thuyết trình triết học giai cấp, dân tộc, nhân loại trong thời đại hiện nay và vận dụng vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở việt nam

Mâu quan hệ sản xuất vẫn dựa trên trên chế độ sở hữu tư nhân TBCN không dễ nhận thức như trước đây, những kết luận vội vàng: không còn giai cấp vô sản, đấu tranh giai cấp lỗi thời … Th

Trang 1

Thuyết trình Triết học – UEH – Cao học đêm 6 – Khóa 20

I. Giai cấp và Đấu tranh giai cấp p g p

thời đại ngày nay

1 Khái quát các quan điểm ngoài mácxít về giai cấp và đấu tranh

giai cấp

a Quan điểm của các nhà tư tưởng trước Mác về giai cấp và đấu

tranh giai cấp

b Quan điểm tư sản hiện nay về giai cấp và đấu tranh giai cấp

2 Quan điểm mát xít về giai cấp và đấu tranh giai cấp

a Giai cấp

b Đấu tranh giai cấp

c Đấu tranh của Giai cấp vô sản trong điều kiện mới hiện nay

3 Vấn đề GC và ĐTGC trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở VN

Trang 2

1 Khái quát các quan điểm ngoài mácxít về giai cấp và đấu

tranh giai cấp

a Quan điểm của các nhà tư tưởng trước Mác về giai cấp và

đấu tranh giai cấp

i Thời cổ đại:

Ở Trung Quốc cổ đại

Khổng tử: XH= Quân tử + Tiểu nhân; Bảo vệ quý tộc.

Lão tử: Chủ trương bảo vệ lợi ích cho tầng lớp nông nô.

Mặc tử: XH= Sĩ+ Nông+ Công+ Thương; Bình đẳng

Mặc tử: XH= Sĩ+ Nông+ Công+ Thương; Bình đẳng.

Ở Ấn Độ cổ đại

Upanisát: XH = Tăng lữ + Vương công… + Bình dân + Nô

lệ

Ở Hy Lạp cổ đại

Platông: XH = Triết gia + Chiến binh + Bình dân; Bất bình

đẳng tài sản→ xung đột XH

Aríxtốt: XH = Cầm quyền thống trị + Bị trị & nô lệ.

¾ Nhận xét: Các quan niệm về GC & ĐTGC thời này rất

đơn giản, chất phác

ii Thời phục hưng và cận đại

T.Morơ, T.Campanenla, G.G.Rútxô…

• GC khác nhau có quyền lực & địa vị khác nhau

• ĐTGC, bất công trong XH có nguyên nhân trong sự phát

triển kinh tế, trong hình thức sở hữu

X.Ximông:

• Quyền sở hữu là tiêu chuẩn phân biệt XH, là cơ sở của

thượng tầng kiến trúc của XH

• XH = Nhà kh học + Chủ sở hữu + Người không có sở hữuXH Nhà kh học + Chủ sở hữu + Người không có sở hữu

• ĐTGC là sản phẩm của XH áp bức, nhằm xác lập trật tự XH

hữu sản & vô sản

Ph.Ghiđô, Ô.Chiêry, Ph.Minhê:

• XH có nhiều GC Thay đổi quan hệ tài sản Æ Thay đổi

quan hệ GC & chế độ chính trị

• GC hình thành dựa vào con đường vũ lực, nô dịch ĐTGC

tạo nên nội dung chủ yếu của lịch sử

¾ Nhận xét: “Thuyết ĐTGC không phải do Mác, mà do giai

cấp tư sản trước Mác sáng tạo ra”

1 Khái quát các quan điểm ngoài mácxít về giai cấp và đấu

tranh giai cấp

b Quan điểm tư sản hiện nay về giai cấp và đấu tranh giai cấp

Phủ nhận hoàn toàn lý luận GC & ĐTGC; vì

GC không là hiện tượng phổ biến, ĐTGC không là quy luật

chung của mọi XH → Lý luận GC là sai lầm

Điển hình tại Mỹ, quan hệ sở hữu đã thay đổi → không còn

GC vô sản → ĐTGC là vô nghĩa

“Bác bỏ” cơ sở kinh tế của GC đi tìm cơ sở sinh học, hay tâmọ y

lý của GC

Trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế xuất hiện 2

quan điểm sai lầm về ĐTGC:

Quan điểm hữu khuynh coi thường, buông lỏng, xem nhẹ

vấn đề GC & ĐTGC

Quan điểm tả khuynh đề cao quá mức tầm quan trọng của

vấn đề GC & ĐTGC

¾ Nhận xét: Vấn đề GC & ĐTGC rất phức tạp, các nhà tư

tưởng tư sản luôn xuyên tạc hay che đậy nó

Trang 3

2 Quan niệm mácxít về giai cấp và đấu tranh giai cấp

a Giai cấp

Quan niệm

Nguồn gốc

Kết cấu

Quan niệm

Nguyên nhân & nguồn gốc

Các hình thức cơ bản

Vai trò của đấu tranh giai cấp trong Xã hội có giai cấp đối kháng

Điều kiện mới

Nội dung mới

Hình thức mới

a Giai cấp

Quan niệm

“Người ta gọi giai cấp, những tập đoàn to lớn, những tập đoàn này

định trong lịch sử, khác nhau về quan hệ của họ (thường thì những

tư liệu sản xuất, về vai trò của họ trong tổ chức lao động xã hội và

hoặc nhiều mà họ được hưởng Giai cấp là những tập đoàn người,

à tậ đ à à thì ó thể hiế đ t ó đị ị khá h t

mà tập đoàn này thì có thể chiếm đoạt có địa vị khác nhau trong

một chế độ kinh tế - xã hội nhất định”

(V.I.Lênin)

Giai cấp gắn liền với một hệ thống SX nhất định và có địa vị khác

vậy, GC khác nhau có:

- QH khác nhau đối với việc sở hữu TLSX;

- Vai trò khác nhau trong tổ chức, quản lý lao động XH;

- Phương thức & quy mô thu nhập của cải XH khác nhau

Địa vị khác nhau của GC là cơ sở của QH bóc lột GC; thực chất QH

GC trong XH đối kháng là QH bóc lột

a Giai cấp

Nguồn gốc

LLSX phát triển Æ Phân công LĐ Æ Năng suất LĐ tăng Æ Sản

phẩm thặng dư tương đối Æ Chế độ tư hữu Æ Giai cấp

Kết cấu

Các giai cấp cơ bản đối lập nhau

Các giai cấp không cơ bản

Các tầng lớp trung gian

¾ Sự xung đột của các giai cấp cơ bản sẽ dẫn đến đấu tranh giai

cấp

Trang 4

Quan niệm

Đấu tranh giai cấp là “cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước hết

áp bức và bọn ăn bám, cuộc đấu tranh của những người công nhân

giai cấp tư sản”

(V I Lênin)

Nguyên nhân và nguồn gốc

Nguyên nhân: Sự xung đột lợi ích kinh tế giữa các giai cấp

Nguồn gốc: Mâu thuẫn giữa LLSX mới và QHSX (PTSX) cũ

Các hình thức cơ bản

Đấu tranh kinh tế

Đấu tranh chính trị

Đấu tranh tư tưởng

b Đấu tranh giai cấp (tt)

Vai trò của đấu tranh giai cấp trong Xã hội có giai cấp đối kháng

Trong tuyên ngôn Đảng Cộng Sản của Mac – Ăngen:“Lịch sử xã hội

loài người từ khi có giai cấp đến nay là lịch sử đấu tranh giai cấp”

cấp

Lĩnh vực kinh tế

Thời bình LLSX Ç

• Thời bình: LLSX Ç

• Thời chiến (CMXH xảy ra): QHSX Ç dẫn đến LLSX Ç

Lĩnh vực chính trị

• Thời bình: Đời sống CT Ç

• Thời chiến (CMXH xảy ra): KTTT Ç dẫn đến CSHTÇ

Lĩnh vực tư tưởng

• Thời bình: Đời sống TT-VH Ç

• Thời chiến (CMXH xảy ra): HTT Ç dẫn đến Tồn tại XHÇ

b Đấu tranh giai cấp (tt)

¾ Như vậy, đấu tranh giai cấp dẫn đến chuyên chính vô sản - công

sản Điều kiện tiên quyết là phải tạo ra được lực lượng sản xuất

người tạo ra một năng suất lao động xã hội rất cao

Trang 5

Chủ nghĩa xã hội (CNXH) ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, so sánh

mạng và bất lợi cho lực lượng cách mạng Lực lượng cách mạng

tuyên truyền xuyên tạc lý luận giai cấp và đấu tranh giai cấp

CNTB có những điều chỉnh, thay đổi để thích nghi tiếp tục phát

dịu

Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ đang phát triển mạnh mẽ

xã hội thông tin ra đời làm phân hóa giai - tầng trong xã hội Mâu

quan hệ sản xuất vẫn dựa trên trên chế độ sở hữu tư nhân TBCN

không dễ nhận thức như trước đây, những kết luận vội vàng:

không còn giai cấp vô sản, đấu tranh giai cấp lỗi thời …

Thực tế cho thấy, xung đột giữa tư bản lao động, phân cực giàu

đồng … đã tạo nên sự bất ổn trong xã hội

Nội dung mới

Đấu tranh giữa lao động và tư bản (ở các nước TBCN phát triển)

Đấu tranh của nhân dân lao động (các nước đang phát triển và

động quốc tế, vì độc lập dân tộc và CNXH và vì lợi ích chân chính

của mình

Trọng tâm của cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản trên toàn thế

phản động, đế quốc chủ nghĩa đang ráo riết thực hiện “diễn biến

hòa bình (lật đổ chế độ XHCN mà không cần chiến tranh)

Hình thức mới

Vẫn tồn tại 3 hình thức cơ bản: đấu tranh kinh tế, đấu tranh

lồng ghép vào các hình thức đấu tranh khác, không được cường

bình, dân chủ, tiến bộ Đồng thời cũng không được chủ quan,

thế bị động, phân liệt

a Đặc điểm GC & quan hệ giai cấp ở Việt Nam hiện nay

Đấu tranh giai cấp ở Việt Nam diễn ra trong điều kiện mới: cơ

cấu giai cấp, vị trí giai cấp thay đổi dẫn đến quan hệ giữa các

giai cấp cũng có sự thay đổi

Nội dung mới

Mục tiêu của đấu tranh giai cấp ở Việt Nam là độc lập dân tộc

gắn liền với CNXH, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,

dân chủ, văn minh Vì vậy, đấu tranh giai cấp ở Việt Nam

diễn ra với nhiều hình thức nhưng nổi bật lên là đấu tranh

giải quyết mâu thuẫn giữa một bên là quần chúng nhân dân

lao động, các lực lượng xã hội đi theo con đường dẫn tới mục

tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn

lãnh đạo với một bên là các thế lực, các tổ chức, các phần tử

chống độc lập dân tộc và CNXH

Trang 6

Đặc điểm GC & quan hệ giai cấp ở Việt Nam hiện nay

Nội dung mới (tt)

Các thế lực phản động trong nước cấu kết với các thế lực phản

tiêu sự lãnh đạo của Đảng cộng sản đối với xã hội đi đến chỗ lật

trực diện như thời kỳ đấu tranh giải phóng dân tộc mà nó ẩn giấu

Cuộc đấu tranh giai cấp hiện nay không chỉ là đấu tranh bảo vệ

chính quyền mà còn định hướng đi lên CNXH

Hình thức mới

Đấu tranh giai cấp ở nước ta còn thể hiện ở cuộc đấu tranh giữa

nhân tố thúc đẩy đất nước đi theo con đường XHCN chống lại các

nhân tố thúc đẩy đất nước chuyển dịch theo hướng TBCN

thời đại ngày nay

1 Dân tộc và quan hệ giai cấp với dân tộc

2 Nhân loại và quan hệ giai cấp với nhân loại

3 Tư tưởng HCM về quan hệ Giai cấp – Dân tộc – Nhân loại

3 Tư tưởng HCM về quan hệ Giai cấp Dân tộc Nhân loại

trong cách mạng Việt Nam

4 Quan hệ Giai cấp – Dân tộc – Nhân loại trong Cách mạng Việt

Nam

a Khái niệm dân tộc & Sự hình thành dân tộc

Khái niệm dân tộc

Theo nghĩa khoa học (hiện đại), dân tộc là khái niệm dùng để chỉ

trong lịch sử lâu dài, trên cơ sở cộn.g đồng về ngôn ngữ, về lãnh

cộng đồng người có những đặc điểm chung thống nhất sau đây:

Một là, cộng đồng về ngôn ngữ

Thứ hai, cộng đồng về lãnh thổ

Ba là, cộng đồng về kinh tế

Bốn là, cộng đồng về văn hóa, tâm lý, tính cách

Như vậy, bốn đặc trưng trên không thể thiếu được của mỗi dân

bốn đặc trưng - bốn mối quan hệ cộng đồng trên mà chính là kết

tộc thành một khối vừa tạo ra động lực để liên kết và phát triển

cho mỗi quốc gia dân tộc

Trang 7

a Khái niệm dân tộc & Sự hình thành dân tộc

Sự hình thành dân tộc

Sự hình thành dân tộc rất đa dạng: có dân

tộc được hình thành từ một bộ tộc phát

triển lên nhưng đa số dân tộc được hình

thành trên cơ sở nhiều bộ tộc và tộc người

hợp nhất lại Việc hình thành dân tộc từ các

hình thức cộng đồng người trước dân tộc

phát triển lên dân tộc là một quá trình có

tính chất liên tục vừa là bước nhảy vọt.

b Quan hệ giữa giai cấp & dân tộc trong lịch sử

Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định rằng, vấn đề dân tộc không

tách rời khỏi vấn đề giai cấp, đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai

cấp quan hệ mật thiết với nhau.p q ệ ậ

Đồng thời, chủ nghĩa Mác- Lênin khẳng định tầm quan trọng đặc

kỳ to lớn của việc giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc đối với sự

nghiệp cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

b Quan hệ giữa giai cấp & dân tộc trong lịch sử (tt)

Tính chất của dân tộc được quy định bởi phương thức sản xuất

phương thức sản xuất đó

Vai trò của nhân tố giai cấp còn thể hiện ở mối quan hệ giữa áp

dân tộc

Chủ nghĩa Mác đã chỉ ra nguyên nhân sâu xa, căn bản của áp

áp bức giai cấp là nguyên nhân căn bản của áp bức dân tộc

nguyên nhân căn bản và phổ biến của áp bức dân tộc và sự bất

bình đẳng giữa các dân tộc

Nhân tố giai cấp đóng vai trò quyết định trong mối quan hệ giai

cấp - dân tộc

Trang 8

b Quan hệ giữa giai cấp & dân tộc trong lịch sử (tt)

Dân tộc là địa bàn trực tiếp của cuộc đấu tranh giai

cấp của giai cấp công nhân.

Vấn đề dân tộc chỉ có thể được giải quyết từng bước ộ ợ g q y g

và triệt để cùng với sự thắng lợi của CNXH CNXH có

sức mạnh xóa bỏ áp bức giai cấp, đồng thời xóa bỏ

áp bức dân tộc, bảo đảm quyền của các dân tộc tự

do phát triển tất cả các giá trị của mình.

c Vấn đề DT & quan hệ giai cấp với dân tộc trong thời đại

hiện nay

Đặc trưng thời đại hiện nay

Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại phát triển mạnh

giai cấp, các quan hệ giai cấp – dân tộc – nhân loại

Sự thất bại của CNXH đã được xây dựng ở Liên Xô và Đông Âu

Æ CNTB tạm thời chiếm ưu thế

CNXH không bị tiêu diệt CNXH & phong trào giải phóng DT tiếp

tục đấu tranh, đổi mới để thích nghi & tồn tại

Các quốc gia dân tộc hiện đại đều trở thành yếu tố thị trường thế

cơ cấu TBCN, với các cường quốc, các trung tâm tư bản lớn, các

công ty xuyên quốc gia

hiện nay

Vấn đề DT & quan hệ giai cấp với dân tộc

Thời đại hiện nay – thời kỳ quá độ từ CNTB lên CNXH, làm cho

ảnh hưởng mạnh mẽ đến vấn đề dân tộc và quan hệ giữa dân

tộc với giai cấp.ộ g p

Hầu hết các DT trên TG đều đã giành được độc lập DT; nhưng do

vào các nước đế quốc TBCN

CNĐQ duy trì hình thức áp bức GC-DT rất tinh vi Æ Muốn xóa bỏ

triệt để áp bức GC-DT phải xóa bỏ CNTB-ĐQ

Vấn đề GC gắn liền với vấn đề DT độc lập

Về giai cấp: Đấu tranh giải phóng dân tộc khỏi sự áp bức bóc

lột của chủ sở hữu đế quốc các tập đoàn tư bản lớn

Về dân tộc: xây dựng mối quan hệ bình đẳng giữa dân tộc,

cấp công nhân thế giới

Trang 9

hiện nay

Vai trò nhân tố dân tộc trong sự nghiệp phát triển xã hội và trong

quan hệ với vấn đề giai cấp:

Một là, xu hướng giảm tương đối vai trò nhân tố dân tộc và sự

giữa các dân tộc

• Tích cực: mở rộng sự hợp tác quốc tế về kinh tế, văn hóa giữa

các dân tộc, thúc đẩy sự hỗ trợ nhau phát triển

• Tiêu cực: coi thường bản sắc văn hóa dân tộc, xem thường yêu

Tây” lên các dân tộc khác

Hai là, xu hướng khẳng định và tăng cường nhân tố dân tộc, bản

sắc của các dân tộc

• Tích cực: coi trọng độc lập dân tộc, phong trào giải phóng dân

tộc phát triển, thúc đẩy chủ nghĩa yêu nước

• Tiêu cực: dễ rơi vào chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, cực đoan, chủ

nghĩa bài ngoại

a Nhân loại, lợi ích của nhân loại và vấn đề nhân loại

Nhân loại:

Chỉ toàn thể cộng đồng người sống trên trái đất hàng triệu năm

nay, không phân biệt chủng tộc, dân tộc, giai cấp, tôn giáo…

Nhân loại là một thể thống nhất, cơ sở của sự thống nhất đó là

cá thể và của cả cộng đồng.ộ g g

Lợi ích nhân loại: gồm tất cả điều kiện và quá trình khách quan,

mọi nhân tố đảm bảo cho nhân loại tồn tại và phát triển

Vấn đề nhân loại: vấn đề liên quan đến sự tồn tại của cả loài

người, đòi hỏi sự hợp tác của toàn nhân loại:

• Bảo vệ môi trường,

• Chống chiến tranh hạt nhân,

• Phòng chống thiên tai, dịch bệnh

• Phát triển dân số,

• Giải phóng dân tộc, bình đẳng cho con người, …

a Quan hệ giai cấp và nhân loại

Lợi ích giai cấp chi phối lợi ích nhân loại:

Giai cấp khác nhau có địa vị xã hội khác nhau nên nhìn nhận và

giải quyết các vấn đề nhân loại không giống nhau; về cơ bản:

• Giai cấp tiên tiến, cách mạng có lợi ích phù hợp với lợi ích nhân

loại, giải quyết các vấn đề nhân loại theo xu hướng tích cực

• Giai cấp bảo thủ, phản động có lợi ích đối lập với lợi ích nhânp p g p

loại, giải quyết các vấn đề nhân loại theo xu hướng tiêu cực

Giai cấp công nhân (sản phẩm của phương thức sản xuất TBCN,

bản chất cách mạng và có tính quốc tế có lợi ích giai cấp phù hợp

hiện nay (không sa vào chủ nghĩa duy tâm cực đoan, chủ nghĩa

bè phái, chủ nghĩa cực quyền nước lớn)

Cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân vì lợi ích của mình, gắn

phong trào giải phóng dân tộc, đó cũng là vì lợi ích nhân loại

¾ Khi nào nhân loại còn tồn tại thì mới còn tồn tại của giai cấp

Trang 10

3 Tư tưởng HCM về quan hệ giai cấp dân tộc nhân loại trong

cách mạng Việt Nam

a Về vấn đề Dân tộc và Thuộc địa

Vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã có nhiều

ứng yêu cầu mới của thực tiễn cách mạng Việt Nam trong thời đại

ngày nay:

Độc lập, tự do là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của các

dân tộc

Chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn ở các nước đang đấu

tranh giành độc lập

Kết hợp nhuần nhuyễn dân tộc với giai cấp, độc lập dân tộc và

chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế

b Về cách mạng giải phóng dân tộc

Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con

đường cách mạng vô sản

Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại mới phải do Đảng

Cộng sản lãnh đạo.ộ g ạ

Lực lượng của cách mạng giải phóng dân tộc bao gồm toàn dân

tộc

Cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động,

ở chính quốc

Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến hành bằng con

đường cách mạng bạo lực

c Về đại đoàn kết dân tộc

Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược, bảo đảm thành công

của cách mạng

Đại đoàn kết toàn dân tộc là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của

cách mạng

Đại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân

Đại đoàn kết dân tộc phải biến thành sức mạnh vật chất, có tổ

chức là Mặt trận dân tộc thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	1,85 MB