽ giẫy, sẽ đạp đổ cả mâm cơm, hoặc sẽ chạy vụt đi Nhưng không, nó ngồi im, đầu cúi gằm xuống Nghĩ thế nào nó cầm đũa, gắp lại cái trứng
cá để vào chén, rồi lặng lẽ đứng dậy, bước ra khỏi mâm Xuống bến, nó nhảy xuống xuồng, mở lòi tối cố làm cho dây lòi tối khua rổn
ráng, khua thật to, rồi lấy dầm bơi qua sông Nó sang qua nhà ngoại, mét với ngoại và khóc ở bên ấy.
(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà, trong Ngữ văn 9, tập một,
NXB Giáo dục, 2005, trang 197)
1 Đoạn truyện được kể theo ngôi thứ mấy ? Ai là người kể chuyện ? Kể về ai ?
2 Nêu tóm tắt mối quan hệ tình cảm giữa hai nhân vật được kể trước khi sự việc nàyxảy ra
3 Sự việc kể trên giữ vai trò như thế nào trong câu chuyện ?
4 a) Viết đoạn văn khoảng 15 câu về nhân vật bé Thu từ khi gặp ông Sáu đến khi sang nhà bà ngoại; trong đoạn văn có sử dụng khỏi ngữ và phần phụ chú.
b) Chỉ rõ cách trình bày nội dung đoạn văn em vừa viết
- Chuẩn bị tiết sau ôn tập văn bản: “Những ngôi sao xa xôi” (trích - Lê Minh Khuê)
*** RÚT KINH NGHIỆM SAU KHI DẠY:
BUỔI 2: ÔN TẬP TRUYỆN HIỆN ĐẠI (tiếp theo)
Ngày soạn:
Trang 113 Thâi độ: Bồi dưỡng tình yíu văn học, có hứng thú khi lăm băi.
4 Định hướng phât triển phẩm chất vă năng lực học sinh.
1 Thầy: Soạn nội dung ôn tập, mây chiếu, phiếu học tập.
2 Trò: Ôn lại băi
III TIẾN TRÌNH
* Ổn định tổ chức
* Tổ chức dạy vă học ôn tập
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
- Mục tiíu: Tạo tđm thế, định hướng chú ý văo băi học mới.
- Phương phâp: Giải quyết vấn đề, phđn tích vi deo
- Kĩ thuật: Động nêo
- Tiến trình:
Bước 1: giao nhiệm vụ
* GV cho cả lớp nghe trích đoạn băi hât “Cô gâi mở đường” (nhạc vă lời Xuđn Giao, 1966 )
? Cảm xúc của em khi xem những hình ảnh vă nghe giai điệu của băi hât?
Bước 2: HS trả lời
Bước 3: HS nhận xĩt về phần trả lời
Dự kiến cđu trả lời :
- Em rất tự hăo về thế hệ trẻ trong chiến tranh, đó lă những con người vui nhộn , dũng cảm,
có tinh thần trâch nhiệm với dđn tộc, đất nước
Bước 4: GV nhận xĩt, từ đó gv dẫn dắt vằ băi: Lời hât vang lín với đm điệu nhanh, đm
hưởng lời ca hăo hùng về thế hệ trẻ trong cuộc khâng chiến chống Mĩ cứu nước Họ lănhững chăng trai lâi xe, những cô gâi thanh niín xung phong trín tuyến đường Trường Sơn