Hóa hữu cơ Hóa đại cương 3 Chương 6 CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ

CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ

CÁC NHÓM CHỨC HỮU CƠ

▪ ALCOHOL, PHENOL VÀ ETHER

R- OH

 DANH PHÁP

❖ Tên theo IUPAC: alkan-ol

- Chọn dây C dài nhất chứa nhóm –OH

- Đánh số dây chính sao cho nhóm C-OH mang số vị trí nhỏ nhất

❖ Tên thông thường

Alcol + [khoảng trắng] + tên nhóm alkil

❖ Tên Carbinol

Tên (các) nhóm alkil+carbinol

5-Bromo-3-ethyl-4-methoxy-3,5-dimethylhept-6-en-1-ol

ĐIỀU CHẾ



▪ PHẢN ỨNG ESTER HÓA

R-OH + (R'CO) 2 O H R'COOR + R'COOH

+

Độ phản ứng : CH 3 OH > alcol 1 o > alcol 2 o > alcol 3 o

ROH + R’COOH R’COOR + H H 2 O

+

RCH 2 OH [O] RCHO [O] RCOOH

TÓM TẮT PHẢN ỨNG

 DANH PHÁP

PHENOL

ArOH + RCOCl RCOOAr + HCl

ArOH + (RCO) 2 O RCOOAr + RCOOH

❖ Nitro hóa

PHẢN ỨNG TRÊN VÒNG HƯƠNG PHƯƠNG Ar- OH

HNO 3 dilution

OH

NO 2

Br OH

Br 2 , CS 2 , 0°C

OH

Ar- OH

▪ Alkil hóa Friedel-Craft

HO Ar'N

2

+ Cl

Nhựa Bakelit

TÓM TẮT PHẢN ỨNG

ETHER VÒNG

 DANH PHÁP

ETHER

Dùng từ eter đặt sau tên gốc của nhóm thế

Ethyl ether (diethyl ether) Phenyl ether

Xem ether như một dẫn xuất alkoxi của hydrocarbon

Tên

▪ Tên hệ thống

➢ ĐIỀU CHẾ EPOXIDE

Hợp chất mang nhóm carbonyl: -C=O

Benzaldehyde Salicylaldehyde  -Methylvaleraldehyde

Thay thế -ic hoặc –oic trong tên thôngthường của carboxylic acid tương ứngbằng -aldehyde

Acetaldehyde n-Butiraldehyde

ALDEHYDE

Thêm -al vào sau tên hydrocarbon có cùng

số carbon Nhóm định chức carbonyl luôn

➢ TỪ ALCOHOL NHẤT CẤP

ĐIỀU CHẾ

Phản ứng oxide hóa methylarene như methylbenzene Phản ứng xảy ratrong môi trường có sự hiện diện của anhydride acetic.

Ar-CH3 + CrO3 Ac2O Ar-CH(OAc)2 H2O Ar-CHO

Ar-CH3 + Cl2 Ac2O Ar-CHCl2 H2O Ar-CHO

➢ TỪ METHYLARENE

❖ Phản ứng hoàn nguyên Rosenmund

TỪ DẪN XUẤT

- Tác nhân hoàn nguyên: H2, LiAlH4, …

- Xúc tác: Pd-BaSO4, Pd(S), t-BuOH

ALDEHYDE

❖ Phản ứng hoàn nguyên ester - Tác nhân hoàn nguyên: DIBAH

TÊN HỆ THỐNG

- Chọn dây chính

- Thêm one sau tên hidrocarbon tương ứng

- Đánh số dây chính sao cho C chứa nhóm định chức -C=O mang số nhỏ nhất

DANH PHÁP



▪ KETONE CHI PHƯƠNG

KETONE

Trường hợp, trong hợp chất có chứa nhóm định chức khác quan trọng hơn nhóm chức

ketone Lúc này, nhóm =O được xem như là một nhóm thế và được gọi tên là oxo

KETONE

TÊN THÔNG THƯỜNG

▪ KETONE CHI PHƯƠNG

KETONE

▪ KETONE HƯƠNG PHƯƠNG

Thay -ic hoặc -oic trong tên thông thường của acid tương ứng với phần aryl hoặc alkyl,

Ar-CO hoặc R-CO, bằng ophenone (với điều kiện phần còn lại là –Ph)

KETONE

KETONE

 PHẢN ỨNG OXID HÓA ALCOL NHỊ CẤP

Dễ dàng bị oxide hóa bởi các tác nhân oxide hóa như: KMnO4/OH-, K2Cr2O7/H2SO4,

CrO3/AcOH, …

TỪ HALOGENUR ACID, ANHIDRID ACID



❖ Từ sự acyl hóa Friedel-Crafts

Chất nền (hợp chất hương phương): nếu có

chứa nhóm thế (A) nên là nhóm thế đẩy

điện tử

Tác nhân: nếu halogenur acid, anhidrid

acid là hợp hương phương và có chứa

nhóm thế (D) nên là nhóm thế rút điện tử

Xúc tác: Acid Lewis

➢ Với các hợp chất hữu cơ đồng

PHẢN ỨNG DO NHÓM CARBONIL



PHẢN ỨNG CỘNG THÂN HẠCH

▪

✓ Cộng amoniac NH 3

✓ Cộng các dẫn xuất của amoniac

ROH, H

C

OR OR

Aldehyde

Ketone

Hemiacetal Hemicetal

Acetal Cetal

ALDEHYDE - KETONE

➢ Thuốc thử Tollens (AgNO 3 /NH 3 )

PHẢN ỨNG OXIDE HÓA

➢ Thuốc thử Fehling

ALDEHYDE - KETONE

PHẢN ỨNG HOÀN NGUYÊN



➢ Hoàn nguyên thành alcohol

 PHẢN ỨNG HOÀN NGUYÊN

➢ Hoàn nguyên thành hydrocarbon

CƠ

▪ thông thường ▪ Tên theo hệ thống

Hyrocarbon chi phương + - oic

 DANH PHÁP

▪ Tên thông thường

CARBOXYLIC ACID

RCOOR’ + NaOH RCOONa + R’OH

RCOOR’ + H 2 O H + RCOOH + R’OH

CO + NaOH p, Δ

HCOONa H 3 O +

HCOOH

RCH 2 OH [O] RCHO [O] RCOOH

RX Mg RMgX CO 2 RCOOMgX (ArX)

CARBOXYLIC ACID

Nhóm gây hiệu ứng rút điện tử (-I, -R) làm tăng tính acid

Tính acid: CH 3 COOH < Cl 2 CHCOOH < C 6 H 5 COOH < C 2 H 5 COOH

- Nhóm –OH của acid được thay thế bởi một nhóm thế khác

- Sự thủy giải cho trở lại acid ban đầu

DẪN XUẤT CỦA ACID CARBOXILIC R-COOM/Ar-COOM

Thay đuôi –ic trong tên acid bằng –oate tiếp theo là tên gốc alkyl tương ứng với

alcohol

 DANH PHÁP

Tên nhóm acyl tương ứng + halogenide

DANH

HALOGENIDE ACID

Thay từ acid trong tên acid bằng anhydride

 DANH PHÁP

Thay vần –ic trong tên acid bằng -amide

Tên hydrocarbon + carboxamide

RCOOH + R’OH RCOOR’ + H 2 O RCOOH + CH 2 N 2 RCOOCH 3 + N 2 RCOO - + R’X RCOOR’ + X -

▪ Trans ester hóa

RCOOR’ + R’’OH RCOOR’’ + R’OH

RCOCl + R’OH RCOOR’ + HCl

▪ Phản ứng Schotten - Baumann

ESTERĐIỀU

RCOOH + PCl 5 RCOCl + HCl + POCl 3

3 RCOOH + PBr 3 3 RCOBr + H 3 PO 3 RCOOH + SOCl 2 RCOCl + HCl + SO 2

HALOGENIDE ACID

RCOOH + R’COCl RCOOCOR’ + HCl

ANHYDRIDE ACIDĐIỀU

RCOCl + 2 NH 3 RCONH 2 + NH 4 Cl

RCOCl + 2 NH 2 R’ RCONHR’ + R’NH 3 Cl

RCOOH + NH 3 RCOO - NH 4 + t o RCONH 2

R C

O

A

1) LiAlH4 2) H3O

RCH2OH

1) LiAlH4 2) H3O

RCH2NH2RCONH2