Sáng Kiến Nâng Cao Hiệu Quả Tiết Thực Hành Tin Học 8 - Copy.doc

1 Nâng cao hiệu quả tiết thực hành Tin học 8 1 PHẦN MỞ ĐẦU Xã hội ngày càng phát triển một cách nhanh chóng đi đôi với sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kỹ thuật Trong thời đại hiện nay việc thành thạo[.]

Trang 1

1 PHẦN MỞ ĐẦU

Xã hội ngày càng phát triển một cách nhanh chóng đi đôi với sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kỹ thuật Trong thời đại hiện nay việc thành thạo các

kỹ năng tin học đang được nước ta chú trọng nhằm hòa nhập với thế giới Mức độ cần thiết của môn Tin học là rất cao, chúng ta cũng dễ dàng nhìn thấy mối liên hệ mật thiết của Tin học với các lĩnh vực khác trong đời sống xã hội như giải các bài toán khoa học kỹ thuật, hỗ trợ công tác, quản lý, tự động hóa

và điều khiển, truyền thông,…Trong đó có giáo dục

Môn Tin học là một môn tự chọn và khó đối với học sinh ở vùng có kinh tế khó khăn như xã Phổ Châu Ở vùng khó khăn người dân không có điều kiện để mua sắm máy tính cho học sinh làm cho mức độ tiếp cận thông tin mới của học sinh chậm Đồng thời, học sinh xem đây là môn phụ, có tư tưởng ỷ lại nên không đầu tư nghiên cứu tài liệu để nâng cao kiến thức và dẫn đến kết quả giờ thực hành cũng không cao Môn Tin học là môn có thời lượng dành cho tiết thực hành khá cao

Hiện nay, đa số các trường THCS trên địa bàn huyện đều trang bị phòng máy tính có đầy đủ các trang thiết bị để phục vụ cho công tác dạy và học Bản thân là một giáo viên Tin học tôi luôn tìm tòi, học hỏi, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, dành thời gian nghiên cứu công nghệ thông tin để góp phần thúc đẩy quá trình đổi mới phương pháp dạy học Việc nâng cao chất lượng giờ thực hành giúp giờ học trở nên sinh động, lôi cuốn học sinh, giúp các em mạnh dạn tham gia vào các hoạt động trong giờ học

Sau ba năm giảng dạy ở trường THCS (nay là trường TH&THCS Phổ Châu), tôi thấy đa phần học sinh ở trường yếu kỹ năng thực hành trên máy tính Một số học sinh còn e ngại khi thao tác trên máy tính nên giờ thực hành không đạt được kết quả như mong muốn Tôi luôn trăn trở làm sao để có thể giúp học sinh tự tin và thực hiện các thao tác thành thục trong tiết thực

hành Đó là lí do tôi chọn đề tài “ Nâng cao hiệu quả tiết thực hành Tin học

8”

Trang 2

2 NỘI DUNG

2.1 Thời gian thực hiện: Từ năm học 2017-2018 đến nay.

2.2 Đánh giá thực trạng

2.2.1 Kết quả đạt được

- Trường được các cấp quan tâm nên được trang bị gần như đầy đủ các trang bị cần thiết phục vụ cho công việc học tập và thực hành môn Tin học

- Giáo viên giảng dạy được đào tạo theo đúng chuyên ngành và được bồi dưỡng hằng năm

- Phần lớn các em học sinh có ý thức tự học cao, tự tin trong học tập, tự tin trong giao tiếp, trình bày, trao đổi, thảo luận Luôn tìm tòi học hỏi những kiến thức mới và rất hứng thú với môn Tin học

2.2.2 Những mặt còn hạn chế

- Chất lượng học sinh trong cùng một lớp không đồng đều gây khó khăn cho giáo viên trong quá trình giảng dạy, theo dõi, hỗ trợ để giúp đỡ các

em trong quá trình thực hành

- Diện tích phòng máy nhỏ hẹp, phòng được bố trí 15 máy, không khí trong phòng máy không thoáng làm cho học sinh không tập trung vào bài giảng

- Trường ở gần vùng biển nên ảnh hưởng đến tuổi thọ của máy tính dẫn đến ảnh hưởng rất lớn trong quá trình giảng dạy và học tập

- Vẫn còn một số em học sinh tiếp thu kiến thức còn chậm, đặc biệt là

kĩ năng thực hành trên máy của học sinh còn yếu, thậm chí một số học sinh còn rất ngại khi sử dụng máy để rèn luyện các kĩ năng

- Phổ Châu là địa bàn nằm ven biển, là một xã nghèo của huyện Đức Phổ, học sinh ở đây đa số là con em nông dân, ngư dân nên thời gian dành cho việc học không nhiều Do hoàn cảnh gia đình khó khăn nên các em không

có đủ điều kiện để mua máy tính, hầu hết các em chỉ được tiếp xúc, làm quen với máy tính trong giờ học, dẫn đến việc sử dụng máy của học sinh còn lúng túng, chất lượng giờ thực hành chưa cao Một bộ phận học sinh chưa coi trọng

Trang 3

môn học, xem đây là một môn phụ nên chưa có sự đầu tư thời gian cho việc học

2.2.2 Nguyên nhân đạt được và nguyên nhân hạn chế

2.2.2.1 Nguyên nhân đạt được

- Giáo viên: Nhiệt tình trong công tác giảng dạy, có đầu tư đổi mới phương pháp cho phù hợp với từng đối tượng học sinh

- Học sinh: Một số học sinh có ý thức học tập tốt, coi việc học là nhu cầu của bản thân Những học sinh này trong giờ học hoạt động rất sôi nổi, ham thích tìm tòi, khám phá và ứng dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống 2.2.2.2 Nguyên nhân hạn chế

- Một số học sinh chưa có ý thức trong học tập, học tập một cách bắt buộc

- Nhiều học sinh còn xem thường bộ môn Tin học và cho nó là bộ môn phụ

- Phụ huynh cũng không ủng hộ con em mình học bộ môn này mà chỉ xem đây là môn điều kiện không cần đầu tư nhiều

3 GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

Trang 4

3.1 Căn cứ thực hiện

- Căn cứ vào quyết định 117/QĐ-TTg của thủ tướng chính phủ về đề án

“Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hỗ trợ các hoạt động dạy - học, nghiên cứu khoa học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

và đào tạo giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2025”

- Căn cứ chỉ thị số 58-CT/TW của bộ chính trị về đẩy mạnh ứng dụng

và phát triển CNTT trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá đã chỉ rõ:

“Ứng dụng và phát triển CNTT là một nhiệm vụ ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, là phương tiện chủ lực để đi tắt đón đầu, rút ngắn khoảng cách phát triển so với các nước đi trước”

- Căn cứ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT của Bộ GD&ĐT về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục đã chỉ rõ: Nâng cao nhận thức về vai trò của CNTT; ứng dụng và phát triển CNTT trong giáo dục và đào tạo sẽ tạo một bước chuyển cơ bản trong quá trình đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy, học tập và quản lí giáo dục Phấn đấu thực hiện các mục tiêu cụ thể của ngành là: Tổ chức tốt việc dạy và học tin học ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học nhằm phổ cập tin học trong nhà trường,

- Căn cứ vào thực tiễn của trường và nhu cầu học tập của học sinh

3.2 Nội dung, giải pháp và cách thức thực hiện

3.2.1 Nội dung, phương pháp

3.2.1.1 Nội dung

- Nghiên cứu đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội của địa bàn xã Phổ Châu

- Nghiên cứu chương trình, nội dung kiến thức môn Tin học ở cấp trung học cơ sở

- Nghiên cứu về tình hình học tập môn Tin học của học sinh ở trường TH&THCS Phổ Châu

3.2.1.2 Phương pháp

Trang 5

- Nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến sáng kiến.

- Nghiên cứu nội dung kiến thức phần thực hành môn Tin học 8

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Áp dụng đề tài vào dạy học thực

tế, từ đó thu thập thông tin để điều chỉnh cho phù hợp

3.2.2 Giải pháp thực hiện

3.2.2.1 Khảo sát chất lượng học sinh khối 8

Tổng

Kết quả khảo sát đầu năm học 2016-2017 (phần thực hành)

- Qua bảng số liệu cho thấy, tỉ lệ số học sinh khá, giỏi còn thấp Số học sinh yếu còn chiếm tỉ lệ cao (18,5%) Học sinh còn rụt rè, thao tác còn lúng túng, đa phần chủ yếu là học sinh khá, giỏi thực hiện còn học sinh yếu kém chỉ quan sát

3.2.2.2 Thiết kế giáo án thực hành phù hợp với từng đối tượng học sinh

- Thiết kế giáo án thực hành phù hợp với từng đối tượng học sinh là nội dung quan trọng, bởi việc này sẽ giúp giáo viên phân tầng học sinh và chuẩn

bị chu đáo hơn về kiến thức, kỹ năng, phương pháp, tiến trình một tiết dạy thực hành

- Để thiết kế được một giáo án phù hợp với từng đối tượng học sinh, giáo viên cần làm được những công việc sau:

+ Xác định được mục tiêu trọng tâm của bài học về chuẩn kiến thức, kỹ

năng, thái độ và định hướng phát triển năng lực của học sinh; tìm ra được những kỹ năng cơ bản dành cho học sinh yếu kém và những kiến thức kỹ

Trang 6

năng dành cho học sinh khá giỏi Giáo viên luôn phải tham khảo tài liệu để

mở rộng kiến thức và giải thích thêm cho học sinh khi cần

+ Giáo viên cũng cần nắm được mục đích yêu cầu, chuẩn kiến thức kỹ năng của từng chương, của từng bài để thiết kế các hoạt động học tập phù hợp với trình độ học sinh và điều kiện dạy và học

3.2.2.3 Tìm sự hỗ trợ của học sinh khá, giỏi

- Lớp học bao gồm các học sinh có năng lực khác nhau, trong một tiết học thì giáo viên không thể nào giúp đỡ tất cả học sinh cùng một lúc Nếu các

em không được giúp đỡ, quan tâm thì các không dễ dẫn đến bỏ bê nhiệm vụ

mà giáo viên giao dẫn đến học tập ngày càng sa sút

- Ở giải pháp này sẽ giúp giáo viên có thể hướng dẫn được nhiều học sinh trong quá trình thực hành, giúp các học sinh chưa thực hiện được nội dung thực hành có thể hỏi bạn mình để thực hành tốt hơn, giúp buổi thực hành diễn ra đúng kế hoạch và đảm bảo chất lượng giảng dạy

- Vào đầu giờ, giáo viên hướng dẫn cho học sinh có khả năng học tập tốt thật kỹ để nhóm đối tượng hỗ trợ nắm chắc kiến thức; sau đó chính các học sinh này sẽ đóng vai người hỗ trợ, có nhiệm vụ giải thích và hướng dẫn các bạn cùng nhóm thực hiện các bài tập do giáo viên giao

- Giáo viên cần phải duy trì được trật tự lớp học, tránh tình trạng các học sinh tranh cãi nhau về cách giải quyết bài tập, kịp thời hướng dẫn giải đáp khi có xung khắc về cách giải quyết yêu cầu đặt ra của bài thực hành Giáo viên nhắc nhở học sinh thực hiện tốt vai trò của người hỗ trợ và người nhận

hỗ trợ Đồng thời chỉ ra các điều kiện cần để đảm bảo có được hoạt động học sinh hỗ trợ lẫn nhau hiệu quả

- Tóm lại: Tìm sự hỗ trợ của học sinh khá giỏi là một điều cần thiết, đảm bảo tất cả học sinh đều có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ, khuyến khích học sinh có năng lực yếu bày tỏ quan điểm của mình để giáo viên có thể rút kinh nghiệm

3.2.2.4 Sử dụng phần mềm dạy học và mạng máy tính

Trang 7

- Đặc thù của môn Tin học khác hẳn so với các môn học còn lại là thực hành trên một phần mềm ứng dụng cụ thể Công nghệ thông tin, cụ thể là các phần mềm máy tính thay đổi theo từng ngày với nhiều phiên bản khác nhau

Do đó, theo từng thời gian cụ thể, giáo viên cần cài đặt phần mềm, giới thiệu

và hướng dẫn một số học sinh có điều kiện thích ứng với những nội dung mới phù hợp để thuận lợi cho quá trình dạy học thực hành

- Giáo viên đòi hỏi phải không ngừng nâng cao trình độ cá nhân mới đủ kiến thức cập nhật, phải có kỹ năng sử dụng nhuần nhuyễn theo yêu cầu bộ môn, cài đặt phần mềm học tập liên quan tiết thực hành

Ví dụ: Lớp ở chương trình lớp 9 cũ (từ năm học 2017-2018 trở về trước) sử dụng phần mềm trình duyệt web Firefox, học hệ điều hành Windows XP, Microsoft Office PowerPoint 2003 nhưng chuyển qua sách mới thì dùng phần mềm trình duyệt web Cốc cốc, hệ điều hành Windows 10, Microsoft Office PowerPoint 2010,…

- Mặt khác giáo viên cần đảm bảo mạng máy tính được kết nối thông suốt để theo dõi quá trình thực hành của học sinh, đề phòng các sự cố xảy ra trong quá trình thực hành; nối mạng nội bộ để quản lí từng tiết thực hành trên từng máy, sửa chữa kịp thời nếu bị hỏng, lồng ghép các trò chơi trên mạng liên quan đến tiết học khi cần thiết

3.2.2.5 Chuẩn bị các nội dung cần thiết trước thiết thực hành

- Giáo viên phải đến trước giờ thực hành, kiểm trang thiết bị máy móc của phòng để đảm bảo an toàn cho học sinh trong quá trình thực hành, nếu có vấn đề phải giải quyết ngay

- Giáo viên cần có các kỹ năng như biết bảo quản, sử dụng, quản lí, bảo dưỡng để có thể hạn chế thấp nhất các khả năng hư hỏng máy tính

3.2.2.6 Điều hành tổ chức hoạt động của học sinh trên lớp

- Giáo viên phải soạn giáo án phù hợp với từng đối tượng học sinh, từ

cơ sở đó tổ chức điều khiển các đối tượng theo ý đồ đã biên soạn

- Giáo viên nên chia nhóm trước khi bắt đầu giờ thực hành, để các học sinh có thể chia sẽ kiến thức, hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong quá trình thực

Trang 8

hành Tuy nhiên việc chia nhóm giáo viên phải linh động, tùy thuộc vào số lượng máy, tiết thực hành và học sinh mà giáo viên chia cho phù hợp

Các bước tiến hành:

- Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh.

- Giáo viên thao tác mẫu trực tiếp trên máy tính (nếu cần), nói cho học sinh biết các kỹ năng cần đạt được trong bài thực hành

- Quan sát, quản lí, hướng dẫn cho các nhóm gặp khó khăn

+ Giáo viên chi rõ cho các nhóm biết được chỗ sai của nhóm mình + Luôn theo dõi phát hiện các nhóm thực hành không hiệu quả để điều chỉnh

+ Một bài tập có nhiều cách thực hiện, giáo viên nên khuyết khích các

em tìm tòi các cái mới

Ví dụ: Để lưu một văn bản hiện hành ngoài cách mở bảng chọn File chọn lệnh Save thì chúng ta còn nhiều cách khác như nháy nút lệnh Save hay sử dụng tổ hợp phím Ctrl + S

- Để kiểm tra tính hiệu quả của nhóm, giáo viên có thể mời đại diện một nhóm lên trình bày cách làm của nhóm đó và thao tác trực tiếp trên máy chiếu

để các nhóm còn lại theo dõi

- Nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động của nhóm: Cho các nhóm nhận xét lẫn nhau Có thể cho học sinh trao đổi kết quả và tự chấm điểm cho các nhóm còn lại Sau đó giáo viên tổng kết, nhận xét, bổ sung kiến thức, cho điểm từng nhóm, khen những nhóm làm tốt, khích lệ các nhóm làm chưa được.

* Ví dụ minh hoạ về thiết kế và điều hành tổ chức các hoạt động của

tiết thực hành

Bài thực hành 4: Sử dụng câu lệnh điều kiện (Tiết 1)

1)Thiết kế bài học

a/ Xác định mục tiêu trọng tâm của bài

+ Biết cách sử dụng câu lệnh điều kiện if then

Xác định các kĩ năng, kiến thức các đối tượng học sinh cần đạt:

Trang 9

+ Đối tượng học sinh yếu: Biết sử dụng câu lệnh điều kiện.

+ Đối tượng học sinh khá-giỏi: Sử dụng thành thạo câu lệnh điều kiện áp dụng để viết chương trình

b/ Chuẩn bị phòng máy, thiết bị dạy học (máy tính, máy chiếu), sao chép

một số tệp có liên quan đến bài thực hành (tệp Sap_xep pas)

2) Thiết kế và điều hành tổ chức hoạt động học tập của học sinh trên lớp Hoạt động 1: Viết chương trình nhập hai số nguyên a và b khác nhau từ bàn phím và in hai số đó ra màn hình theo thứ tự không giảm

Mục tiêu: Giúp học sinh biết được cách sử dụng câu lệnh điều kiện vào bài toán cụ thể

Hoạt động theo nhóm, ưu tiên đối tượng học sinh yếu

Sau khi đã phân nhóm thực hành phù hợp, giáo viên tiến hành các bước:

- Nêu nội dung và các yêu cầu của hoạt động 1

- Hướng dẫn học sinh thảo luận theo nhóm với yêu cầu của bài tập 1 trước khi bắt tay vào thực hành tính toán bằng các câu hỏi sau:

? Chương trình có mấy biến?

? Viết câu lệnh điều kiện như thế nào?

? Mô tả thuật toán?

? Viết chương trình?

- Giáo viên thao tác cho các nhóm quan sát, đặc biệt là đối tượng học sinh yếu

- Tổ chức hướng dẫn cho các nhóm thực hành:

+ Đối tượng học sinh yếu khởi động phần mềm, khai báo tên chương trình, khai báo biến Giáo viên quan sát, giúp đỡ, hỗ trợ các em nếu gặp khó khăn

+ Đối tượng học sinh khá -giỏi: Kiểm tra phát hiện các lỗi sai trong chương trình nếu có Tìm ra cách viết chương trình nhanh gọn hơn nếu có thể

(Chương trình sắp xếp)

Program Sap_xep;

Trang 10

Uses crt;

Var A, B: integer;

Begin

Clrscr;

Write( ‘Nhap so A’); Readln(A);

Write(‘Nhap so B’); Readln(B);

If A< B then writeln(A,’ ‘, B) else writeln (B,’ ‘, A);

readln End

- Giáo viên kiểm tra đánh giá kết quả thực hiện hoạt động Chú ý điều chỉnh một số lỗi học sinh hay mắc phải trong quá trình thực hành

Hoạt động 2: Viết chương trình nhập chiều cao của hai bạn Long và Trang,

in ra màn hình kết quả so sánh chiều cao của hai bạn, chẳng hạn” Bạn Long cao hơn”