TRƯỜNG ĐHSP NGHỆ THUẬT TW KHOA GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNG Điểm bằng số Điểm bằng chữ Bìa màu xanh TIỂU LUẬN HỌC PHẦN CHỦ NGHÃ XÃ HỘI KHOA HỌC Họ và tên Trần Hoàng Khánh Số thứ tự 53 Mã sinh viên 2253420061 Lớ[.]
Trang 1TRƯỜNG ĐHSP NGHỆ THUẬT TW
KHOA GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNG
Bìa màu xanh
TIỂU LUẬN
HỌC PHẦN CHỦ NGHÃ XÃ HỘI KHOA HỌC
Họ và tên: Trần Hoàng Khánh
Số thứ tự: 53
Mã sinh viên: 2253420061 Lớp tín chỉ: 22.09
Lớp: K16B-QLVH Khoa: Văn hóa nghệ thuật
Trang 2
HƯỚNG DẪN VIẾT TIỂU LUẬN
1 Về cấu trúc và nội dung tiểu luận:
- Nội dung thực hiện theo quy định
- Phần tài liệu tham khảo: Liệt kê các nguồn tài liệu đã tham khảo (ghi theo thứ tự: Tên tác giả, năm xuất bản, tên tác phẩm/tài liệu, số trang của phần tài liệu đã tham khảo, nơi xuất bản)
2 Về hình thức trình bày:
- Viết đánh máy trên khổ giấy A4, theo mẫu quy định của Khoa
- Không tính trang bìa, phụ lục, tài liệu tham khảo, tiểu luận có độ dài từ 10 đến 12 trang.
- Sinh viên phải ghi rõ mục lục
- Sinh viên phải ghi đầy đủ các thông số (Họ tên, thời gian học, số điện thoại )
KHOA GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNG
Trang 3TRƯỜNG ĐHSP NGHỆ THUẬT TW
KHOA GIÁO DỤC ĐẠI CƯƠNG
TIỂU LUẬN
HỌC PHẦN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
Tên đề tài:
LÝ LUẬN CHỦ NGHĨA MÁC VỀ GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GIAI CẤP ĐẤU TRANH GIAI CẤP Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN HIỆN NAY.
Họ và tên: Trần Hoàng Khánh
Số điện thoại: 0816023828
Học: Chiều thứ Bảy
Trang 4
MỤC LỤC
2 Mục đích nghiên cứu của đề tài 1
3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 2
CHƯƠNG 1: Lý luận của chủ nghĩa Mác về giai cấp và đấu tranh giai
1 Lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin về giai cấp và đấu tranh giai cấp 3 1.1 Những hình thức cộng đồng loài người 3
1.1.2 Bộ lạc
1.1.3 Bộ tộc
1.1.4 Dân tộc
3 3 3 1.2 Giai cấp và đấu tranh giai cấp 4
CHƯƠNG 2: Đấu tranh giai cấp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay. 8 2.1 Đặc điểm và cơ cấu giai cấp ở Việt Nam 8 2.2 Đấu tranh giai cấp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay 9
C KẾT LUẬN
Trang 5A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
- Trong tiến trịch lịch sử loài người, sự ra đời của chế độ tư hữu đã dẫn đến sự xuất hiện giai cấp trong xã hội và sự phân cấp về địa vị trong hệ thống sản xuất
xã hội đó Trong xã hội có giai cấp, giai cấp thống trị - người nắm toàn bộ TLSX của xã hội, sẽ chiếm đoạt lao động của các giai cấp và tầng lớp bị trị, chiếm đoạt của cải xã hội vào tay mình Hơn nữa các giai cấp, tầng lớp bị trị còn bị áp bức về chính trị, xã hội và tinh thần Sự bình đăng giữa giai cấp thống trị và bị trị là hoàn toàn không có Giai cấp bóc lột bao giờ cũng dung mọi biện pháp và phương tiện để bảo vệ địa vị giai cấp của họ Công cụ chủ yếu là quyền lực nhà nước Lợi ích cơ bản của giai cấp bị trị hoàng toàn đối lập với những lợi ích của giai cấp thống trị Đây cũng chính là nguyên nhân cơ bản dẫn đến đấu tranh giai cấp Có áp bức thì có đâu tranh chống áp, bức Vì vậy đấu tranh giai cấp không do một lý thuyết xã hội nào tạp ra mà là một hiện tượng tất yếu trong xã hội có giai cấp
- Ở Việt Nam đấu tranh giai cấp trong giai đoạn quá độ đi lên CNXH hiện nay cũng là một tất yếu Nội dung chủ yếu là thực hiện thắng lợi công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa, khắc phục các tình trạng nước nghèo, kém phát triển, thực hiện công bằng xã hội, chống áp bức bất công, đấu tranh ngăn chặn, chống tiêu cực, đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu và hành động chống phá của các thế lực thù địch, tay sai phản động để bảo vệ nền độc lập dân tộc, xây dựng nước ta trở thành một nước xã hội chủ nghĩa phồn vinh, nhân dân hạnh phúc
- Vấn đề giai cấp, đặc biệt là ở nước ta là một vấn đề nhạy cảm, và hết sức quan trọng Mục tiêu mà chúng ta luôn hướng tới là thủ tiêu mọi giai cấp, tiêu chế bóc lột người và tiến tới xã hội không có giai cấp Đây cũng chính là lý do mà
em chọn đề tài “ Lý luận chủ nghĩa Mác về giai cấp và đấu tranh giai cấp.
Đấu tranh giai cấp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay” làm tiểu luận hết môn.
2 Mục đích nghiên cứu của đề tài
Trang 6- Làm rõ lý luận của chủ nghĩa Mác về giai cấp và đấu tranh giai cấp Thực tiễn
đấu tranh giai cấp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay
3 Phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Nghiên cứu về giai cấp và đấu tranh giai cấp
- Thực tiễn đấu tranh giai cấp ở Việt Nam giai đoạn hiện nay
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử
- Phương pháp kết hợp Lôgic với lịch sử
- Khảo sát, phân tích mặt chính trị-xã hội trên điều kiện kinh tế xã hội cụ thể
- Phương pháp so sánh
- Phương pháp có tính liên ngành và cụ thể: phân tích và tổng hợp; thống kê; so sánh; điều tra xã hội học, sơ đồ hóa
Trang 7B NỘI DUNG Chương 1: Lý luận của chủ nghĩa Mác về giai cấp và đấu tranh giai cấp
1 Lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin về giai cấp và đấu tranh giai cấp 1.1 Những hình thức cộng đồng người
1.1.1 Thị tộc
Ngay từ khi thoát khỏi thế giới động vật, con người đã sloongs thành tập đoàn,
đó là những “bầy người nguyên thủy” Khi tiến đến một trình độ cao hơn, những “ bầy người” đó phát triển thành thị tộc Thị tộc vừa là thiết chế xã hội đầu tiên, vừa là hình thức cộng động người sớm nhất của loài người Thị tộc có những đặc điểm cơ bản là đều là lao động chung, có tổ tiên và nói chung một thứ tiếng; có những thói quen và tín ngưỡng chung; có một số yếu tố chung của nền văn hóa nguyên thủy và mỗi thị tộc có tên gọi riêng Về tổ chức xã hội , thị tộc bầu ra tù trưởng, tộc trưởng, lãnh tụ quân sự để điều hành công việc chung của thị tộc Tù trưởng, tộc trưởng, lãnh
tụ quân sự là do các thành viên của các thị tộc bầu ra và bãi miễn nếu không thực hiện được vai trò của mình Mọi thành viên trong thị tộc đều bình đằng về quyền lợi
và nghĩa vụ
1.1.2 Bộ lạc
Bộ lạc là một cộng đồng người lớn hơn so với thị tộc, phát triển từ thị tộc Mỗi một bộ lạc bao gồm nhiều thị tộc khác nhau và ít nhất có hai thị tộc Những thị tộc hợp thành bộ lạc có quan hệ huyết thống và quan hệ hôn nhân với nhau
Bộ lạc là một hình thức mới của nền sở hữu xã hội Nó bao gồm sở hữu thị tộc và sở hữu bộ lạc, thể hiện về lãnh thổ Một nhu cầu mới nảy sinh là vấn đề lãnh đạo bộ lạc, nên nó làm xuất hiện các thủ lĩnh, những người tế lễ, những người coi sóc công việc chiến tranh và các cơ quan điều hành như hội đồng bộ lạc, hội nghị chiến binh, hội nghị các thành viên cao tuổi trong bộ lạc
1.1.3 Bộ tộc
Bộ tộc là một hình thức phát triển của cộng động người trong lịch sử, xuất hiện vào thời kỳ lao động chăn nuôi tách khỏi trồng trọt nghề thủ công ra đời Bộ tộc xuất
Trang 8hiện vào thời kỳ chiếm hữu nô lệ, hoặc chế độ phong kiến ở những quốc gia bỏ qua phương thức sản xuất chiếm hữu nô lệ
Đặc điểm cơ bản của bộ tộc là việc hình thành lãnh thổ chung, tiếng nói chung, văn hóa và lối sống chung, nó đánh dấu sự tan rã của các quan hệ sản xuất nguyên thủy hình thành quan hệ sản xuất của xã hội có giai cấp Cơ sở hình thành bộ tộc không còn là quan hệ huyết thống mà dựa trên quan hệ lãnh thổ giữa những người ở các bộ lạc khác nhau, gắn bó với nhau thông qua hoạt động sản xuất, thương mại và các qua hệ kinh tế khác Quyền sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất xuất hiện và quan
hệ bóc lột xuất hiện
Bộ tộc tạo điều kiện cho sản xuất phát triển, cho tích lũy và trao đổi kinh nghiệm sản xuất, văn hóa v.v… Nhưng khi nền sản xuất hàng hóa thay thế dần nền kinh tế tự nhiên, gia tộc thì bộ tộc trở thành sức cản đối với sự phát triển của sản xuất và trao đổi, cho nên dân tộc xuất hiện thay thế dần hình thức bộ tộc
1.1.4 Dân tộc
Vấn đề dân tộc là một vấn đề hết sức phức tạp và có rất nhiều quan niệm khác nhau về vấn đề này Theo quan niệm của chủ nghĩa duy vật lịch sử thì dân tộc là sản phẩm của chủ nghĩa tư bản Mác và – Ănghen cho rằng : “ Giai cấp tư sản ngày càng xóa bỏ tình trạng phân tán của tư liệu sản xuất, của tài sản và của dân cư Nó tập trung dân cư, tập trung các tư liệu sản xuất và tích tụ tài sản vào trong tay một số ít người Kết quả tất nhiên của những thay đổi ấy là sự tập trung về chính trị Những địa phương độc lập, liên hệ với nhau hầu như chỉ bởi những quan hệ liên minh và có những lợi ích, luật lệ, chính phủ, thuế quan khác nhau thì đã tập hợp lại thành một dân tộc thống nhất, có một chính phủ thống nhất, một luật pháp thống nhất và lợi ích dân tộc thống nhất, có tính chất giai cấp và một thuế quan thống nhất”
Dân tộc là một khối cộng đồng người ổn định, được thành lập trong lịch sử dựa trên
cơ sở cộng đồng về về tiếng nói, lãnh thổ, sinh hoạt kinh tế và tâm lý, biểu hiện trong cộng động văn hóa Trong những đặc điểm về dân tộc thì cộng đồng về đời sống kinh
tế là quan trọng nhất
Việt Nam là một nước thuộc phương thức sản xuất Châu Á, lại có những đặc điểm riêng về mặt lịch sử và địa lý nên dân tộc Việt Nam xuất hiện rất sớm và hình thành
Trang 9không gắn liền với phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Những yếu tố thúc đẩy quá trình hình thành dân tộc Việt Nam từ khi chưa có chủ nghĩa tư bản là: Sự nghiệp dựng nước và giữ nước, việc đấu tranh với thiên tai khắc nghiệt là sự nghiệp của mọi người, mọi nhà của toàn thể dân tộc v.v… một cộng đồng người bền vững, có truyền thống đoàn kết, kiên cường chống ngoại xâm và đấu tranh với thiên nhiên v.v…
1.2 Giai cấp và đấu tranh giai cấp
1.2.1 Giai cấp
Định nghĩa giai cấp
Kế thừa và phát triển tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen, Trong tác phẩm:
“Sáng kiến vĩ đại”, Lê-nin đã đưa ra một định nghĩa khoa học về giai cấp: “ Người ta gọi là giai cấp, những tập đoàn người to lớn gồm những người khác nhau về địa vị của họ trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử, khác nhau về quan
hệ của họ (thường thường thì những quan hệ này được pháp luật quy định và thừa nhận) đối với những tư liệu sản xuất, về vai trò của họ trong tổ chức lao động xã hội,
và khác nhau về cách thức hưởng thụ và về phần của cải của xã hội, ít hoặc nhiều mà
họ được hưởng Giai cấp là những tập đoàn người, mà tập đoàn người này thì có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, do chỗ các tập đoàn đó có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế xã hội nhất định”
Nguồn gốc hình thành giai cấp
Trong xã hội có nhiều nhóm xã hội khác nhau Sự khác nhau ấy được phân biệt bởi những đặc trưng khác nhau như giới tính, nghề nghiệp, chủng tộc, dân tộc… Những khác biệt ấy tự nó không tạo ra sự đối lập về mặt xã hội Sự phân chia một xã hội thành giai cấp trước hết là do nguyên nhân kinh tế Trong xã hội nguyên thuỷ, con người sống nương tựa vào nhau theo bầy đàn lệ thuộc nhiều vào tự nhiên, giai cấp chưa xuất hiện Sự xuất hiện chế độ tư hữu là nguyên nhân quyết định trực tiếp
sự ra đời giai cấp Sự tồn tại các giai cấp đối kháng gắn với chế độ chiếm hữu nô lệ, chế độ phong kiến và chế độ tư bản chủ nghĩa Chủ nghĩa tư bản phát triển cao lại tạo tiền đề khiến cho sự thủ tiêu chế độ tư hữu, cái cơ sở kinh tế của sự đối kháng giai cấp trở thành xu thế khách quan trong sự phát triển xã hội Đó là logic khách quan của tiến trình phát triển lịch sử
Trang 10 Đặc trưng của giai cấp
Các đặc trưng của giai cấp có quan hệ mật thiết với nhau, cụ thể các đặc trưng đó là:
Giai cấp là những tập đoàn người có địa vị khác nhau trong một hệ thống sản xuất nhất định Giai cấp không phải tồn tại trong tất cả các xã hội khác nhau của lịch sử và
nó không thể tồn tại vĩnh viễn và tuyệt đối
Giai cấp khác nhau về cách thức quản lí và phân công lao động Giai cấp nào nắm
tư liệu sản xuất vật chất của xã hội thì giai cấp đó trở thành giai cấp thống trị và có quyền tổ chức lao động sản xuất xã hội Giai cấp cũng khác nhau về thu nhập của cải
xã hội Bên cạnh đó giai cấp khác nhau về địa vị xã hội Điều này dẫn đến việc tập đoàn này có thể chiếm đoạt lao động tập đoàn khác
Kết cấu xã hôi – giai cấp
Ta hiểu rằng, đối với mỗi kiểu xã hội thì trên thực tế cũng sẽ có kết cấu xã hội – giai cấp riêng, mỗi kết cấu cũng sẽ gồm 02 giai cấp cơ bản, một số giai cấp không cơ bản và tầng lớp trung gian Khi các hình thái kinh tế cũng như xã hội này được thay thế bằng hình thái kinh tế hay xã hội khác thì kết cấu giai cấp của xã hội cũng sẽ bị thay đổi theo Trong đó: Hai giai cấp cơ bản nhất đó là hai giai cấp xuất hiện và tồn tại gắn liền với phương thức sản xuất thống trị của xã hội Sự đối kháng giữa hai giai cấp này sẽ được thể hiện sự mâu thuẫn cơ bản của phương thức sản xuất
Bên cạnh giai cấp cơ bản trong xã hội thì sẽ là giai cấp không cơ bản, cụ thể như trong xã hội chiếm hữu nô lệ, đó có thể là những nông dân khi mà họ có ít ruộng đất Trong xã hội phong kiến thì đó chính là các giai cấp nô lệ và chủ nô là tàn dư của xã hội cũ Trong xã hội tư bản, giai cấp không cơ bản là những giai cấp địa chủ với tư cách là tàn dư, giai cấp nông dân Tầng lớp trung gian được hiểu cơ bản chính là những tầng lớp trí thức làm công việc chủ yếu bằng trí óc Tầng lớp trung gian không phải là một giai cấp và được hình thành từ những giai cấp khác nhau để nhằm mục đích có thể thực hiện việc phục vụ những giai cấp khác nhau Từ những phân tích được nêu cụ thể bên trên về kết cấu giai cấp và sự biến đổi của giai cấp cũng đã phần nào giúp cho chúng ta có thể hiểu địa vị, vai trò và thái độ chính trị của từng giai cấp đối trong cuộc vận động lịch sử, đặc biệt như là trong cuộc đấu tranh của thời đại ngày nay
Trang 111.2.2 Đấu tranh giai cấp
Đấu tranh giai cấp là sự căng thẳng hoặc đối kháng tồn tại trong xã hội do cạnh tranh về lợi ích kinh tế xã hội và mong muốn giữa người dân của các tầng lớp khác nhau Sự xuất hiện giai cấp trong xã hội là tất yếu khách quan do sự phát triển của lực lượng sản xuất dẫn tới chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất; trong xã hội có giai cấp tất yếu sẽ dẫn đến đấu tranh giai cấp; giai cấp vô sản chỉ hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình khi hội tụ đủ điều kiện khách quan và chủ quan cần thiết.Đấu tranh giai cấp là một quá trình cải biến xã hội chẳng những chỉ giải quyết mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, mà còn giải quyết mâu thuẫn giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng, cũng như nó còn có tác dụng cải tạo bản thân các giai cấp tiến bộ và cách mạng
Vai trò của đấu tranh giai cấp
Là một trong những động lực phát triển của xã hội có giai cấp
Đấu tranh giai cấp tất yếu sẽ dẫn đến cách mạng xã hội để thay thế phương thức sản xuất cũ bằng một phương thức sản xuất mới tiến bộ hơn Phương thức sản xuất mới
ra đời mở ra địa bàn mới cho sự phát triển của sản xuất xã hội Đến lượt mình, sản xuất phát triển sẽ là động lực thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ đời sống xã hội Đấu tranh giai cấp góp phần xóa bỏ các thế lực phản động, lạc hậu, đồng thời cải tạo
cả bản thân giai cấp cách mạng Ví dụ như giai cấp tư sản trong thời kỳ cuối của chế
độ phong kiến, thời kỳ đầu của chế độ tư bản là giai cấp cách mạng Giai cấp vô sản khi vừa ra đời, giương cao ngọn cờ chống áp bức, bóc lột là giai cấp cách mạng Giai cấp nào đại biểu cho phương thức sản xuất mới, giai cấp đó sẽ lãnh đạo cách mạng Thành tựu mà loài người đạt được trong tiến trình phát triển của lực lượng sản xuất, cách mạng khoa học và công nghệ, cải cách về dân chủ và tiến bộ xã hội… không tách rời cuộc đấu tranh của các giai cấp tiến bộ chống lại các thế lực thù địch, phản động
Đấu tranh giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản là cuộc đấu tranh sau cùng trong lịch sử xã hội có giai cấp Đây là cuộc đấu tranh khác về chất so với các cuộc đấu tranh trước đó trong lịch sử Bởi vì mục tiêu của nó là thay đổi về căn bản sở hữu tư nhân bằng sở hữu xã hội Trước khi giành được chính quyền, nội dung của đấu tranh