ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM BÀI TIỂU LUẬN DẠY ĐỌC HIỂU TRUYỀN THUYẾT NÀNG HAN GẮN VỚI GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬ, VĂN HOÁ CHO HỌC SINH TRƯỜNG PHỔ THÔNG VÙNG CAO VIỆT BẮC Họ và tên họ.
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
BÀI TIỂU LUẬN:
DẠY ĐỌC HIỂU TRUYỀN THUYẾT NÀNG HAN GẮN VỚI GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG LỊCH SỬ, VĂN HOÁ CHO HỌC SINH TRƯỜNG PHỔ THÔNG VÙNG CAO VIỆT BẮC
Họ và tên học viên :
Thái Nguyên, tháng 01 năm 2022
Trang 21 Lý do chọn dự án
Trong kho tàng văn học dân gian của các dân tộc, truyền thuyết là một thể loại đặc sắc, có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần, tín ngưỡng của cộng đồng sản sinh ra nó Đó là những câu chuyện mang yếu tố lịch sử hoặc liên quan đến các nhân vật, di tích lịch sử Bởi vậy dạy đọc hiểu thể loại truyền thuyết cũng là góp phần hình thành và phát triển cho người học tình yêu, lòng biết ơn, trân trọng đối với truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc mình Từ đó hình thành những hành vi ứng xử phù hợp với truyền thống, bản sắc văn hoá, phát huy, lưu giữ những giá trị tốt đẹp của dân tộc mình
Truyền thuyết về Nàng Han, cùng với những di tích, lễ hội có liên quan lâu nay đã trở thành một nét đẹp văn hoá độc đáo cần được lưu truyền, gìn giữ của đồng bào các dân tộc miền núi Tây Bắc Việt Nam Nàng Han là tên một liệt
nữ được cộng đồng người Thái ở xã Mường So (Huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu) tôn vinh vì đã có công dẹp giặc ngoại xâm, giành lại bình yên cho bản làng Bởi vậy, từ xa xưa, cộng đồng người dân tộc Thái ở đây đã lưu truyền nhiều sự tích liên quan đến nhân vật có yếu tố lịch sử này Lâu dần, Nàng Han trở thành vị anh hùng chung của đồng bào các dân tộc miền núi Tây Bắc Bên cạnh người Thái, các dân tộc Mường, H’Mông, Dao cũng lưu truyền câu chuyện
về Nàng Han trong cộng đồng dân tộc mình như để gợi nhắc thế hệ sau về truyền thống giữ bản, giữ mường của quê hương Hàng năm, cứ đúng ngày Rằm tháng hai (âm lịch), người dân Mường So và nhiều địa phương ở miền núi Tây Bắc lại rộn ràng tổ chức các hoạt động lễ hội để tưởng nhớ vị nữ anh hùng của dân tộc mình Truyền thuyết và Lễ hội Nàng Han bởi vậy đã trở thành một di sản văn hoá độc đáo không chỉ của người dân tộc Thái mà còn là dịp để đồng bào các dân tộc Tây Bắc nhớ về cội nguồn, truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc, phát huy những giá trị văn hoá độc đáo hướng tới một cuộc sống no đủ, bình an
Trường PT Vùng cao Việt Bắc là một ngôi trường dân tộc nội trú đóng chân trên địa bàn Thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên, là nơi nuôi dưỡng,
Trang 3giáo dục cho hơn 2000 học sinh là con em các dân tộc miền núi từ Quảng Bình trở ra Trong đó có nhiều học sinh là người dân tộc ít người vùng Tây Bắc của
Tổ quốc, nhiều em đến từ vùng đặc biệt khó khăn như Phong Thổ, Mường Tè, Tam Đường… của tỉnh Lai Châu hay các tỉnh núi cao như Yên Bái, Sơn La, Điện Biên, Hoà Bình,… Không chỉ thực hiện nhiệm vụ đào tạo, tạo nguồn cán
bộ chất lượng cao cho đồng bào các dân tộc thiểu số, trường PT Vùng cao Việt Bắc còn mang trọng trách giáo dục và phát huy những giá trị văn hoá truyền thống cho học sinh các dân tộc miền núi Trong những năm qua, thầy và trò nhà trường đã và đang tìm nhiều giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục, trong đó có các hoạt động giáo dục hướng đến cội nguồn Việc dạy đọc hiểu các tác phẩm văn học, trong đó có văn học dân gian của đồng bào các dân tộc thiểu
số hi vọng sẽ là một phương pháp hiệu quả góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, truyền thống văn hoá dân tộc cho học sinh
Từ những thực tế trên đây, qua kinh nghiệm dạy học tại trường PT Vùng
cao Việt Bắc, em xây dựng và dự kiến kế hoạch thực hiện dự án: “Dạy đọc hiểu
truyền thuyết Nàng Han gắn với giáo dục truyền thống lịch sử, văn hoá cho học sinh trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc”.
2 Mục đích thực hiện dự án
Khi thực hiện đề tài “Dạy đọc hiểu truyền thuyết Nàng Han gắn với giáo
dục truyền thống lịch sử, văn hoá cho học sinh trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc”, em hướng tới những mục đích sau:
- Tìm hiểu, sưu tầm, ghi chép các câu chuyện, sự tích về Nàng Han trong cộng đồng các dân tộc miền núi Tây Bắc Tìm hiểu sự gắn bó và sức sống của truyền thuyết Nàng Han trong đời sống xã hội thông qua việc tìm hiểu nét độc đáo của Lễ hội Nàng Han
- Đọc hiểu truyền thuyết Nàng Han nhìn từ đặc trưng thể loại dựa theo văn bản là sự tích được lưu truyền phổ biến ở xã Mường So, huyện Phong Thổ,
Trang 4tỉnh Lai Châu So sánh truyền thuyết Nàng Han với truyền thuyết về Bà Triệu của dân tộc Việt
- Đề xuất các giải pháp nhằm góp phần bảo tồn, phát huy những giá trị lịch sử, văn hoá truyền thống qua việc tìm hiểu truyền thuyết và Lễ hội Nàng Han
3 Đối tượng và thời gian thực hiện
Đối tượng thực hiện: là giáo viên và học sinh khối 10, năm học 2021
-2022, trường PT Vùng cao Việt Bắc
- Thời gian thực hiện: dự kiến thực hiện khoảng tháng 2 - 3 năm 2022 (sau khi học sinh nghỉ tết Nguyên đán)
4 Các bước thực hiện dự án
4.1 Chuyển giao nhiệm vụ
GV căn cứ vào số lượng và tình hình học sinh lớp mình phụ trách, giáo viên tiến hành phân công nhiệm vụ thực hiện dự án Tập trung vào một số công việc cụ thể như sau:
- Sưu tầm các tài liệu có liên quan đến truyền thuyết và Lễ hội Nàng Han thông qua sách báo tại Thư viện và phương tiện Internet
- Sưu tầm, ghi chép các dị bản về truyền thuyết Nàng Han tại xã Mường
So, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu và một số địa phương vùng Tây Bắc (giao cho các học sinh cư trú tỉnh Lai Châu, Sơn La thực hiện)
- Tham dự, ghi chép tư liệu, ghi hình về Lễ hội Nàng Han (giao cho học sinh tỉnh Lai Châu, các học sinh dân tộc Thái, Mường… các tỉnh Tây Bắc nơi có
tổ chức Lễ hội thực hiện)
- Ghi chép, biên tập video liên quan đến dự án (giao cho các học sinh khác, học sinh có kỹ năng CNTT thực hiện)
4.2 Thực hiện nhiệm vụ
Trang 5Học sinh thực hiện nhiệm vụ dựa theo sự phân công của giáo viên Triển khai theo 3 giai đoạn:
- Giai đoạn 1: Sưu tầm nghiên cứu tài liệu (tháng 12 năm 2021)
- Giai đoạn 2: Điền dã, nghiên cứu, khảo cứu (tháng 2 năm 2022, trong thời gian học sinh nghỉ Tết)
- Giai đoạn 3: Báo cáo kết quả (tháng 3 năm 2022)
4.3 Báo cáo kết quả
Sau khi hoàn thành các nhiệm vụ dự án, trở lại trường học, giáo viên tổ chức cho học sinh báo cáo kết quả đã làm được, hoàn thiện các sản phẩm Chỉ ra những việc đã làm được, những vấn đề còn tồn tại, rút kinh nghiệm cho các lần thực hiện dự án sau
5 Dự kiến kết quả sau khi thực hiện dự án
Dự kiến sau khi thực hiện đề tài, thầy và trò nhà trường sẽ đạt được những kết quả sau đây:
5.1 Sưu tầm, ghi chép được những câu chuyện về sự tích Nàng Han.
Trong thời gian thực hiện đề tài, các em học sinh được phân công chịu trách nhiệm trở về địa phương, gặp gỡ những người cao tuổi, cán bộ văn hoá ở địa phương để sưu tầm, ghi chép lại những câu chuyện về Nàng Han được lưu truyền tại địa phương mình sinh sống Từ đó chỉ ra những dị bản khác nhau mà mình sưu tầm có liên quan đến sự tích
5.2 Có những hiểu biết về Lễ hội Nàng Han Học sinh tham gia, tìm hiểu
nguồn gốc, các hình thức của lễ hội Sử dụng điện thoại thông minh, các thiết bị nghe nhìn chụp ảnh, ghi hình các hình ảnh về lễ hội Sau khi kết thúc dự án, học sinh và giáo viên tạo dựng được 01 - 02 video về các giải pháp bảo tồn nét đẹp
Lễ hội Nàng Han
5.3 Củng cố những kiến thức về thể loại truyền thuyết Từ những kiến
thức bài “Khái quát văn học dân gian Việt Nam”, giáo viên tổ chức cho học sinh
Trang 6đọc hiểu truyền thuyết Nàng Han qua đặc trưng thể loại Qua đó củng cố cho học sinh những kiến thức về thể loại truyền thuyết thông qua một văn bản truyền thuyết của đồng bào dân tộc thiểu số Từ đó làm nổi bật những đặc trưng thể loại như: gắn với các nhân vật và yếu tố lịch sử; tồn tại, lưu truyền trong những phong tục, diễn xướng dân gian; tính dị bản,…
5.4 Hoàn thiện báo cáo kết quả thu hoạch Học sinh cụ thể hoá các bước
thực hiện dự án thông qua báo cáo kết quả của dự án Trong đó có đề xuất các giải pháp nhằm phát huy, bảo tồn những giá trị văn hoá truyền thống thông qua
truyền thuyết, Lễ hội Nàng Han Báo cáo sẽ được đề xuất đăng trong “Tập san
Trường Mình” (tập san nội bộ).