Bài tập nhóm môn triết học mác – lê nin đề bàitại sao nói triết học là hạt nhân lý luận của thế giới quan nêu ví dụ

1 Trường Đại học Pheenikaa Khoa Công nghệ thông tin ⸎⸎⸎⸎⸎ BÀI TẬP NHÓM MÔN TRIẾT HỌC MÁC – LÊ NIN Đề bài Tại sao nói “Triết học là hạt nhân lý luận của thế giới quan” ? Nêu ví dụ ? Nhóm 04 Lớp F Triết[.]

Trường Đại học Pheenikaa

Khoa Công nghệ thông tin

⸎⸎⸎⸎⸎

BÀI TẬP NHÓM MÔN: TRIẾT HỌC MÁC – LÊ NIN

Đề bài: Tại sao nói: “Triết học là hạt nhân lý luận của thế giới

quan” ? Nêu ví dụ ?

Nhóm 04 Lớp F.Triết học Mác - Lê-nin_1.2(15FS).1_LT

Giảng viên : Đồng Thị Tuyền

Mục lục

Mở Đầu

1 Khái quát nguồn gốc, khái niệm triết học và triết học Mac-Lenin

1.1 Nguồn gốc của triết học

1.2 Khái niệm Triết học

Nội Dung

1 Định nghĩa Thế giới quan và các hình thức phát triển của Thế giới quan

1.1 Khái niệm về thế giới quan:

1.2 Hình thức phát triển của thế giới quan:

2 Phân tích vai trò của thế giới quan

1.1 Triết học là hạt nhân lý luận của thế giới quan :

1.2 Bản thân triết học là thế giới quan :

1.3 Trong các thế giới quan, triết học đóng vai trò là nhân tố cốt lõi:

1.4 Triết học có ảnh hưởng và chi phối thế giới quan khác:

3 Khẳng định vai trò của thế giới quan duy luận biện chứng 10

4 Ví dụ 11

Kết Luận 12

BẢNG PHÂN CÔNG VÀ ĐÁNH GIÁ CÔNG VIỆC

CỦA CÁC THÀNH VIÊN TRONG NHÓM

S

T

T

MÃ SINH

VIÊN TÊN SINH VIÊN NHIỆM VỤ ĐÁNHGIÁ

31 21010671 Nguyễn Thành Đạt Tìm tài liệu, làm

powerpoint 4

32 21013111 Đinh Tiến Đạt Tìm tài liệu, thuyết

trình 4

33 21012313 Trần Lê Đạt Tìm tài liệu 3.5

34 21012866 Đinh Xuân Đức Tìm tài liệu 3.5

35 21010987 Khổng Minh Đức Tìm tài liệu, thuyết

trình 4

36 21010287 Nguyễn Minh Đức Tìm tài liệu, làm

word 4

38 21012868 Dương Ngọc Hà Tìm tài liệu 3.5

39 21010988 Nguyễn Thị Hà Tìm tài liệu, làm

word 4

40 21012807 Vũ Thị Thu Hà Nhóm trưởng: đốc

thúc các bạn,định hướng làm bài, tìm tài liệu

4

LỜI GIỚI THIỆU

Để tồn tại, loài người phải thích nghi với môi trường sống của mình, nhưng con người không thích nghi với thế giới bên ngoài một cách thụ động, mà luôn luôn tìm cách biến đổi thế giới đó theo những yêu cẩu cuộc sống của mình Muốn vậy, con người phải hiểu thế giới xung quanh cũng như về chính bản thân con người Thế giới quanh ta là gì?

Nó bắt đầu từ đâu và có kết thúc hay không? Sức mạnh nào chi phối sự tồn tại và biến đổi của nó? Con người là gì, nó được sinh ra như thế nào, quan hệ của nó với bên ngoài ra sao? Nó có thể biết gì và làm gì với thế giới đó? Vì sao có người tốt kẻ xấu? Cuộc sống của con người

có ý nghĩa gì, chết là còn hay hết, nếu hết thì sao và nếu còn thì ở đâu? Những câu hỏi như vậy luôn được đặt ra ở mức độ khác nhau đối với con người từ thời nguyên thủy cho đến ngày nay và cả mai sau Như vậy, sự khách quan cũng mang trong nó sự tồn tại thích nghi giữa

tự nhiên, xã hội, không gian và thời gian

MỞ ĐẦU

1.Khái quát nguồn gốc, khái niệm triết học và triết học Mac-Lenin

1.1 Nguồn gốc của triết học

Triết học ra đời vào khoảng từ thế kỷ VIII đến thế kỷ VI tr.CN tại các trung tâm văn minh lớn của nhân loại thời Cổ đại (phương Đông: Ấn

độ và Trung hoa, phương Tây: Hy lạp) Trong đó triết học là một hình thái ý thức xã hội, là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng Nguồn gốc triết học bao gồm :

Nguồn gốc nhận thức: Trước khi triết học xuất hiện thế giới quan thần thoại đã chi phối hoạt động nhận thức của con người Triết học là hình thức tư duy lý luận đầu tiên và thể hiện khả năng tư duy trừu tượng, năng lực khái quát của con người để giải quyết tất cả các vấn đề nhận thức chung về tự nhiên, xã hội, tư duy

Nguồn gốc xã hội : Phân công lao động xã hội dẫn đến sự phân chia lao động là nguồn gốc dẫn đến chế độ tư hữu Khi xã hội có sự phân chia giai cấp, triết học ra đời bản thân nó đã mang “tính đảng” (nhiệm

vụ của nó là luận chứng và bảo vệ lợi ích của một giai cấp xác định)

1.2 Khái niệm Triết học

Triết học là gì ?

Ở Trung Quốc: Triết bằng Trí: sự truy tìm bản chất của đối tượng nhận thức, thường là con người, xã hội, vũ trụ và tư tưởng tinh thần Ở Ấn Độ: Triết bằng “darshana”, có nghĩa là “chiêm ngưỡng” là con đường suy ngẫm để dẫn dắt con người đến với lẽ phải, thấu đạt được chân lý

về vũ trụ và nhân sinh Phương Tây: Philosophia vừa mang nghĩa là

giải thích vũ trụ, định hướng nhận thức và hành vi, vừa nhấn mạnh đến khát vọng tìm kiếm chân lý của con người

Đặc thù của triết học:

Triết học sử dụng các công cụ lý tính, các tiêu chuẩn lôgíc và những kinh nghiệm khám phá thực tại của con người để diễn tả thế giới và khái quát thế giới quan bằng lý luận Triết học khác với các khoa học khác ở tính đặc thù của hệ thống tri thức khoa học và phương pháp nghiên cứu

Các nhà kinh điển CN Mác – Lênin về triết học:

Triết học là hệ thống quan điểm lí luận chung nhất về thế giới và vị trí con người trong thế giới đó, là khoa học về những quy luật vận động, phát triển chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy

Khái niệm về triết học Mác- Lênin:

Triết học Mác- Lênin là khoa học nghiên cứu những quy luật chung về

sự vận động, phát triển của các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và tư duy; đồng thời tiếp tục làm rõ vấn đề về mối quan hệ giữa tư duy với tồn tại

Nội Dung

1 Định nghĩa Thế giới quan và các hình thức phát triển của Thế giới quan 1.1 Khái niệm về thế giới quan:

Thế giới quan được hiểu một cách ngắn gọn là hệ thống quan điểm của con người về thế giới Có thể định nghĩa: thế giới quan là quan niệm triết học chỉ hệ thống các tri thức, quan điểm, tình cảm, niềm tin, lí

tưởng xác định về thế giới và về vị trí của con người (bao hàm cả cá nhân, xã hội và nhân loại) trong thế giới đó Thế giới quan quy định các nguyên tắc, thái độ, giá trị trong định hướng nhận thức và hoạt động thực tiễn của con người

1.2 Hình thức phát triển của thế giới quan

Về hình thức phát triển thì thế giới quan có 3 hình thức chính:

Thế giới quan huyền thoại là phương thức cảm nhận thế giới của

người nguyên thủy Thời kỳ này, các yếu tố tri thức và cảm xúc, lý trí

và tín ngưỡng, hiện thực và tưởng tượng, cái thật và cái ảo, cái thần và cái người, v.v của con người hòa quyện vào nhau thể hiện quan niệm

về thế giới Nội dung có sự pha trộn giữa yếu tố người và thần, thật và

ảo, trật tự thời gian và không gian bị đảo lộn Những câu chuyện lưu truyền bằng cách truyền miệng từ đời này đến đời khác nên thường thiếu tính chính xác, pha lẫn tình cảm, suy nghĩ của người kể vào câu chuyện Thần thoại Hy Lạp là thể hiện rõ nét nhất đặc điểm của thế giới quan

Thế giới quan tôn giáo: Phản ánh hiện thực khách quan, giải thích thế

giới dựa trên sự sáng tạo của một loại năng lực siêu nhiên, thần bí; có niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh của lực lượng siêu nhiên đối với thế giới, đối với con người, được thể hiện qua các hoạt động có tổ chức để sùng bái, suy tôn lực lượng siêu nhiên đó

Thế giới quan triết học: Ra đời trong điều kiện trình độ tư duy và

thực tiễn của con người có bước phát triển cao hơn so với thế giới quan huyền thoại và tôn giáo Điều đó làm cho tính tích cực của tư duy con người có bước chuyển về chất Thế giới quan triết học được xây dựng dựa trên hệ thống lý luận, khái niệm, phạm trù, quy luật Không đơn giản chỉ là nói lên quan điểm của con người về thế giới, thế giới quan triết học còn nỗ lực tìm các giải thích, chứng minh tính đúng đắn của các quan điểm đó bằng lý luận, logic

2 Phân tích vai trò của thế giới quan

2.1 Triết học là hạt nhân lý luận của thế giới quan

Triết học là hạt nhân lý luận của thế giới quan: Trong thế giới quan, yếu tố tri thức đóng vai trò quan trọng nhất Tri thức triết học là những tri thức lí luận chung nhất về thế giới Để tri thức đó trở thành sức mạnh, nó phải kết hợp với niềm tin Triết học chỉ tạo thành phần nội dung – phần tri thức của thế giới quan mà đó chỉ là hệ thống tri thức lý luận chung nhất về thế giới, ngoài ra thế giới quan còn bao gồm tri thức ở nhiều lĩnh vực, khoa học khác

Do đó, triết học trở thành hạt nhân lí luận của thế giới quan

Theo tiến sỹ Lê Văn Hùng, triết học trở thành hạt nhân lý luận của thế giới quan vì:

Trong thế giới quan triết học, yếu tố tri thức đóng vai trò quan trọng nhất Tri thức triết học là những tri thức lý luận chung nhất về thế giới

Để tri thức đó trở thành sức mạnh, nó phải kết hợp với niềm tin Triết học chỉ tạo ra phần nội dung-phần tri thức của thế giới quan mà đó chỉ

là hệ thống tri thức lý luận chung nhất về thế giới Ngoài ra thế giới quan còn bao gồm tri thức ở nhiều lĩnh vực, khoa học khác nhau

Nói triết học là hạt nhân của thế giới quan, bởi vì:

Thứ nhất, bản thân triệt học chính là thể giới quan

Thứ hai, trong các thế giới quan khác như thế giới quan của các khoa học cụ thể, thế giới quan của các dân tộc, hay các thời đại triết học bao giờ cũng là thành phần quan trọng, đóng vai trò là nhân tố cốt lõi

Thứ ba, với các loại thế giới quan tôn giáo, thế giới quan kinh nghiệm hay thế giới quan thông thường , triết học ảnh hưởng và chỉ phối, dù

có thể không tự giác

Thứ tư, thế giới quan triết học như thế nào sẽ quy định các thế giới quan và các quan niệm khác như thế

2.2 Bản thân triết học là thế giới quan

Triết học diễn tả thế giới quan của con người dưới dạng xây dựng khái niệm, hệ thống các phạm trù, tiên đề Các quy luật, hệ thống mô hình vận động của triết học đóng vai trò như những bậc thang giá trị trong

quá trình nhận thức thế giới Trong thần học, yếu tố đức tin là biểu tượng đóng vai trò chủ đạo; còn trong triết học thì tư duy, lý luận là yếu tố chủ đạo Với ý nghĩa như vậy, triết học được xem như là nhà phẫu thuật trong quá trình khám phá thế giới, là học thuyết về sự khám phá đó, là thế giới quan Đương nhiên, thế giới quan được hình thành

từ toàn bộ tri thức và kinh nghiệm sống của con người và xã hội loài người, song, bản thân nó phải chấp nhận một tiên đề là sự "khoanh vùng" của tư duy là một giới hạn khoa học để xác định con người và

vũ trụ Tri thức do các khoa học cụ thể đưa lại là cơ sở trực tiếp cho sự hình thành những quan niệm nhất định về từng mặt, từng bộ phận của thế giới theo tri thức triết học Với những phương thức tư duy đặc thù của mình, triết học tạo nên hệ thống lý luận bao gồm những quan điểm chung nhất về thế giới theo một tiên đề hay như một chỉnh thể, trong

đó có con người và mối quan hệ của nó với thế giới chung quanh cũng như thế giới chung quanh với con người và con người với con người Triết học ra đời với tư cách là hạt nhân lý luận của thế giới quan, làm cho thế giới quan phát triển như một quá trình tự giác dựa trên sự tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và tri thức do các khoa học đưa lại Đó là chức năng thế giới quan của triết học Các trường phái chính của triết học là sự diễn tả thế giới quan khác nhau, đối lập nhau bằng lý luận;

đó là các thế giới quan triết học, phân biệt với thế giới quan thông thường

Như vậy, triết học là nhận thức có tính hạt nhân lý luận của thế giới quan, là hệ thống các quan điểm lý luận chung nhất về thế giới và về vị trí của con người trong thế giới đó Có nghĩa là, triết học là thế giới quan và nhân sinh quan của con người khi xem xét thế giới và loài người trong mối quan hệ giữa ý thức và vật chất, giữa con người với con người trong tự nhiên và xã hội

2.3 Trong các thế giới quan, triết học đóng vai trò là nhân tố cốt lõi:

Trong thế giới quan có sự hoà nhập giữa tri thức và niềm tin Tri thức

thế giới quan khi nó đã trở thành niềm tin định hướng cho hoạt động của con người

Có nhiều cách tiếp cận để nghiên cứu về thế giới quan Nếu xét theo quá trình phát triển thì có thể chia thế giới quan thành ba loại hình cơ bản: Thế giới quan huyền thoại, thế giới quan tôn giáo và thế giới quan triết học

Thế giới quan huyền thoại là phương thức cảm nhận thế giới của người nguyên thủy ở thời kỳ này, các yếu tố tri thức và cảm xúc, lý trí và tín ngưỡng, hiện thực và tưởng tượng, cái thật và cái ảo, cái thần và cái người, v.v của con người hoà quyện vào nhau thể hiện quan niệm về thế giới

Trong thế giới quan tôn giáo, niềm tin tôn giáo đóng vai trò chủ yếu; tín ngưỡng cao hơn lý trí, cái ảo lấn át cái thực, cái thần vượt trội cái người

Khác với huyền thoại và giáo lý của tôn giáo, triết học diễn tả quan niệm của con người dưới dạng hệ thống các phạm trù, quy luật đóng vai trò như những bậc thang trong quá trình nhận thức thế giới Nếu thế giới quan được hình thành từ toàn bộ tri thức và kinh nghiệm sống của con người; trong đó tri thức của các khoa học cụ thể là cơ sở trực tiếp cho sự hình thành những quan niệm nhất định về từng mặt, từng

bộ phận của thế giới, thì triết học, với phương thức tư duy đặc thù đã tạo nên hệ thống lý luận bao gồm những quan niệm chung nhất về thế giới với tư cách là một chỉnh thể Vậy nên, triết học là hạt nhân lý luận của thế giới quan; triết học giữ vai trò định hướng cho quá trình củng

cố và phát triển thế giới quan của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng trong lịch sử

2.4 Triết học có ảnh hưởng và chi phối thế giới quan khác:

Không ít người, trong đó có các nhà khoa học chuyên ngành, thường định kiến với triết học, không thừa nhận triết học có ảnh hưởng hay chi phối thế giới quan của mình Tuy thế, với tính cách là một loại tri thức

vĩ mô, giải quyết các vấn đề chung nhất của đời sống, ẩn giấu sâu

trong mỗi suy nghĩ và hành vi của con người, nên tư duy triết học lại là một thành tố hữu cơ trong tri thức khoa học cũng như trong tri thức thông thường, là chỗ dựa tiềm thức của kinh nghiệm cá nhân, dù các

cá nhân cụ thể có hiểu biết ở trình độ nào và thừa nhận đến đâu vai trò của triết học Nhà khoa học và cả những người ít học, không có cách nào tránh được việc phải giải quyết các quan hệ ngẫu nhiên - tất yếu hay nhân quả trong hoạt động của họ, cả trong hoạt động khoa học chuyên sâu cũng như trong đời sống thường ngày Nghĩa là, dù hiểu biết sâu hay nông cạn về triết học, dù yêu thích hay ghét bỏ triết học, con người vẫn bị chi phối bởi triết học, triết học vẫn có mặt trong thế giới quan của mỗi người Vấn đề chỉ là thứ triết học nào sẽ chi phối con người trong hoạt động của họ, đặc biệt trong những phát minh, sáng tạo hay trong xử lý những tình huống gay cấn của đời sống Thế giới quan đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc sống của con người và xã hội loài người Bởi lẽ, thứ nhất, những vấn đề được triết học đặt ra và tìm lời giải đáp trước hết là những vấn đề thuộc thế giới quan Thứ hai, thế giới quan đúng đắn là tiền đề quan trọng để xác lập phương thức tư duy hợp lý và nhân sinh quan tích cực trong khám phá và chỉnh phục thế giới Trình độ phát triển của thế giới quan là tiêu chí quan trọng đánh giá sự trưởng thành của mỗi cá nhân cũng như của mỗi cộng đồng xã hội nhất định

Thế giới quan tôn giáo cũng là thể giới quan chung nhất, có ý nghữa phổ biến đối với nhận thức và hoạt động thực tiễn của con người Nhưng do bản chất là đặt niềm tin vào các tín điều, coi tín ngưỡng cao hơn lý trí, phủ nhận tính khách quan của trỉ thức khoa học, nên không được ứng dụng trong khoa học và thường dẫn đến sai lầm, tiêu cực trong hoạt động thực tiễn Thế giới tôn giáo phù hợp hơn với những trường hợp con người giải thích thất bại của mình Trên thực tế, cũng không ít nhà khoa học sùng đạo mà vẫn có phát minh, nhưng với những trường hợp này, mọi giải thích bằng nguyên nhân tôn giáo đều không thuyết phục; cần phải lý giải kỹ lương hơn và sâu sắc hơn bằng những nguyên nhân vượt ra ngoài giới hạn của những tín điều