BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỬU LONG KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM Đề tài TÌM HIỂU THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG CHẤT BẢO QUẢN TRONG RAU CỦ QUẢ Ở VIỆT NAM Giảng viên hướ[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC CỬU LONG KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH
QUẢN TRỊ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM
- -
Đề tài:
TÌM HIỂU THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG CHẤT BẢO QUẢN TRONG RAU CỦ QUẢ
Trang 2MỤC LỤC
TrangPHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 1
3 Phạm vi nghiên cứu 2
3.1 Phạm vi về không gian 2
3.2 Phạm vi về thời gian 2
3.3 Phạm vi về nội dung 2
4 Phương pháp nghiên cứu 2
4.1 Phương pháp thu thập số liệu 2
4.2 Phương pháp phân tích 2
PHẦN NỘI DUNG 3
I Một số khái niệm, định nghĩa sử dụng trong bài 3
II Thực trạng của việc sử dụng chất bảo quản trong rau củ quả ở Việt Nam 3 2.1 Chất bảo quản trong rau củ quả nội địa 4
2.2 Nguy cơ từ nguồn thực phẩm Trung Quốc rất lớn 8
III Đánh giá thực trạng của việc sử dụng chất bảo quản trong rau củ quả ở Việt Nam 14
3.1 Chất bảo quản tràn lan trên thị trường 14
3.2 Tác hại của chất bảo quản đối với sức khỏe người tiêu dùng 17
3.3 Biết tác hại nhưng vẫn bán 19
3.4 Kiểm soát chưa chặt chẽ 20
3.5 Những nổ lực của cơ quan chức năng 22
IV Biện pháp để người tiêu dùng có thể sử dụng rau củ quả an toàn hơn 23
4.1 Một số biện pháp có thể được áp dụng để hạn chế sử dụng các độc chất trong thực phẩm có thể được đưa ra 23
Trang 34.2 Một số chú ý khi chọn và chế biến rau, củ, quả để hạn chế chất độc hại 23
4.3 Cách bảo quản rau củ quả tại nhà 23
4.3.1 Phân loại các loại rau, củ 25
4.3.2 Bảo quản lạnh 25
4.3.3 Sử dụng túi ny-lon 26
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 27
I Kết luận 27
II Kiến nghị 28
TÀI LIỆU THAM KHẢO 29
Trang 4PHỤ LỤC HÌNH
Trang
Hình 2.1 Rau củ “đẹp” nhờ hóa chất 6
Hình 2.2 Xử lý chuối bằng thuốc thúc chín 7
Hình 2.3 Rau củ đã sơ chế ở chợ thường được ngâm chất tẩy trắng 7
Hình 2.4 Nho Trung Quốc bày bán tràn lan với giá rẻ 9
Hình 2.5 Lê Trung Quốc chứa chất gây vô sinh 10
Hình 2.6 Xí muội chứa chất cấm cyclamate 11
Hình 2.7 Táo Trung Quốc tẩm thuốc sâu 12
Hình 2.8 Cam Hà Giang siêu rẻ 13
Hình 3.1 Chất bảo quản được bày bán tràn lan ở các chợ 15
Hình 3.2 Thuốc “Hoa quả thúc chín tố” 16
Trang 5PHỤC LỤC BẢNG
Trang Bảng 3.1 Diễn biến nhập khẩu rau củ quả 20 Bảng 4.1 Một số nhiệt độ thích hợp khi bảo quản rau, củ, quả 26
Trang 6Các loại rau củ, trái cây có trên thị trường nước ta hiện nay rất phong phú, ngoài hoa quả trong nước còn nhiều loại cây được nhập từ nước ngoài Người tiêu dùng cũng không chỉ được thưởng thức cây mùa nào thức ấy như trước kia nữa mà còn có thể mua nhiều loại trái mùa rất sẵn Điều làm nhiều người lo lắng là những sản phẩm trái mùa này không phải do công nghiệp trồng cây trái mùa sản xuất ra mà do các nhà kinh doanh tạo nên bằng một biện pháp rất nguy hiểm cho sức khoẻ người tiêu dùng: bảo quản trái cây bằng hoá chất độc hại rẻ tiền Với cách làm này trái cây có thể giữ lâu khác thường,
có những loại để từ mùa hè hoặc đầu thu đến tết âm lịch vẫn đem ra bán được giá cao vì
là của trái mùa Vì thực trạng này mà nhóm chúng tôi quyết định chọn đề tài “Tìm hiểu
thực trạng việc sử dụng chất bảo quản trong rau củ quả ở Việt Nam” Thông qua
những tài liệu tìm được, chúng tôi hy vọng rằng sẽ cung cấp những thông tin cần thiết cho mọi người, qua đó nâng cao ý thức hơn trong việc dùng rau củ quả
2 Mục tiêu nghiên cứu
- Thực trạng của việc sử dụng chất bảo quản trong rau củ quả ở Việt Nam
- Đánh giá thực trạng của việc sử dụng chất bảo quản trong rau củ quả ở Việt Nam
- Đề ra các biện pháp để người tiêu dùng có thể dùng rau củ quả an toàn hơn
Trang 7- Số liệu được sử dụng trong bài là số liệu từ năm 2007 đến năm 2012
- Đề tài được thực hiện từ ngày 30/3/2012 đến ngày 20/4/2013
3.3 Phạm vi về nội dung
Tìm hiểu thực trạng của việc sử dụng chất bảo quản trong rau củ quả ở Việt Nam
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp thu thập số liệu
Số liệu thứ cấp được thu thập trên internet
- Từ mô tả và đánh giá trên đề xuất giải pháp để giúp người tiêu dùng sử dụng rau
củ quả an toàn hơn
Trang 8Quản trị Marketing K11 3
PHẦN NỘI DUNG
I Một số khái niệm, định nghĩa sử dụng trong bài
Chất bảo quản: là các loại hóa chất để giữ cho thực phẩm khỏi bị hư hỏng, nhưng chính nó lại gây hư hại sức khoẻ con người khi ăn vào Một số hóa chất bảo quản an toàn
cho phép sử dụng ở một nồng độ quy định, nếu tăng nồng độ thì cũng sẽ gây nguy hại Các chất bảo quản được phân ra làm 2 loại:
+ Các chất diệt trùng (antimicrobien) : như propionate de calcium trong bánh mì, nitrate, nitrite de sodium & de potassium trong các loại rau, trái cây…
+ Các chất chống oxy hóa, ví dụ như chất BHA (hydroxyanisole butilé), BHT (hydroxytoluène butilé) thường được thêm vào một số dầu thực vật để cho nó khỏi hôi (rancid)
II Thực trạng của việc sử dụng chất bảo quản trong rau củ quả ở Việt Nam
Bảo quản hoa quả sau thu hoạch là khâu quan trọng trong quy trình sản xuất nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, phục vụ xuất khẩu… Trong quá trình bảo quản, bản thân rau quả còn diễn ra những biến đổi về vật lý như sự bay hơi nước là hiện tượng thường xuyên xảy ra làm cho rau quả bị héo, giảm trọng lượng và giảm chất lượng Những biến đổi về sinh hóa cũng dẫn đến làm giảm phẩm chất và tất cả những biến đổi đó đều làm cho tính chống chịu của rau quả đối với sâu bệnh kém đi và sự thiệt hại tăng lên Từ những mặt trên ta thấy có những nguyên nhân làm cho rau quả hư hỏng như: vi khuẩn bên ngoài xâm nhập và gây thối nhũn hư hỏng, do các biến hóa về hóa học trong nội tại của rau quả như các quá trình oxy hóa khử và xác quá trình sinh lý, sinh hóa do men gây
ra, sự nảy mầm của rau củ quả, ngoài ra còn do tác dụng vật lý cơ học làm hư hỏng rau quả như sự va chạm, làm bẩn, dập nát… Xuất phát từ thực tế đó, nhiều nhà vườn và thương lái đã sử dụng hóa chất để bảo quản rau củ quả nhằm đảm bảo giá trị, tăng kinh
tế cho sản phẩm Tuy nhiên, hóa chất được sử dụng phun lên trái cây để bảo quản trái cây tươi lâu hầu hết đều nằm ngoài danh mục và với hàm lượng không thể kiểm soát được
Trang 9Quản trị Marketing K11 4
2.1 Chất bảo quản trong rau củ quả nội địa
Hiện nay các loại trái cây được bày bán trên thị trường trông rất tươi ngon, quyến
rũ, mua về có thể để rất lâu không hỏng, nhất là những loại trái cây nhập từ nước ngoài Nếu những trái cây này được bảo quản bằng các liệu pháp an toàn thông thường, thời gian của chúng không nhiều Đối với những quả vải, quả nhãn chỉ được 3-4 ngày, mận tươi khoảng 10 ngày, cam tươi cũng chỉ kéo dài nhất được hơn 1 tháng thế mà trên thị trường hiện nay có những loại trái cây giữ được tươi tới 5-6 tháng không hỏng Rõ ràng những loại trái cây này đã được bảo quản bằng hoá chất, ăn vào rất có hại cho sức khoẻ
• “Ướp chất độc”,”chất ướp xác” để bảo quản rau ,củ, quả?
Bom, lê, cam, quýt kể cả nho bày bán cả tháng trời nhưng vẫn không hề hư hỏng
và màu sắc vẫn không thay đổi nhiều Đặc biệt là trái cây nhập ngoại lưu thông trên thị trường nhiều ngày do tốn thời gian vận chuyển nên hầu hết đều được giới kinh doanh trái cây phun lên một lớp hóa chất bảo quản giữ trái cây tươi lâu
Tại các chợ đầu mối, việc sử dụng hóa chất các chủ hàng bán buôn thực hiện thường xuyên Cô Nguyễn Thị Mão (Lò Đúc, Hà Nội) – đầu mối chuyên bán rau quả cho biết:
“Đối với các loại lê, táo ngay khi trước khi đóng hộp đã được tẩm thuốc bảo quản và gói giấy bọc rồi mới đóng hộp lưu chuyển Còn quýt nhỏ thường để các can thuốc nước Thông thường, với mỗi thùng, hộp là một can thuốc nữa tùy theo lượng hàng”
• “Ướp” đến nỗi … trái cây tươi bốc mùi!
Một nhân viên bốc vác hàng hoa quả cho một đại lý hoa quả ở Long Biên, Hà Nội chia sẻ: “Mỗi sáng mở cửa kho vào lấy hàng, nhất là trước ngày mùng 1, hôm rằm thì không thể nào thở được Trước những ngày đó, lượng trái cây lớn, lượng thuốc kích thích quả chín, đẹp mã tươi lâu cũng được làm triệt để, cả căn phòng sực thuốc Người không
có kinh nghiệm, không quen việc có khi ngất vì độ thuốc trong không khí quá nặng” Không chỉ là thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật thậm chí đến cả chất ướp xác người… cũng được tận dụng triệt để “phủ” cho rau quả lớp xanh tươi Để đảm bảo tươi, đẹp và ít
bị hư hại, rau quả như bị ướp trong hóa chất
• Rùng mình với công nghệ làm rau xanh mướt, quả chín mọng…
Trang 10Quản trị Marketing K11 5
Hiện nay tại các chợ, đặc biệt là chợ tự phát luôn thấp thoáng các loại rau cải như cải bẹ, bắp cải, cải xanh, cải thảo, cải chíp Đây là những loại rau mà nhiều người thích
ăn Nhưng có nhiều người vì hám lợi nên rau vừa phun thuốc hôm trước, thì hôm sau họ
đã mang đi bán, chính họ cũng bị ngấm hóa chất Còn người mua cứ thấy rau xanh mướt, bắt mắt là mua
Dưa chuột cũng là một trong những loại rau được phun nhiều thuốc trừ sâu nhất Nhìn những quả dưa chuột bóng mượt, xanh rờn trông rất bắt mắt bày trên các sạp hàng rau, nhiều người nội trợ đã bỏ tiền mua mà đâu có biết hóa chất vẫn còn dính trên đó Ngoài ra còn nhiều loại rau khác đều phải “đồng hành” cùng hóa chất để trông bắt mắt,
dễ tiêu thụ
Cục Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tiến hành kiểm tra
50 mẫu rau ăn sống (xà lách, rau mùi, húng và rau diếp), thì có 29 mẫu rau (chiếm 58%) phát hiện có dư lượng hóa chất, 42% mẫu rau phát hiện có kim loại nặng vẫn trong giới hạn cho phép, nhưng nếu sử dụng loại rau này trong một thời gian dài sẽ bị nhiễm bệnh
• “Công nghệ” làm đẹp hoa quả!!!
Trang 11Ông Lợi, một người bán chuối lâu năm ở chợ Phi Trường (Long Biên) nói: chuối chín dễ dập nát nên không thể mang đi xa được Những người buôn chuối chuyên nghiệp như ông phải đặt mua chuối xanh nguyên buồng từ Văn Giang (Hưng Yên) Sau đó xử
lý bằng thuốc thúc chín Chuối đã nhúng thuốc, không cần ủ, chín vàng ươm, căng mọng, sắc độ đậm hơn trái cây thông thường Với xoài, đu đủ, hồng, cà chua và nhiều loại trái cây khác, cách làm cũng tương tự
Trang 12Quản trị Marketing K11 7
Hình 2.2 Xử lý chuối bằng thuốc thúc chín
Bà Nguyễn Thị Hoa, Chi cục trưởng Bảo vệ thực vật Hà Nội, cho biết: “trong một đợt kiểm tra liên ngành tại một vùng chuyên trồng mít, bà đã tận mắt chứng kiến cảnh người dân tiêm thuốc vào những quả mít xanh, gai còn nhọn hoắt để thúc chín Dự định ngày hôm sau bán bao nhiêu quả thì tối hôm trước tiêm thuốc chừng ấy Nếu để lâu hơn quả sẽ chín nẫu, phải vứt bỏ Dùng thuốc này, thương lái chỉ mất 1-2 ngày (tùy loại hoa quả), trong khi nếu đợi hoa quả chín thường phải hết cả tuần, cả tháng”
• Kinh hoàng rau củ “ngậm” chất tẩy trắng!
Để bắt mắt khách hàng, không ít thương lái phải “làm đẹp” cho ngó sen, rau củ, giá sống và các loại củ quả khác bằng những chất tẩy trắng độc hại chỉ dùng trong công nghiệp
Hình 2.3 Rau củ đã sơ chế ở chợ thường được ngâm chất tẩy trắng
Trang 13Quản trị Marketing K11 8
Một nghiên cứu mới đây của Trung tâm dịch vụ phân tích thí nghiệm TP HCM cho thấy: Có đến 80% các mẫu ngó sen, rau muống, chân gà, nấm tuyết, su hào… và nhiều mẫu hải sản lấy ở các chợ, quán ăn đã ngậm chất tẩy trắng là hóa chất công nghiệp trước khi chế biến thành phẩm
2.2 Nguy cơ từ nguồn thực phẩm Trung Quốc rất lớn
• Hãi hùng trái cây Trung Quốc
Lâu nay, hoa quả Trung Quốc tràn ngập trên thị trường Hà Nội và các tỉnh Hầu như các sạp hoa quả nào cũng có táo, nho, lê, dưa vàng, lựu… Người bán hàng bảo đó
là hoa quả của Thái, New Zealand, Australia hoặc Mỹ… nhưng thực chất đó là hoa quả nhập khẩu từ Trung Quốc Tháng 9/2012, Cục Quản lý chất lượng nông lâm thủy sản và Cục Bảo vệ thực vật, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã tiến hành kiểm tra, giám sát các lô hàng hoa quả nhập khẩu từ Trung Quốc về một số cửa khẩu như Lạng Sơn, Lào Cai đã phát hiện mẫu quả mận tươi có chứa dư lượng carbendazim và mẫu quả lựu có chứa hoạt chất tubeconazole cùng carbendazim Bên cạnh đó còn có 2 mẫu nho tươi cũng có chứa dư lượng difenoconazole…Các nhà khoa học cho biết nếu dùng vượt quá mức cho phép, làm rối loạn nội tiết có thể gây vô sinh và đặc biệt ảnh hưởng gen di
truyền cho các thế hệ sau này
Ông Phạm Đức Việt, Phó Viện trưởng Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch cho biết: Những loại hóa chất bảo quản này khi vượt ngưỡng cho phép gây kích thích nhiều loại bệnh ở người như ung thư, viêm đường ruột, tiêu chảy hoặc nghiêm trọng hơn có thể làm phá vỡ nội tiết, gây vô sinh Đặc biệt tác hại về lâu dài là làm cho các thế hệ sau bị còi cọc, trí tuệ bị chậm phát triển hơn
Tháng 7/2012, Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN-PTNT) đã lấy 104 mẫu trái cây, rau
củ nhập khẩu từ Trung Quốc và các nước khác đang lưu hành trên thị trường Việt Nam
để phân tích chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm Qua kiểm tra, đã phát hiện 3 mẫu trái cây, rau củ đều của Trung Quốc có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cao hơn tiêu chuẩn Việt Nam Trong đó, 2 mẫu nho Trung Quốc nhập qua cửa khẩu Lào Cai có dư lượng chất difenoconazole vượt ngưỡng 3-5 lần
Trang 14Quản trị Marketing K11 9
• NhoTrung Quốc- hóa chất vượt ngưỡng 3 -5 lần
•
Hình 2.4 Nho Trung Quốc bày bán tràn lan với giá rẻ
Nho này được nhập từ Trung Quốc, đựng trong những thùng xốp rồi vận chuyển qua cửa khẩu Lào Cai vào Nam rồi về chợ đầu mối Thủ Đức (TP HCM) sau đó được đổ xuống đồng bằng sông Cửu Long Đặc biệt, nho được bày bán ngoài trời nắng suốt ngày nhưng vẫn không hư hỏng Các cơ quan chức năng nghi ngờ có điều này là do hóa chất bảo quản
Ở đồng bằng sông Cửu Long, nho Trung Quốc được bày bán nhiều ven đường dưới mác là "nho Mỹ" để đánh lừa người tiêu dùng, giá khoảng 20.000-40.000 đồng một kg Giá nho xanh rẻ hơn nho đỏ 5.000 đồng Trên thực tế, giá gốc trên hóa đơn từ đầu mối cung cấp hàng, theo kiểm tra của cơ quan chức năng, chỉ 6.000 đồng một kg
• Lê có chất gây vô sinh
Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) cho biết, từ đầu năm 2012 đến cuối tháng 4
đã phân tích 315 mẫu hàng hóa nông sản có nguồn gốc thực vật nhập khẩu và phát hiện
71 mẫu có dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật nhưng đều thấp hơn mức dư lượng tối đa
Trang 15Quản trị Marketing K11 10
cho phép Đáng lưu ý, trong số đó có 1 mẫu lê nhập khẩu từ Trung Quốc chứa dư lượng endosulfan
Hình 2.5 Lê Trung Quốc chứa chất gây vô sinh
Endosulfan là hóa chất độc hại thứ 22 trong danh sách cần loại trừ trên toàn cầu của Liên hợp quốc Thuốc trừ sâu Endosulfan có tính độc cao và có thể gây các ảnh hưởng phá vỡ hệ nội tiết hoặc gây ảnh hưởng đến cơ quan sinh sản của con người Tại TP HCM, táo, lê là những loại trái cây ưa thích và chiếm phần đa lượng tiêu thụ trong các loại hoa quả Đây cũng là mặt hàng được nhập về với số lượng lớn từ Trung Quốc Theo ước tính, tại chợ đầu mối Thủ Đức, mặt hàng này chiếm hơn 40% tổng số trái cây nhập về chợ có nguồn gốc Trung Quốc Theo đó, mỗi đêm, chợ đầu mối Thủ Đức nhập khoảng 60 tấn trái cây nhập ngoại, trong đó trái cây Trung Quốc chiếm phân nửa và táo là loại chiếm số lượng ưu thế
Trang 16Quản trị Marketing K11 11
• Xí muội chứa chất gây ung thư
Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an lấy mẫu kiểm tra ngẫu nhiên mẫu xí muội và gửi đến Viện Vệ sinh y tế công cộng TP.HCM để kiểm tra Kết quả cho thấy sản phẩm Preserved Fruits có chứa chất cấm cyclamate và loại đường saccharin với hàm lượng vượt hơn 31 lần so với tiêu chuẩn của Việt Nam Kết quả cho thấy, chất cyclamate có thể gây ung thư gan, thận, phổi và tiểu đường, từ lâu đã bị Bộ Y tế cấm sử dụng trong thực phẩm cho người
Hình 2.6 Xí muội chứa chất cấm cyclamate
Cuối tháng 4/2012, báo chí cũng đã thông tin về việc các cơ quan chức năng Trung Quốc phát hiện rất nhiều loại trái cây sấy khô như đào khô, xí muội, hồng khô của nước này có sử dụng các loại chất phụ gia, hóa chất có thể gây ung thư Điều đáng nói
là những loại trái cây sấy khô này cũng đang được bày bán tràn lan tại TP.HCM Trên thị trường, các mặt hàng như đào khô, táo khô, xí muội có nguồn gốc từ Trung Quốc được bày bán khá phổ biến ở các chợ đầu mối Bình Tây, An Đông Ghi nhận tại chợ Bình Tây (TP.HCM) cho thấy, hầu hết các sạp đều có bán các mặt hàng như táo tàu, xí muội, đào khô
Đây được coi là những mặt hàng chủ đạo của ngành hàng trái cây sấy khô, đặc biệt
là xí muội, với đủ cả xí muội có hạt, không hạt Tuy nhiên, hầu hết các mặt hàng trên
Trang 17Quản trị Marketing K11 12
đều không có bao bì, ghi nhãn đầy đủ Hàng bán theo ký Do đó, cả bao khối lượng khoảng 10kg cũng chỉ dán nhãn giấy duy nhất đủ ghi tên mặt hàng và giá bán Trên nhãn không thể hiện cơ sở sản xuất, xuất xứ hàng hóa, hạn sử dụng theo đúng quy định
• Táo nhiễm độc
Hình 2.7 Táo Trung Quốc tẩm thuốc sâu
Loại táo Fuji có xuất xứ từ Yên Đài, Trung Quốc cách đây không lâu rất được ưa chuộng ở Việt Nam Loại táo này có màu sắc đẹp, vỏ bóng, ăn giòn, sản lượng cả triệu tấn mỗi năm
Tuy nhiên, vừa qua, thông tin táo Fuji được trồng bằng công nghệ bọc túi tẩm thuốc sâu độc hại khiến nhiều người tiêu dùng Việt Nam nhanh chóng quay lưng Được biết, chất bột trong các bọc nhựa chính là thiram (một loại thuốc diệt nấm độc hại) và melarsoprol (hợp chất hữu cơ độc hại chứa arsen) Nhiều nông dân Trung Quốc trồng táo đã bọc táo từ lúc còn non đến lúc chín bằng loại túi tẩm thuốc trừ sâu này
Được biết, trong thành phần nguyên liệu sản xuất túi nhựa có cả thuốc trừ sâu pha loãng với nước Nhưng trên bao bì của túi nhựa ghi chú là "túi chỉ dùng bọc táo" chứ không có cảnh báo về thành phần thuốc trừ sâu bên trong
• Cam Hà Giang siêu rẻ 10.000 đồng/kg
