Ứng dụng đạo đức phật giáo qua ngũ giới bài thu hoạch cuối học kỳ iii môn tư tưởng phật giáo nguyên thuỷ

GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM HỌC VIỆN PHẬT GIÁO VIỆT NAM TẠI TP HUẾ  KHOA SỬ HỌC PHẬT GIÁO ỨNG DỤNG ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO QUA NGŨ GIỚI BÀI THU HOẠCH CUỐI HỌC KỲ III Môn Tư tưởng Phật giáo Nguyên thuỷ HƯ[.]

HỌC VIỆN PHẬT GIÁO VIỆT NAM TẠI TP HUẾ

KHOA SỬ HỌC PHẬT GIÁO

ỨNG DỤNG ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO

 QUA NGŨ GIỚI

BÀI THU HOẠCH CUỐI HỌC KỲ III Môn: Tư tưởng Phật giáo Nguyên thuỷ

TT TS THÍCH VIÊN TRÍ THÍCH THIÊN QUANG

HUẾ - 2023

GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM HỌC VIỆN PHẬT GIÁO VIỆT NAM TẠI TP HUẾ

KHOA SỬ HỌC PHẬT GIÁO

ỨNG DỤNG ĐẠO ĐỨC PHẬT GIÁO

QUA NGŨ GIỚI

BÀI THU HOẠCH MÔN TU TƯỞNG PHẬT GIÁO

NGUYÊN THUỶ

TT TS THÍCH VIÊN TRÍ THÍCH THIÊN QUANG

HUẾ - 2023

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 3

1 Khái niệm về đạo đức 3

2 Ứng dụng đạo đức Phật giáo qua ngũ giới 5

KẾT LUẬN 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

MỞ ĐẦU

Hạnh phúc, một trong những khái niệm cơ bản nhất và quan trọng nhất trong đời sống con người, chỉ có thể được đạt được khi chúng ta phát triển toàn diện đạo đức của mình Hành vi đưa đến hạnh phúc là hành vi đạo đức, trong khi hành vi đưa đến đau khổ thì là phi đạo đức Một con người thiếu đạo đức sẽ không thể phục vụ tốt cho gia đình và xã hội, thậm chí có thể gây ra nhiều khổ đau cho chính bản thân và người khác

Vì vậy, để phát triển đạo đức của mình, chúng ta cần tìm hiểu và áp dụng nguyên tắc và giá trị của đạo Phật vào cuộc sống hàng ngày Người ta thường nói rằng năm giới cấm là nền tảng đạo đức của đạo Phật, đó là những nguyên tắc về cách sống và cư xử giữa con người với con người, giữa con người với động vật và thiên nhiên Năm giới cấm được dạy nhằm ngăn ngừa cách hành vi bất thiện và xây dựng một con người đạo đức gương mẫu, đồng thời kiến tạo một xã hội thanh bình và an lạc

Ứng dụng đạo đức Phật giáo qua ngũ giới là một phương pháp thiết thực

và hiệu quả để mỗi cá nhân và gia đình thực hành và phát triển đạo đức của mình Bằng cách áp dụng nguyên tắc này, chúng ta có thể trở thành những con người có đạo đức và tràn đầy tình yêu thương, giúp đỡ và hỗ trợ những người xung quanh

Trong bài viết "Ứng dụng Đạo đức Phật giáo qua Ngũ giới", tác giả đã nghiên cứu về ý nghĩa và cách áp dụng nguyên tắc đạo đức của đạo Phật vào cuộc sống hàng ngày của mỗi người Tác giả nhấn mạnh rằng, giới

chính là đạo đức và kỷ cương của con người và xã hội Chỉ khi con người  biết giữ gìn giới luật, biết tôn trọng pháp luật của nhà nước và có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội, thì mới có thể trở thành những con người đạo đức

NỘI DUNG

1 Khái niệm về đạo đức

 Khái niệm đạo đức và chuẩn mực đạo đức là một chủ đề rất phức tạp và đa dạng, có thể thay đổi tùy thuộc vào từng hệ tư tưởng, thời đại và xã hội khác nhau Tuy nhiên, bất kể thế nào đi nữa, đạo đức vẫn là một giá trị rất quan trọng đối với cuộc sống của con người Theo như định nghĩa trong Phật Quang Đại Từ Điển của Hòa Thượng Quảng Độ, đạo đức được xác định như một nguyên tắc thiện ác, liên quan đến hành vi của con người, là nền tảng của phép tắc và tập tục xã hội, và mẫu mực tất yếu của cá nhân trong phép tắc sinh hoạt

xã hội loài người

Tuy nhiên, đạo đức không chỉ là việc điều chỉnh hành vi của con người để đạt được phẩm chất tốt đẹp, mà còn là cách cư xử dựa trên tiêu chuẩn thiện ác để đánh giá hành vi Vì vậy, để xây dựng đạo đức cho xã hội, chúng ta cần có một mẫu người đạo đức, đặc biệt là trong mối quan hệ của con người với nhau trong xã hội

Theo quan điểm Phật giáo, đạo đức là một nếp sống đem lại hạnh phúc và an lạc cho mọi loại chúng sinh, đặc biệt là con người Nếp sống này phải được thực hiện thông qua việc hành trì, không chỉ là lễ bái hay cầu xin Chỉ khi thực hiện được nếp sống này, người ta mới có thể trải nghiệm hạnh phúc và an lạc thực sự trong cuộc sống Đạo đức Phật giáo là một con đường sống đời sống đạo đức, sống đời sống có giới hạn mà mỗi cá nhân tự thực hành qua thân, khẩu, ý với mục đích bỏ ác và hướng tới điều thiện

Vì vậy, đạo đức là một giá trị không thể thiếu trong cuộc sống của con người, giúp định hướng cuộc sống, giải quyết các vấn đề xung quanh, xây dựng mối quan hệ xã hội tốt đẹp và đem lại hạnh phúc cho chính bản thân và những người xung quanh mình Đạo đức cũng là tiền đề để đảm bảo sự phát triển bền vững của xã hội, vì khi mọi người đều có nhận thức đạo đức và tuân thủ chuẩn mực đạo đức, thì họ sẽ không chỉ tôn trọng nhau, mà còn tôn trọng tự nhiên và môi trường sống

Một trong những vấn đề đặt ra cho đạo đức trong thời đại hiện nay là sự đa dạng về giá trị và chuẩn mực Với sự phát triển của khoa học và công nghệ, cùng với sự toàn cầu hóa, các giá trị và chuẩn mực đạo đức của các nền văn hóa, các quốc gia và các tôn giáo đang dần trở nên đa dạng hơn và khó định lượng Điều này đòi hỏi chúng ta phải có những cuộc thảo luận và đối thoại chân thành với nhau, để xây dựng những giá trị đạo đức cơ bản và chung nhất, đồng thời tôn trọng và bảo vệ những giá trị đạo đức khác nhau

 Ngoài ra, trong cuộc sống hiện đại, đạo đức cũng đang gặp phải nhiều thử thách từ việc áp lực về kinh tế, công việc, tài chính, sự cạnh tranh và sự tham lam Trong khi đó, sự tồn tại của các vấn nạn xã hội như tham nhũng, bạo lực, tội phạm, buôn bán người, tệ nạn ma túy và các vấn đề liên quan đến tôn giáo

và chính trị cũng đang đe dọa đến đạo đức và chuẩn mực đạo đức của xã hội

Do đó, chúng ta cần phải giải quyết những vấn đề này bằng cách thúc đẩy các giá trị đạo đức, thông qua việc xây dựng các chương trình giáo dục, tuyên truyền và quảng cáo đạo đức, đồng thời áp dụng các biện pháp pháp lý cần thiết để đảm bảo tuân thủ đạo đức trong xã hội

2 Ứng dụng đạo đức Phật giáo qua ngũ giới

Đức Phật - một hình mẫu giáo dục vĩ đại, là người đã thể hiện cho chúng ta hình ảnh lý tưởng về đạo đức và hành vi phạm hạnh Đức Phật không chỉ truyền đạt phương pháp để giúp chúng ta đạt được sự giác ngộ, mà còn thực hành và chia sẻ kinh nghiệm về sự tu chứng để giảng dạy cho chúng ta Cả hệ thống giáo lý của đức Phật được xây dựng để giáo dục con người trở nên tốt đẹp hơn và đưa chúng ta đến vị trí tối thượng, nơi chúng ta có khả năng sống đời sống đạo đức và đạt được hạnh phúc

Theo quan điểm của Christphher Queen, một tác giả hiện đại về Phật giáo, đạo đức Phật giáo có thể được chia thành bốn dạng thức, bao gồm đạo đức giới luật, đạo đức đức hạnh, đạo đức vị tha và đạo đức dấn thân Theo TT Viên Trí, đạo đức cũng có ý nghĩa gần với từ "Sila" nghĩa là giới luật Do đó, nghiên cứu đạo đức qua ngũ giới là nghiên cứu một trong bốn dạng thức của đạo đức Phật giáo Ngũ giới bao gồm năm nguyên tắc đạo đức làm nền tảng

để làm người trong đời này và đời sau Ứng dụng nguyên tắc ngũ giới vào đời sống cá nhân và xã hội sẽ đem lại nhiều lợi ích cho cả bản thân người thực hành lẫn tha nhân

Lòng từ bi trong đạo Phật không giới hạn hoàn toàn việc vị tha, không vị kỷ,

mà lan toả đến tất cả mọi loài và cỏ cây Đạo Phật từ lâu đã chủ trương thái

độ bất hại (ahimsa) đối với động vật và thực vật Nếu áp dụng nguyên tắc giới không sát sanh, con người sẽ không gây oan trái đến đời sống của loài động vật Không sát sanh sẽ giúp con người không có lòng sân hận và si mê gây ra những sai lầm, tổn hại Từ đó, con người sẽ có tinh thần yêu thương động vật

và quý trọng môi trường sống, đồng thời tránh gây ra sự tàn phá môi trường

Đạo đức vị tha cũng là một khía cạnh quan trọng của đạo Phật Đây là khía cạnh giúp con người trở nên nhân từ và thấu hiểu đến những khổ đau của người khác Đạo đức vị tha khuyến khích con người không chỉ giúp đỡ những người trong gia đình, bạn bè, mà còn phải giúp đỡ tất cả mọi người trong xã hội Bằng cách này, đạo Phật đã khuyến khích một cộng đồng xã hội tương đồng với một gia đình lớn

Gia đình là tế bào cơ bản của xã hội, là nơi mà con người được sinh ra, nuôi dưỡng và trưởng thành Nếu con người thiếu sự chăm sóc yêu thương, sự nghiêm khắc và kỷ luật trong quá trình giáo dục từ gia đình, thì như cây xanh

 bị thiếu nước, con người cũng sẽ thiếu đi sự quan tâm về mặt vật chất và tinh thần, từ đó sinh ra những thói hư tật xấu và tệ nạn trong đời sống Vì vậy, gia đình là nơi cần thiết để xây dựng nền tảng đạo đức cho mỗi cá nhân, và từ đó góp phần tạo ra một xã hội văn minh và lịch sự

Gia đình không chỉ đóng vai trò là tế bào cơ bản của xã hội, mà còn có vai trò

to lớn trong việc bồi dưỡng nhân cách và hoàn thiện tâm hồn con người Gia đình là nơi thể hiện đạo đức đầu tiên, và các bậc cha mẹ cần đặc biệt chú ý và làm gương mẫu đầu tiên trong việc truyền đạt những giá trị đạo đức cho con cái Theo lời dạy của đức Phật trong Kinh Trường bộ, cha mẹ cần ngăn chặn con làm điều ác, khuyến khích con làm điều thiện, và dạy con nghề nghiệp Gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn con cái phân biệt thiện ác và giúp con cái có ý thức về trách nhiệm của mình Nếu con người được bồi dưỡng từ gia đình về những giá trị đạo đức, biết phân biệt thiện ác,

có tinh thần trách nhiệm và biết giá trị của công sức, thì các tệ nạn trong đời sống như trộm cướp, tà dâm, nghiện ngập v.v… sẽ giảm thiểu

 Ngoài ra, gia đình còn là nơi tạo ra tình yêu, sự ấm áp và sự đoàn kết trong mỗi thành viên Khi mỗi người trong gia đình được yêu thương và chăm sóc,

họ sẽ có tinh thần tự tin và yêu đời hơn Tình cảm gia đình cũng giúp mỗi thành viên tạo ra một mối liên kết vững chắc và tìm thấy niềm vui trong cuộc sống

Tuy nhiên, trong thời đại hiện nay, gia đình đang gặp phải nhiều thách thức khi sự phân cấp gia tăng, áp lực cuộc sống và sự thay đổi của xã hội Điều này đặt ra một thách thức lớn cho các bậc cha mẹ trong việc bồi dưỡng nhân cách cho con cái của mình Chính vì vậy, các bậc cha mẹ cần phải có trách nhiệm

và nỗ lực để giữ vững giá trị gia đình và giáo dục đạo đức cho con cái

 Ngoài ra, xã hội cũng cần đóng vai trò hỗ trợ gia đình trong việc giáo dục đạo đức cho trẻ em Trường học và cơ quan chức năng cần cùng hợp tác với gia đình để đảm bảo việc giáo dục đạo đức được thực hiện một cách hiệu quả và toàn diện nhất

Trong tổng thể, gia đình đóng vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng nền tảng đạo đức cho mỗi cá nhân và tạo ra một xã hội văn minh và lịch sự Việc giáo dục đạo đức từ gia đình cần được đặt lên hàng đầu và được hỗ trợ từ xã hội để đảm bảo sự phát triển toàn diện của con người và xã hội

Con người luôn tìm kiếm hạnh phúc, nhưng hạnh phúc không chỉ có một dạng

và tầng bậc khác nhau Đức Phật đã không bác bỏ hạnh phúc trong cuộc sống, nhưng Ngài chỉ rõ cách để có một cuộc sống ổn định, hạnh phúc qua việc đối đãi giữa con người với con người Vợ chồng cần phải chung thuỷ, có trách nhiệm và được bảo vệ bởi các giới hạn nhất định, trong đó giới không tà là điều cần thiết Ái dục là một trong năm nghiệp dục và luôn hiện hữu trong cuộc sống của con người Tuy nhiên, nếu vợ chồng không trung thành với

nhau, gia đình sẽ sụp đổ, gây ra nhiều vấn đề như bạo lực gia đình, stress, thất nghiệp và con cái cũng sẽ mất đi chỗ dựa tinh thần Tiêu chuẩn chánh hạnh là yếu tố quan trọng nhất để đạt được hạnh phúc gia đình Nếu không tuân thủ ngũ giới, người ta sẽ không thể tạo ra một môi trường hạnh phúc cho nhau,

mà thay vào đó sẽ tạo ra nhiều vấn đề và phiền muộn trong gia đình

Để duy trì hạnh phúc, mối quan hệ hôn nhân cần phải ổn định, vững bền và tuân thủ nguyên tắc đạo đức Điều này đòi hỏi hai bên phải có sự tương đồng nhận thức cũng như chu toàn các bổn phận và trách nhiệm của mỗi bên Để đạt được một cuộc sống hạnh phúc, chúng ta cần phải thực hành các tiêu chuẩn đạo đức để bảo vệ chính mình, bảo vệ người khác và bảo vệ cả hai Trong kinh Chánh Tri Kiến Tôn Gia Sariputta, đã nói rằng "Bất thiện là gì?

 Nó là sự ham muốn trong các nhu cầu thị phi, nói dối, sanh tử, tà kiến." Các  pháp bất thiện có rất nhiều, trong đó nói dối là một trong những pháp bất thiện đem đến sự khổ đau cho chính mình và người khác Khi nói dối, người khác sẽ mất lòng tin, sự quý trọng - một trong các yếu tố cơ bản để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp Điều này có thể dẫn đến mất mát tình cảm và niềm tin,

và gây ra sự bất hòa trong mối quan hệ Vì vậy, chúng ta cần phải tránh nói dối và luôn giữ cho mình trong sự chân thật và trung thực

Một yếu tố khác cần để đạt được hạnh phúc là sự nhân ái và thông cảm Nhân

ái có nghĩa là có tình yêu và sự quan tâm đến người khác Chúng ta cần phải chia sẻ tình yêu và sự quan tâm này với vợ chồng, bạn bè, gia đình và cả những người xung quanh Bằng cách thể hiện sự quan tâm và tình yêu, chúng

ta có thể tạo ra một môi trường hạnh phúc và an toàn cho tất cả mọi người Thông cảm là khả năng hiểu và cảm thông với cảm xúc của người khác Đây

là một yếu tố rất quan trọng để tạo ra mối quan hệ tốt đẹp và đạt được hạnh

 phúc Khi chúng ta thể hiện sự thông cảm và hiểu biết đối với người khác, chúng ta đang thể hiện sự tôn trọng và sự quan tâm đến họ Điều này sẽ giúp tăng cường mối quan hệ giữa chúng ta và người khác, cũng như giúp chúng ta đạt được hạnh phúc trong cuộc sống

Cuối cùng, để đạt được hạnh phúc, chúng ta cần phải có một tâm trí bình an

và hạnh phúc Tâm trí bình an có nghĩa là chúng ta cần phải giữ cho tâm trí mình luôn trong trạng thái yên tĩnh và đầy năng lượng tích cực Chúng ta cần  phải tránh những suy nghĩ tiêu cực và tìm cách để giải tỏa stress và căng thẳng Bằng cách thực hành các phương pháp giảm stress như yoga, thiền định hoặc tập thể dục, chúng ta có thể giữ cho tâm trí mình luôn trong trạng thái bình an và hạnh phúc

Đạo đức và trí tuệ là hai yếu tố quan trọng đối với sự sống của con người Đạo đức đóng vai trò như một chất liệu sống cần thiết trong các mối quan hệ

cơ bản của con người, trong khi đó trí tuệ được giới hạn làm cho thanh tịnh và tinh khiết hơn

Để có được trí tuệ trong đời, ta cần phải tu tập giới, định và tuệ Điều này có nghĩa là ta phải xây dựng nếp sống đạo đức cho chính mình trước tiên Nếu  bạn là người xuất gia, bạn nên học giới; nếu bạn là người tại gia, bạn nên lấy ngũ giới làm nền tảng

Một trong những quy tắc quan trọng của giới là không uống rượu Điều này sẽ đem lại nhiều lợi ích cho người giữ giới, bao gồm không trở nên vô minh và gây ra khổ đau cho bản thân và những người xung quanh, sáng suốt trí tuệ, không làm điều tội lỗi, không phải hối hận, và được cha mẹ, cấp trên tin tưởng giao kế nghiệp và những công việc quan trọng khác

Khi giao tế với đối tác, bạn bè, hàng xóm và thân quyến trong cuộc sống hàng ngày, bạn cần biết chừng mực khi uống rượu Bạn cần vừa đủ để làm được công việc và đồng thời không say xưa, giữ được hạnh phúc gia đình và làm gương mẫu cho con cái

 Nếu bạn giữ hoàn toàn không uống rượu, bạn sẽ dần dần trở thành một người đạo đức, không chỉ tránh được các hành vi xấu như sát sanh, trộm cắp, tà dâm, nói dối, và những hành vi tương tự khác, mà còn biết tu các thiện pháp

để sanh ra trí tuệ

 Người không uống rượu được coi là có trí tuệ, và người có trí tuệ sẽ có năng lực và khả năng phục vụ gia đình và xã hội, đem lại niềm vui trong cuộc sống

và lợi ích cho tha nhân Tóm lại, đạo đức Phật giáo là một nếp sống thanh tịnh, trong sạch và lành mạnh Chỉ có khi ta có một đời sống thanh tịnh, ta mới có thể đảm bảo được một đời sống hạnh phúc

Đạo đức Phật giáo không chỉ là một nếp sống thanh tịnh, mà còn là một triết

lý về cuộc sống và sự tồn tại Điều quan trọng nhất của đạo đức Phật giáo là niềm tin vào luật nhân quả, tức là mọi hành động của chúng ta đều có hậu quả tương ứng

Vì vậy, để có một cuộc sống đạo đức, chúng ta cần phải thực hành theo các nguyên tắc cơ bản của Phật giáo, bao gồm giữ giới, định, tuệ, giữ tâm trong sạch và tánh khôn ngoan

Trong đó, giữ giới được xem như là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của đạo đức Phật giáo Nó đảm bảo rằng chúng ta sẽ không làm điều ác, gây ra hậu quả không mong muốn và cũng không làm hại cho bản thân và người khác