Cơ sở văn hóa việt nam bài báo cáo văn hóa vùng miền trong truyền thông

1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG KHOA QUAN HỆ CÔNG CHÚNG & TRUYỀN THÔNG HỌC PHẦN CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM BÀI BÁO CÁO “VĂN HÓA VÙNGMIỀN TRONG TRUYỀN THÔNG” Nhóm Lớp 222 71CULT20222 Giảng viên hướng dẫn TP Hồ C[.]

HỌC PHẦN: CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM

BÀI BÁO CÁO

“VĂN HÓA VÙNG MIỀN TRONG

TRUYỀN THÔNG”

Nhóm:

Lớp: 222_71CULT20222_

Giảng viên hướng dẫn:

TP Hồ Chí Minh, tháng …… /2023

DANH SÁCH NHÓM SINH VIÊN THỰC HIỆN

ĐIỂM (thang điểm 10)

KÝ TÊN 1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Tp HCM, ngày tháng năm 2022

Trưởng nhóm

Ký và ghi rõ họ tên

ĐIỂM VÀ NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 5

NỘI DUNG

I/ KHÁI QUÁT VỀ VĂN HOÁ CỦA VẬT THỂ, PHI VẬT THỂ CỦA VÙNG 6

A THỪA THIÊN - HUẾ 6

B THANH HOÁ 7

C NGHỆ AN 7

D HÀ TĨNH 8

E QUẢNG BÌNH 8

F QUẢNG TRỊ 9

II/ Ý TƯỞNG GIAN HÀNG 10

KẾT LUẬN 18

DANH SÁCH TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

LỜI MỞ ĐẦU

Đối với những người có một tâm hồn say mê với việc tìm tòi khám phá các vẻ đẹp văn hoá của các vùng miền trên đất nước Việt Nam rộng lớn thì chắc hẳn cũng sẽ biết đến một vùng miền, nơi tập hợp các nền văn hoá khác nhau và đồng thời là cái nôi của các nghệ thuật dân gian Việt Nam lâu đời - Bắc Trung Bộ Bắc Trung Bộ là vùng miền không chỉ nổi tiếng với sự sự đa dạng phong phú trong ẩm thực mà còn được biết đến rộng rãi nhờ những chất thơ, chất tình mà phong cảnh Bắc Trung Bộ đem lại Không thể phủ nhận rằng Bắc Trung Bộ còn là một trong những nơi mà hiện diện nhiều các di tích văn hoá, các công trình kiến trúc độc đáo nhất Việt Nam.

Bắc Trung Bộ nhận được nhiều sự công nhận, cũng như sự chú ý của các khách du lịch đến từ các vùng miền khác thậm chí các nước láng giềng một phần chính là do bị thu hút bởi cái lãng mạn, cái trữ tình mà Huế đem lại hay các làng nghề truyền thống lâu đời được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác của Thanh Hoá Sẽ là một thiếu sót nếu chúng

ta không nhắc đến Nghệ An - vùng đất hứa của các khách du lịch trong và ngoài nước bởi tập trung đa dạng các hệ thống danh lam thắng cảnh của nước nhà; hay vùng đất hội tụ những tinh hoa của dân tộc Việt Nam với những bài thơ đặc sắc và các bài trù đi vào lịch

sử - Hà Tĩnh Đối với những người có niềm hứng thú với các lễ hội thì Quảng Bình là một nơi mà chúng ta không thể bỏ qua trong danh sách du lịch được bởi các lễ hội luôn được

tổ chức sôi nổi hằng năm với các hoạt động văn hoá tín ngưỡng đặc sắc; không những thế tại Bắc Trung Bộ cũng còn một nơi được xem là nơi giao lưu văn hoá Champa và Đại Việt, là điểm dừng của người Việt trên vùng đất phương Nam trải dài.

Với mục đích mong muốn giúp mọi người có thể tiếp cận với các văn hoá ẩm thực, con người, lối sống của con người Bắc Trung Bộ, chúng em xin được cung cấp các kiến thức cũng như mở rộng tầm hiểu biết của mọi người để hiểu rõ thêm về văn hoá Bắc Trung Bộ Huế và Hà Tĩnh là khu vực mà nhóm chúng em chọn nhằm muốn cung cấp kiến thức về nền văn hoá đến mọi người, bởi sự đa dạng cũng như phong phú mà nền văn hoá của khu vực đem lại khiến cho chúng em cảm giác mới lạ và hiếu kì nên chúng em đã quyết định chọn khu vực làm đề tài nghiên cứu.

NỘI DUNG I/ Khái quát về văn hoá của vật thể, phi vật thể của các vùng

i sản văn hóa phi vật thể: sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc

cá nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thể hiện bản sắc của cộng đồng, không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác Bao gồm: tiếng nói, chữ viết, lễ hội, nghề thủ công, tập quán, tín ngưỡng,

Di sản văn hóa vật thể: sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học, bao gồm di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia,

A Thừa Thiên - Huế

- Di sản văn hóa vật thể:

 Quần thể di tích Cố đô Huế, Vườn Quốc Gia Bạch Mã, Thiền Viện Trúc Lâm Bạch

Mã, Các lăng tẩm Huế: Lăng Tự Đức, lăng Minh Mạng, lăng Gia Long, lăng Khải Định,…

- Di sản văn hóa phi vật thể:

 Nhã nhạc cung đình Huế Mộc bản triều Nguyễn, Châu bản triều Nguyễn, Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế Ca Huế, tuồng Huế Nghề dệt Zèng của dân tộc Tà Ôi, Lễ hội truyền thống Ada Kông (Mừng lúa mới) của người Pa Cô

 Lễ hội cung đình Huế (Lễ tế Nam Giao, Lễ tế Đàn Xã Tắc, Lễ Truyền Lô, Lễ tế Văn Miếu,…)

 Y học cổ truyền Huế

 Nghề thủ công: Làng điêu khắc Mỹ Xuyên, gốm Phước Tích, Hoa giấy Thanh Tiên, Tranh dân gian Làng Sình,tranh thêu cố đô, đan lát Bao La, gót Dã Lê, đúc đồng Phường Đúc,…

D

B Thanh Hoá

- Di sản văn hóa vật thể:

 Thành cổ Thanh Hóa, Khu di tích Hàm Rồng, Cụm di tích Nga Sơn, Thành Nhà Hồ, Động Từ Thức, Di tích Lam Kinh, Đền Bà Triệu, Đền Đồng Cổ, Đền Cửa Đạt, Nhà thờ Chánh tòa Thanh Hóa, Chùa Sùng Nghiêm Thanh Hóa

- Di sản văn hóa phi vật thể:

 Tiếng làng Thanh Đớn, tiếng làng Kênh Thủy

 Chữ viết: Trường ca Ú Thêm, Trường ca Khăm Panh Hò sông Mã

 Trò Xuân Phả, trò Chụt,trò Chiềng, Trống hội làng Phú Khê

 Dân ca, dân vũ Đông Anh

 Truyện: Truyền thuyết Bà Triệu, Truyện Trạng Quỳnh,…

 Lễ hội: Lễ tục làng Thiết Đinh, Lễ hội Đền Độc Cước, Lễ hội Đền Mưng,…

 Nghề thủ công: Nghề đục đá làng Ngồi, nghề đúc đồng Kẻ Chè,,…

C Nghệ An

- Di sản văn hóa vật thể:

 Đền Quả Sơn, Thành cổ Vinh, Bảo tàng Xô Viết Nghệ Tĩnh, Truông bồn Nghệ A, Cột mốc số 0 – Đường Hồ Chí Minh (Tân Kỳ, Nghệ An), Làng sen quê Bác, Di tích lưu niệm cụ Phan Bội Châu, Mộ bà Hoàng Thị Loan,…

- Di sản văn hóa phi vật thể:

 Dân ca ví, giặm xứ Nghệ (Được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại ở Paris, Pháp vào năm 2014)

 Lễ hội Đền Cờn ở Quỳnh Phượng, thị xã Hoàng Mai

 Lễ cúng trâu ở lễ hội đền Chín Gian

D Hà Tĩnh

- Di sản văn hóa vật thể:

 Di chỉ khảo cổ Thạch Lạc (Thạch Hà ), Di tích khảo cổ học Phôi Phối – Bãi Cọi, Chùa Hương Tích, Đình Hội Thống, Khu mộ Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác ở Hương Sơn, Hoàng Hoa Sứ trình đồ, Mộc bản Trường học Phúc Giang, Khu di tích Nguyễn Du, Khu di tích cố Tổng Bí Thư Hà Huy Tập, Ngã ba Đồng Lộc (Can Lộc)

- Di sản văn hóa phi vật thể:

 Dân ca ví, giặm

 Ca trù (Được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại cần được bảo vệ khẩn cấp)

 Hát Sắc bùa

 Hò Nam Khê

 Lễ hội chùa Hương Tích, Lễ Cầu Ngư, Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, Lễ hội Đền Chiêu Trưng đại vương Lê Khôi, Lễ hội Cầu Ngư Nhượng Bạn

E Quảng Bình

- Di sản văn hóa vật thể:

 Thành Đồng Hới, Hang Tám Cô, Bến phà Xuân Sơn, Lũy Trấn Ninh, lũy Trường Sa, Khu lăng mộ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, Đền Liễu Hạnh công chúa, Khu lưu niệm Đại Tướng Võ Nguyên Giáp, Cửa Nhật Lệ, Chiến khu Trung Thuần,…

- Di sản văn hóa phi vật thể:

 Lễ hội Trỉa lúa của người Bru – Vân Kiều, Hò thuốc cá Minh Hóa , Lễ hội Cầu ngư Quảng Bình, Lễ hội mừng cơm mới của người Bru-Vân Kiểu , Lễ hội đua thuyền

huyện Lệ Thủy vào dịp Quốc Khánh, Lễ hội rằm tháng 3 tại huyện Minh Hóa, Hội Vật

 Ca trù ở làng Đông Dương (Quảng Trạch)

F Quảng Trị

- Di sản văn hóa vật thể:

 Thành cổ Quảng Trị, Căn cứ Cồn Tiên – Dốc Miếu, Nhà đày Lao Bảo, Khu lưu niệm Tổng bí thư Lê Duẩn, Địa đạo Vịnh Mốc,…

- Di sản văn hóa phi vật thể:

 Di sản thuộc loại hình tiếng nói, chữ viết: Ngữ âm dân gian xã Vĩnh Tú, ngữ âm làng Phú Hải

 Di sản thuộc loại hình dân gian: Truyện trạng Vĩnh Hoàng, Hò Như Lệ, Sự tích Thần

Đá làng Phương Sơn, sự tích các vị thần làng An Lợi, Sự tích Ông Dài Ông Cụt làng Nhan Biều,…Các điệu hò Như Lệ, hát Cà lơi cha chấp, Oát xà nớt, hát Sim,…

 Di sản thuộc loại hình nghệ thuật trình diễn: Hội trống quân làng Điếu Ngao, Tuồng Chợ Cạn, Múa Đồng Náp, Chèo cạn Tùng Luật, Múa Đăng hèo làng Hà Trung, Hát

Bả trạo làng Phú Hải, Đội nhạc cổ làng Điếu Ngao…

 Di sản thuộc loại hình tập quán xã hội: Lễ kỳ phước của làng cổ Quảng Trị, Lễ giỗ Tổ Khai Sơn Tổ đình Sắc Tứ Tịnh Quang, Hội rước thành hoàng làng, Luật tục trong tang ma, Lễ hội hoa đăng trên sông Thạch Hãn,…

 Di sản thuộc loại hình nghề thủ công truyền thống: Nghề dệt chiếu làng Lâm Xuân, nghề làm giấy Phổ Lại, nghề dệt lưới Thâm Khê, nghề cào hến làng Mai Xá,…

 Di sản ẩm thực: Canh ám làng Lam Thủy, cháo bột làng Diên Sanh, Bánh dầy làng Đạo Đầu,…

II Ý tưởng gian hàng

uế là cái tên chắc hẳn không còn xa lạ đối với người dân Việt Nam Một vùng đất văn hiến có bề dày lịch sử, văn hóa đặc sắc, nhiều di sản

và lễ hội độc đáo Nhắc đến Huế thì chắc chắn không thể bỏ qua nét đẹp say lòng của những con người nơi đây Không chỉ thu hút du khách bởi tinh hoa văn hóa, lịch sử mà còn thu phục cảm xúc bởi tính cách dịu dàng, thân thiện của con người Người Huế nhẹ nhàng, dễ thương pha chút nét kín đáo, e ấp cùng giọng nói dễ khiến người ta say Tất cả đều tạo nên một vẻ đẹp khó diễn giải làm si mê không biết bao nhiêu người Không những thế trên vùng đất thơ mộng, trữ tình như Huế cũng sở hữu một

hệ thống chuỗi các món ăn đa dạng phong phú gắn liền với các lịch sử dựng nước khiến cho các thực khách bước chân và không thể kiềm lòng mà muốn được tận hưởng hết tất

cả các mỹ vị tại nơi này Đây cũng chính là những nét văn hóa được lòng rất nhiều du khách thập phương khi đặt chân đến mảnh đất này

A Ẩm thực

ối với xứ Huế, ăn uống cũng là một loại hình văn hoá" và chia ẩm thực Huế làm hai hệ, ẩm thực cung đình và ẩm thực dân gian Thật ra, ẩm thực cung đình cũng là ẩm thực dân gian được nâng cao lên, và đến lượt ẩm thực cung đình ảnh hưởng trở lại làm thay đổi chất lượng của ẩm thực dân gian bởi đầu bếp cung đình cũng là những người khéo tuyển mộ từ dân gian Ẩm thực Huế có một chiều sâu mang đậm nét bản sắc của một vùng đất từng là kẻ chợ, thanh lịch, nhẹ nhàng và tùng tiệm Người Huế ăn uống gắn liền với ba tiêu chí là: rẻ, ngon và nhất là phải đẹp, người Huế đã chia ăn uống thành ba bậc: khẩu thực, nhãn thực và tâm thực

"Khẩu thực" là cách ăn bằng miệng, để tồn tại, "nhãn thực" là thưởng thức bằng mắt và

"tâm thực", nghĩa là ăn bằng cả tấm lòng mình

Đến Huế, bạn không chỉ được thăm thú các danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử mà còn có cơ hội được trải nghiệm những điều thú vị về ẩm thực nơi đây Huế có rất nhiều món ăn ngon như cơm hến, bún bò, bánh xèo,… nhưng trong “thiên đường” đó không thể

H

Đ

là món ăn đi dọc chiều dài lịch sử Huế, chứa đựng bao ân tình Bánh bột lọc Huế không chỉ nổi tiếng ở Huế mà còn được biết đến trên khắp cả nước Món ăn này từng được giới thiệu là một trong 30 món bánh ngon nhất thế giới, có khả năng “chinh phục” những thực khách khó tính nhất Như vậy cũng đủ thấy sức hấp dẫn của nó đến nhường nào

Bánh bột lọc – đặc sản của người xứ Huế ( Theo: Báo Thừa Thiên Huế )

ánh bột lọc có hai loại, bánh bột lọc gói bằng lá chuối và bánh bột lọc trần Nếu ví bánh bột lọc trần như cô gái thành thị mang vẻ đẹp khỏe khoắn, hiện đại, luôn cởi mở, dễ gần thì ngược lại, bánh bột lọc gói lại được xem như cô gái Huế luôn e ấp, dịu dàng trong tà áo dài và nón lá duyên dáng Bánh bột lọc bình dị cả về mặt nguyên liệu lẫn cách chế biến Nguyên liệu chính cần có gồm bột năng, thịt ba chỉ, tôm và không thể thiếu là lá chuối xanh

Trước khi bắt đầu làm phần bỏ bánh, người Huế thường làm phần nhân trước Thịt

ba chỉ được cắt nhỏ, tôm tươi làm sạch, cắt bỏ phần đầu và đuôi rồi mang đi rim khô Sau khi xong phần nhân bánh sẽ tiến hành nhào nặn vỏ bánh Công đoạn này mặc dù khá đơn giản, tuy nhiên nếu không có kinh nghiệm cũng phải chật vật lắm đấy, lại còn không đạt

B

dẻo không được như bột nếp hay bột mỳ Để làm nên những chiếc vỏ bánh hoàn hảo, người ta phải nhào bột trước với một ít muối, đường và dầu ăn, lúc nhào cũng phải thật đều tay để bột mịn và dẻo

Việc tạo hình và gói những chiếc bánh cũng khá quan trọng Lá phải là lá chuối xanh để tạo mùi thơm đặc biệt Lá rửa sạch, xé ra thành từng miếng, để ráo rồi hơ lửa là quét xíu dầu đậu phộng Sau đó múc từng phần nhỏ bột đặt vào giữa lá, dùng tay dần mỏng bột, cho phần nhân tôm và thịt vào giữa, dần bột nối các góc và mép bột lại, gấp hai

Công đoạn làm bánh ( Theo: Yêu Trẻ/ Vinpearl.com )

hấp cách thủy, chừng 15 phút là bánh chín Chiếc bánh mang vị mát thanh thanh của bột lọc, thơm ngọt của tôm, thịt

Bất kỳ ai khi đến với cố đô này, ngoài những đặc sản Huế như mè xửng, mắm tôm,… thì ai đến Huế cũng tìm cho bằng được bánh lọc gói mua về làm quà, bởi bánh rất tiện để đóng gói và vận chuyển Để mua nó, bạn có thể tìm đến quán Bà Đỏ nằm trên đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Phù Cát, quán sạch sẽ, đẹp và bánh cũng rất ngon Hãy quán Trung Bộ nằm trên đường Tô Hiến Thành, bánh ở đây hấp tại chỗ nên lúc nào cũng nóng hổi, thơm ngon

Bánh bột lọc cũng như con người Huế: thuần khiết và thanh lịch Với hương vị tuyệt vời, đậm chất Huế, món ăn đã tạo được “chỗ đứng riêng” trong lòng những người yêu ẩm thực

B Giọng nói

ới người Huế, những từ như mô, tê, răng, rứa… vừa gần gũi vừa giản

dị thân thương vì nó đã ăn sâu vào trong nếp sống thường ngày của người dân Cố đô Những câu từ đơn giản nhưng lại tạo nên sự kỳ lạ đối với du khách bốn phương Nếu bạn không quen, chắc chắn sẽ rất khó khăn khi tiếp xúc với một người Huế, quả thật giọng Huế rất đặc trưng mà không có nơi nào có được Lắng nghe và thấu hiểu được tiếng nói, tình cảm của người Huế, chúng ta sẽ cảm nhận được những nét đẹp rất riêng trong tâm hồn con người nơi đây

Đối với người Bắc và người Nam, tiếng Huế là một “ngoại ngữ” vừa khó nghe vừa khó hiểu Tiếng Huế khó nghe vì cách phát âm “Nói” thành “noái”, “ông” thành “ôn”,

“chân” thành “chưn”, “yêu” thành “ưng”, “không” thành “khôn”… Ví như “Em có ưng anh khôn?” có nghĩa là “Em có yêu anh không?” Bên cạnh đó còn có các từ địa phương như “mô, tê, răng, rứa, mần, bựa, chừ…” đậm chất Huế Điều này tạo nên sự khó hiểu cho những người mới nghe lần đầu Có một cô gái phương Bắc từng bị bất ngờ khi lần tiên đặt chân đến Huế đã nghe câu hỏi “O đi mô rứa?” Cô không biết phải trả lời như thế nào nếu như không có người dịch giúp “Cô đi đâu vậy?”

V

riêng, không pha tạp với ngôn ngữ của các vùng miền khác.Có người bảo: Người Huế chi

lạ, cái “sân” thì bảo là cái “cươi”, cái “chổi” thì bảo là cái “chủi”, cây “chuối” thì bảo là cây “chúi”… Thế mà khi sống ở Huế một thời gian thì họ lại bắt chước giọng nói Huế Nhưng cho dù cách bắt chước của họ có giống đến đâu thì cũng không thể nói giọng Huế

“chuẩn” như người Huế gốc Nhiều chàng trai khi đến Huế đều muốn lấy một cô gái Huế làm vợ Phải chăng, chính từ giọng nói ấy đã tạo nên nét rất riêng, rất đặc biệt của người con gái Huế

Ngôn ngữ Huế không tròn vành rõ chữ nhưng giản dị, chân phương, không kiểu cách, không màu mè Hãy cùng lắng nghe cuộc đối thoại giữa một chàng trai và một cô gái sau bao ngày xa cách:

- “Răng bựa chừ anh khôn đến thăm em? (“Sao dạo này anh không đến thăm em?”)

- “Anh bị đau chưn.” (“Anh bị đau chân”)

- “Răng anh khôn noái em qua thăm?” (“Sao anh không nói em đến thăm?”)

Những thiếu nữ với tà áo dài tím ( theo: Khám Phá Huế )

- “Khôn can chi” (“Không sao đâu”)

Lời đối thoại mộc mạc, chân tình nhưng thể hiện tình cảm thắm thiết của đôi trai gái Có người nói giọng Huế đầy chất thơ chất nhạc Chỉ cần nghe cô gái Huế nói là đã thấy cả thơ và nhạc đong đầy

“Răng mà cứ theo tui hoài rứa Cái ông ni mới dị chưa tề Sớm trưa chiều ba bữa đi về Đưa và đón mần chi không biết!”

(Trích thơ Đồng Khánh Ngày Xưa - Lưu Trần Nguyễn)

Những người xa Huế không chỉ nhớ về Huế với sông Hương, núi Ngự mà còn nhớ

về Huế với chất giọng đặc biệt Chỉ cần nghe ai nói “mô tê răng rứa” thì đã có cảm giác thân quen rồi Bởi thế, những người Huế đi xa rất dễ kết thân không chỉ vì tình đồng hương mà còn bởi vì cùng chung một ngôn ngữ Huế Dù cho tiếng Huế không phải là tiếng chuẩn quốc gia mà chỉ mang tính chất địa phương nhưng nó đã để lại ấn tượng không thể nào phai trong lòng du khách thập phương “Hãy giữ chút gì rất Huế đi em” -Câu nói này không chỉ là lời nhắn nhủ giữ lấy hình ảnh của người con gái Huế đoan trang thùy mị với tà áo dài, chiếc nón lá nghiêng nghiêng mà còn giữ lấy giọng Huế mộc mạc, chân phương

à Tĩnh là có thể được xem như là nơi quần tụ của ác cư dân bản địa và các cư dân đến từ nhiều vùng đất khác, là nơi hội tụ các tinh hoa của đất nước từ các tác phẩm văn học đến những bài trù gắn liền với lịch

sử nước nhà Trên mảnh đất này đã được để lại rất nhiều dấu ấn cũng như diễn ra các sự kiện quan trọng trong lịch sử chống giặc của quân ta Hà tĩnh có nhiều di tích lịch sử, văn hoá và danh lam thắng cảnh, mỗi một nét văn hoá của Hà Tĩnh đều khắc riêng dấu ấn

H