(Tiểu luận) đề tài tác động của mạng xã hội tiktok đến sự chú ý, tập trung của sinh viên khoa y dược đhđn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KHOA Y DƯỢC – ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG  ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Đề tài Tác động của mạng xã hội Tiktok đến sự chú ý, tập trung của sinh viên Khoa Y Dược ĐHĐN Nhóm 6 – YK20B Sinh[.]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KHOA Y DƯỢC – ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG



ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Đề tài: Tác động của mạng xã hội Tiktok đến sự chú ý, tập trung của

sinh viên Khoa Y Dược - ĐHĐN

Nhóm 6 – YK20B

Sinh viên thực hiện: Lê Văn Ngà

Võ Giang Nam Trần Thị Na Phạm Minh Nghĩa Nguyễn Hữu Nguyên

Phụ Lục

Chương 1: Giới thiệu 5

Chương 2: Đặt vấn đề 5

1 Định nghĩa vấn đề nghiên cứu 5

a) Mạng xã hội TikTok 5

b) Sự chú ý tập trung 6

2 Tầm quan trọng của vấn đề nghiên cứu 7

3 Khoảng trống tri thức 7

4 Tác động của nghiên cứu 8

5 Mục tiêu cụ thể 8

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu 8

1 Thiết kế nghiên cứu 8

2 Đối tượng 8

3 Thiết kế bộ công cụ thu thập dữ liệu 9

4 Tính cỡ mẫu 9

5 Phương pháp chọn mẫu: 10

6 Dự kiến kết quả 11

Tài liệu tham khảo 14

Phụ Lục Bảng:

Bảng 1: Đặc điểm của người tham gia nghiên cứu 11

Bảng 2: Sự khác biệt mức độ nghiện qua giới tính và các ngành học 12

Bảng 3 Phân tích hồi quy logistic đa biến thời gian sử dụng tiktok với kết cục

quan tâm 13

Phụ Lục Biểu Đồ:

Biểu đồ 1: Mục đích sử dụng tiktok 12

Biểu đồ 2: Biểu đồ phân tán về điểm số mức độ nghiện qua thang đo SAS-SV.12

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

KHOA Y - DƯỢC

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SINH

VIÊN NĂM HỌC 2022-2023

TÊN ĐỀ TÀI

Tác động của mạng xã hội Tiktok đến sự chú ý, tập trung của sinh viên

Khoa Y Dược - ĐHĐN

Chuyên ngành (theo nội dung đề tài)

Sức khỏe

Lớp, Khoa/Bộ môn

Lớp: YK20B

Khoa Y Dược-Đại học Đà Nẵng

Bộ môn: Phương pháp nghiên cứu khoa học

Các thành viên tham gia:

Lê Văn Ngà

Võ Giang Nam

Trần Thị Na

Phạm Minh Nghĩa

Nguyễn Hữu Nguyên

Chương 1: Giới thiệu

Trong bối cảnh công nghệ thông tin ngày càng phát triển nhanh chóng và mạnh

mẽ, nhu cầu sử dụng Internet của các cá nhân và tổ chức trên toàn cầu đã tăng với tốc độ chóng mặt Theo báo cáo chính thức của quốc tế về thế giới năm 2023 (1), hiện có 5,16 tỷ người dùng Internet, tương đương với 64,4% tổng dân số trên toàn thế giới

Được ghi nhận là 1 nhóm nước đang phát triển và tiềm lực kinh tế được dự đoán

sẽ ở mức thu nhập cao vào năm 2045 (2), việc mỗi người Việt Nam ta luôn có trong tay 1 chiếc Smartphone là điều dễ hiểu Tuy nhiên, đáng chú ý ở đây là vào năm 2023, có khoảng 77,93 triệu người Việt dùng Internet chiếm 79,1% dân số (3) Sử dụng Smartphone kết nối Internet bùng phát đã biến thành chất xúc tác, thúc đẩy khiến cho các nền tảng mạng xã hội cũng theo đà nhanh chóng phổ biến, dần được mọi người quan tâm nhiều hơn, Trong đó, có thể thấy sự phát triển của TikTok là bằng chứng thuyết phục nhất TikTok là nền tảng mạng xã hội cho phép người dùng sáng tạo nội dung dưới định dạng những đoạn video ngắn kết hợp với hiệu ứng âm thanh, hình ảnh độc đáo theo cách riêng Chỉ mới chính thức ra mắt ở thị trường Việt Nam không lâu, TikTok đã nhanh chóng khẳng định vị thế của mình khi trở thành ứng dụng được yêu thích hàng đầu bởi tính mới lạ về nội dung và sự đơn giản, dễ dàng về hình thức sử dụng(4) Song,

đi đôi với mặt tiện ích đó của TikTok, việc người dùng lạm dụng quá nhiều cũng

sẽ gây những tác hại không hề nhỏ, đặc biệt đối với thế hệ học sinh, sinh viên – đối tượng tiếp xúc gần nhất, linh hoạt nhất với mạng xã hội này Đã có báo cáo chỉ ra rằng thanh thiếu hoặc phụ huynh đều cảm thấy mình dễ dàng bị phân tâm

và ảnh hưởng bởi điện thoại di động hoặc mạng xã hội và không thể tập trung vào việc học hay công việc của bản thân(5) Nhiều người cảm thấy sau khi sử dụng Tiktok hay đại loại các video ngắn đã làm họ mất kiên nhẫn trong những công việc cần nhiều thời gian, Chẳng hạn như đọc sách hay xem bộ phim có thời lượng chiếu dài Tuy là vậy nhưng vẫn chưa có nhiều thực nghiệm lâm sàng chỉ

ra mối tương quan giữa việc sử dụng Tiktok ảnh hưởng đến việc chú ý tập trung trong học tập của học sinh, sinh viên Do đó, nhóm chúng tôi đã chọn đề tài “Tác động của mạng xã hội Tiktok đến sự chú ý tập trung của sinh viên Khoa Y Dược – ĐHĐN” nhằm phân tích, đánh giá mức độ ảnh hưởng của TikTok đến sự chú ý tập trung ở sinh viên, cụ thể là sinh viên Khoa Y Dược – ĐHĐN

Chương 2: Đặt vấn đề

1 Định nghĩa vấn đề nghiên cứu

a) Mạng xã hội TikTok

TikTok được biết đến là một nền tảng video âm nhạc và mạng xã hội, trên đó người dùng không đăng Status như Facebook mà đăng các video nhạc dài từ 3

-60 giây Đây là nền tảng video âm nhạc và mạng xã hội đến từ Trung Quốc với phiên bản gốc là Douyin, được phát triển bởi ByteDance ra mắt vào năm 2017 Hiện nay, chỉ sau 5 năm ra mắt Tiktok đã có 1.8 tỷ người dùng hàng tháng vào quý 4 năm 2022 những người dùng thuộc nhóm tuổi 18 - 24 chiếm tỷ lệ người dùng là 34.9% (6) Bên cạnh đó, trong thời gian ngắn, TikTok đã bỏ xa các nền tảng mạng xã hội lớn như Facebook, Instagram,Twitter,… về số lượt tải xuống Theo dữ liệu của cơ quan nghiên cứu thị trường Apptopia, trong năm 2022, TikTok đứng đầu trong danh sách 10 ứng dụng được tải xuống nhiều nhất toàn cầu với 672 triệu lượt, Instagram chỉ xếp vị thứ 2 với 548 triệu lượt tải

Tuy nhiên, mỗi ứng dụng đều có ưu và nhược điểm và TikTok cũng vậy:

Về ưu điểm, ứng dụng cho người dùng trải nghiệm giải trí với công nghệ trí tuệ nhân tạo AI, thao tác sử dụng một cách đơn giản cho phép người sử dụng có thể kiếm được tiền hay có thể tiếp cận được nhiều nền văn hoá, tri thức trên khắp thế giới

Song, theo báo Lao Động, hệ thống kiểm duyệt có như không của TikTok làm dấy lên một mối lo ngại đối với người dùng nhất là các bậc phụ huynh khi mà càng có nhiều video với nội dung độc hại xuất hiện trên nền tảng Đồng thời, nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân người dùng là vô cùng lớn hay giống “chất gây nghiện” sẽ làm cho bạn bỏ ra hàng giờ chỉ để lướt tiktok, ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống hàng ngày…

b) Sự chú ý tập trung

Sự chú ý là khả năng chủ động xử lý một thông tin cụ thể trong môi trường khi kết hợp với các hành vi khác của cơ thể Sự chú ý bị hạn chế cả về khả năng thực hiện và thời gian thực hiện

Sự chú ý cũng liên quan đến việc bỏ qua rất nhiều thông tin và những kích thích xảy ra cùng lúc khác Sự chú ý cho phép bạn "từ chối tiếp nhận (tune out)" với thông tin, với cảm giác và những nhận thức không liên quan vào ngay thời điểm

đó và tập trung nhiều hơn vào những thông tin quan trọng

Trong cuốn sách “The Principles of Psychology” (1980), nhà tâm lý học William

James đã viết rằng sự chú ý “là việc bạn bị tâm trí chiếm hữu, thể hiện trong một dạng thức rất rõ ràng, là một hoặc đồng thời một vài đối tượng hay những dòng suy nghĩ, Điều này ngụ ý rằng tâm trí chúng ta rút lui khỏi một số thứ để làm việc hiệu quả hơn với thứ mà chúng ta chú ý." (7)

Trong học tập, chú ý đóng vai trò vô cùng quan trọng Nó là một phản xạ có định hướng giúp chúng ta xác định những sự kiện nào cần phải tham gia, một quá trình hỗ trợ khả năng tồn tại của chính chúng ta Sự chú ý cho phép tập trung vào thông tin để tạo ra kí ức, cũng cho phép mọi người tránh bị phân tâm để có thể tập trung và hoàn thành công việc cụ thể

Sự chú ý tập trung có tính duy trì Là khả năng tập trung vào một thứ trong một khoảng thời gian liên tục, trong đó, chúng ta tập trung vào nhiệm vụ trước mắt và tiếp tục thực hiện một hành vi cho đến khi nhiệm vụ hoàn thành

2 Tầm quan trọng của vấn đề nghiên cứu

Với sự phát triển như vũ bão của mạng xã hội hiện nay, nhiều công trình nghiên cứu đã thực hiện để tìm ra tác hại tới sức khỏe tâm thần khi sử dụng mạng xã hội không có đúng cách Cụ thể là có ghi nhận được giữa việc số lần sử dụng Facebook liên quan tới tâm lý trầm cảm chán nản (8)

Một nghiên cứu khác về sử dụng Tiktok của học sinh Trung Quốc cũng đã ghi nhận được điều tương tự, rối loạn sử dụng Tiktok có mối liên hệ tích cực tới sự trầm cảm, lo âu, stress và sự suy giảm trí lực (9) Ngoài những ghi nhận trên chúng tôi cũng có thêm những thông tin từ trang báo The sciene times rằng sử dụng tiktok hơn 90 phút mỗi ngày có liên quan đến việc giảm chú ý tập trung(10)

Vào những năm 1950, nghiên cứu tâm lí đã quan tâm về chú ý tập trung, một trong những bộ phận của học thuyết về xử lý thông tin của tâm lí học nhận thức (Baddeley 2000) Theo học thuyết đó, con người xử lí thông tin rất giống máy tính và sự chú ý tập trung, trí nhớ ngắn hạn, nhận thức sẽ tạo thành hệ thống xử lí

và kích thích não bộ Nhưng não bộ con người không thể tiếp nhận thông tin cùng một lúc mà nó sẽ chọn lọc theo sự chú ý và đó là kích thích mà nó tập trung vào.(11)

Các nền tảng mạng xã hội luôn muốn giữ chân người dùng lâu nhất có thể bên mình bằng các phương thức khác nhau Và Tiktok đã giữ người dùng bằng các luồng thông tin không thể kết thúc đối với người xem, các thông tin này đã được phân tích phù hợp với yêu thích và vấn đề quan tâm của từng đối tượng Và khi

sử dụng não bộ luôn được kích thích thì bởi các thông tin ngắn và nhanh từ tiktok thì sự chú ý tập trung vào các công việc khác như đọc báo hay sách, các công việc tốn thời gian khác sẽ giảm dần thay vào đó họ sẽ chú ý nhiều đến mạng Tiktok hơn(12)

Chúng tôi dựa trên các đề tài nghiên cứu trước đó của mạng xã hội Tiktok (13) (9) và xây dựng nên một nghiên cứu kiểm chứng lại thông tin và tìm hiểu rằng Tiktok có tác động như thế nào với các sinh viên nói riêng và giới trẻ nói chung

và chúng tôi sẽ khảo sát về tập trung trong học tập có bị ảnh hưởng không? Vì chú ý tập trung trong học tập là yếu tố then chốt bước đầu để thành công trong việc học tập nghiên cứu

3 Khoảng trống tri thức

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra TikTok có tác động tâm lý đến người dùng chẳng hạn như tăng trầm cảm, stress khi sử dung mạng xã hội này và cũng có ghi nhận thông tin từ các trang báo về Tiktok tác động tiêu cực đến sự chú ý của học sinh sinh viên, tuy nhiên lại chưa có một công trình nghiên cứu lâm sàng cụ thể

nào đến vấn đề trên Vì vậy, chúng tôi quyết định thực hiện nghiên cứu về đề tài

“Thời gian sử dụng tiktok mối liên quan nào đến sự chú ý tập trung của sinh viên”

4 Tác động của nghiên cứu

Nghiên cứu này tìm hiểu sự tác động của mạng xã hội Tiktok như thế nào đến quá trình chú ý tập trung của sinh viên Từ đó nêu cao lên tinh thần cảnh giác và

có những bằng chứng khoa học làm thay đổi lối sống tích cực cho bản thân mỗi sinh viên Tạo tiền đề cho nghiên cứu sau này chuyên sâu hơn và rõ ràng hơn Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung: Xác định mối liên hệ giữa việc sử dụng TikTok và sự chú ý tập trung trong học tập của sinh viên Khoa Y Dược – ĐHĐN

5 Mục tiêu cụ thể

+ Khảo sát số lượng sinh viên dùng TikTok và thời gian dùng trung bình hằng ngày

+ Đánh giá mức độ nghiện sử dụng mạng xã hội TikTok của sinh viên

+ Phân nhóm sinh viên có thời gian sử dụng ít hay nhiều nền tảng này

+Tìm mối liên quan giữa thời gian sử dụng TikTok hằng ngày và sự chú ý tập trung

+ Đợt khảo sát tiếp theo sẽ diễn ra nhắm vào nhóm người được yêu cầu giảm việc sử dụng TikTok hoặc các nền tảng video ngắn Tìm điểm khác biệt giữa trước và sau khảo sát về mức độ chú ý tập trung (1 cuộc khảo sát bổ sung nếu cần)

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

1 Thiết kế nghiên cứu

Trong nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng phương pháp nghiên cứu cắt ngang Nghiên cứu cắt ngang (Cross sectional study) là nghiên cứu được thực hiện tại một thời điểm hay trong khoảng một thời gian ngắn, mỗi đối tượng chỉ thu thập thông tin một lần và không theo dõi xuôi theo thời gian như trong nghiên cứu đoàn hệ

Sau khi thực hiện tất cả các đo lường tại một thời điểm, tiếp theo đó là suy luận mối quan hệ nguyên nhân và kết quả giữa các biến số (dùng thông tin từ nhiều nguồn khác nhau) để xác lập yếu tố tiên đoán và kết quả

2 Đối tượng

Đối tượng được chọn ở đây là sinh viên đang học tại Khoa Y Dược-Đại học

Đà Nẵng (bao gồm sinh viên các ngành Y khoa, Răng Hàm Mặt, Dược, Điều dưỡng từ năm 1 đến năm 3)

Tiêu chuẩn chọn: Tất cả những sinh viên của các lớp Y khoa, Răng Hàm Mặt, Dược, Điều dưỡng từ năm 1 đến năm 3 có mặt trong buổi học tại thời điểm khảo sát

Tiêu chuẩn loại trừ: Những sinh viên nhóm khảo sát không tiếp cận được, sinh viên bảo lưu, vắng học hoặc những sinh viên không đồng ý tham gia cuộc khảo sát

Đặc điểm nơi nghiên cứu, thu thập dữ liệu:

Nơi được chọn để thực hiện nghiên cứu cắt ngang của chúng tôi lần này là tại Khoa y dược-Đại học Đà Nẵng

Ở đây có số lượng sinh viên theo học khá đông, nhiều ngành học khác nhau nhưng điểm chung đều về Y tế Lứa tuổi theo học tại đây trải đều từ 18 đến 24 tuổi với nhiều trạng thái tâm sinh lý khác nhau Vì điểm chung là theo học trong ngành Y tế, nên lượng kiến thức mà sinh viên cần phải ghi nhớ là rất lớn Bên cạnh đó thì mỗi sinh viên cũng phải có sự chú ý, tập trung tối đa cho mỗi buổi học

Chính vì vậy, nghiên cứu lần này thực hiện tại Khoa y dược-Đại học Đà Nẵng

có thể chỉ ra được mức độ ảnh hưởng của thời gian sử dụng mạng xã hội Tiktok đến sự tập trung của sinh viên Khoa y dược

3 Thiết kế bộ công cụ thu thập dữ liệu

Xây dựng bộ câu hỏi thu thập dữ liệu về đặc điểm đối tượng tham gia nghiên cứu; thời gian, mục đích sử dụng mạng xã hội Tiktok; mức độ nghiện sử dụng Tiktok( theo thang điểm SAS-SV)(14), thang đo kiểm soát chú ý (ACS)(15) (16)

4 Tính cỡ mẫu

1 Câu hỏi nghiên cứu Có mối liên hệ nào giữa sử dụng tiktok và

chú ý tập trung không ?

2 Mục tiêu nghiên cứu Tìm mối liên hệ giữa thời gian sử dụng

Tiktok tới mức độ chú ý tập trung

3 Giả thuyết nghiên cứu H1: Thời gian sử dụng TikTok có mối liên

quan đến việc tập trung trong vấn đề H0: Thời gian sử dụng Tiktok không có mối liên quan đến việc tập trung

4 Mô hình thiết kế nghiên cứu Nghiên cứu cắt ngang

5 Chọn công thức tính cỡ mẫu Nguyên cứu hai đối tượng: nhóm đối chứng

ngẫu với biến kết cục là biến liên tục n= 2[(Zα+Zβ)* σ/ δ]2

( kết cục chính là mức chú ý tập trung qua Thang đo ACS, một biến liên tục)

7 Xác định các ước số khác

trong công thức tính cỡ mẫu

δ = 15.2 ( Độ lệch chuẩn trung bình của ACS trong quần thể)

σ = 60 ( Mức chênh lệch điểm ACS trong thời gian sử dụng trên 90 phút và dưới 90 phút)

n = 327

5 Phương pháp chọn mẫu:

Chọn mẫu cụm, đơn vị chọn ngẫu nhiên là các lớp từ năm 1 đến năm 3 thuộc các ngành Y khoa, Răng Hàm Mặt, Dược, Điều dưỡng Khoa Y Dược-Đại học Đà Nẵng

Các bước thu thập dữ liệu:

B1: Lấy danh sách lớp của sinh viên năm 1 2 3 của Khoa Y Dược Đại học Đà Nẵng

B2 : Dùng ramdom chọn ngẫu nhiên để chọn đơn vị khảo sát

B3: Thực hiện khảo sát bằng bộ câu hỏi, bộ câu hỏi được thiết kế trước đó và đã

in ra giấy

B4: Thu thập lại các mẫu khảo sát và đánh giá tỷ lệ phản hồi ở các đơn vị

Nhập, phân tích dữ liệu:

Tổng hợp kết quả từ phiếu khảo sát, nhập dữ liệu vào phần mềm Excel Phân tích kết quả bằng các câu lệnh trong Excel và phần mềm R 4.2.2

6 Dự kiến kết quả

Bảng 1: Đặc điểm của người tham gia nghiên cứu

Nữ

Chuyên ngành

Y đa khoa Răng Hàm Mặt Điều dưỡng Dược

Việc sử dụng

Tiktok

Có Không

Đã từng

Năm học

Năm 1 Năm 2 Năm 3 Hiện nay thời gian sử dụng mạng xã hội Tiktok bao nhiêu phút một ngày (MD± Sd)

Hứng thú về

chương trình

học tập

Có Không Điểm số học kì gần nhất (MD±sd)