Skkn một số biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 3 4 5 tuổi

Kế hoạch tổ chức giờ chơi ngoài trời là công cụ giúp giáo viên chủ động trong việc tổ chức hoạt động ngoài trời. Một kế hoạch được xây dựng nghiêm túc sẽ không chỉ đảm bảo cho trẻ có một giờ chơi với nội dung phong phú, trẻ hứng thú tích cực mà còn giúp giáo viên nắm bắt được khả năng và kiểm soát được lượng vận động của trẻ khi tham gia hoạt động. Khi xây dựng kế hoạch cho các giờ chơi ngoài trời, tôi phân bố để các nội dung hoạt động, trò chơi vận động, trò chơi dân gian không bị lặp lại giữa các ngày trong tuần để tránh việc tạo sự nhàm chán cho trẻ. Ví dụ: Kế hoạch hoạt động ở chủ đề “Gia đình” với chủ đề nhánh là “Nhu cầu gia đình bé”. Các buổi chơi với nội dung được xây dựng như sau:

PHẦN I PHẠM VI VÀ THỜI GIAN ÁP DỤNG

1 Phạm vi áp dụng: Áp dụng tại lớp Mẫu Giáo 3- 4- 5 tuổi A2 điểm

trường Tà Chải- Trường Mầm non Lùng Phình 1

2 Thời gian áp dụng: Áp dụng trong năm học 2020 – 2021

PHẦN II ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI ÁP DỤNG

“Một số biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 3-4-5 tuổi tại lớp mẫu

giáo Khe Bá trường MN Hoa Phượng Đỏ xã Phú Nhuận”

Trong năm học 2020 - 2021, được sự phân công của Ban Giám Hiệu, tôi phụ trách lớp mẫu giáo 3-4-5 tuổi A2 Trong quá trình tổ chức hoạt động ngoài trời thì bản thân tôi có những thuận lợi, khó khăn như sau:

1 Thuận lợi:

- Nhà trường đã trang bị, bổ sung nhiều đồ dùng, đồ chơi ngoài trời phong phú, đa dạng phù hợp với trẻ mầm non

- Phụ huynh quan tâm và ủng hộ nhiều nguyên vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi cho các hoạt động Phối kết hợp với giáo viên để đạt kết quả cao trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ

- Ban giám hiệu sát sao về chuyên môn, quan tâm về tinh thần, động viên, khích lệ giáo viên trong công tác

- Bản thân tôi luôn học hỏi, tích cực tìm tòi, sáng tạo làm ra đồ dùng đồ chơi cho trẻ hoạt động Luôn tham gia đầy đủ các buổi tập huấn do nhà trường

và các cấp tổ chức

- Trẻ đi học đều, có ý thức nề nếp tốt, ngoan ngoãn, khỏe mạnh Tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi, tôi còn gặp 1 số khó khăn trong quá trình thực hiện như sau:

2 Khó khăn:

- Môi trường cho trẻ hoạt động chưa có sự đầu tư, đối tượng cho trẻ trải nghiệm còn hạn chế dẫn đến việc trẻ được luyện tập ít, nên buổi hoạt động đơn điệu, nhàm chán không đem lại kết quả như mong muốn

- Diện tích sân chơi ở ngoài trời chật hẹp nên việc cho trẻ tham gia hoạt động còn khó khăn

- Một số giáo viên chưa nắm chắc nội dung về tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ, còn sợ sai, chưa tìm tòi, sáng tạo các nội dung phù hợp cho trẻ hoạt động, trải nghiệm

- Một số giáo viên tổ chức hoạt động ngoài trời thường nặng về cung cấp kiến thức cho trẻ, sử dụng các phương pháp chưa hợp lý…

- Khi tổ chức hoạt động giáo viên còn nói nhiều, cách truyền đạt chưa lưu loát, chưa phát huy được tính tích cực của trẻ khi tham gia các hoạt động

- Trẻ còn thụ động, chưa có sự tìm tòi, khám phá xung quanh Một số trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn tự tin Qua quá trình khảo sát thực tế tại nhóm lớp thì kết quả hứng thú, tích cực của trẻ tham gia vào các hoạt động như sau:

Thời điểm khảo sát ( Tháng 9/2020)

lượng Trẻ hứng thú tíchcực Trẻ chưa hứngthú tích cực

Hoạt động ngoài trời là hoạt động không thể thiếu trong chế độ sinh hoạt một ngày của trẻ ở trường mầm non Tham gia hoạt động trẻ được tiếp xúc trực tiếp với các sự vật hiện tượng xung quanh vừa gần gũi vừa phong phú, đa dạng Quan trọng hơn nữa là trẻ được hít thở bầu không khí trong lành, tạo điều kiện cho trẻ được tìm tòi, khám phá thỏa mãn trí tò mò của trẻ cũng như giúp trẻ tăng cường sức khỏe và thể lực Hoạt động ngoài trời còn là một trong những hoạt động vui chơi mà trẻ hứng thú nhất, tạo cho trẻ sự nhanh nhẹn và khả năng thích ứng với môi trường tự nhiên, xã hội và giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn trong cuộc sống

Qua thực tế tại trường tôi đang công tác, khi thực hiện chế độ sinh hoạt trong ngày của trẻ, giáo viên thường chỉ chú trọng đến việc tổ chức các hoạt động như: hoạt động học, hoạt động góc, hoạt động chiều… mà chưa thực sự quan tâm, đầu tư nhiều vào hoạt động ngoài trời Nội dung các buổi hoạt động ngoài trời còn đơn giản, chưa thu hút được trẻ Hình thức tổ chức còn gò bó, lặp

đi lặp lại chưa có sự linh hoạt, sáng tạo Do đó, không kích thích được tính tò

mò ham hiểu biết ở trẻ, trẻ thường thụ động và môi trường giao tiếp bị hạn chế Chính vì vậy, tôi thấy việc đổi mới hình thức tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ là một vấn đề cấp thiết và cần phải thực hiện ngay tại lớp của mình

Từ những thực tế đã nêu trên, bản thân là một giáo viên đứng lớp tôi đã suy nghĩ tìm ra một số biện pháp nhằm thu hút sự chú ý, giúp trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động ngoài trời Tạo cơ hội để trẻ chủ động tìm hiểu, khám phá thế giới xung quanh Cụ thể như sau:

PHẦN III: NHỮNG BIỆN PHÁP ÁP DỤNG THỰC HIỆN

1 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ

Kế hoạch tổ chức giờ chơi ngoài trời là công cụ giúp giáo viên chủ động trong việc tổ chức hoạt động ngoài trời Một kế hoạch được xây dựng nghiêm túc sẽ không chỉ đảm bảo cho trẻ có một giờ chơi với nội dung phong phú, trẻ hứng thú tích cực mà còn giúp giáo viên nắm bắt được khả năng và kiểm soát được lượng vận động của trẻ khi tham gia hoạt động

Khi xây dựng kế hoạch cho các giờ chơi ngoài trời, tôi phân bố để các nội dung hoạt động, trò chơi vận động, trò chơi dân gian không bị lặp lại giữa các ngày trong tuần để tránh việc tạo sự nhàm chán cho trẻ Ví dụ: Kế hoạch hoạt động ở chủ đề “Gia đình” với chủ đề nhánh là “Nhu cầu gia đình bé” Các buổi chơi với nội dung được xây dựng như sau:

Bé gieo hạt

trồng cây

TCVĐ: Nhảy

tiếp sức

Chăm sóc cây trong vườn trường TCDG: Kéo co

Thí nghiệm vật nổi, vật chìm TCVĐ:

Gia đình gấu

Quan sát cây trong sân trường TCDG: Rồng rắn lên mây

Cảm nhận thời tiết TCVĐ: Gia đình nào nhanh hơn Chơi tự do

Việc bố trí thời gian hoạt động ngoài trời giữa các lớp trong trường cũng cần phù hợp Tôi đã tham mưa với tổ chuyên môn, ban giám hiệu nhà trường bố trí thời gian hoạt động giữa các lớp so le nhau để trẻ ở mỗi lớp khi ra sân trường được hoạt động thoải mái mà không ảnh hưởng đến lớp khác

Khi thiết kế, lập kế hoạch vui chơi ngoài trời cho trẻ tôi cũng luôn đặc biệt quan tâm đến vấn đề đó là: môi trường ngoài trời và các nguyên vật liệu giáo viên cung cấp có đáp ứng được nhu cầu của trẻ hay không? Nguyên vật liệu, các đối tượng quan sát, các thí nghiệm…có hỗ trợ tốt cho tất cả các dạng hoạt động cũng như các mặt phát triển của trẻ hay không? Sân trường có đủ diện tích, đủ bóng mát, môi trường vật chất và đồ dùng, đồ chơi có sẵn sàng, đa dạng

và phù hợp với mục tiêu phát triển của trẻ? Và vấn đề đó được thể hiện ở biện pháp tiếp theo của sáng kiến

2 Biện pháp 2: Tạo môi trường hoạt động và sử dụng các nguyên vật liệu để tổ chức hoạt động ngoài trời

a Tạo môi trường hoạt động cho trẻ vui chơi ngoài trời Môi trường hoạt

động là toàn bộ không gian bên ngoài sân trường, vườn trường và ở cả bên ngoài khuôn viên của trường Môi trường để tổ chức hoạt động vui chơi ngoài trời cần được tạo ra nhằm khơi gợi hứng thú, phát huy khả năng tìm tòi và khám phá của

cả cô và trẻ Một môi trường vui chơi chất lượng sẽ tối đa hóa mọi lĩnh vực học tập và phát triển của trẻ em cũng như đáp ứng khả năng và nhu cầu khác nhau

của mỗi trẻ Do đó, khi tạo môi trường vui chơi ngoài trời cần thỏa mãn được nhu cầu, hứng thú khám phá của mỗi trẻ để trẻ trải nghiệm thông qua các giác quan, các đối tượng phong phú, đa dạng ở thế giới xung quanh Để môi trường vui chơi ngoài trời tạo điều kiện cho trẻ được phát huy tính tò mò, ham hiểu biết khám phá tôi đã sử dụng không gian ngoài trời một cách phù hợp, tận dụng mọi địa điểm ngoài sân trường để tổ chức cho trẻ làm thí nghiệm, khám phá, trải nghiệm… Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ nội dung “Chơi với nước”, hoặc “Thí nghiệm vật nổi vật chìm” tôi sẽ bố trí cho trẻ hoạt động gần bồn rửa tay, khu vực

có vòi nước chảy… Hoặc với nội dung cho trẻ quan sát “Sự bay hơi của nước”, tôi tận dụng khoảng sân có ánh nắng mặt trời chiếu để cho trẻ dùng bút lông vẽ nước trên sân trường Trong quá trình tổ chức cho trẻ hoạt động tôi thường xuyên quan sát, tìm hiểu, trò chuyện với trẻ để hiểu được cảm nhận cũng như nắm bắt được sở thích của trẻ để bố trí địa điểm hoạt động cho phù hợp với tâm

Ngoài việc tạo môi trường phản ánh văn hóa địa phương, mang đậm bản sắc dân tộc nhằm tạo cho trẻ cảm giác thân quen, gần gũi thì môi trường còn phải đáp ứng sở thích, khả năng, luôn hướng đến trẻ như: dễ dàng, thuận tiện cho trẻ di chuyển, đi lại; sân chơi thiết kế phù hợp, thuận tiện; đồ chơi bền, màu sắc, chất liệu đẹp, có thẩm mĩ và đảm bảo an toàn cho trẻ Ví dụ: Khi tổ chức cho trẻ “Gieo hạt, trồng cây” với hình thức tổ chức là cho trẻ đến chợ quê để mua cây giống, hột hạt về gieo trồng thì tôi bố trí vị trí hoạt động gần chợ quê để trẻ dễ dàng, thuận tiện đến lấy đồ dùng phục vụ cho hoạt động của mình Khi tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi vận động “Thi xem ai nhanh”, “Đội nào nhanh hơn” hoặc trò chơi dân gian “Kéo co”, “Rồng rắn lên mây”, “Mèo đuổi chuột”… tôi lựa chọn khu vực sân rộng rãi, bằng phẳng để tổ chức

Ngoài ra, khi tổ chức cho trẻ tham ra các buổi dã ngoại, tham quan di tích lịch sử hoặc địa điểm công cộng gần trường, tôi đã khảo sát thực tế địa điểm sẽ cho trẻ đến về diện tích, cảnh quan chung, những góc khuất, cây cối, xe cộ đi lại…Đặc biệt tôi cũng đã trao đổi với những người phụ trách khu vực đó để nắm được các quy định nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ và giúp trẻ có buổi tham quan thật bổ ích Bên cạnh việc tạo môi trường vật chất để giúp cho trẻ chú ý, hứng thú, tích cực thì môi trường tâm lí cũng góp phần quan trọng quyết định đến kết quả của giờ chơi hoạt động ngoài trời

b Sử dụng nguyên vật liệu cho trẻ hoạt động Khi tổ chức cho trẻ tham

gia hoạt động ngoài trời tôi luôn tận dụng các nguyên vật liệu, đối tượng quan sát, khám phá sẵn có trong tự nhiên như: khu vực sân trường có nhiều loại cây cảnh, cây hoa

Những khoảng sân chứa cát để tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi với cát như: luồn qua kẽ tay, làm bánh từ cát hay tạo hình cùng cát và nước, làm đồng

hồ cát… Những gốc cây sần sùi, khúc gỗ, đồ vật ngoài sân trường cũng mang đến cho trẻ nhiều cảm nhận, cảm hứng cũng như ý tưởng sáng tạo Hoa lá, cỏ cây không chỉ đem đến cho trẻ nhiều cảm xúc mà còn là nơi thu hút nhiều loài côn trùng thú vị, tạo cơ hội cho trẻ được tìm hiểu, khám phá

Sưu tầm các nguyên vật liệu mở như vỏ hến, đá, sỏi, bìa các tông, vỏ chai nhựa và các nguyên liệu khác như: muối, đường, phẩm màu, bóng bay, giấm, baking soda …để làm các thí nghiệm đơn giản như: vật nổi vật chìm, thí nghiệm tan và không tan, thổi bóng bay bằng giấm, núi lửa phun trào…… Đồng thời để tạo hứng thú cho trẻ, tôi đã cùng trẻ sưu tầm nguyên vật liệu và làm một số đồ dùng phục vụ cho hoạt động ngoài trời như: làm bình tưới nước từ vỏ chai lavi,

lọ nước lau sàn, làm chong chóng, làm bộ đồ chơi với nước, tận dụng ống nước bằng nhựa, các thùng xốp, vỏ lọ nước giặt để trồng cây, gieo hạt… Cô gợi ý cho trẻ chơi và giúp trẻ sáng tạo trong sản phẩm của mình

3.Biện pháp 3: Xác định và lựa chọn các nội dung hoạt động ngoài trời Để tổ chức hiệu quả các giờ chơi ngoài trời thì bản thân mỗi giáo viên phải

nắm chắc nội dung của buổi hoạt động ngoài trời Hoạt động ngoài trời bao gồm các nội dung sau:

* Hoạt động có mục đích:

- Hoạt động quan sát

- Hoạt động trải nghiệm, khám phá

- Hoạt động thí nghiệm

- Hoạt động lao động, chăm sóc

* Trò chơi có luật

* Chơi tự do

Trong quá trình tổ chức cho trẻ chơi ngoài trời tôi đã linh hoạt, sáng tạo trong việc lựa chọn nội dung cũng như đổi mới hình thức tổ chức để tạo sự hứng thú, tích cực hoạt động ở trẻ

a Hoạt động có mục đích

* Hoạt động quan sát: Ở những năm học trước, giáo viên thường tổ chức cho trẻ quan sát trong giờ chơi hoạt động ngoài trời một cách đơn giản, mang tính gò bó Thường chỉ là tổ chức cho trẻ quan sát cây cối, đồ vật xung quanh đã trở nên quen thuộc với trẻ Cho nên không thu hút được sự chú ý của trẻ, trẻ không hứng thú, tích cực tham gia hoạt động Vì vậy, ngay từ đầu năm học này, tôi đã thực hiện việc thay đổi một số nội dung ở hoạt động quan sát Cho trẻ được quan sát trực tiếp các hoạt động diễn ra xung quanh trẻ

Chính vì vậy, giáo viên cần có kiến thức và hiểu biết sâu rộng về thế giới xung quanh để có thể cung cấp và giải đáp những thắc mắc của trẻ Bên cạnh đó, tôi luôn chú ý phát huy tính tích cực của trẻ trong khi hoạt động bằng cách trao đổi, trò chuyện với trẻ về các kiến thức, kinh nghiệm mà trẻ đã lĩnh hội được từ thực tế

* Hoạt động trải nghiệm, khám phá: Trước đây, trong các giờ chơi hoạt

động ngoài trời tôi thường thấy giáo viên rất ít khi tổ chức cho trẻ tham gia hoạt động trải nghiệm, khám phá Giáo viên thường ngại khi tổ chức các hoạt động này bởi vì các hoạt động này đòi hỏi phải có sự chuẩn bị, đầu tư, liên hệ cụ thể với địa điểm đến tham quan Tuy nhiên, hiện nay đối với hoạt động này tôi đã tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường, phối kết hợp cùng với phụ huynh tổ chức cho trẻ đi tham quan một số nơi như:

+ Với nội dung cho trẻ “Gieo hạt, trồng cây” trẻ được trải nghiệm cách trồng cây, trồng rau, gieo hạt

* Hoạt động thí nghiệm: Đây là một trong những nội dung mà thu hút

được sự chú ý, hứng thú của trẻ nhất, bởi vì được trực tiếp làm và quan sát các thí nghiệm trẻ khám phá ra nhiều điều mới lạ Tôi đã xây dựng kế hoạch và tổ chức các thí nghiệm cho trẻ từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp và phù hợp với từng chủ đề Khi tổ chức cho trẻ làm các thí nghiệm, giáo viên cần nắm được mục đích của thí nghiệm, cần chuẩn bị những đồ dùng gì để thực hiện thí nghiệm, giáo viên phải nắm rõ cách tiến hành thí nghiệm và kết quả của thí nghiệm Đặc biệt là giáo viên phải giải thích cho trẻ hiểu các hiện tượng xảy ra,

vì sao lại thu được kết quả như vậy? Ví dụ: Ở chủ đề Gia đình, tổ chức cho trẻ làm thí nghiệm “Vật chìm, vật nổi”, trẻ tự thả các đồ vật xuống chậu nước và nhận xét xem vật nào chìm vật nào nổi, giáo viên có thể gợi ý để trẻ giải thích vì sao vật thì chìm, còn vật kia thì nổi Ví dụ: Cho trẻ làm thí nghiệm giấm với muối backingsoda làm thổi quả bóng bay

* Hoạt động lao động, chăm sóc Hoạt động lao động, chăm sóc có ý

nghĩa quan trọng, giúp cho trẻ gần gũi, thân thiện với thiên nhiên, môi trường xung quanh Tổ chức cho trẻ lao động là tạo cơ hội cho trẻ được thể hiện và rèn luyện phẩm chất của người lao động đó là sự chăm chỉ, cần cù, chịu khó Giáo viên có thể tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động chăm sóc, lao động như: nhổ

cỏ, tưới nước cho cây, bắt sâu cho rau, xới đất, nhặt lá, cho các con vật ăn

Hàng ngày khi trẻ ra vui chơi ngoài trời tôi đã cho trẻ cùng nhau giúp bác bảo vệ nhặt lá cây rụng ở sân trường, nhặt rác bỏ vào thùng rác làm cho sân trường sạch sẽ hơn Chính việc giúp đỡ người khác đã tạo cho trẻ sự thích thú,

tự hào bản thân đồng thời cũng rèn kĩ năng tự phục vụ cho trẻ Tôi thường xuyên cho trẻ tham gia cùng cô chuẩn bị các đồ dùng, dụng cụ để phục vụ cho hoạt động lao động chăm sóc như: cuốc, xẻng, bình tưới nước, khăn lau, xô Trẻ được tham gia các hoạt động lao động giúp trẻ biết được các kĩ năng lao động đơn giản và các kĩ năng đó sẽ thuần thục hơn khi trẻ tham gia một cách tích cực, hứng thú

b Trò chơi có luật

Trò chơi vận động thuộc nhóm các trò chơi có luật, có vai trò giáo dục nổi trội là rèn luyện, củng cố các vận động cơ bản như đi, chạy, nhảy, ném và các tố chất vận động: nhanh, mạnh, bền bỉ, khéo léo Như vậy, khi tổ chức cho trẻ ở phần chơi này, giáo viên phải có hình thức tổ chức sáng tạo, mới lạ và lôi cuốn trẻ Cần phải xác định đúng giá trị giáo dục của các trò chơi cũng như khả năng chơi của trẻ

Tôi đã tìm ra những trò chơi mới lạ, hấp dẫn phù hợp vời từng chủ đề để

tổ chức cho trẻ chơi và không tổ chức lặp đi lặp lại sẽ làm cho trẻ nhàm chán Bằng việc tìm tòi, học hỏi qua sách, tạp chí, mạng internet… tôi đã sưu tầm được một số trò chơi sau: Ví dụ: Chủ đề “Gia đình”, tôi tổ chức một số trò chơi như: Gia đình nào nhanh nhất; Gia đình Gấu; Về đúng nhà… Chủ đề “Bản thân”