SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHƯ THANH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5 6 TUỔI A1 TRƯỜNG MẦM NON YÊN THỌ CHUẨN BỊ SẴN SÀNG VÀO LỚP 1 Người thực hiện Nguy[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHƯ THANH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 5-6 TUỔI A1 TRƯỜNG MẦM NON YÊN THỌ CHUẨN BỊ SẴN
SÀNG VÀO LỚP 1
Người thực hiện: Nguyễn Thị Loan
Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường Mầm non Yên Thọ SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
THANH HÓA NĂM 2022
Trang 2Mục lục
1 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích của việc nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2 NỘI DUNG 2
2.1 Cơ sở lý luận 2
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 5
2.3.1 Giải pháp 1: Tổ chức thực hiện tốt chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi 5
2.3.2 Giải pháp 2: Giúp trẻ chuẩn bị về thể chất 6
2.3.3 Giải pháp 3: Giúp trẻ chuẩn bị về mặt tình cảm và quan hệ xã hội 8
2.3.4 Giải pháp 4: Giúp trẻ chuẩn bị về mặt ngôn ngữ và giao tiếp 9
2.3.5 Giải pháp 5: Giúp trẻ chuẩn bị về mặt phát triển nhận thức 10
2.3.6 Giải pháp 6: Giúp trẻ chuẩn bị một số kỹ năng cần thiết của hoạt động học tập 11
2.3.7 Giải pháp 7: Khơi gợi lòng mong muốn được đến trường qua hoạt động tham quan trường tiểu học 14
2.3.8 Giải pháp 8: Phối kết hợp với phụ huynh để chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ vào lớp 1 16
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 18
3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 19
3.1 Kết luận 19
3.2 Kiến nghị 20
Trang 31 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết trong mỗi giai đoạn phát triển của trẻ đều mang những đặc điểm đặc trưng phù hợp với từng lứa tuổi, chuyển từ giai đoạn này sang giai đoạn khác là sự chuyển biến khá rõ rệt, sự phát triển của giai đoạn này vừa là kết quả của giai đoạn trước đó vừa là tiền đề cho sự phát triển của giai đoạn tiếp theo Nếu trẻ được phát triển tốt ở giai đoạn này là sự sẵn sàng để đón nhận giai đoạn tiếp theo, ở các giai đoạn luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau
Đối với ngành giáo dục sự chuyển biến rõ nét nhất cần chuẩn bị tâm lý đó chính là sự vượt cấp từ cấp học mầm non lên các cấp học phổ thông mà lứa tuổi mầm non là lứa tuổi đầu tiên cần vượt cấp chính là khối mẫu giáo 5-6 tuổi đó là một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời của mỗi đứa trẻ Hoạt động chủ đạo của trẻ không còn là hoạt động vui chơi như trường Mầm non, mà thay vào đó là hoạt động học tập, thế giới xung quanh trẻ dường như đang có một sự thay đổi, tất cả đều mới lạ: Trường lớp mới, thầy cô mới, bạn bè mới, phương pháp học tập mới, và cả những nội quy học tập mà trẻ chưa thật sự ý thức được Thêm vào đó, trẻ phải lĩnh hội một lượng lớn kiến thức vừa mới vừa trừu tượng Tất cả đều là thử thách đối với trẻ
Không ai phủ nhận việc cần phải chuẩn bị cho trẻ trước khi vào học lớp 1 Công việc chuẩn bị ấy là một trong những mục tiêu, nhiệm vụ và cũng là nội dung của Giáo dục mầm non Việc chuẩn bị cho trẻ trước khi đi học ở trường phổ thông bao gồm nhiệm vụ phát triển toàn diện cho trẻ về trí lực, thể lực, thẩm
mỹ, giao tiếp ứng xử xã hội và chuẩn bị chuyên biệt hơn cho việc lĩnh hội các tri thức, kỹ năng của các môn học mà trẻ sẽ phải học ở lớp 1, cấp 1
Trong những năm gần đây, khi điều kiện kinh tế phát triển, sự quan tâm, đầu tư của nhiều bậc phụ huynh chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 lại càng mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn Đó là một biểu hiện thực sự đáng mừng Tuy nhiên, chuẩn
bị những gì cho trẻ, đầu tư như thế nào cho đúng cái trẻ cần khi bước vào lớp 1 lại là vấn đề đang rất cần trao đổi, định hướng Thực tế cho thấy rất nhiều vị phụ huynh vì quá lo lắng, quá nóng vội nên đã “sắm sửa” cho trẻ những “hành trang” không cần thiết, thậm chí rất sai lệch Có thể kể ra một số sai lầm các bậc phụ huynh thường mắc phải như: Cho trẻ vào lớp 1 chưa đúng tuổi, nhiều phụ huynh vì quá nôn nóng, lo lắng đã bắt con học trước chương trình lớp 1thậm chí
cả các tài liệu tham khảo, nâng cao! Chính vì vậy khi bước vào lớp 1 trẻ sẽ rất nhàm chán, mất hứng thú, chủ quan, không tập trung ngay khi các con phải học những bài học đầu tiên mà không có gì mới mẻ, thích thú Đó là chưa kể nhiều
vị phụ huynh chưa nắm được kĩ thuật tập viết đã cho con cầm bút bi, bút mực viết quá sớm, cầm bút sai (kĩ thuật và khoảng cách) từ đầu sẽ trở thành cố tật hết sức khó khắc phục, chắc chắn sẽ dẫn đến viết chậm, viết xấu và ngại viết
Lứa tuổi mẫu giáo, vui chơi là hoạt động chủ đạo Thông qua hoạt động vui chơi, trẻ phát triển trí tuệ, thể chất, tình cảm quan hệ xã hội, thẩm mĩ…qua
đó nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ Nhưng lên lớp 1 học tập lại là hoạt động chủ đạo Vậy làm thế nào để trẻ có một kiến thức, một hành trang vững vàng để trẻ mạnh dạn tự tin, sẵn sàng bước vào một môi trường mới không hụt hẫng về tâm lý cũng như có những tố chất sẵn sàng cho việc học lớp 1? Đó
Trang 4là một câu hỏi không chỉ khiến tôi và các bạn đồng nghiệp trăn trở mà đó là câu hỏi cho cả gia đình và xã hội
Là một giáo viên mầm non có tới 5 năm dạy lớp MG 5-6 tuổi và đã trải qua bao nhiêu lớp trẻ 5-6 tuổi cần được chuẩn bị vào lớp 1, song mỗi năm lại có yêu cầu đổi mới hơn, phù hợp hơn, để hòa vào sự quan tâm chung của toàn xã hội và hoàn thành nhiệm vụ mà ngành giao phó, tôi luôn muốn tìm tòi học hỏi
để có thể giúp trẻ chuẩn bị sẵn sàng vào lớp 1 và mong muốn Phụ huynh hiểu được sự phát triển của con mình luôn phải phù hợp với độ tuổi tránh quá sức trẻ, một mặt là để giúp trẻ hoàn thiện những thành tựu trong suốt thời kỳ Mẫu giáo, mặt khác tích cực chuẩn bị cho trẻ có đủ điều kiện để thích nghi với hoạt động ở trường phổ thông với hoạt động chủ đạo là hoạt động học tập Nếu không được chuẩn bị tốt cho bước chuyển tiếp này, nhiều trẻ sẽ có những hành vi như; Không thích đi học, không đi vệ sinh ở trường, khóc lóc khi đến trường….Hoạt động sẵn sàng cho trẻ vào lớp 1 càng cần thiết và quan trọng hơn trong giai đoạn trẻ không thể đến trường thường xuyên do dịch bệnh covid-19
Thực hiện theo chuyên đề mới của bộ giáo dục “Hỗ trợ cha mẹ chuẩn bị tốt cho trẻ 5 tuổi sẵn sàng vào lớp 1” Và trong những năm qua bao lần đúc rút kinh nghiệm cùng với sự đổi mới của ngành giáo dục ,với mong muốn làm sao
để trẻ của lớp mình sau khi ra trường có một tâm thế tốt nhất bước vào lớp 1đặc
biệt là với tình hình dịch bệnh covid kéo dài tôi đã chọn đề tài "Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi A1 trường mầm non Yên Thọ chuẩn bị sẵn sàng vào lớp 1" làm đề tài nghiên cứu và ứng dụng vào thực tiễn
1.2 Mục đích của việc nghiên cứu
+ Tìm hiểu tầm quan trọng và nội dung của việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp + Nghiên cứu thực tế việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1
+ Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm giúp trẻ chuẩn bị sẵn sàng vào lớp
1 đạt hiệu quả cao
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Các giải pháp giúp trẻ 5-6 tuổi chuẩn bị sẵn sàng vào lớp 1
1.4 Phương pháp nghiên cứu
+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho việc chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ vào lớp 1
Phương pháp khảo sát thực tế (quan sát, đánh giá chuẩn trẻ 5 tuổi) Phương pháp nghiên cứu và tổng kết kinh nghiệm
2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lý luận
PGS.TS Nguyễn Bá Minh - Vụ trưởng Vụ GDMN cho biết: Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương thực hiện kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ theo hướng đảm bảo mục tiêu, kết quả mong đợi quy định tại chương trình GDMN, phù hợp với điều kiện và bối cảnh phòng, chống dịch Covid-19; định hướng việc chuẩn bị cho trẻ em sẵn sàng vào học lớp Một; phối hợp chặt chẽ với phụ huynh thực hiện nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em tại nhà trong thời gian chưa đến trường để tránh dịch và khi đến trường trở lại Ưu tiên tổ chức các hoạt động giáo dục giúp trẻ đạt những kết quả mong đợi ,đảm bảo cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi hoàn thành chương trình GDMN khi kết thúc năm học
Trang 5Giai đoạn chuyển từ mầm non sang lớp 1 là một bước chuyển lớn đối với trẻ Việc thay đổi thói quen cũng như môi trường khiến nhiều trẻ bỡ ngỡ và gặp không ít khó khăn khi bước vào lớp 1 Vì vậy để việc chuẩn bị tâm lí và kĩ năng cho trẻ trước khi vào lớp 1 là rất quan trọng Đối với trẻ em việc đến trường phổ thông được coi là một bước ngoặt quan trọng của cuộc đời Đó là việc trẻ được chuyển qua một lối sống mới đồng thời trẻ cũng được chuyển qua một vị trí xã hội mới với những điều kiện hoạt động mới và những mối quan hệ mới của một học sinh thực thụ.Vì vậy nội dung chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi sẵn sàng vào lớp một theo chuyên đề mới đã xác định rõ 3 nội dung bao gồm: Trẻ sẵn sàng, nhà trường sẵn sàng, cha mẹ sẵn sàng:
Trẻ sẵn sàng
+ Thể chất: Nghe, nhìn, sức khỏe tốt Nói mạch lạc
- Tự lập (những kĩ năng tự phục vụ), Hợp tác + Trí tuệ: Các kỹ năng nhận thức để đáp ứng các đòi hỏi học đường tập trung Tò mò
+ Xã hội: Có khả năng liên kết với người lớn, Có khả năng liên kết với các bạn + Tình cảm: Tự kiểm soát (thể hiện cảm xúc),Tự tin, Trách nhiệm, Độc lập, Kiên định dễ dàng xa/tách khỏi cha mẹ
Nhà trường sẵn sàng + Môi trường học tập: Thân thiện, hỗ trợ trẻ chuyển tiếp
+ Giáo viên: Gần gũi, thân thiện với trẻ, điều chỉnh nội dung/phương pháp dạy học
+ Hoạt động chuyển tiếp: Có mối liên hệ giữa trường MN- trường TH
về những việc xảy ra ở trường
+ Thích ứng: Trẻ ở trường tiểu học, Chế độ sinh hoạt mới của trẻ, Cách
hỗ trợ trẻ trong học tập
Khi còn ở tuổi mẫu giáo, hoạt động vui chơi đang giữ vai trò chủ đạo Chơi là một hoạt động mang tính chất thoải mái trong khi chơi trẻ được hoạt động tự do theo ý muốn, trẻ thích thì chơi, không thích thì có thể rút khỏi cuộc chơi một cách nhẹ nhàng nhưng vào lớp 1 trẻ phải thực hiện nhiệm vụ của một học sinh, hoạt động chủ đạo đó là hoạt động mang tính nghiêm túc, có mục đích
có tổ chức, chặt chẽ và có kế hoạch theo chương trình do nhà trường quy định
mà học sinh phải có trách nhiệm và cố gắng mới đạt được kết quả tốt đẹp, mới chiếm lĩnh được tri thức khoa học
Song cùng với sự phát triển của thực tiễn giáo dục mầm non và việc tiếp cận với khoa học, việc chuẩn bị cho trẻ mẫu giáo vào tiểu học một cách khoa học có nghĩa là: Trẻ phát triển về trí tuệ, có khả năng điều khiển hành vi của mình (ý chí) Động cơ kích thích học tập, sự phát triển của hứng thú nhận thức,
sự thích ứng xã hội của trẻ
Trang 6Từ những cơ sở lý luận này việc khảo sát tìm vấn đề để giúp trẻ chuẩn bị sẵn sàng vào lớp 1 là việc thiết yếu và cần thiết
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Đầu năm học 2021-2022, khi được Ban giám hiệu tiếp tục phân công dạy lớp 5 tuổi Với tổng số trẻ là 32 trong đó có 15 cháu nam và 17cháu nữ Trong quá trình nghiên cứu bước đầu tôi đã thấy được sự thuận lợi và khó khăn sau
a.Thuận lợi
- Ban giám hiệu luôn quan tâm đầu tư cơ sở vật chất và chuyên môn, bồi dưỡng phương pháp, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non, tạo mọi điều kiện để giáo viên thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non mới
- Giáo viên đứng lớp 5 tuổi đều có trình độ chuyên môn vững vàng, có năng lực sư phạm, yêu nghề mến trẻ luôn tìm tòi sáng tạo trong giảng dạy cũng như làm đồ dùng đồ chơi và thiết kế giáo án điện tử cho các hoạt động
- Bản thân được đào tạo chính quy, có trình độ chuyên môn trên chuẩn, nắm chắc phương pháp tổ chức, hướng dẫn chăm sóc, giáo dục trẻ Theo chương trình GDMN mới Nghiêm túc thực hiện chỉ đạo của Bộ GD&ĐT không dạy trước chương trình lớp 1 cho trẻ
- Là một giáo viên có 5 năm dạy lớp 5 tuổi và được đi tiếp thu các chuyên
đề do Phòng giáo dục tổ chức và truyền đạt lại cho đồng nghiệp trong đó có các chuyên đề như: “Phổ cập trẻ từ 0-5 tuổi”, “chuẩn trẻ 5 tuổi”, “Hỗ trợ cha mẹ chuẩn bị ch trẻ 5 tuổi sẵn sàng cho trẻ vào lớp 1”
- Đa số các phụ huynh quan tâm đến tình hình học tập của con em mình, thường xuyên ủng hộ các nguyên vật liệu phục vụ cho việc học tập của trẻ
b.Khó khăn
- Yên Thọ là một xã đông dân cư chủ yếu làm nông nghiệp do vậy việc thay đổi suy nghĩ về chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 của một số cha mẹ trẻ mới dừng lại
ở việc quan tâm đến "Lượng" mà chưa quan tâm đến "Chất" vì vậy có những cháu
5 tuổi mới đến trường Các cháu không qua các lớp mẫu giáo Bé và mẫu giáo nhỡ
vì vậy việc phát triển về các mặt Đức, Trí , Thể, Mỹ ở trẻ chưa có đồng đều
- Ngay trên địa bàn có một vài giáo viên mở lớp “Hành trang vào lớp 1”dạy cho các cháu 5 tuổi dạy trước chương trình lớp 1, khiến nhiều phụ huynh hoang mang, lo sợ con mình không đi học sẽ không theo kịp bạn
- Một số trẻ chưa có nề nếp học tập, còn nhút nhát rụt rè, chưa biết giữ gìn
đồ dùng cá nhân, sách, vở ở lớp
- Một số trẻ thể lực yếu hay nghỉ học Trẻ còn nói ngọng, nói tự do
- Sự phối hợp cùng cô giáo rèn nề nếp học tập cho trẻ ở nhà còn hạn chế -Do dịch bệnh covid-19 kéo dài trẻ ít được đến trường Một số thói quen
nề nếp sinh hoạt bị ảnh hưởng
Trang 7Kết quả như sau:
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 2.3.1 Giải pháp 1: Tổ chức thực hiện tốt chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi
Thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non, lấy trẻ làm trung tâm trong việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1: Mục tiêu chương trình giáo dục mầm non giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách.Việc thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non, tạo nhiều cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, giúp nuôi dưỡng hứng thú, sự chủ động, sáng tạo, các khả năng suy luận, quan sát, nhận xét, biểu đạt, phát huy tính chủ động và sáng tạo của trẻ Tuy nhiên, việc lấy trẻ làm trung tâm gắn liền với việc lựa chọn nội dung, cách thức tổ chức hoạt động giáo dục cho trẻ nghĩa là nội dung phải phù hợp với nhu cầu, hứng thú, tạo cơ hội để trẻ được trải nghiệm, khám phá và sáng tạo ở độ tuổi và mức
độ phát triển của từng cá nhân trẻ, tạo cơ hội cho trẻ được học bằng nhiều cách, đặc
biệt thông qua hoạt động chơi Để đáp ứng các lĩnh vực phát triển của trẻ 5 tuổi
đòi hỏi giáo viên phải thực hiện tốt chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 2-3 năm trở lại đây việc dạy trẻ và đánh giá theo mục tiêu, kết quả mong đợi trẻ 5 tuổi đang được tiến hành có hiệu quả, trẻ phát triển theo 5 lĩnh vực như: Phát triển thể chất, Phát triển tình cảm và quan hệ xã hội, Phát triển Ngôn ngữ và giao tiếp, Phát triển nhận thức.Phát triển thẩm mỹ
Tôi đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 do
đó đã có những kế hoạch, những việc làm nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và còn có thể tích cực chuẩn bị cho trẻ vào học phổ thông, nhất là những trẻ mới đến lớp mẫu giáo 5 tuổi qua những việc làm cụ thể như:
Lên kế hoạch chuyên môn theo chủ đề và đưa các chuẩn vào trong các chủ đề đề vừa chăm sóc giáo dục trẻ, vừa tạo tình huống và ghi chép lại những trẻ chưa thực hiện được các mục tiêu, quan sát, ghi chép và đánh giá trẻ bằng phiếu theo dõi và đánh giá trẻ ở từng chủ đề để giúp trẻ hoàn thành các kết quả mong đợi trẻ 5 tuổi bằng các mục tiêu đánh giá trẻ sau mỗi chủ đề
Cho Trẻ làm quen với 29 chữ cái, làm quen với Văn học, Làm quen với các biểu tượng sơ đẳng ban đầu về Toán, làm quen với môi trường xung quanh, thể dục, Làm quen với Âm nhạc và Bé tập tạo hình,
Trang 8Luôn chú ý mở rộng vốn từ cho trẻ, dạy trẻ phát âm đúng và nói đúng ngữ pháp Tập cho trẻ duy trì chú ý trong một thời gian dài và tập khả năng ghi nhớ cho trẻ qua hoạt động hoạt động có chủ định 30 phút (Hoạt động âm nhạc, tạo hình, hoạt động trong góc )
Cho trẻ cảm nhận về màu sắc, hình dạng, hình khối của các sự vật hiện tượng và luyện khả năng nhạy cảm về âm thanh
Luôn tổ chức hoạt động sao cho phát huy tính tích cực của trẻ Rèn luyện cho trẻ cách quan hệ ứng xử với mọi người xung quanh như: Kính trọng lễ phép, đoàn kết thân ái
Hình thành ở trẻ thói quen tự phục vụ, thói quen văn hóa và vệ sinh Luôn chú ý đến việc phát triển thể lực cho trẻ vì sức khoẻ là cơ sở của mọi hoạt động
Tạo cho trẻ tâm lý hứng thú đến trường, rèn luyện cho trẻ một số kỹ năng hoạt động trí tuệ như khả năng quan sát, phân tích tổng hợp và quá trình nhận thức, cảm giác, tri giác, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng, ngôn ngữ và khả năng chú
ý có chủ định qua đó hình thành ở trẻ những phẩm chất của ý chí như: tính kiên trì, tính tự giác, tính tổ chức kỷ luật giúp cho trẻ điều khiển hành vi của mình khi tham gia vào các dạng hoạt động và cũng từ đó hình thành ở trẻ những phẩm chất đạo đức như tinh thần tập thể, giúp trẻ hiểu được những chuẩn mực đạo đức trong giao tiếp, trong cuộc sống hàng ngày
2.3.2 Giải pháp 2: Giúp trẻ chuẩn bị về thể chất
Thể chất phát triển tốt tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển nhân cách,
là một điều kiện quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học tập của trẻ là tiền đề vật chất giúp cho trẻ phát triển năng lực hoạt động trí tuệ ở trường Tiểu học Chuẩn bị về mặt thể chất cho trẻ không đơn thuần là sự chuẩn bị về lượng (phát triển chiều cao và trọng lượng cơ thể), mà còn là sự chuẩn bị về chất (năng lực làm việc bền bỉ, dẻo dai, có khả năng chống lại sự mệt mỏi của thần kinh, cơ bắp, độ khéo léo của bàn tay, tính nhanh nhạy của các giác quan)
VD: Luyện tập thường xuyên khả năng vận động thô: chạy sức bền, trèo
lên xuống thang, đi trên ghế băng
Phát triển vận động tinh, sự khéo léo của đôi bàn tay, các giác quan, tự xỏ quai giày, tự cài nút áo, tự xếp quần áo sau khi thay đồ Các thói quen này rất có ích cho trẻ hình thành tính độc lập, không phụ thuộc, ỷ lại vào người khác
Ngay từ những ngày đầu trẻ lên lớp mẫu giáo nhà trường đã kết hợp với y
tế xã Yên Thọ khám sức khoẻ định kỳ cho trẻ, đồng thời dựa trên kết quả khám biết tình hình bệnh tật của từng trẻ Trên cơ sở đó phân loại sức khoẻ theo kênh,
và phân loại theo bệnh tật của trẻ, tôi theo dõi, ghi kết quả lên bảng sức khoẻ để phụ huynh tiện theo dõi Trao đổi với phụ huynh về chế độ sinh hoạt, ăn uống, nghỉ ngơi…
Thông qua chủ đề “bản thân” tôi dạy trẻ hiểu được chức năng, sự cần thiết của việc chăm sóc giữ gìn vệ sinh cơ thể, dạy trẻ nhận biết được 4 nhóm thực phẩm, biết được lợi ích của 4 nhóm thực phẩm với sức khỏe của bản thân Cho trẻ biết lợi ích của việc ăn uống đầy đủ chất, sự cần thiết của việc luyện tập thể dục đối với sức khỏe
Ngoài việc thực hiện tốt chế độ dinh dưỡng cho trẻ ở lớp cần quan tâm đến việc rèn luyện thể chất cho trẻ một cách hợp lý như: Tổ chức cho trẻ thực
Trang 9hiện các nội dung phát triển vận động qua giờ học thể dục ở lớp, giờ tập thể dục buổi sáng, tổ chức các trò chơi vận động, trò chơi dân gian, …
Tôi luôn quan tâm đến việc rèn luyện sức khoẻ cho trẻ Khi rèn luyện thể lực cho trẻ tôi thực hiện ở mọi lúc mọi nơi, phù hợp với đặc điểm sinh lý trẻ, gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ và kết hợp giữa vận động và nghỉ ngơi, chú ý tính vừa sức
VD: Rèn luyện qua giờ thể dục sáng: Tổ chức thường xuyên theo thời gian nhà trường qui định từ 8h – 8h15 Trẻ được khởi động, tập đầy đủ các động
tác: Hô hấp, tay, chân, bụng, bật Các động tác được thay đổi theo tuần để giúp trẻ được tập đầy đủ với các động tác và phát triển toàn diện các nhóm cơ
Rèn luyện qua giờ thể dục: Ngay từ đầu năm học thực hiện theo sự chỉ đạo của Sở Giáo dục và đào tạo, Trường mầm non Yên Thọ và căn cứ vào chuyên đề
“Phát triển vận động” căn cứ vào các mục tiêu phát triển trẻ 5 tuổi phần phát triển thể chất, tôi đã cùng các đồng nghiệp khối mẫu giáo 5-6 tuổi nghiên cứu, lựa chọn, sắp xếp các vận động cơ bản đưa vào chương trình và sắp xếp theo nguyên tắc cho trẻ thực hiện đi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Lựa chọn các nội dung trong chương trình và sắp xếp để đưa vào hoạt động học có chủ định, sao cho mỗi chủ đề đều phải thực hiện đầy đủ các nội dung của vận động cơ bản bao gồm các vận động:
đi, chạy, bò (trườn), tung, ném, bắt và bật nhảy
Rèn luyện qua các trò chơi vận động: Khi tham gia trò chơi trẻ phải vận động toàn bộ cơ thể của mình, dồn hết khả năng để dành kết quả cao nhất Tôi đã lựa chọn các trò chơi dân gian vừa khuyến khích trẻ hoạt động rèn thể lực vừa làm phong phú thêm kho tàng trò chơi dân gian cho trẻ: “kéo co”, “cướp cờ”, “tiếp sức”,”mèo đuổi chuột”.,”Rồng rắn lên mây”, “nhảy lò cò”, “thả đỉa ba ba.”…
+ Về chế độ ăn uống: cần phải cho trẻ ăn uống điều độ Nên cho trẻ ăn các loại thức ăn mềm, dễ tiêu hóa và chia vào những bữa chính để tránh cho trẻ
Trang 10ăn vặt; đa dạng hoá bữa ăn với nhiều loại thực phẩm khác nhau thay đổi cách chế biến và cho trẻ ăn những loại thức ăn trẻ thích để khuyến khích trẻ ăn được nhiều; cho trẻ uống nhiều nước, nước ép quả tươi và ăn thêm quả chín để cung cấp thêm các vitamin, đặc biệt là vitamin A và vitamin giúp tăng sức đề kháng cho trẻ
+ Phòng chống dịch bệnh cho trẻ: Nhiều dịch bệnh nguy hiểm nhất là lây qua đường hô hấp, dễ lây lan khi tiếp xúc với mọi người, bởi vậy, khi dịch bệnh xảy ra thực hiên nghiêm túc quy định 5k của Bộ y tế , trẻ có thói quen vệ sinh sạch sẽ, đeo khẩu trang khi tiếp xúc đông người trong những thời điểm dịch bệnh là biện pháp tốt nhất để tránh lây lan trong cộng đồng Để trẻ có thể tiếp thu nội dung kiến thức này, tôi đã tích hợp trên tiết học, thông qua các trò chơi Qua đó trẻ sẽ có thêm những kiến thức về dịch bệnh, biết những triệu chứng khi mắc bệnh, biết được sự nguy hiểm của dịch bệnh để có ý thức tự bảo
vệ sức khỏe của bản thân, và trẻ cũng phần nào nhắc nhở cha mẹ và gia đình của trẻ về các dịch bệnh mà trẻ đã được tìm hiểu Tiêm phòng đầy đủ các mũi vacxin phòng ngừa các bệnh theo chương trình tiêm chủng mở rộng, cũng như khuyến khích trẻ tiêm phòng covid-19 cho trẻ 5 tuổi
2.3.3 Giải pháp 3: Giúp trẻ chuẩn bị về mặt tình cảm và quan hệ xã hội
Sự phát triển các mặt tình cảm - xã hội là tiền đề quan trọng cho việc học
và phát triển toàn diện nhân cách của trẻ
- Giáo dục cho trẻ thể hiện sự nhận thức về bản thân như đặt các câu hỏi
để kích thích trẻ biểu lộ những suy nghĩ, cảm xúc của mình thông qua tranh ảnh, hình vẽ, thơ, Truyện
VD: Trong giờ Văn học Truyện “Quả bầu tiên” nên đặt câu hỏi
Con Thấy cậu bé trong truyện có đáng được hưởng quả bầu tiên không?
Vì sao?
Hay: + Theo con thì lão nhà giàu là người như thế nào?
- Khuyến khích trẻ tự tổ chức các trò chơi đặc biệt là trò chơi phân vai theo chủ đề Giúp trẻ tự lựa chọn và tham gia các hoạt động chơi nhằm phát triển tính tự tin, tự lực và sáng tạo của trẻ, giúp trẻ tin tưởng vào khả năng của bản thân
- Giáo dục trẻ có thói quen tự phục vụ bản thân (Rửa tay, lau mặt, đi giày, mặc quần áo…)
- Giáo dục trẻ ý thức chấp hành nội qui, qui định ở trường, lớp học, những nơi công cộng, chấp hành luật an toàn giao thông và bảo vệ môi trường
VD: Không vứt rác ra sân trường và trong lớp học và nơi công cộng…
- Giúp trẻ thể hiện sự hợp tác với bạn bè và mọi người xung quanh
- Giáo dục trẻ ý thức và thái độ cư xử phù hợp đối với người thân trong gia đình như ông, bà, cha, mẹ, anh, chị, em, chú, bác,… (chào hỏi, ngoan ngoãn, nghe lời…)
- Giáo dục trẻ tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với bạn bè, cô giáo và những người lớn khác trong trường mầm non (Thân thiện, nhường nhịn, lễ phép…)
Trang 11- Giúp trẻ có hiểu biết và thực hành an toàn cá nhân, trẻ biết thể hiện cảm xúc, trẻ có các hành vi thích hợp trong ứng xử xã hội,
VD: Tổ chức cho trẻ chơi trò chơi gạch chéo hành vi sai hoặc tô hành vi
đúng…
Trẻ thể hiện sự tôn trọng người khác, đồng thời giúp trẻ có những biểu tượng chính xác về trường phổ thông, về các mối quan hệ giữa bạn bè, cô giáo
từ đó kích thích lòng mong mỏi, háo hức được đến trường học tập của trẻ
2.3.4 Giải pháp 4: Giúp trẻ chuẩn bị về mặt ngôn ngữ và giao tiếp
Ngôn ngữ vừa là phương tiện, vừa là điều kiện để con người hoạt động và giao lưu Trong hoạt động học tập, ngôn ngữ vừa là công cụ để tư duy, lĩnh hội tri thức, vừa nói lên khả năng trí tuệ của con người Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi vừa giúp cho việc phát triển trí tuệ của trẻ, vừa là công cụ để tư duy Vì vậy việc chuẩn bị cho trẻ sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hàng ngày là việc quan trọng nhất để chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1
Trẻ có ngôn ngữ mạch lạc phát triển tốt, thì đồng thời các quá trình tâm lý như tư duy, tưởng tượng, trí nhớ, tri giác…của trẻ cũng phát triển tốt
Ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch rèn luyện và phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách thường xuyên, liên tục ở mọi lúc, mọi nơi, mọi hoạt động như: Thông qua trò chuyện, giao tiếp thường ngày, thông qua các hoạt động học tập nhất là hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học: đọc thơ, đồng dao, kể lại chuyện… nhằm cung cấp cho trẻ vốn từ phong phú về thế giới xung quanh, phát triển ngôn ngữ nói mạch lạc Tạo điều kiện cho trẻ diễn đạt một cách rõ ràng nguyện vọng của mình, uốn nắn kịp thời ngôn ngữ của trẻ
Trong mọi hoạt động học tập, vui chơi tôi luôn tạo mọi điều kiện, khuyến khích trẻ lớp mình phát biểu ý kiến của bản thân trẻ Khuyến khích trẻ trao đổi, giao tiếp với các bạn cùng lớp, cùng nhóm Tạo các tình huống để trẻ được thảo luận với nhau Luôn động viên trẻ mạnh dạn, tự tin
Thông qua hoạt động làm quen văn học tôi luôn chú trọng việc cung cấp
từ mới, giải thích các từ khó cho trẻ trong các bài thơ, câu chuyện và đặt các câu hỏi mở giúp trẻ hiểu sâu hơn về nội dung của những bài thơ, câu chuyện đó và diễn đạt mạch lạc ngôn ngữ của mình
Sau khi trẻ đã nắm được nội dung câu chuyện, cô giáo hướng dẫn và cho trẻ kể lại nội dung chuyện cô vừa kể, tập cho trẻ kể chuyện sáng tạo qua tranh,
Ngoài ra, tôi còn tổ chức các hoạt động cho trẻ đóng vai các nhân vật trong truyện, thể hiện các lời thoại của nhân vật từ đó giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc, phong phú, thể hiện cảm xúc, tình cảm trong lời nói giúp trẻ giao tiếp tự tin hơn trong cuộc sống
Thông qua hoạt động làm quen chữ cái tôi luôn luôn chú ý cách rèn cho trẻ phát âm chuẩn, chính xác, dạy trẻ cách ghi nhớ, miêu tả đặc điểm, cấu tạo của các chữ cái
Thông qua các giờ chơi hoạt động góc tôi luôn rèn cho trẻ có kỹ năng tự thỏa thuận, phân vai chơi với nhau Dạy trẻ giao tiếp giữa các vai chơi với nhau
và giữa các góc chơi với nhau
Trang 12Hình ảnh trẻ hoạt động góc
Dạy trẻ cách giao tiếp văn minh lịch sự với bạn bè, với người lớn, người thân trong gia đình Chú ý nghe trẻ nói và diễn đạt từ đó phát hiện ra những câu, từ trẻ sai để sửa cho trẻ kịp thời
Đối với trẻ 5 tuổi để giúp ích cho việc học tốt môn tiếng Việt ở lớp một tôi đã tổ chức các hoạt động nghe - nói như cho trẻ phát âm các chữ cái, nghe và hiểu nghĩa của từ, thể hiện cử chỉ, điệu bộ, nét mặt phù hợp với yêu cầu, hoàn cảnh giao tiếp
Trong mọi hoạt động học tập, vui chơi tôi luôn tạo mọi điều kiện, khuyến khích trẻ lớp mình phát biểu ý kiến của bản thân trẻ Khuyến khích trẻ trao đổi, giao tiếp với các bạn cùng lớp, cùng nhóm Tạo các tình huống để trẻ được thảo luận với nhau Luôn động viên trẻ mạnh dạn, tự tin
Bên cạnh đó chuẩn bị cho việc đọc - viết như cho trẻ tiếp xúc với chữ viết trong môi trường xung quanh, nhận dạng và phát âm các chữ cái, tô chữ cái, từ, xem và nghe đọc các loại sách
Cho trẻ làm quen với cách đọc: hướng đọc, từ phải sang trái, từ dòng trên xuống dòng dưới, “đọc” truyện qua các tranh vẽ, đọc phải diễn cảm, các tranh vẽ phải đẹp và to, chữ viết rõ ràng, to, chữ sử dụng trong sách là chữ in thường, nhất là qua chuyên đề nói chuẩn, viết chuẩn tiếng phổ thông trong trường học thì việc sửa lỗi phát âm cho trẻ cũng được tôi quan tâm qua đó mở rộng vốn từ về thế giới xung quanh, tập cho trẻ biết diễn đạt một cách rõ ràng, mạch lạc, không nói ngọng, nói lắp, nói lí nhí
2.3.5 Giải pháp 5: Giúp trẻ chuẩn bị về mặt phát triển nhận thức
Giáo dục mầm non có một ý nghĩa quan trọng đối với việc chuẩn bị tâm thế sẵn sàng đi học cũng như tập cho trẻ làm quen với những sinh hoạt gần gũi với hoạt động học tập
Tôi thường xuyên giúp trẻ rèn luyện về các thao tác trí tuệ, có sự hiểu biết vể bản thân, gia đình, môi trường xung quanh và môi trường xã hội, các biểu tượng định hướng
về thời gian, không gian đồng thời có kỹ năng thực hiện hoạt động trí óc như suy luận, biết so sánh, phân tích, tổng hợp,…
Nhận thức ở đây là những hiểu biết nhất định của trẻ về các sự vật, hiện tượng xung quanh như nắng, mưa, nóng, lạnh, thứ bậc trong gia đình, được thực hiện thông qua các hoạt động như: hoạt động học tập (qua các tiết học: Làm quen với môi trường xung quanh, làm quen với toán…)
Trẻ cần đạt được những yêu cầu của các môn học, hoạt động Đó chính là hành trang và là vốn hiểu biết rất cần thiết để trẻ bước vào lớp 1 tự tin và vững vàng