1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GD&ĐT NHƯ THANH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM TÊN ĐỀ TÀI MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 6 TUỔI THAM GIA TÍCH CỰC VÀO HOẠT ĐỘNG TRÒ CHƠI ĐÓNG KỊCH MÔN LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨ[.]
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GD&ĐT NHƯ THANH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI THAM GIA TÍCH CỰC VÀO HOẠT ĐỘNG TRÒ CHƠI ĐÓNG KỊCH MÔN LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC LỚP 5-6 TUỔI A4 Ở TRƯỜNG
MẦM NON YÊN LẠC
Người thực hiện: Viên Thị Bình Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Yên Lạc SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HÓA, NĂM 2022
Trang 2MỤC LỤC
Trang 31 Mở đầu 1.1 Lý do chọn đề tài
Văn học là một người bạn không thể thiếu đối với trẻ thơ nhất là lứa tuổi
mẫu giáo, đem lại những hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh Văn học nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng, sáng tạo nghệ thuật Vì vậy việc đem tác phẩm văn học đến cho trẻ là một việc rất quan trọng và cần thiết Đối với trẻ mẫu giáo quá trình được tiếp xúc với quá trình văn học phải từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp để từ đó trẻ bộc lộ khả năng cảm thụ văn học của mình Khả năng cảm thụ đó là sự phát triển trực tiếp của trẻ về các lĩnh vực nhận thức-ngôn ngữ-tình cảm xã hội
Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ngoài việc cung cấp vốn từ cho trẻ thì văn học còn là một loại hình nghệ thuật mà trẻ thơ được tiếp xúc rất sớm ngay từ tuổi ấu thơ làm quen với các giai điệu nhẹ nhàng, tha thiết qua những lời hát ru, được nghe những câu chuyện cổ tích ly kỳ, hấp dẫn đầy tình thương yêu
và lòng nhân ái
Trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi chưa biết đọc nên trẻ chưa tự mình tiếp xúc trực tiếp với tác phẩm văn học dường như phụ thuộc vào cô giáo Cô giáo dẫn dắt trẻ LQTPVH không chỉ dừng lại ở việc học mà còn bao gồm cả việc dạy cho trẻ kể lại chuyện một cách diễn cảm, sáng tạo và đóng vai các nhân vật trong chuyện (đóng kịch)
Dạy trẻ đóng kịch dựa vào các câu chuyện đã được chuyển thể thành kịch bản là một hình thức cho trẻ LQTPVH mang tính chất trò chơi Tổ chức trò chơi đóng kịch cho trẻ sẽ góp phần rèn luyện và phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, khả năng ngôn ngữ mạch lạc cũng như sự tự tin của trẻ khi đứng trước tập thể Tính tích cực được thể hiện ở chỗ, trẻ tự nguyện nhập vai nhân vật mà mình ưa thích và say mê luyện tập đầu đến cuối Xuất phát từ việc yêu thích nhân vật, được tham gia "diễn" chung với các bạn, tập thể lớp và cô giáo, trẻ sẽ
cố gắng thể tốt trách nhiệm của một "diễn viên" khi đứng trên sân khấu Trong tình cảm ngây thơ của trẻ nhỏ, được đứng trên sân khấu luyện tập diễn kịch, dù
là khuôn viên trong lớp học, được các bạn và cô giáo chăm chú theo dõi, vỗ tay tán thưởng là một "niềm tự hào" đáng khích lệ Đây chính là điểm tâm lý mà giáo viên và các bậc cha mẹ nên chú ý trong cách ứng xử với trẻ
Trẻ mẫu giáo lớn có nhu cầu rất lớn về nhận thức và giao tiếp Trẻ luôn khao khát tìm hiểu khám phá về môi trường xung quanh mình Trong tiến trình
đó có sự tham gia tích cực của ngôn ngữ, một công cụ giao tiếp quan trọng nhất của con người Trong giao tiếp, trẻ sử dụng ngôn ngữ lời nói kết hợp với các động tác, cử chỉ, nét mắt (ngôn ngữ cơ thể) để trình bày ý nghĩa biểu cảm của mình với mọi người xung quanh Đây cũng là giai đoạn mà ngôn ngữ của trẻ mẫu giáo phát triển nhạy bén Trong thời kỳ này, trẻ lĩnh hội ngôn ngữ đặc biệt
dễ dàng thông qua hình vẽ cũng như trong các quá trình tâm lý: Tri giác, tư duy Cho nên, việc tạo cho trẻ được phát triển ngôn ngữ bằng cách nghe kể chuyện và diễn đạt lời nói, hành động của mình thông qua trò chơi đóng kịch là rất cần thiết Thực tế hiện nay cho thấy việc tổ chức trò chơi đóng kịch cho trẻ trong các trường mầm non còn rất hạn chế Chưa có biện pháp tạo hứng thú cho
Trang 4trẻ trong khi chơi nên chưa phát huy được khả năng sáng tạo trong khi chơi, trẻ chưa thể hiện được vai chơi theo đúng tính cách nhân vật Là một giáo viên, qua quá trình tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch dựa theo tác phẩm văn học của
lớp mẫu giáo 5-6 tuổi Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Một số
biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tham gia tích cực vào hoạt động trò chơi đóng kịch nhằm nâng cao chất lượng môn làm quen với tác phẩm văn học lớp 5-6 tuổi A4 ở trường Mầm Non Yên Lạc
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài để trao đổi kinh nghiệm với bạn bè đồng nghiệp để tìm
ra những giải pháp tối ưu nhất trong việc giúp trẻ tham gia tốt trò chơi đóng kịch đồng thời nhằm phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ, giúp trẻ phát huy được tính tích cực cá nhân - tự tin - độc lập - sáng tạo - hình thành tư duy - khả năng ghi nhớ có chủ đích, những tình cảm đạo đức tốt đẹp, tạo cho trẻ có khả năng hoạt động nghệ thuật, sáng tạo và nó là phương tiện giúp trẻ phát triển ngôn ngữ
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Tập trung nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi tham gia tích
cực vào hoạt động trò chơi đóng kịch nhằm nâng cao chất lượng môn làm quen với tác phẩm văn học tại lớp 5-6 tuổi A4 ở trường mầm non Yên Lạc"
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp thực hành thí nghiệm
- Phương pháp sử dụng trò chơi
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu có liên quan
- Phương pháp tiếp cận tích hợp
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lý luận:
Văn học là một kho tang tri thức phong phú đối với cuộc sống của chúng ta,
trong đó có rất nhiều những câu chuyện, bài thơ Bằng hình tượng và ngôn ngữ văn học, tác phẩm văn học làm nảy sinh trong tâm hồn trẻ thơ tình cảm sâu sắc, những rung động mãnh liệt đối với con người và cuộc sống xung quanh Trẻ mẫu giáo rất thích những tác phẩm văn học, trẻ thích được nghe những câu chuyện, những bài ca có vần điệu Xuất phát từ những đặc điểm của trò chơi là
mô tả, tái hiện lại những hình ảnh của nhân vật, những sự kiện trong tác phẩm cho nên đây cũng chính là những diễn biến của trò chơi sáng tạo Trò chơi đóng kich còn mang đến cho trẻ một khoảng không rộng lớn để thể hiện óc sáng tạo của mình, được giao lưu với xã hội rộng lớn Từ đó trẻ tích lũy được vốn kiến
thức phong phú đa dạng
Khác với người lớn trẻ em thật sự học trong khi chơi, trẻ lĩnh hội các tri thức tiền khoa học trong trường mầm non theo phương châm “chơi mà học, học
mà chơi” Và trò chơi đóng kịch đóng vai trò hết sức quan trọng giúp trẻ diễn đạt hết những suy nghĩ của trẻ, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng sáng tạo nghệ thuật Trò chơi đóng kịch là môi trường là điều kiện tốt cho trẻ hoạt động, khám
Trang 5phá, trải nghiệm thể hiện bản thân và là một trong những hoạt động cần thiết trong việc hình thành nhân cách cho trẻ để từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện
2.2 Thực trạng
Trường mầm non Yên Lạc nằm trên địa bàn một xã Yên Lạc cách trung
tâm huyện 12km Đời sống của đông đảo người dân còn rất nhiều khó khăn, người dân chủ yếu là làm nông nghiệp nên nhận thức về vấn đề đưa trẻ đến trường còn hạn chế Hơn thế nữa giao thông đi lại của một số thôn trong xã còn khó khăn nên việc huy động trẻ ra lớp theo đúng độ tuổi còn chưa cao, ảnh hưởng đến số lượng huy động của nhà trường Năm học 2021-2022 tôi được Ban Giám Hiệu phân công phụ trách lớp 5-6 A4 tuổi thực hiện nhiệm vụ chăm sóc giáo dục cho 35 trẻ
- Nữ : 18 cháu
- Nam : 17 cháu
- 100% trẻ ăn bán trú tại trường
Để thực hiện mục tiêu đó đầu năm tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng của lớp tôi nhận thấy có những thuận lợi khó khăn sau
2.2.1 Thuận lợi
Trường mầm non Yên Lạc có khuôn viên rộng rãi, thoáng mát, có đầy đủ phòng học
Đội ngũ giáo viên trẻ năng động, sáng tạo có nhiều giáo viên có năng khiếu
về
tạo hình, vẽ đẹp
Phòng lớp học rộng rãi thoáng mát, có đủ không gian cho trẻ hoạt động
Được Phòng giáo dục, lãnh đạo địa phương, phụ huynh quan tâm tạo mọi
điều kiện, tranh thủ mọi nguồn đầu tư để xây dựng cải tạo, mua sắm bổ sung
CSVC, trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho nhà trường
Thuận lợi của lớp:
Cô có năng khiếu tổ chức chuyển thể kịch bản cho trẻ đóng kịch theo tác phẩm văn học
Trẻ trong lớp học ham thích được đóng kịch theo tác phẩm văn học
2.2.2 Khó khăn
Trang thiết bị chưa đồng bộ, vẫn còn một số trang thiết bị lỗi thời
Nhận thức của trẻ không đồng đều, nhận thức của một số phụ huynh còn thấp, một số giáo viên chưa linh hoạt sáng tạo
Khó khăn của lớp:
Đồ dùng đồ chơi trong lớp còn thiếu so với quy định, đồ dùng đồ chơi còn hạn chế
Trang phục cho trẻ đóng kịch theo tác phẩm văn học còn ít tính thẩm mĩ chưa cao
Chưa có đầy đủ các phương tiện âm thanh để hỗ trợ hoạt động đóng kịch theo tác phẩm văn học
Đa số trẻ trong lớp mới đi học từ một đến hai năm nên chưa thực sự tự tin thể hiện vai diễn của mình
Các cháu còn nói tiếng địa phương nhiều
Trang 6Trẻ trong lớp đông nên không thể tổ chức cho tất cả trẻ trong lớp hoạt động đóng kịch theo tác phẩm văn học trong một giờ hoạt động
Để tìm cho mình những giải pháp hợp lý, có hiệu quả việc đầu tiên là tôi kiểm tra, khảo sát thực tế của lớp tôi chủ nhiệm và khảo sát đánh giá các kỹ năng của trẻ trong diễn kịch
Bảng khảo sát đánh giá trẻ đầu năm học 2021-2022
TT Nội dung khảo sát Tổng
Số trẻ
Đạt Tỉ lệ % CĐ Tỉ lệ %
1 Trẻ thuộc truyện
2 Trẻ tự nguyện đóng vai
3 Trẻ biết thể hiện vai nhân
4 Trẻ biết thể hiện ngôn ngữ
5 Trẻ biết diễn xuất đối thoại
2.3 Những giải pháp thực hiện
2.31 Lựa chọn tác phẩm văn học để xây dựng kịch bản, chuyển thể kịch bản
và giúp trẻ hiểu ghi nhớ nội dung kịch bản
Lựa chọn tác phẩm văn học để xây dựng kịch bản
Trẻ tuổi mầm non chưa thể đọc được truyện và quá trình cho trẻ LQTPVH cần phải đa dạng, sinh động nên một trong những yêu cầu khi lựa chọn tác phẩm văn học cho trẻ là nên có những tác phẩm phù hợp với độ tuổi có thể chuyển thể
từ ngôn ngữ viết sang ngôn ngữ kể lại chuyển từ chuyện kể sang kịch bản
Đối với tác phẩm chuyển từ chuyện kể sang kịch bản đòi hỏi chuyện phải
có nội dung hấp dẫn, có sức lôi cuốn và tạo được nhiều cảm xúc ở trẻ, có tính kịch, có mâu thuẫn, xung đột giữa các nhân vật và không nên có nhiều nhân vật, hình thức đối thoại là chủ yếu Các nhân vật đó luôn tham gia tích cực vào tất cả các tình tiết của truyện Đối với tác phẩm thơ thì phải có cốt chuyện
Truyện độc thoại là thể loại được sủ dụng nhiều trong chương trình giáo dục mầm non nói chung và trong trò chơi đóng kịch nói riêng Có thể kể đến hàng loạt các tác phẩm quen thuộc như : Bác gấu đen và hai chú Thỏ, chú Vịt xám, đôi bạn tốt, hoa mào gà, ba cô tiên, quả bầu tiên, Dê con nhanh trí, mùa xuân trẻ cánh đồng, hoa râm bụt (Nguyễn Thái Vận), ai đáng khen nhiều hơn? (Phong Thu) Truyện độc thoại mang đến cho trẻ niềm vui khi được hóa thân vào các nhân vật ưa thích trong các vai kịch Thông qua đó trẻ được làm giàu kiến thức về thế giới động vật, thế giới thực vật xung quanh mình; trẻ cảm nhận được mối quan hệ của con người trong gia đình và xã hội; đặc biệt giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ
Cho trẻ tiếp nhận truyện độc thoại theo cách tổ chức trò chơi đóng kịch là cách thức cho trẻ cảm thụ câu chuyện một cách hào hứng và sâu sắc bởi tính
Trang 7trực quan sinh động của nó Hơn nữa, qua việc nhập vai vào "nhân vật" trẻ được trải nghiện những tình cảm tốt đẹp, những kiểu xử lý khôn ngoan để mà học làm người
Tính cách của nhân vật tự bộc lộ qua hành động và ngôn ngữ (đối thoại, độc thoại) Khi chuyển thể phải tập trung vào ngôn ngữ đối thoại để gây được ấn tượng cho người đọc, người nghe
Ví dụ: Truyện kể : "chú Dê đen" dũng cảm có tính kịch cao Truyện
gồm 3 nhân vật: Dê đen, Dê trắng, Chó Sói Qua ngôn ngữ độc thoại của Dê đen, Dê trắng, ngôn ngữ đối thoại của hai con dê với Chó Sói đã bộc lộ tính cách yếu đuối nhút nhát của Dê trắng, đối lập hoàn toàn với sự dũng cảm của Dê đen
Chuyển thể kịch bản
Là quá trình chuyển thể tác phẩm từ chuyện kể kịch bản đây là công việc hết sức quan trọng, đòi hỏi người giáo viện phải hiểu thật sâu sắc tác phẩm - tính cách của từng nhân vật trong tác phẩm Chủ động trong việc sáng tạo hay bổ sung thêm những tình tiết, sự kiện vào trong kịch bản để tạo nên sự hấp dẫn, lôi cuốn mà không làm thay đổi nội dung cốt truyện Tuy nhiên để xây dựng được một kịch bản đáp ứng được đầy đủ nội dung và thể hiện được tính nghệ thuật thì giáo viên phải tuân thủ đầy đủ những yêu cầu sau đây:
Xác định nhân vật: phải xác định rõ số lượng nhân vật trong một tác phẩm - quá trình phát triển tâm lý - tính cách rõ nét của từng nhân vật, hành động giọng nói của từng nhân vật phân vai cho hợp lý sao cho phù hợp và làm nổi bật được nội dung tác phẩm
Ví dụ: Câu chuyện: " Quả Bầu Tiên" có 3 nhân vật chính
Tính cách nhân vật: Cậu bé hiền lành, tốt bụng, yêu quý chăm sóc bảo vệ các loài vật
Lão địa chủ: Tham lam, độc ác
Trong các vở kịch tính cách của nhân vật được bộc lộ qua hành động và ngôn ngữ trong đó bao gồm cả ngôn ngữ độc thoại và ngôn ngữ đối thoại
Ngôn ngữ đối thoại trong kịch bản thường là những lời giới thiệu, lời dẫn truyện trong truyện kể, đòi hỏi giáo viên phải kéo léo đưa những lời giới thiệu, lời dẫn đó trở thành lời nói của nhân vật cùng với thái độ - cử chỉ - hành động để giúp cho người nghe, người xem có thể hiểu được diễn biến của vở kịch - kịch bản
Ví dụ: Trong câu chuyện " Cây tre trăm đốt" có đoạn anh nông dân
nói với khán giả
" Bà con ơi! Bà con làm chứng cho tôi nhé, lão nhà giàu đã hứa gả con gái cho tôi rồi đấy" Khi lời giao đãi đã được đưa vào kịch bản thì cả diễn viên với khán giả đều cảm thấy rất hào hứng, thích thú và bị cuốn hút vào diễn biến của vở kịch
Ngôn ngữ đối thoại: Đối thoại là quá trình giao tiếp của hai hay nhiều nhân vật với nhau được phối hợp với cử chỉ hành động Với trẻ mẫu giáo chưa phát triển đạt đến mức hoàn thiện nên khi chuyển thể kịch bản nên giáo viên cần chú ý đến ngôn ngữ nhân vật
Lời thoại phải ngắn gọn, dễ hiểu để diễn đạt đủ câu, đủ ý Giàu hình ảnh, đảm bảo lời hay ý đẹp Tránh những câu nói dài dòng, những câu hỏi ép mớm,
Trang 8không phát huy được tính chủ động sáng tạo, kỹ năng phát trển ngôn ngữ mạch lạc của trẻ
Trong khi chuyển thể thành kịch bản cho phép chúng ta có thể thêm hoặc bớt tình tiết và nhân vật nhưng vẫn đảm bảo nội dung trọng tâm của kịch bản Một vở kịch có thể có từ 3-4 nhân vật chính, nếu quá ít nhân vật thì tẻ nhạt nhưng quá trình nhiều thì vở kịch trở nên lộn xộn, không trọng tâm làm phân tán
sự chú ý của trẻ
Ví dụ: Trong câu chuyện " Chú Dê đen" vì câu chuyện chỉ có ba nhân
vật nhưng chúng ta có thể thêm nhân vật Thỏ trắng xuất hiện ở đầu câu chuyện cùng Dê đen và Dê trắng đi kiếm ăn và ở cuối câu chuyện để cùng Dê đen và Dê trắng đánh lại chó sói
Ví dụ: Trong chuyện "Tấm Cám" có những chi tiết rất dài thể hiện sự
độc ác của hai mẹ con Cám:
- Trút bớt tôm tép
- Giết cá bống
- Trộn gạo vào thóc
Vì câu chuyện rất dài nên khi xây dưng kịch bản chúng ta có thể bỏ đi một số chi tiết Điều đó không ảnh hưởng đến diễn biến, nội dung của kịch bản
Bỏ một trong ba chi tiết thì mẹ con Cám vẫn độc ác và Tấm vẫn là Tấm chăm chỉ, ngoan hiền đến nhẫn nhục
Trong quá trình xây dựng kịch bản giáo viên cần chú ý đến tính kịch Nếu
vở kịch không có tính kịch thì không hấp dẫn đối với người xem, nhưng đối với truyện kể dành cho trẻ mầm non không phải chuyện nào cũng có tính kịch Vì vậy giáo viên cần phải sử dụng hình thức cài kịch giữ kịch để vở diễn thêm phần sinh
Giúp trẻ hiểu ghi nhớ nội dung cốt truyện
Đối với những tác phẩm mới, giáo viên kể chuyện diễn cảm cho trẻ nghe nhiều lần, kết hợp cho trẻ xem tranh ảnh minh họa, đàm thoại với trẻ vể nội dung chi tiết của truyện Đặc biệt cô cần chú ý khi thể hiện ngữ điệu giọng nói của từng nhân vật và nhắc đi nhắc lại, điều đó giúy trẻ tái tạo lại hình ảnh nhân vật trong khi đóng kịch
Đối với tác phẩm trẻ đã được làm quen cô nên tóm tắt lại nội dung truyện (hoặc đóng lại kịch bản hay chỉ kể về các sự kiện xảy ra với các nhân vật của truyện) cho trẻ nghe
2.3.2 Rèn luyện kỹ năng thể hiện ngôn ngữ và hành động của nhân vật
Trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo lớn đã có thể nắm được các cấu trúc với những từ mới, từ khó trong tác phẩm một cách rõ ràng tuy vậy chúng ta không thể đòi hỏi cao ở khả năng diễn xuất ở trẻ mà chỉ dừng lại ở mức độ giúp trẻ thể hiện hợp lý giữa ngôn ngữ và cử chỉ điệu bộ - biết phối hợp lời nói, cử chỉ cá nhân với lời
nói cử chỉ của các nhân vật khác một cách chủ động, đúng lúc, đúng chỗ
Muốn giúp trẻ nắm được vai diễn của mình cô giáo cần tạo điều kiện cho cháu hiểu về tác phẩm, hiểu về vai mình đóng đồng thời cho trẻ luyện tập vai diễn của mình, khi diễn trước tập thể Đối với những đoạn nhân vật thể hiện
Trang 9ngôn ngữ độc thoại hay đối thoại thì tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể của nhân vật mà giáo viên giúp thể thể hiện sao cho phù hợp với diễn biến vở kịch và tính cách của nhân vật, ngôn ngữ của nhân vật phải ngắn gọn - đủ ý - dễ hiểu, truyền tải đầy đủ nội dung cần thể hiện - câu đối thoại phải có đầy đủ chủ ngữ - vị ngữ -
rõ ràng mạch lạc, cần loại bỏ những từ: mày - tao - mi thay vào đó những câu phù hợp mà không làm thay đổi ngữ điệu giọng và tính cách nhân vật
Ví dụ: Trong câu chuyện "Chú dê đen" có đoạn đối thoại giữa Dê trắng,
Chó sói, Dê đen - Chó sói
Dê kia mày đi đâu? Chuyển thành dê kia đi đâu
Dê: Tôi đi tìm lá non để ăn và nước suối mát để uống
Trên đầu có gì? => Trên đầu có gì?
Dê : Trên đầu tôi có sừng bằng kim cương
Dê : Thể hiện điệu bộ cứng rắn
+ Cần chú ý sửa sai cho những trẻ nói nhanh - nói lắp - nói ngọng Trong quá trình các nhân vật đối thoại với nhau mà mắc những lỗi nào sẽ làm cho người xem không hiểu được nội dung đoạn hội thoại làm cho vở kịch nên kém hấp dẫn
+ Trong khi hướng dẫn trẻ đóng kịch giáo viên cần chú ý luyện cho trẻ cách thể hiện ngữ điệu, giọng của nhân vật Xác định rõ đặc điểm - tính cách của
từng nhân vật mà giúp trẻ thể hiện sao cho phù hợp
Giọng Dê trắng: Run rẩy - sợ sệt
Giọng Dê đen: To - dứt khoát - rõ ràng
Giọng Thỏ mẹ: Ân cần - dịu dàng - ấm áp
Giọng Thỏ em: Nhanh - nhí nhảnh - hồn nhiên
Giọng Thỏ anh: Chậm - khoan thai
Ngoài ra giáo viên cần chú ý đến những từ cần nhấn mạnh trong các câu
nói của nhân vật
Ví dụ 1: Đoạn Dê đen đi tìm Dê trắng: Mặt lo âu, hốt hoảng - điệu bộ vừa
đi vừa chạy - ngó nghiêng tìm kiếm - giọng nói to - nhanh thể hiện sự lo lắng:
"Dê trắng ơi! bạn ở đâu - các bạn ơi, các bạn có thấy bạn Dê trắng của tôi
không?"
Ví dụ 2: Đoạn lão địa chủ trong câu chuyện: "Cây tre trăm đốt" bị dính
vào cây tre: Mặt méo xệch, thở hổn hển, hai tay chắp vái - chân quỳ gối - giọng hốt hoảng van xin
Đối với cách di chuyển của các nhân vật trên sân khấu, giáo viên cũng cần chú ý để hướng dẫn trẻ - các nhân vật khi xuất hiện thì không nên đứng lâu một chỗ phải phối hợp với ngôn ngữ - cử chỉ điệu bộ sao cho hợp lý, các nhân vật khi giao tiếp với nhau phải luôn vận động - đổi chỗ cho nhau hoặc chuyển vị trí khác Khi giao tiếp phải nhìn vào mặt nhau có người nói người nghe - không cướp lời nhau - thường xuyên giao lưu với khán giả
2.3.3 Sử dụng triệt để - có hiệu quả một số yếu tố phụ trợ và biểu diễn
Sau khi đã xây dựng hoàn thiện kịch bản, tổ chức cho trẻ tiếp xúc với kịch bản và tiến hành luyện tập thì giáo viên phải chuẩn bị một số yếu tố cần thiết để cho vở kịch hay hơn, sinh động hơn và đạt tới đỉnh cao của sự hoàn thiện đó là:
Trang 10- Hóa trang: Có thể dùng bút, son, phấn để hóa trang khuôn mặt trẻ cho thích hợp với vai trẻ đóng, nổi bật đặc điểm bên ngoài và tính cách của nhân vật
- Trang phục: Giáo viên cần chuẩn bị trang phục sao cho phù hợp với đặc điểm của từng nhân vật Tuy nhiên không nên quá cầu kỳ hoặc chú trọng quá vào trang phục Đối với những vở kịch biểu diễn trong tiết học, trong các hoạt động góc, sinh hoạt chiều thì giáo viên chỉ cần chuẩn bị những trang phục đơn giản: như mũ muá hoặc những đồ dùng chỉ mang tính chất tượng trưng Chỉ khi biểu diễn trong các cuộc thi, các ngày lễ hội thì giáo viên cần chuẩn bị trang phục đầy đủ, phù hợp với từng nhân vật: Mũ múa, mặt nạ, hình nộm Giáo viên
có thể gợi ý để trẻ thảo luận, tự lựa chọn cách hóa trang cho vai diễn của mình hoặc có thể gợi ý để trẻ về nhà trang phục hóa trang ở gia đình
- Cảnh trí: Không nên trang trí quá lòe loẹt, rườm rà Cũng như trang phục chỉ trong các hoạt động lớn thì cảnh trí mới gần đúng như thật: Cây, núi, nhà còn trong giờ học và các hoạt động khác thì chỉ cần miếng xốp cũng đã là tảng đá, bảng cũng có thể là ngôi nhà Sử dụng thêm màm hình chiếu để làm cảnh trí và tạo âm thanh trực tiếp đã được cài đặt sẵn trong máy tính Chỉ cần trẻ yêu và ham thích hoạt động đóng kịch thì tất cả trong trí tưởng tượng của trẻ đều giống thật
Âm thanh: Âm thanh được sủ dụng trong quá trình trẻ diễn kịch cũng đem lại sự sinh động - cuốn hút đối với diễn viên cũng như khán giả: Nhạc đệm cho một bài hát, tiếng gà gáy, tiếng nước chảy róc rách, tất cả đều là sự hấp dẫn khi được sử dụng trong quá trình trẻ diễn xuất
Ngoài ra giáo viên cần chú ý những đồ dùng cần thiết cho các vở kịch: Cuốc, hái, đao làm bằng bìa cứng để thuận lợi cho trẻ hoạt động
Khi tiến hành buổi đóng kịch, cô giáo nên là người giúp trẻ giới thiệu các vai diễn, đồng thời cô hướng dẫn vai trò của khán giả, cách thể hiện của các diễn viên, giới thiệu về vở kịch là thời điểm khá quan trọng, nó giúy mọi trẻ hứng thú
và tập chung vào hoạt động
Tổ chức cho từng nhóm trẻ biểu diễn, mỗi lần nên cho một nhóm biểu diễn có thể vào các thời điểm: Các cuộc thi, các ngày lễ hội, giờ vui chơi, giờ LQTPH, giờ chuẩn bị trả trẻ Cô giáo có thể chuẩn bị hoa tặng phẩm để tặng cho các cháu sau mỗi lần biểu diễn Động viên các cháu vỗ tay, khen ngợi các bạn biểu diễn tham gia các hoạt động đóng kịch Điều quan trọng là phải làm sao lôi
cuốn được tất cả các trẻ trong lớp tham gia
Một việc làm cần thiết là giáo viên cho trẻ ôn lại những vở kịch đã dựng và
cô phải thông báo trước cho trẻ Việc đó giúp cho trẻ cảm thụ sâu sắc hơn về tác phẩm văn học và nhuần nhuyễn hơn trong kỹ năng nhập vai, đồng thời giúp trẻ
tự tin hơn, diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc, biểu cảm hơn
Đây là biện pháp mang tính hỗ trợ nhưng nếu thiếu nó thì vở kịch dù có hay thế nào đi chăng nữa thì cũng thiếu sự hấp dẫn Không gây được hứng thú đối với trẻ Có thể chúng ta phải chuẩn bị công phu, đầy đủ cho các vở kịch biểu diễn trong các ngày hội, các cuộc thi còn trong các hoạt động khác mặc dù không nên quá chú trọng nhưng cũng phải đảm bảo một số yêu cầu cơ bản để gây hứng thú cho trẻ và giúp trẻ luôn luôn yêu thích và tư tin tham gia đóng kịch TPVH
