MỞ ĐẦU1. Lý do chọn đề tàiTrong xã hội hiện đại, sự phát triển cùa mỗi lĩnh vực trong đời sống xã hội đều phụ thuộc rất lớn vào hệ thống chính sách của Nhà nước. Chính sách là sách lược và kế hoạch cụ thể của Nhà nước nhằm đạt các mục đích nhất định và tác động mang tính định hướng cho sự phát triển cho các hoạt động trong thực tiễn. Trong đó nổi bật nhất đó chính là chính sách văn hóa có một tầm ảnh hưởng sâu rộng và rất quan trọng cho sự phát triển nền văn hóa Việt Nam hiện đại. Trong thời kỳ đổi mới, chính sự thay đổi trong chính sách văn hóa đã tạo nên những động lực mới cho sự phát triển cùa nhiều lĩnh vực văn hóa văn nghệ trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, mở cửa và hội nhập quốc tế. Đặc biệt, hiện nay Việt Nam đang chù trương xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tất cả hoạt động cùa đời sống xã hội cần được điều hành bằng pháp luật (chứ không chỉ bằng Nghị quyết của Đàng). Chúng ta đang gia nhập xu thế toàn cầu hóa, ký kết công ước quốc tế trong lĩnh vực văn hóa, đẩy mạnh hợp tác văn hóa với các nước trên thế giới, do đó việc xây dựng chính sách văn hóa và hiểu biết chính sách văn hóa của các nước là vấn đề mang tính cấp bách hiện nay. Muốn chính sách văn hóa thành công trong xã hội thì phải trải qua nhiều công đoạn, trong đó phải kể đến quá trình hoạch định và thực thi chính sách là giai đoạn rất quan trọng quyết định sự thành công của chính sách văn hóa và phát triển văn hóa. Chính vì sự quan trọng của giai đoạn này đối với sự thành công của chính sách văn hóa ở nước ta hiện nay, cho nên em xin chọn đề tài; “Thực trạng hoạch định, thực thi chính sách văn hóa ở nước ta hiện nay và giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý quá trình hoạch định, thực thi chính sách văn hóa” để làm bài tiểu luận kết thúc học phần môn chính sách văn hóa và phát triển văn hóa.
Trang 1MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 2
5 Ý nghĩa tiểu luận 3
6 Kết cấu đề tài 3
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA 4
1.1 Một số khái niệm 4
1.2 Các thành tố chính sách văn hóa 5
1.3 Vai trò của chính sách văn hóa đối với sự phát triển văn hóa 6
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠCH ĐỊNH VÀ THỰC THI CHÍNH SÁCH VĂN HÓA Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 8
2.1 Đảng hoạch định và thực thi chính sách văn hóa ở nước ta hiện nay 8
2.2 Ưu điểm và hạn chế trong hoạch định và thực thi chính sách văn hóa ở nước ta 18
CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ TRONG QUÁ TRÌNH HOẠCH ĐỊNH VÀ THỰC THI CHÍNH SÁCH VĂN HÓA 20
3.1 Mục tiêu và nhiệm vụ phát triển văn hóa giai đoạn 2021 – 2030 20
Trang 23.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý trong quá trình
hoạch định và thực thi chính sách văn hóa 24
3.3 Một số giải pháp khác 27
KẾT LUẬN 29
TÀI LIỆU THAM KHẢO 30
Trang 3tế
Đặc biệt, hiện nay Việt Nam đang chù trương xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa, tất cả hoạt động cùa đời sống xã hội cần được điềuhành bằng pháp luật (chứ không chỉ bằng Nghị quyết của Đàng) Chúng tađang gia nhập xu thế toàn cầu hóa, ký kết công ước quốc tế trong lĩnh vực vănhóa, đẩy mạnh hợp tác văn hóa với các nước trên thế giới, do đó việc xâydựng chính sách văn hóa và hiểu biết chính sách văn hóa của các nước là vấn
đề mang tính cấp bách hiện nay Muốn chính sách văn hóa thành công trong
xã hội thì phải trải qua nhiều công đoạn, trong đó phải kể đến quá trình hoạchđịnh và thực thi chính sách là giai đoạn rất quan trọng quyết định sự thànhcông của chính sách văn hóa và phát triển văn hóa
Chính vì sự quan trọng của giai đoạn này đối với sự thành công của
chính sách văn hóa ở nước ta hiện nay, cho nên em xin chọn đề tài; “Thực trạng hoạch định, thực thi chính sách văn hóa ở nước ta hiện nay và giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý quá trình hoạch định, thực thi
Trang 4chính sách văn hóa” để làm bài tiểu luận kết thúc học phần môn chính sách
văn hóa và phát triển văn hóa
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích:
Phân tích thực trạng hoạch định và thực thi chính sách văn hóa ởnước ta hiện nay và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý quátrình hoạch định và thực thi chính sách văn hóa
Nhiệm vụ:
- Làm rõ các vấn đề lý luận về chính sách văn hóa
- Phân tích thực trạng hoạch định và thực thi chính sách văn hóa ở nước
Trang 5Mác-nước về chính sách văn hóa.
Phương pháp nghiên cứu:
Tiểu luận sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phươngpháp thống kê, phương pháp nghiên cứu tài liệu, phương pháp logic, phươngpháp so sánh, phương pháp quan sát thực tiễn,…
5 Ý nghĩa tiểu luận
Phân tích được một số vấn đề lý luận chính sách văn hóa Phân tíchthực trạng hoạch định và thực thi chính sách văn hóa ở nước ta hiện nay Đềxuất giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý quá trình hoạch định vàthực thi chính sách văn hóa
Các kết quả nghiên cứu của tiểu luận sử dụng làm tài liệu tham khảo,học tập cho các công trình nghiên cứu sau có liên quan tới văn hóa
Trang 6CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CHÍNH SÁCH VĂN HÓA VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA
1.1 Một số khái niệm
Văn hóa:
Có nhiều định nghĩa khác nhau về văn hóa Theo UNESCO: ‘Văn hóa
là tổng thể sống động các hoạt động và sáng tạo trong quá khứ và trong hiệntại Qua các thế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên một hệ thống cácgiá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng củamỗi dân tộc”1 Định nghĩa này nhấn mạnh vào hoạt động sáng tạo của cáccộng đồng người gắn liền với tiến trình phát triển có tính lịch sử của mỗi cộngđồng trải qua một thời gian dài tạo nên những giá trị có tính nhân văn phổquát, đồng thời có tính đặc thù của mỗi cộng đồng, bản sắc riêng của từng dântộc
Ở một góc độ khác, ta có thể hiểu văn hóa như là một hệ thống các giátrị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo, tích lũy trong hoạt động thựctiễn qua quá trình tương tác giữa con người với tự nhiên, xã hội và bản thân.Văn hóa là của con người, do con người sáng tạo và vì lợi ích của con người.Văn hóa được con người giữ gìn, sử dụng để phục vụ đời sống con người vàtruyền từ thế hệ này sang thế hệ khác
Chính sách:
Theo từ điển tiếng Việt“Chính sách” được hiểu là “sách lược và
kế hoạch cụ thể nhằm đạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trịchung và tình hình thực tế mà đề ra chính sách…” Chính sách cần được hiểu
ở những góc nhìn nhất định: xem xét nó một cách độc lập hay trong mối quan
hệ với các phạm trù khác
Như vậy chính sách là hệ thống các thể chế, các định hướng, các
Trang 7đó Công cụ thực thi chính của các chính sách là luật pháp và các phươngpháp hành chính; ngân sách và hệ thống thuế Các dạng tồn tại cùa chínhsách gồm các định hướng mang tính nguyên tắc, các văn bản thể chế, cácchính sách đầu tư và thuế, các phương pháp hành chính khác.
Chính sách văn hóa:
UNESCO quan niệm: "Chính sách văn hóa là một tổng thể cácnguyên tắc hoạt động, các cách thức thực hành, các phương pháp quản lýhành chính và phương pháp ngân sách của Nhà nước dùng làm cơ sở cho cáchoạt động văn hóa"
Sách Quản lý hoạt động văn hóa (1998) đưa ra khái niệm:
“Chính sách văn hóa là một tổng thể những sự thực hành xã hội do Nhà nướcban hành, dựa trên cơ sở thấu triệt những nguyên tắc định hướng chung mà cơquan lãnh đạo Đảng đã vạch ra trong đường lối về văn hóa, và một tổng thểcác biện pháp can thiệp nhiều hay ít, hay không can thiệp của Nhà nước vàolĩnh vực hoạt động văn hóa” Tr 28
Chính sách văn hóa là một hệ thống các nguyên tắc, các thựchành của Nhà nước trong lĩnh vực văn hóa nhằm quản lý thực tiễn đời sốngvăn hóa theo những quan điểm và cách thức quản lý riêng, đáp ứng nhu cầuvăn hóa của nhân dân trên cơ sở vận dụng các điều kiện vật chất và tinh thầnsẵn có của xã hội
Chính sách văn hóa và phát triển văn hóa:
Chính sách văn hóa và phát triển văn hóa là một hệ thống các nguyêntắc, các thực hành của Nhà nước trong lĩnh vực văn hóa nhằm quản lý thựctiễn đời sống văn hóa theo những cách thức quản lý riêng Từ đó, đáp ứng nhucầu văn hóa của nhân dân và đáp ứng yêu cầu phát triển văn hóa, hướng đến
sự phát triển của xã hội, gìn giữ phát huy và sáng tạo các giá trị văn hóa củadân tộc, góp phần xây dựng phát triển đất nước
Trang 81.2 Các thành tố chính sách văn hóa
Cấu trúc của chính sách văn hóa gồm các thành tố sau:
Mục tiêu: thường được thể hiện ở chủ trương, đường lối hay
những nghị quyết tương tự ở cấp lãnh đạo Nhà nước cao nhất (Quốc hội, sau
đó là Chính phủ)
+ Chủ trương, đường lối của Đảng
+ Nghị quyết của Quốc hội
+ Nghị quyết của Chính phủ
Các phương thức thực hành để đạt được mục tiêu
- Hệ thống thể chế tương ứng (Các biện pháp tài chính cũng như phápluật để hệ thống thể chế trên có thể vận hành được)
- Các cơ cấu và tổ chức xã hội tương ứng, trong đó con người buộcphải tuân thủ các thể chế xã hội và thống nhất hành động để đạt được mụctiêu xãhội
1.3 Vai trò của chính sách văn hóa đối với sự phát triển văn hóa
- Định hướng phát triển cho toàn bộ đời sống văn hóa hay mỗi lĩnh vựccủa văn hóa
Trang 9- Góp phần đảm bảo sự ổn định, phát triển văn hóa và các lĩnh vực kháccủa đời sống xã hội.
- Góp phần gìn gữ, phát huy giá trị và bản sắc văn hóa dân tộc
- Điều hóa, điều tiết mâu thuẫn, vấn đề phát sinh trong quá trình pháttriển văn hóa bằng các công cụ chính sách
- Tập trung các nguồn lực cho phát triển văn hóa trong các chươngtrình, kế hoạch, dự án… của từng giai đoạn, lĩnh vực
- Hạn chế các xu hướng phát triển văn hóa không có lợi cho tiến trìnhphát triển; kiểm soát, kiểm duyệt các tác phẩm văn hóa độc hại
Trang 10CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠCH ĐỊNH VÀ THỰC THI CHÍNHSÁCH VĂN HÓA Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
2.1 Đảng hoạch định và thực thi chính sách văn hóa ở nước ta hiện nay
Trong thời kỳ đổi mới hiện nay, Đảng ta luôn luôn khẳng định nền vănhóa mà chúng ta xây dựng là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.Nghị quyết “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đàbản sắc dân tộc” mà Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII (1998) đưa ra đến nayvẫn là nghị quyết có ý nghĩa chiến lược, chỉ đạo quá trình xây dựng và pháttriển sự nghiệp văn hóa ở nước ta, cần được kế thừa, bổ sung và phát huy
trong thời kỳ mới Văn kiện Đại hội X (2006) đã nhấn mạnh: “Tiếp tục phát triển sâu rộng và nâng cao chất lượng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ hơn với phát triển kinh tế - xã hội, làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội”.
Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ
sung, phát triển 2011) được Đại hội XI của Đảng thông qua đã xác định: “Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển toàn diện, thống nhất trong đa dạng, thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ, tiến bộ; làm cho văn hóa gắn kết chặt chẽ và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng của phát triển”.
Đảng ta đã xác định: “Phương hướng chung của sự nghiệp văn hoá
nước ta là phát huy chủ nghĩa yêu nước và truyền thống đại đoàn kết dân tộc,
ý thức độc lập tự chủ, tự cường, xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa,
xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đạm đà bản sắc dântộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, làm cho văn hoá thấm sâu vào toàn
Trang 11bộ đời sống và hoạt động xã hội, vào từng người, từng gia đình, từng tập thể
và cộng đồng, từng địa bàn dân cư, tạo ra trên đất nước ta đời sống tinh thầncao đẹp, trình độ dân trí cao, khoa học phát triển, phục vụ đắc lực sự nghiệpcông nghiệp hoá, hiện đại hoá vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh xã hội côngbằng, văn minh, tiến bước vững chắc lên chủ nghĩa xã hội”
- Về phương hướng xây dựng và phát triển văn hóa hiện nay, chúng tacần nhấn mạnh hai điểm sau:
Thứ nhất, trong thời kỳ đổi mới hiện nay, chúng ta phải phát huy chủ
nghĩa yêu nước và truyền thống đại đoàn kết dân tộc, ý thức độc lập tự chủ tựcường để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Mặc dù đây là thời
kỳ hoà bình và xây dựng đất nước nhưng không phải là thời kỳ nghỉ ngơi, hưởng lạc mà là thời kỳ mở ra một cuộc chiến đấu mới chống lại nghèo nàn, lạc hậu, đưa đất nước phát triển giàu mạnh.
Thứ hai, về hành động, chúng ta phải chủ động, tích cực, sáng tạo hơn
nữa trong việc nâng cao chất lượng xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc, tạo điều kiện và cơ hội nhiều hơn nữa để nâng caodân trí, phát triển nguồn nhân lực và khoa học công nghệ, xây dựng môitrường văn hoá lành mạnh, thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá
Ở đây, cần phát huy tính tích cực chính trị của công dân, chú trọng tới cácphong trào quần chúng trong tổ chức và xây dựng sự nghiệp phát triển vănhoá, làm cho văn hóa gắn kết chặt và đồng bộ hơn với phát triển kinh tế, xâydựng Đảng, củng cố hệ thống chính trị và thấm sâu vào toàn bộ đời sống xãhội
Năm quan điểm chỉ đạo cơ bản trong quá trình xây dựng và phát triển
sự nghiệp phát triển văn hoá nước ta là:
- Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là độnglực thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội
Trang 12- Nền văn hoá mà chúng ta đang xây dựng là nền văn hoá tiên tiến, đậm
Năm quan điểm này đều mang tầm chiến lược lâu dài cần quán triệtnhất quán và xuyên suốt quá trình xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hoá ởnước ta trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa và hội nhập kinh tế quốc tế
Về quan điểm thứ nhất, cần nhấn mạnh một số nội dung sau:
Càng bước vào quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, mở cửa và hội nhập kinh
tế quốc tế, chúng ta cần phải tập trung nâng cao nguồn lực bên trong của dântộc Trong truyền thống lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, nguồn lựcnày thể hiện tập trung ở tiềm lực vật chất và tiềm lực tinh thần của dân tộc,trong đó ở nhiều thời điểm lịch sử đặc biệt, tiềm lực tinh thần đã chuyển hoáthành tiềm lực vật chất, đóng vai trò quyết định thắng lợi của dân tộc Mốiquan hệ giữa tiềm lực vật chất và tiềm lực tinh thần là mối quan hệ biệnchứng, thống nhất, không thể tách rời nhau, gắn bó với nhau Chúng ta cần
khẳng định và đưa quan điểm: “Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa
là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội” Chăm lo
bảo vệ xây dựng và phát triển sự nghiệp văn hoá là chăm lo bảo vệ, xây dựng
và phát triển nền tảng tinh thần của dân tộc, thống nhất ý chí và bản lĩnh củadân tộc, quyết tâm của dân tộc trong sự nghiệp đổi mới hiện nay
Trang 13Quan điểm coi văn hoá là nguồn lực để phát triển kinh tế- xã hội làquan điểm khoa học, hiện đại và mang tính thực tiễn cao, nhất là trong thời kỳđẩy mạnh công nghiệp hóa gắn với kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế hiệnnay Chúng ta phải đặc biệt chú trọng nâng cao tầm nhìn, tầm văn hoá trongcác chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ở tất cả các lĩnh vực khácnhau Hiểu biết sâu sắc thời đại và dân tộc là điểm xuất phát quan trọng đểchúng ta đề ra được chủ trương và hành động đúng
Về quan điểm thứ hai,nền văn hóa mà chúng ta xây dựng là nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, chúng ta cần lưu ý một số điểm sau:
Hiện nay xu thế toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế đã và đang tác độngmạnh mẽ đối với đời sống văn hoá của đất nước ta Toàn cầu hoá là một xuthế khách quan, vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực tác động đến nềnvăn hoá dân tộc Chúng ta kiên quyết chống sự áp đặt các giá trị văn hoá, đạođức, lối sống theo lối “Âu hóa, Mỹ hoá” Mặt khác, chúng ta cần chủ độnghọc tập, tiếp thu những giá trị tích cực, những tinh hoa của văn hoá nhân loại
để làm giàu cho nền văn hóa nước mình phong phú và đa dạng hơn
Đảng ta đã khẳng định nền văn hoá mà chúng ta xây dựng là nền vănhoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc là nền văn hoá yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lõi là độc lập dântộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trên cơ sở chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng
Hồ Chí Minh Đây là nền văn hoá mang tính dân chủ và nhân văn sâu sắc,tham gia tích cực vào sự nghiệp đổi mới vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xãhội công bằng, dân chủ, văn minh
Đảng ta đã chỉ rõ: “Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững,những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qualịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước Đó là lòng yêu nướcnồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn
Trang 14kết cá nhân - gia đình làng xã - Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọngnghĩa tình, đạo lý, đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động; sự tinh tế trongứng xử, tính giản dị trong lối sống Bản sắc văn hóa dân tộc còn đậm nét cảtrong các hình thức biểu hiện mang tính dân tộc độc đáo”.
Quan điểm thứ ba: Nền văn hóa Việt Nam là nền văn hóa thống nhất mà đa dạng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
Quan điểm chỉ đạo này xác định tính thống nhất và đa dạng của nềnvăn hóa Hiện nay, hơn 50 dân tộc sống trên đất nước ta đều có những giá trịvăn hóa mang các sắc thái khác nhau Các giá trị và các sắc thái văn hóa đó
bổ sung cho nhau, làm phong phú cho nền văn hóa Việt Nam Mặt khác, cácthành tựu văn hóa của các dân tộc anh em góp phần củng cố sự thống nhấtdân tộc - cơ sở để giữ vững sự bình đẳng và phát huy tính đa dạng văn hóacủa các dân tộc anh em Sự thống nhất của nền văn hóa phải được thể hiện ở
sự thống nhất về hệ tư tưởng chính trị, thống nhất về thể chế và thiết chế vănhóa Đồng thời, phải phát huy tính đa dạng, cùng hợp tác và hỗ trợ nhau pháttriển, chống các âm mưu lợi dụng sự khác biệt văn hóa để gây chia rẽ khối đạiđoàn kết dân tộc
Quan điểm thứ tư: Xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngũ tri thức giữ vai trò quan trọng.
Quan điểm này khẳng định động lực và nguồn lực để xây dựng và pháttriển văn hóa Mọi người Việt Nam phấn đấu vì dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng, văn minh đều tham gia xây dựng và phát triển văn hóa nước nhà.Công nhân, nông dân, trí thức là nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân,cũng là nền tảng của sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa dưới sự lãnhđạo của Đảng, quản lý của nhà nước Đội ngũ trí thức gắn bó với nhân dângiữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa Độingũ trí thức là trụ cột để xây dựng và phát triển văn hóa, là lực lượng then
Trang 15chốt trong cách mạng khoa học kỹ thuật và văn hóa Xây dựng và phát huyvai trò của đội ngũ trí thức để phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc là yêu cầu cấp thiết hiện nay Hội nghị Ban Chấp hành Trung ươnglần thứ bảy khóa X đã ban hành Nghị quyết số 27 (6/8/2009) về Xây dựng độingũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
đã xác định rõ những mục tiêu, quan điểm chỉ đạo, nhiệm vụ và giải pháp xâydựng đội ngũ trí thức hiện nay Trong đó đã nhấn mạnh: “Trí thức Việt Nam
là lực lượng sáng tạo đặc biệt quan trọng trong tiến trình đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, xây dựng kinh tế trithức phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc xây dựng đội ngũtrí thức vững mạnh là trực tiếp nâng tầm trí tuệ của dân tộc, sức mạnh của đấtnước, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng và chất lượng hoạt động của hệthống chính trị Đầu tư xây dựng đội ngũ trí thức là đầu tư cho phát triển bềnvững” (Văn kiện Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 7 khóa X,tr.91)
Quan điểm thứ năm: Văn hóa là một mặt trận; xây dựng và phát triển văn hóa là một sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì, thận trọng.
Trong quan điểm này, Đảng ta tiếp tục khẳng định tư tưởng nổi bật của
Hồ Chí Minh: văn hóa là một mặt trận, đồng thời, nhấn mạnh tới đặc thù củaquá trình xây dựng và phát triển văn hóa so với các lĩnh vực khác Mặt trậnvăn hóa là nơi sự đoàn kết, thống nhất các lực lượng làm văn hóa và đoàn kếttoàn dân hướng vào thực hiện những mục tiêu và nhiệm vụ nhất định Đồngthời mặt trận cũng là nơi chiến đấu chống cái ác, cái xấu, cái giả để khẳngđịnh và xây dựng cái đúng, cái tốt, cái đẹp, bảo vệ đời sống tinh thần lànhmạnh của nhân dân Đảng ta yêu cầu phải bảo tồn và phát huy những di sảnvăn hóa tốt đẹp của dân tộc, sáng tạo nên những giá trị văn hóa mới, làm chonhững giá trị đó thấm sâu vào cuộc sống của toàn xã hội và mỗi người, trở
Trang 16thành tâm lý, tập quán tiến bộ, văn minh Đây là một quá trình cách mạng đầykhó khăn, phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian, tránh chủ quan, nóng vội Đồngthời cần phải kiên trì đấu tranh bài trừ các hủ tục, các thói hư tật xấu, nângcao tính chiến đấu, chống mọi mưu toan lợi dụng văn hóa để thực hiện “diễnbiến hòa bình”.
Năm quan điểm chỉ đạo xây dựng và phát triển văn hóa này đã thể hiện
sự phát triển tư duy lý luận của Đảng về văn hóa ở bình diện khái quát cao,bao quát được toàn bộ những vấn đề cốt lõi của việc xây dựng và phát triểnvăn hóa trong thời kỳ mới Sự sáng tạo của Đảng không chỉ dừng lại ở việcnhận thức sâu sắc và toàn diện hơn vai trò của văn hóa trong sự nghiệp đổimới mà còn thể hiện ở việc xác định rõ phương hướng, đặc trưng, tính chất,động lực và đặc thù của hoạt động xây dựng và phát triển văn hóa Đây cũng
là sự đúc kết lý luận, tổng kết thực tiễn, vận dụng sáng tạo quan điểm của chủnghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào xác định quan điểm chỉ đạo xâydựng và phát triển văn hóa trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhậpkinh tế quốc tế
Để thực hiện phương hướng về quan điểm chỉ đạo xây dựng và pháttriển văn hóa, Đảng ta đã đề ra 10 nhiệm vụ và 4 giải pháp lớn Những nhiệm
vụ đó là:
1 Xây dựng con người Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới 2.Xây dựng môi trường văn hóa 3 Phát triển sự nghiệp văn học, nghệ thuật 4.Bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa 5 Phát triển sự nghiệp giáo dục- đàotạo và khoa học công nghệ 6 Phát triển đi đôi với quản lý tốt hệ thống thôngtin đại chúng 7 Bảo tồn, phát huy và phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số
8 Chính sách văn hóa đối với tôn giáo 9 Mở rộng hợp tác quốc tế về vănhóa 10 Củng cố, xây dựng và hoàn thiện thiết chế văn hóa
Những giải pháp lớn xây dựng và phát triển văn hóa đó là: