Tiểu luận môn học nhập môn năng lực thông tin những yếu tố ảnh hưởng đến định hướng ngành học của thanh niên hiện nay

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN KHOA ĐÔNG PHƯƠNG HỌC  TIỂU LUẬN Môn học Nhập Môn Năng Lực Thông Tin Giảng viên Trần Thanh Vân Khoa Đông phương học Lớp K67 Đông ph[.]

ĐẠIHỌCQUỐCGIA HÀNỘI

TRƯỜNG ĐẠIHỌCKHOAHỌCXÃHỘIVÀNHÂNVĂNKHOAĐÔNG

PHƯƠNG HỌC 

TIỂULUẬN

Mônhọc:NhậpMônNăngLựcThôngTinGiảng

viên:TrầnThanhVân Khoa: Đông phương họcLớp: K67 Đông phương họcHọvàtên:ĐoànThuTrang Mãsinhviên:22030286

HàNội,ngày 21 tháng12 năm2022

Catalog

1 GIỚITHIỆU 2

1.1 lýdo chọnđề tài 2

1.2 Mụcđíchvà nhiệmvụcủanghiên cứu 3

1.2.1 Mụcđíchcủanghiêncứu 3

1.2.2 Nhiệmvụcủanghiêncứu 3

1.3 Đốitượngvàphạmvi nghiêncứu 3

1.3.1 Đốitượngnghiêncứu 3

1.4 Câuhỏi nghiêncứu 4

1.5 Phươngphápnghiêncứu 4

2.TỔNGQUANTÀILIỆU 4

2.1 Khái niệmvềngành học 4

2.2 Địnhhướngngànhhọc 5

2.3 Tiếntrìnhđưaraquyếtđịnhchọnngànhhọc 6

2.4 Tầm quantrọngcủaviệclựachọnđúngngànhhọc phùhợp 6

2.4.1 Đốivớisinhviên 6

2.4.2 Đốivớixãhội 7

2.5 Môhìnhnghiêncứutrước 8

3 NHÂNTỐẢNHHƯỞNGTỚIĐỊNHHƯỚNGNGÀNHHỌC 9

3.1 Yếutốgiađình 9

3.2 Yếutốbảnthân 10

3.3 Yếutốgiáodụchướngnghiệpcủanhà trường 11

3.4 Nhucầuxãhội 11

3.5 Yếutốcácphươngtiệnthôngtinđạichúng 12

4 MỨCĐỘẢNHHƯỞNGCỦACÁCYẾUTỐTỚIĐỊNHHƯỚNGNGHỀNGHIỆP 12

4.1 Đặcđiểm cánhân 12

4.2 Giátrịngành học 14

4.3 Thôngtintham khảo 16

5 KẾT LUẬN 18

4 Nguyễn Minh Hà (2011).Nghiên cứu "Các yếu tố ảnh hưởng tới việc sinh viên chọn Trường Đại học MởTPHồChíMinh" 19

7 Hồng Nguyễn (2021) Bài báo "Những yếu tố ảnh hưởng đến lựa chọn nghề nghiệp", JobsGo

blog,https://jobsgo.vn/blog/nhung-yeu-to-anh-huong-den-lua-chon-nghe-nghiep/,truycậpngày19/12/2022 19

8 Trần Đình Chiến (2008) Xu hướng lựa chọn nghề nghiệp của học sinh lớp 12 Trường THPT dưới

ảnhhưởngcủa nênkinhtếthị trường(luậnvănthạcsĩ).Tỉnh PhúThọ 19

1 GIỚITHIỆU

1.1 lýdochọnđềtài

Lựa chọn ngành nghề luôn là vấn đề nóng bóng thu hút sự quan tâm của hàng chụcnghìnhọc sinh, sinh viên, bởi họ đang đứng trước ngưỡng cửa bước ra ngoài xã hội, tự lậpđươngđầu khó khăn, gây dựng sự nghiệp và khẳng định bản thân mình, vì vậy quyết địnhngànhnghềphùhợpvớibảnthânlàmụctiêuđầutiêncầnhướngtới.Việcđịnhhướngngànhhọc

có ảnh hưởng đến những quyết định tương lai và sự thành công của thanh niên Thực tế tạiViệt Nam vài năm gần đây công tácđịnh hướng nghề nghệp cho thanh niên còn nhiều vấnđề, có thể thấy rằng đa số sinh viênvẫn chưa hiểu rõ về ngành mình học, chọn ngành họctheo cảm tính hay là nghe theo địnhhướng của gia đình, lời khuyên của bạn bè, theo trào lưumà chưa suy xét kĩ việc ngành học có thực sự phù hợp vớibản thân Điều này dẫn tới nhiềusinh viên chọn những ngành học không phù hợp hoặc quá khả năng bảnthân dẫn tới chánnản, việc học trở nên gánh nặng , không hứng thú với ngành học và có thể

bỏ học Có thểthấy lựa chọn sai ngành học dẫn đến hệ luỵ tiêu tốn nhiều thời gian, tiền bạc,công sức, thậmchílàphải trảgiá bằng cảthanhxuân

Việt Nam kể từ khi đổi mới nền kinh tế đã đạt được những thành tựu vô cùng to làm,nềnkinh tế đất nước phát triển nhanh chóng cùng với đó thì các ngành nghề ở Việt Namngàycàng phong phú, đa dạng hơn Một mặt thuận lợi tạo ra nhiêu cơ hội việc làm cũngnhưngườilaođộngcónhiềulựachọnnghềnhiệphơnnhưngđồngthờimặttháchthứcmớicũng

đượcđặt ralàđứng trướcnhiều lưachọn nghềnghiệp phong phú nhưvậy đểc h ọ n

m ộ t ngànhnghềphùhợpvới bản thâncũngkhông hềdễdàng

Nhận thấy rằng công tác định hướng ngành nghề còn chưa thật sự tốt, nhiều vấn đề còncầnphải khắc phục, do vậy bài nghiên cứu "những yếu tố ảnh hưởng đến định hướng ngànhhọccủa thanh niên hiện nay" sẽ nhằm đưa ra cái nhìn toàn diện đầy đủ hơn về các yếu tốảnhhưởngtớiquyếtđịnhchọnlựa ngànhhọc vànêuranhữngkiếnnghịđểbàinghiêncứucóthểgópphầnnàocảithiệncôngtácđịnhhướng

ngànhhọcchosinhviênhiệnnay

1.2 Mụcđíchvànhiệmvụcủanghiên cứu

1.2.1 Mụcđíchcủanghiêncứu

Mục đích của nghiên cứu qua khảo sát và phân tích nhằm tìm hiểu, đánh giá mức độảnhhưởng của các nhân tố tới quyết định lựa chọn ngành học của thanh niên hiên nay đồngthờiđưarađề xuấtkhả thinhằmcảithiệncôngtácđịnhhướngngànhhọcchosinhviênhiệnnay

- Khách thể nghiên cứu là 40 học sinh, sinh viên năm nhất trên địa bàn TP Hà Nội, trongđócó11 họcsinhTHPTchuyênKHTN,và27 sinh viênnămnhất

1.3.2.Phạmvinghiêncứu

Bài nghiên cứu tiến hành khảo sát các sinh viên, học sinh đang theo học tại cáctrườngTHPT, đại học trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhằm đưa ra những kết quả mang tínhkháchquanphùhợpvơitìnhhìnhthựctiễn.Kháchthểnghiêncứulà40họcsinh,sinhviênnăm

- Sửdụngphươngphápphỏngvấnsâuđốivớimôtsốsinhviênnămnhất,họcsinhTHPT.

Dựa vào kết quả thu thâp, khảo sát được xác định các nhân tố chính ảnh hưởng tới quátrìnhđịnh hướng nghề nghiêp, ngành học của thanh niên hiện nay, qua biểu đồ khảo sát đánhgiámứcđộảnhhưởngcủacácnhântố.Bêncạnhđónghiêncưuđưra nhữngkiếnnghịgópphầncảithiệnhơn côngtácđịnhhướng nghềnghiệp hiện nay

2 TỔNGQUANTÀILIỆU

2.1 Kháiniệmvềngànhhọc

Năm 1988, Uỷ ban quốc gia Liên Xô về giáo dục quốc dân có nhắc tới khái niệm vềngànhtrong "Thuật ngữ trường đại học Xã hộ chủ nghĩa" thì"ngành là một lĩnh vực khoahoc,

kĩthuậtchophépngườihọctiếpnhậnnhữngkiếnthứcvàkĩnăngmangtínhhệthốngcầncó

để thực hiện các chức nănglao động trong khuôn khổ của nghề cụ thể Ngành phải đượcghitrongvănbằngtốt nghiệp".1

Theo Bộ giáo dục và đào tao Việt Nam theo công văn số 4831/ĐH ngày 24/12/1990thìngành được định nghĩalà " ngành đào tạo được xác định thông qua việc phân tích tậphợpcác kiếnthức, kĩ năng, kỹ xảo cung cấp cho người học trong quá trình đào tạo để sửdụngchúng trong mộtlĩnh vực hoạt động nghề nghiệp xác định, lĩnh vực đó đặc trưng bởiđặcđiểmcủađối tượng".2

2.2 Địnhhướngngànhhọc

Định hướng nghề nghiệp hay còn được hiểu là hướng nghiệp Những người đứng đầucơquan giáo dục nghề nghiệp cở các nước Xã hội chủ nghĩa vào hội nghị lần thứ 9 năm1980diễn ra tại Cuba đã đưa ra khái niệm về hướng nghiệp là " hướng nghiệp là hệ thốngnhữngbiện pháp dựa trên cơ sở tâm lý học, sinh học, y học và nhiều ngành khoa học khác

để giúpđỡ học sinh chọn nghề phù hợp với nhu cầu xã hội, đồng thời thoả mãn tối đanguyện vọng,thích hợp với những kĩ năng, sở trường và điều kiện tâm lý cá nhân, nhằmmục đích phân bốhợplývàsửdụnghiệuquảnhấtlượng laodộng dựtrữcósẵncủađấtnước"

Theo các nhà tâm lý học hướng nghiệp được hiểu là: " hướng nghiệp được coi là hệthốngcác biên pháp tâm lý-sư phạm và tâm lý học giúp cho thế hệ trẻ chọn nghề có tính đếnnhucầu xã hội và năng lực bản thân Đó là quá trình chuẩn bị cho thế hệ trẻ sự sẵn sàng tâm

lý đivào lao đông nghề nghiệp Sự sẵn sàng tâm lý đó là tâm thế lao động-một trạng thái tâm lýtíchcựctrướchoạt độnglao động".Hướngnghiệptheobìnhdiệnmôitrườnghọc tậpcóthể hiêulàmộtdạnghoạtđộnggiáodục.hướngnghiệpcóthểhiêulàcôngviệccủatoànbộtậpthểgiáoviênnhằm mụcđíchgiáo dục định hướng cho học sinh chọn nghề phù hợp, hỗ trợ học sinh có thể tự quyết địnhchọn lựa nghề nghiệp dựa trên sựphân tích về năng lực bản thân, sự hứng thú với nghềvànhucâuvềnhânlựccủaxãhội.Như vây,hướng n gh iệ p đượccoilà nhiệmvụcủatất

cả

1 sinh-vien-truong-dai-hoc-lao-dong-xa-hoi.htm,11/12/2022.

TheoFowin,19/12/2014,nganh-hoc-cua-Theo Fowin,19/12/2014, nganh-hoc-cua-sinh-vien-truong-dai-hoc-lao-dong-xa-hoi.htm,11/12/2022.

https://123docz.net/document/2446471-cac-nhan-to-anh-huong-den-viec-lua-chon-thành viên trong hội động sư phạm,bao gồm cả hiêu trưởng cho đến cán bộ trong tậpthểđoàntrường.

2.3 Tiếntrìnhđưaraquyếtđịnhchọnngành học

Nguyễn Thị Lan Hương (2012), bài nghiên cứu "Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởngđếnđộng cơ chọn ngành quản trị doanh nghiệp của sinh viên trường Cao đẳng kinh tế-kếhoạchĐàNẵngđã nêu ratiến trìnhra quyếtđịnhchọn ngànhcủasinhviên

Theo nghiên cứu, quá trình chọn ngành học được hình thành qua 3 giai đoạn chính, bắtđầutừ giai đoạn sự hình thành về ước mơ nghề nghiệp từ thời thơ,giai đoạn tiếp theo là xácđịnhnhu cầu và thiết lập sự lựa chọn và cuối cùng là quyết định ngành học cuối cùng vàtham giadựthi

Tiếntrìnhđưaraquyếtđịnhchọnngànhcủasinhviênthìtrảiqua5giaiđoạnchính,đầutiênlànhậnbiếtnhucầucủabảnthân,tìmkiếmthôngtinvềtrườngvàngànhhọctiếptheolà đưa ra đánhgiá và lưa chọn giải pháp phù hợp,rồi đưa ra quyết định chọn ngành học, cuốicùngsẽlàđánh giáquyếtđịnh ngànhhọcđãđưara

mẽ nhất để sinh viên phấn đấu hết mình đạt kết quả học tậptốtnhất

Ngoài ra khi lựa chọn ngành học đã phần nào khắc hoạ lên nghề nghiệp tương lai mộtcácmột các rõ ràng, từ đó sinh viên có thể xác định nghề nghiệp tương lai mình sẽ đảmnhận.Xác định đúng ngành học tạo điều kiện cho sinh viên dễ dàng làm công việc mà mìnhmongmuốn.

2.4.2 Đốivớixãhội

Định hướng nghề nghiệp không chỉ ảnh hướng tới bản thân sinh viên mà nó còn ảnhhưởngmạnh mẽ tới xã hội Sự ảnh hưởng này đầu tiên là phải kể đến về ảnh hưởng tớinguôngcung-cầu lực lượng lao động của thị trường Cầu lao động sẽ quyết định cung laođộng về sốlượng,chất lượng vì vậy định hướng nghề nghiệp phải theo định hướng của thị trường laođộng Hơn nữa nguồn cunglao động cũng tác động trở lại cầu lao động Thị trường lao độnglà công cụ chủ yếu để phân bố và xử lí cácnguồn lực trong nền kinh tế, với các nguồn lựckhông phù hợp sẽ bị đào thảo khỏi kinh tế thị trường "Địnhhướng nghề nghiệp cho thanhniên sẽ góp phần nâng cao chất lượng, phù hợp với cơ cấungành nghề, nền kinh tế thịtrường, khu vực vùng miền và bù đắp được lực lượng thiếu hụt

Từ đó thị trường lao động sẽthực hiện chức năng phân phối lao động tốt hơn đồng thời cung cấpnguồn nhân lực chấtlượnghơn".3

Sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, kéo theo yêu cầu về chất lượng của nguồnlaođộng, sự cạnh tranh nghề nghiệp ngày càng gay gắt hơn Người lao động không có sựchuẩnbị năng lực cá nhân tốt sẽ dễ bị dào thải trong thị trường lao động ngày một khắcnghiệt nhưhiện nay Có được định hướng đúng đắn về cơ bản đã hoàn thành được nhiệm vụchuẩn bịnày, giúp cho người lao động có được công việc phù hợp với khả năng bản thân,kiếm đượcmức thu nhập tốt có khả năng đảm bảo được công sống cho bản thân, gia đình, từ

không chỉ lãng phí thời gian, công sức, tiền bạc về phía bản thân, gia đình thanh niên màcònlãngphíthời gian tiềnbạccủa xãhội.

Công tác hướng nghiêp tốt cũng góp phần làm giảm tỉ lệ lao động thất nghiệp Nhiềusinhviên ra trường thất nghiệp cũng sẽ ảnh hướng rất lớn tới sự phát triển chung của xã hội,

vì xãhộiphảicótráchnhiệm đốivớinguồnlaođộngkhônglàmracủacảivậtchất Cácgiảiquyếthiệu quảnhất vấn nạn thất nghiệp hiện nay là phải giải quyết vấn đề từ gốc rễ chính là cầnphảicảithiện côngtácđịnhhướng nghềnghiệpcho thếhệtrẻ

2.5 Môhìnhnghiêncứutrước

Nhóm tác giả Nguyễn Thị Lan Hương (2012), bài nghiên cứu "Nghiên cứu các yếu tốảnhhưởng đến động cơ chọn ngành quản trị doanh nghiệp của sinh viên Trường Cao đẳngKinhtế - Kế hoạch Đà Nẵng sử dụng phương pháp khảo sát bảng hỏi với hơn 450 sinh viênhệchính quy đang theo học ngành quản trị kinh doanh tại trường Kết quả nghiên cứu chỉ ra5nhântốảnhhưởngtớiđộngcơ chọnngànhquảntrịkinhdoanhlà:cơhộinghề nghiệp, sựtácđộng của đốitượng tham chiếu, đặc điểm cá nhân, cơ hội đào liên thông và sự hấp dẫn củangành, trong đó thì nhân tố cơ hội nghềnghiệp có ảnh hưởng quan trọng nhất tới quyết địnhchọnhọcngành

Nhóm tác giả TS Bùi Hà Phương (2020), nghiên cứu "yếu tố ảnh hưởng đên địnhhướngnghề nghiệp của sinh viên Khoa Thư viện - Thông tin học, Trường ĐH Khoa học Xãhội vàNhân văn, ĐHQG tp HCM", nghiên cứu phát ra 100 phiếu dành cho sinh viên 4 khoađangtheo học tại trường Nghiên cứu thu về 78 phiếu hợp lề, kết quả thu được "sinh viênchọnngành TV-TT với một số lí do xuất phát từ chủ quan bản thân như: sở thích cá nhân( yêuthích đọc sách, thích làm việc với máy tính), yêu thích ngành học và sự định hướngcủa bảnthân khi chọn ngành), xuất phát từ yếu tố chủ quan là: sự định hướng, tư vấn từngười thân,gia đình và bạn bè, nhận diện được cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp, mức họcphí tươngthíchvới khảnăngcủagiađình"

3.1 Yếutốgiađình

Gia đình là yếu tố quan trọng ảnh hưởng về mọi mặt trong quá trình phát triển và cả vấnđềđịnh hướng, lựa chọn nghề nghiệp của thanh niên Vì bản thân cha mẹ, người thân làđốitượng gần gũi, hiểu biết bản thân họ hơn bao giờ hết trong qua trình lớn lên, cha mẹ cóthểhiểu rõ sở thích, năng lực, cá tính, tính cách, hứng thú của con mình ra sao Hơn vậy,cha mẹngười thân họ là những thế hệ đi trước dày dặn kinh nghiệm thực tế, có sự hiểu biết sâu sắcvề cuộc sống, kĩ năng xã hội

Có thể thấy yếu tố gia đình có tác động khá sâu sắc tới quátrình chọn lựa ngành học củathanh niên Mặt khác, một số ngành nghề hiện nay sau khi ratrường để có cơ hội việc làmcòn phụ thuộc vào mối quan hệ và tài chính của gia đình, điềunày lại khẳng định tầm quantrọng của yếu tố gia đình tới định hướng nghề nghiệp, ngànhhọc

Bên cạnh đó sự can thiệp, ảnh hưởng quá lớn của yếu tố gia đình tới quá quá trìnhhướngnghiệp cũng có mặt tiêu cực Nhiều thanh niên hiện nay hình thành nên tính thụđộng, ỷ lạivào chamẹ,không tự định hướng đượcnghềnghiệp cho bản thân dẫn đếnlựac h ọ n s a i ngành học Ngoài ra một bộ phận nhỏ phụ huynh ép buộc con cái lựa cọnnghề nghiệp theo ýmình hay theo truyền thống của gia đình, với suy nghĩ cha mẹ phải có trách nhiệm với concái đến khi chúngchọn nghề tới lúc xin việc mà không tính tới sự hứng thú, sở thích, nănglực của con cái Đó

là môt trong những nguyên nhân khiến cho một bộ phận thanh niên hiệnnay chọn sai ngànhhọc, học mà không có yêu thích, hứng thú, chán nản việc học, ra trườnglàmcôngviệcmìnhkhôngyêuthích,khôngthànhđạttrongnghề, dễchánnảnbỏviệc

Hơnnữasinhviênđihọcđạihọcvẫnchưathểtựtrangtrảichiphíhọctập,sinhhoạtmàcònphụ thuộc vào sự chu cấp của gia đình, vì vậy những định hướngr i ê n g c ủ a b ả n t h â n khác với định hướngchung của gia đình ra đình thường bị bỏ qua và không coi trọng Ngoàira điều kiện tài chínhcủa gia đình cũng tác động đến quá trình chọn ngành học của thanhniên hiện nay, các ngànhnghề như công nghề thông tin, kinh tế, thiết kế thời trang chi phíhọc tập sẽ có phần cao hơn

so với các ngành khác, với những gia đình điều kiện kinh tếkhông thoải mái sẽ có xu hướnghướng con em của mình chuyển sang ngành học khác có chiphíhọctậpphù hợphơn

3.2 Yếutốbảnthân

Mọi quyết định suy cho cùng đều phụ thuộc vào chính bản thân thanh niên, do dó sựhiểubiết của bản thân đóng vai trò tác động mạnh mẽ tới quyết định chọn lựa ngành học.Chọnngành nghề thường được dựa trên các yếu tố ở bản thân như: năng kiếu bản thân, cátính, sởthích,giới tính

Chọn lựathường phụ thuộc vào đam mê và sở thích của bản thân, đây lày ế u t ố

t h ư ờ n g được suy xét đâu tiên khi trong qua trình chọn lựa ngành nghề Nghề nghiệp làthứ gắn bólâu dài thường là vài năm thậm chí là cả vài chục năm trong cuộc đơi, nếu không

có đam mêvới nghề thì rất dễ dang từ bỏ nghề khi gặp những thách thức trở ngại Ngược lại, nếu nhưđược theo đuổi nghề nghiệpphù hợp với đam mê, bản thân sẽ nghiêm túc, chuyên tâm vớicông việc, có được niềm hứngthú bản thân sẽ luôn không ngừng học hỏi tập trung vào pháttriển bản thân, dễ dàng đạtđược nhiều thành tựu trong nghề góp phần vươn đến sự thànhcôngtrong cuộcsống

Để chọn ngành nghề chỉ dựa trên yêu thích là không đủ mà chọn ngành nghề phụ thuộcvàonăng lực của bản thân sẽ tạo tiền đề hình thành cho bản thân có được năng lực nghềnghiệptốt "Năng lực nghề nghiệp quan trọng với bất cứ lao động làm ở bất kỳ lĩnh vực nào,nóphản ánh trình độ tay nghề và khả năng hoàn thành công việc", như vậy năng lực nghề cóvaitrò quyết định tới sự thành công trong nghề Do vậy khi tiến hành chọn nghề nghiệp cần suyxétkĩviệcnăngkhiếubản thâncóthựcsựphù hợpvớingành

Bêncạnhđólựa chọnngànhnghềcònphụthuộc vàonhiềuyếutốxoayquanhbảnthânnhư: sức khoẻ, ngoại hình, , những yếu tố này cũng có ảnh hưởng không nhỏ tới quátrìnhchọnl ự a n g h ề n g h i ệ p T r o n g n h ữ n g y ế u t ố ả n h h ư ở n g đ ế n l ự a c h ọ n n g h ề n g h i ệ

p , t h ì s ứ c khỏe là yếu tố đặc biệt quan trọng "Một số công việc đòi hỏi người lao động phải làm việcdưới cường độ cao, có sứckhỏe tốt, ví dụ như giao thông vận tải, cảnh sát, phi công Hãyxem xét tình trạng sức khỏecủa bản thân có phù hợp với nghề hay không Có một số ngànhhọc có yêu cầu rất cao vềyếu tố ngoại hình như diễn viên, ca sĩ, người mẫu, tiếp viên hàngkhông,MC,…Vìthế,đâycũnglàyếutốcầnphảixemxétđếnnếunhưbạnlựachọncác