MỤC LỤC MỞ ĐẦU 2 CHƯƠNG 1 NHỮNG QUAN ĐIỂM VỀ SỨ MỆNH CỦA CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN3 I Khái niệm về giai cấp công nhân 3 1 Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin 3 2 Khái niệm giai cấp công nhân hiện na[.]
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 2
CHƯƠNG 1: NHỮNG QUAN ĐIỂM VỀ SỨ MỆNH CỦA CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN3 I Khái niệm về giai cấp công nhân 3
1 Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin 3
2 Khái niệm giai cấp công nhân hiện nay 4
II Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 4
1.Theo quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin 4
2 Đặc điểm sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 5
3.Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay 5
CHƯƠNG 2: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN QUA CÁC CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP TRONG LỊCH SỬ 7
1 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất 7
2 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai 7
3 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba 8
4 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư 9
CHƯƠNG 3: NHỮNG THUẬN LỢI CỦA CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ 4 10
I Những biến đổi của giai câp công nhân 10
1 Biến đổi về số lượng, cơ cấu 10
2 Biến đổi về trình độ 10
3 Biến đổi về đời sống 11
II.Những thuận lợi cuộc cách mạng 4.0 đem lại cho giai cấp công nhân 11
KẾT LUẬN 13
1
Trang 2MỞ ĐẦU
Trong thời đại xã hội nào, những người lao động sản xuất trong các ngành sản xuất công nghiệp, dịch vụ hay những người công nhân đều có vai trò sáng tạo chân chính ra lịch sử và là những người giữ vai trò quyết định sáng tạo công cụ sản xuất, giá trị thặng dư và chính trị xã hội Chủ nghĩa xã hội khoa học là một trong ba bộ phận của chủ nghĩa Mác – Lênin đã nghiên cứu một các toàn diện về các quy luật chính trị xã hội của quá trình phát sinh, hình thành và phát triển của các hình thái kinh tế xã hội cộng sản chủ nghĩa Trong đó, chủ nghĩa xã hội khoa học tập trung nghiên cứu những nguyên tắc cơ bản, những điều kiện, con đường, hình thức, phương pháp đấu tranh của giai cấp công nhân để chuyển biến từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội Trong giai đoạn mới hiện nay, công thời kỳ cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đang diễn ra trên toàn thế giới, chủ nghĩa xã hội đang trong thời kỳ thoái trào, thời đại ngày nay vẫn đang là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới thì vấn đề làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân được đặt ra trở nên bức thiết hơn bao giờ hết
Sự tác động của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không chỉ ảnh hưởng tới sự chuyển biến của lịch sử thế giới làm thay đổi từ hình thái kinh tế xã hội này sang hình thái kinh tế xã hội khác mà còn làm thay đổi tình hình kinh tế chính trị xã hội trên toàn thế giới, nó tác động tới quá trình sản xuất cụ thể, tới bộ mặt phảt triển thế giới
Xuất phát từ thực tế đó, nhóm chúng em thực hiện nghiên cứu đề tài: “Những thuận lợi của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tạo ra để giai cấp công nhân thế giới hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình” để hiểu sâu sắc hơn về sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân trong thời đại ngày
nay, lực lượng đi đầu trong sự nghiệp phát triển đất nước
Trang 3CHƯƠNG 1: NHỮNG QUAN ĐIỂM VỀ SỨ MỆNH CỦA CỦA GIAI CẤP CÔNG
NHÂN
I Khái niệm về giai cấp công nhân
1 Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin
C.Mác và Ăngghen đã dùng nhiều thuật ngữ khác nhau để nói về giai cấp công nhân như: giai cấp vô sản, lao động làm thuê ở thế kỉ XIX, giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp công nhân hiện đại, như những từ đồng nghĩa để biểu thị một khái niệm: giai cấp công nhân – con đẻ của nền địa công nghiệp tư bản chủ nghĩa, giai cấp đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại
Theo C.Mác và Ănggen giai cấp công nhân mang hai thuộc tính cơ bản sau đây:
- Về phương diện kinh tế - xã hội:
Thứ nhất, giai cấp công nhân với phương thức lao động công nghiệp trong nền sản xuất tư bản chủ nghĩa; đó là người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao
Thứ hai, giai cấp công nhân trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa Đó là giai cấp của những người lao động không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội Họ phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị chủ tư bản bóc lột giá trị thặng dư
- Về phương diện chính trị - xã hội
Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùng với quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại, là giai cấp đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến,
là lực lượng chủ yếu của tiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội
Ở các nước tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân là những người không có hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất phải làm thuê cho giai cấp tư sản và bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư; Ở các nước xã hội chủ nghĩa, giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động làm chủ những tư liệu sản xuất chủ yếu và cùng nhau hợp tác lao động vì lợi ích chung của toàn xã hội trong đó có lợi ích chính đáng của mình
3
Trang 42 Khái niệm giai cấp công nhân hiện nay
Những quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen về hai thuộc tính cơ bản của giai cấp công nhân cho đến nay vẫn giữ nguyên giá trị, vẫn là cơ sở phương pháp luận để chúng ta nghiên cứu giai cấp công nhân hiện đại, đặc biệt là để làm sáng tỏ sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trong thời đại ngày nay Căn cứ hai thuộc tính cơ bản nói trên, chúng ta có thể định nghĩa:
Giai cấp công nhân hiện nay là những tập đoàn người hoạt động sản xuất và dịch vụ bằng phương thức công nghiệp tạo nên cơ sở vật chất cho sự tồn tại và phát triển của thế giới hiện nay
II Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
1.Theo quan điểm chủ nghĩa Mác – Lênin
a) Nội dung kinh tế
Là nhân tố hàng đầu của lực lượng sản xuất xã hội hóa cao, giai cấp công nhân cũng là đại biểu cho quan hệ sản xuất mới, tiên tiến nhất dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, đại biểu cho phương thức sản xuất tiến bộ nhất thuộc về xu thế phát triển của lịch sử xã hội
Vai trò chủ thể của giai cấp công nhân, trước hết là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất
để sản xuất ra của cải vật chất ngày càng nhiều đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của con người và
xã hội Bằng cách đó, giai cấp công nhân tạo tiền đề vật chất kỹ thuật cho sự ra đời của xã hội mới
GCCN tiến hành xóa bỏ chế độ tư hữu tư nhân tư liệu sản xuất, xây dựng chế độ công hữu
tư tư liệu sản xuất, nâng cao năng xuất lao động, thỏa mãn từng bước nhu cầu phát triển của nhân dân Sứ mệnh lịch sử của GCCN trong lĩnh vực này chỉ rõ mục tiêu cuối cùng của giai cấp công nhân, thỏa mãn nhu cầu ngày càng đầy đủ hơn: làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu
b) Nội dung chính trị
Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, tiến hành cách mạng chính trị để lật đổ quyền thống trị của giai cấp tư sản, xóa bỏ chế độ bóc lột, áp bức của chủ nghĩa tư bản, giành lại quyền lực về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động thiết lập nhà nước kiểu mới, mang bản chất giai cấp công nhân, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ
Trang 5nghĩa, thực hiện quyền lực của nhân dân, quyền dân chủ và làm chủ xã hội của đại đa số nhân dân lao động
c) Nội dung văn hóa tư tưởng
Thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân trong tiến trình cách mạng cải tạo
xã hội cũ và xây dựng xã hội mới trên lĩnh lực văn hóa, tư tưởng cần phải tập trung xây dựng hệ giá trị mới: lao động, công bằng, dân chủ, bình đẳng và tự do.Phải tiến hành xóa bỏ giai cấp bóc lột, phải xóa bỏ giai cấp nói chung, tạo ra sự bình đẳng trong quan hệ giữa người và người
2 Đặc điểm sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân xuất phát từ những tiền đề kinh tế - xã hội của sản xuất mang tính xã hội hóa
Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là sự nghiệp cách mạng của bàn thân giai cấp công nhân cùng với đông đảo quần chúng nhân dân lao động và mưu cầu lợi ích cho đa số
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân không phải là thay thế chế độ sở hữu tư nhân này bằng một chế độ sở hữu tư nhân khác mà là xóa bỏ triệt để chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất Việc giai cấp công nhân giành lấy quyền lực thống trị xã hội là tiền đề để cải tạo toàn diện, sâu sắc và triệt để xã hội cũ, xây dựng thành công xã hội mới với mục tiêu cáo nhất là giải phóng con người
3.Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân trên thế giới hiện nay
a) Về nội dung kinh tế - xã hội
Sự phát triển sản xuất dưới chủ nghĩa tư bản hiện nay với sự tham gia trực tiếp của giai cấp công nhân và các lực lượng lao động – dịch vụ trình độ cao là nhân tố kinh tế - xã hội thúc đẩy sự chín muồi các tiền đề của chủ nghĩa xã hội trong lòng chủ nghĩa tư bản Đó là điều kiện để phát huy vai trò chủ thể của giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh vì dân sinh, dân chủ, tiến bộ xã hội và chủ nghĩa xã hội
Mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân với giai cấp tư sản ngày càng sâu sắc, toàn cầu hóa vẫn mang đậm tính chất tư bản chủ nghĩa thúc đẩy cuộc đấu tranh chống chế độ bóc lột giá trị thặng
5
Trang 6dư trên phạm vi toàn thế giới, là tiền đề cho việc xác lập một trật tự thế giới mới công bằng và bình đẳng Đó là sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân hiện nay
b) Về nội dung chính trị - xã hội
Ở các nước tư bản chủ nghĩa: Mục tiêu đấu tranh trực tiếp của giai cấp công nhân và nhân dân lao động là chống bất công, bất bình đẳng xã hội Mục tiêu lâu dài là giành chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động
Ở các nước xã hội chủ nghĩa: Lãnh đạo thành công sự nghiệp đổi mới, giải quyết thành công các nhiệm vụ trong thời kì quá độ lên xã hội chủ nghĩa, xây dựng Đảng cầm quyền trong sạch vững mạnh, thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
c) Về nội dung văn hóa, tư tưởng
Thực hiện cuộc đấu tranh ý thức hệ giữa chủ nghĩa xã hội với chủ nghĩa tư bản
Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cộng sản, giáo dục nhận thức, củng cố niềm tin khoa học đối với lý tưởng, mục tiêu của chủ nghĩa xã hội cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động
Giữ vững các giá trị lý tưởng, mục tiêu của giai cấp công nhân: lao động, sáng tạo, công bằng, bình đẳng, dân chủ, tự do
Giáo dục và thực hiện chủ nghĩa quốc tế chân chính của giai cấp công nhân trên cơ sở phát huy chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc chân chính
Trang 7CHƯƠNG 2: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN QUA CÁC CUỘC CÁCH
MẠNG CÔNG NGHIỆP TRONG LỊCH SỬ
1 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất
Bắt đầu vào khoảng năm 1784 Đặc trưng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất này là việc sử dụng năng lượng nước, hơi nước và cơ giới hóa sản xuất Cuộc cách mạng công nghiệp này được đánh dấu bởi dấu mốc quan trọng là việc James Watt phát minh ra động cơ hơi nước năm 1784 Phát minh vĩ đại này đã châm ngòi cho sự bùng nổ của công nghiệp thế kỷ 19 lan rộng từ Anh đến châu Âu và Hoa Kỳ
Cuộc cách mạng công nghiệp đầu tiên đã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử nhân loại – kỷ nguyên sản xuất cơ khí, cơ giới hóa Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất đã thay thế
hệ thống kỹ thuật cũ có tính truyền thống của thời đại nông nghiệp (kéo dài 17 thế kỷ), chủ yếu dựa vào gỗ, sức mạnh cơ bắp (lao động thủ công), sức nước, sức gió và sức kéo động vật bằng một hệ thống kỹ thuật mới với nguồn động lực là máy hơi nước và nguồn nguyên, nhiên vật liệu
và năng lượng mới là sắt và than đá Nó khiến lực lượng sản xuất được thúc đẩy phát triển mạnh
mẽ, tạo nên tình thế phát triển vượt bậc của nền công nghiệp và nền kinh tế Đây là giai đoạn quá
độ từ nền sản xuất nông nghiệp sang nền sản xuất cơ giới trên cơ sở khoa học Tiền đề kinh tế chính của bước quá độ này là sự chiến thắng của các quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, còn tiền
đề khoa học là việc tạo ra nền khoa học mới, có tính thực nghiệm nhờ cuộc cách mạng trong khoa học vào thế kỷ XVII
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất (1784-1871) đã làm lay chuyển tận gốc trật tự kinh tế cũ tồn tại và phát triển hàng trăm năm trước đó Chính sự phát triển vượt bậc của thương mại và công nghiệp đã làm sụp đổ từng mảng lớn hình thái kinh tế - xã hội phong kiến Tự do hóa thương mại, tự do hóa sản xuất và đặc biệt là tự do hóa lao động đã tạo ra những đô thị công nghiệp khổng lồ, kéo theo là những làn sóng chuyển dịch dân cư quy mô lớn từ khu vực nông thôn ra thành thị, tạo ra sự phát triển không ngừng của giai cấp công nhân
Sau cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, giai cấp tư sản đã tích lũy đủ tài sản và quyền lực, dẫn tới việc chủ nghĩa tư bản đã thắng chế độ phong kiến
2 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ hai
Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 2 diễn ra từ khoảng năm 1870 đến khi Thế Chiến I nổ
ra Đặc trưng của cuộc cách mạng công nghiệp lần này là việc sử dụng năng lượng điện và sự ra đời của các dây chuyền sản xuất hàng loạt trên quy mô lớn Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ
7
Trang 8hai diễn ra khi có sự phát triển của ngành điện, vận tải, hóa học, sản xuất thép, và (đặc biệt) là sản xuất và tiêu dùng hàng loạt Cuộc CMCN lần thứ 2 đã tạo nên những tiền đề mới và cơ sở vững chắc để phát triển nền công nghiệp ở mức cao hơn nữa
Cuộc cách mạng này được chuẩn bị bằng quá trình phát triển 100 năm của các lực lượng sản xuất trên cơ sở của nền sản xuất đại cơ khí và bằng sự phát triển của khoa học trên cơ sở kỹ thuật Yếu tố quyết định của cuộc cách mạng này là chuyển sang sản xuất trên cơ sở điện - cơ khí
và sang giai đoạn tự động hóa cục bộ trong sản xuất, tạo ra các ngành mới trên cơ sở khoa học thuần túy, biến khoa học thành một ngành lao động đặc biệt Cuộc cách này đã mở ra kỷ nguyên sản xuất hàng loạt, được thúc đẩy bởi sự ra đời của điện và dây chuyền lắp ráp Công nghiệp hóa thậm chí còn lan rộng hơn tới Nhật Bản sau thời Minh Trị Duy Tân, và thâm nhập sâu vào nước Nga, nước đã phát triển bùng nổ vào đầu Thế Chiến I Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ hai (1871-1914) với dây chuyền sản xuất hàng loạt tiếp tục đẩy nhanh tiến trình phát triển giai cấp công nhân cả về số lượng và chất lượng trên toàn thế giới Giai đoạn này, gần giống như giai đoạn trước đó được đánh dấu bởi số lượng rất lớn người lao động trong lĩnh vực công nghiệp, nạn thất nghiệp, thù lao ít ỏi và nạn mại dâm vì không đủ nguồn thu nhập Nó cũng chứng kiến sự tăng lên số công nhân văn phòng và sự lớn mạnh của các tổ chức công đoàn
Sau cách mạng công nghiệp lần thứ hai, các nhà máy lớn sản xuất theo dây chuyền đã thay thế các xưởng sản xuất nhỏ, dẫn tới việc chủ nghĩa tư bản độc quyền đã thay thế chủ nghĩa tư bản
tự do cạnh tranh, đồng thời giai cấp công nhân và một số phong trào chính trị đi theo chủ nghĩa
xã hội đã hình thành
3 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba
Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 3 bắt đầu khoảng 1960, với sự ra đời và lan tỏa của công nghệ thông tin, sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất Cuộc cách mạng này thường được gọi là cuộc cách mạng máy tính hay cách mạng số bởi vì nó được xúc tác bởi sự phát triển của chất bán dẫn, siêu máy tính, máy tính cá nhân (thập niên 1970 và 1980) và Internet (thập niên 1990)
Cuộc cách mạng này đã tạo điều kiện tiết kiệm các tài nguyên thiên nhiên và nguồn lực xã hội, cho phép chi phí tương đối ít hơn các phương tiện sản xuất để tạo ra cùng một khối lượng hàng hóa tiêu dùng Kết quả, đã kéo theo sự thay đổi cơ cấu của nền sản xuất xã hội cũng như những mối tương quan giữa các khu vực I (nông – lâm – thủy sản), khu vực II (công nghiệp và xây dựng), khu vực III (dịch vụ) của nền sản xuất xã hội Làm thay đổi tận gốc các lực lượng sản xuất, cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đã tác động tới mọi lĩnh vực đời sống xã
Trang 9hội loài người, nhất là ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển vì đây chính là nơi phát sinh của cuộc các mạng này
Cách mạng công nghiệp lần thứ 3 diễn ra khi có các tiến bộ về hạ tầng điện tử máy tính và
số hóa vì nó được xúc tác bởi sự phát triển của chất bán dẫn, siêu máy tính, máy tính cá nhân và Internet
Cho đến cuối thế kỷ 20, quá trình này cơ bản hoàn thành nhờ những thành tự khoa học công nghệ cao Vệ tinh, máy tính, máy bay, điện thoại, Internet, là những công nghệ hiện nay chúng ta thụ hưởng từ cuộc cách mạng này
4 Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư
Cuộc Các mạng Công nghiệp lần thứ tư bắt đầu vào đầu thế kỷ 21, tiếp sau những thành tựu lớn từ lần thứ 3 để lại Cách mạng công nghiệp 4.0 (hay Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4) xuất phát từ khái niệm “Industrie 4.0” trong một báo cáo của chính phủ Đức năm 2013 “Industrie 4.0” kết nối các hệ thống nhúng và cơ sở sản xuất thông minh để tạo ra sự hội tụ kỹ thuật số giữa công nghiệp, kinh doanh, chức năng và quy trình bên trong
Cuộc cách mạng 4.0 đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần thứ 3, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học Khi so sánh với các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, cuộc cách mạng 4.0 đang tiến triển theo một hàm số mũ chứ không phải là tốc độ tuyến tính Hơn nữa, nó đang phá vỡ hầu hết ngành công nghiệp ở mọi quốc gia Chiều rộng và chiều sâu của những thay đổi này báo trước sự chuyển đổi của toàn bộ hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị
Những yếu tố cốt lõi của Kỹ thuật số trong Cách mạng Công nghiệp 4.0 sẽ là : Trí tuệ nhân tạo (AI), Vạn vật kết nối – Internet of Things (IoT) và dữ liệu lớn (Big data) Trên lĩnh cực công nghệ sinh học, Cách mạng Công nghiệp 4.0 tập trung vào nghiên cứu để tạo ra những bước nhảy vọt trong nông nghiệp, thủy sản, y dược, chế biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo, hóa học và vật liệu Cuối cùng là lĩnh vực vật lý với robot thế hệ mới, máy in 3D, xe tự lái, các vật liệu mới (graphene, skymions, ) và công nghệ nano
9
Trang 10CHƯƠNG 3: NHỮNG THUẬN LỢI CỦA CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN
THỨ 4
I Những biến đổi của giai câp công nhân
1 Biến đổi về số lượng, cơ cấu
Những công nhân làm việc trực tiếp trong các dây chuyền sản xuất công nghiệp giảm sút về
số lượng, nhưng những người lao động trong các ngành dịch vụ gắn liền với công nghiệp và hoạt động theo lối công nghiệp lại tăng
Cuộc cách mạng công nghiệp không làm giảm số lượng và tỷ trọng giai cấp công nhân
trong cơ cấu lao động của nền kinh tế nhưng chắc chắn đã làm thay đổi sâu sắc thành phần, cơ cấu của giai cấp công nhân: Nếu như đa số công nhân thế kỷ XVIII, XIX là công nhân các ngành
công nghiệp, mà chủ yếu là lao động cơ khí, thì nay đã xuất hiện công nhân của những ngành ứng dụng công nghệ cao Tỷ trọng của đội ngũ công nhân trong nền công nghiệp tự động hóa, trí thức hóa ngày càng gia tăng Có thể thấy rõ, quan điểm Mác xít cho rằng “giai cấp công nhân là người đại diện cho phương thức sản xuất tiến bộ với mức độ xã hội hóa, quốc tế hóa ngày càng cao” vẫn giữ nguyên giá trị
Cơ cấu của giai cấp công nhân hiện đại rất đa dạng, có nhiều trình độ khác nhau và không ngừng biến đổi theo hướng không thuần nhất: Công nhân kỹ thuật ngày càng tăng công nhân
ngày càng được nâng cao về trình độ, đóng vai trò chính trong quá trình phát triển, công'nhân truyền thống giảm dần
Tăng tỉ lệ công nhân trong các ngành dịch vụ và các ngành sản xuất công nghiệp có sử dụng công nghệ cao-“ công nhân cổ trắng”, giảm tỉ lệ lao động ở các ngành sản xuất công nghiệp truyền thống - “ công nhân cổ xanh” Sự phân hóa về mức thu nhập giữa những người làm việc ở các ngành khác nhau cũng có xu hướng gia tăng nhanh chóng…
2 Biến đổi về trình độ
Trình độ học vấn và trình độ chuyên môn, nghề nghiệp, chính trị của giai cấp công nhân ngày càng được cải thiện Số công nhân có tri thức, nắm vững khoa học - công nghệ tiên tiến tăng lên
Ở các nước tư bản phát triển “công nhân áo xanh” chỉ chiếm 12 - 15% tổng số công nhân
Ở Italia công nhân kỹ thuật cao “công nhân áo trắng” chiếm 53% tổng số công nhân ở Nhật 90%