Bài giảng - Chuyên Đề 1 - Ôn Thi Công Chức Xã Nhà Nước Trong Hệ Thống Chính Trị

HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Bài 1 01 28 55 PM 1 Mục đích • Học viên nắm được nội dung cơ bản + Hệ thống chính trị, HTCT ở Việt Nam; + Bản chất nhà nước; vị trí của nhà nước tr[.]

NHÀ NƯỚC TRONG HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

Bài 1

NỘI DUNG

• I Tổng quan về hệ thống chính trị

• II Nhà nước – trung tâm hệ thống chính

trị

• III Xây dựng nhà nước pháp quyền

XHCN Việt Nam trong khuôn khổ đổi mới

tổ chức và hoạt động của HTCT nước ta

1 Chính tri và quyền lực chính trị

a- Chính trị

- Xã hội CSNT:

+ Chưa phân chia giai cấp

+ Chưa xuất hiện Nhà nước

- Xã hội CHNL

+ Giai cấp đối kháng -> Nhà nước

+ Quan hệ giữa các giai cấp trong việc sử dụng quyền lực nhà nước bảo vệ lợi ích của mình

I- QUAN NIỆM CHUNG VỀ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ VÀ QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ

- Chính trị là hoạt động liên quan đến việc giành, giữ, sử dụng quyền lực nhà nước, nhằm bảo vệ lợi ích giai cấp, quốc gia, dân tộc.

+ Quan hệ kinh tế

+ Quan hệ đạo đức

+ Quan hệ chính trị

-> Mối quan hệ?

c- Quyền lực chính trị

- Quyền lực chính trị: Giai cấp (thống trị) sử dụng quyền lực nhà nước buộc các giai cấp khác phải phục tùng ý chí của mình

- Quyền lực chính trị ra đời và thực hiện cùng với quá trình đấu tranh giành, giữ, sử dụng quyền lực nhà nước

- Đặc điểm của quyền lực chính trị:

+ Quyền lực nhà nước

+ Bản chất giai cấp

+ Nội dung xã hội

- Xã hội CSNT: không có chính tri

- Xã hội nô lệ, phong kiến, tư bản: quyền lực

chính trị thuộc về giai cấp bóc lột; duy trì chế độ bóc lột

- XHCN: Quyền lực thuộc về nhân dân; xóa bỏ

chế độ bóc lột;

+ Quan hệ giữa các tổ chức (quan hệ ngang, dọc)+ Cơ chế hoạt động.

+ Nguyên tắc hoạt động

3 HTCT ở Việt Nam hiện nay.

a Bản chất

- HTCT ở nước ta ra đời từ 1945, mang tính chất dân chủ nhân dân; từ sau 1975 mang tính chất XHCN

• Một là, mang bản chất của giai cấp công nhân,

do Đảng CSVN lãnh đạo – là đảng duy nhất

• Hai là, quyền lực thuộc về nhân dân, Nhà nước

của dân, do dân và vì dân

• Ba là, kinh tế dựa trên cơ sở chế độ công hữu về

tư liệu sản xuất chủ yếu, nhằm xóa bỏ chế độ

người bóc lột người

- NN dưới sự LĐ của Đảng.

- Đại diện cho lợi ích của các cộng đồng XH tham gia HTCT

- Chăm lo lợi ích; tham gia xây dựng, hoàn thiện NN

- Kiểm tra, giám

+ Nhân dân: Nòng cốt là liên minh công – nông – trí thức

“Chủ thể đích thực” của HTCT ở nước ta.

Nhân dân thực hiện quyền lực thông qua HTCT

c Nguyên tắc, cơ chế vận hành

- Các nguyên tắc:

+ Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân

+ Đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng

+ Nguyên tắc tập trung dân chủ

+ Nguyên tắc quyền lực NN thống nhất có phân công + Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách

+ …

- Cơ chế

+ Đảng lãnh đạo, NN quản lý, nhân dân làm chủ

+ Cơ chế mệnh lệnh hành chính

II NHÀ NƯỚC – TRUNG TÂM HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

1 Sự ra đời và bản chất của nhà nước

a Sự ra đời nhà nước:

+ Xuất hiện chế độ tư hữu

+ Phân chia giai cấp đối kháng nhau

b Bản chất nhà nước

* Bản chất nhà nước

- Nhà nước là bộ máy cai trị của giai cấp Nhà

nước thực hiện chức năng giai cấp

- Nhà nước nhân danh xã hội, thực hiện chức năng

xã hội, (duy trì trật tự, ổn định)

-> Trong chủ nghĩa Cộng sản còn nhà nước?

* Bản chất của nhà nước CHXHCN Việt Nam

- Mang bản chất giai cấp CN; NN của dân, do

dân, vì dân

- Thể hiện ở tính giai cấp, tính nhân dân, tính dân tộc và thời đại (so sánh với nhà nước ở các

nước)

2 Vai trò của Nhà nước trong hệ thống chính trị

- Nhà nước là trung tâm của quyền lực chính trị,

+ Thực hiện quyền lực thông qua pháp luật

+ Là công cụ sắc bén, hiệu quả nhất

- Thực hiện ý chí của giai cấp công nhân; dưới sự lãnh đạo của Đảng, NN thể chế hóa đường lói của đảng

- Nhà nước quản lý xã hội, bảo vệ quyền công dân

- Nhà nước có quan hệ chặt chẽ với các tổ chức

CT-XH theo nguyên tắc hỗ trơ, giúp đỡ lẫn nhau

III- XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN VIỆT NAM

1 Nhà nước pháp quyền XHCN

* Nhà nước pháp quyền:

- Phục tùng pháp luật; mọi hoạt động của Nhà

nước đều trong khuôn khổ hiến pháp, pháp luật

- Nhà nước đảm bảo quyền tư do và quyền công dân theo Hiến pháp và pháp luật quy định

* Nhà nước pháp quyền XHCN Việt nam:

- Mang bản chất của giai cấp công nhân, của nhân

dân, do nhân dân, vì nhân dân;

- Do Đảng cộng sản Việt nam lãnh đạo;

- Tổ chức, hoạt động của nhà nước dựa trên cơ

sở hiến pháp, pháp luật;

- Quyền lực nhà nước thống nhất, có sự phân

công, phối hợp chặt chẽ giữa lập pháp, hành

pháp và tư pháp;

2.Sự cần thiết phải xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta hiện nay

- Yêu cầu của nền dân chủ XHCN Phát huy

quyền tư do, quyền công dân

- Nhà nước thực hiện quyền lực của nhân dân

theo hiến pháp và pháp luật

- Nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, điều hành

3 Những định hướng cơ bản trong xây dựng Nhà nước pháp quyền ở nước ta hiện nay.

a XD NN của dân do dân, vì dân.

- Nâng cao trách nhiệm phục vụ nhân dân, CC là

công bộc của dân

- Có cơ chế và biện pháp chống quan liêu, tham

b.  Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công hợp lý.

Phân định chưc năng hợp lý, tránh sự chồng

chéo: Quốc hội, chủ tịch nước, chính phủ, tòa

án, VKS

c. Tổ chức, hoạt động của nhà nước dựa trên cơ

sở hiến pháp, pháp luật

- Bảo đảm tính tối cao của Hiến pháp và pháp luật trong đời sống

- Bảo đảm quyền con người, quyền công dân;

thực hành dân chủ, đồng thời tăng cường kỷ

cương, kỷ luật

- Tôn trọng luật pháp quốc tế và thực hiện đầy đủ

các điều ước quốc tế

d- Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng

• Tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện của Đảng duy nhất, cầm

quyền, xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN, nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế

• Tiếp tục đổi mới cách ra nghị quyết, tập trung vào lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện nghị quyết của Đảng.

e- Bảo đảm sự giám sát của nhân dân, sự phản

biện xã hội của MTTQ.

- Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý nhà nước, tạo điều kiện cho sự giám sát của

nhân dân, MTTQ

- Quy định cơ chế về giám sát, phản biện xã hội; cơ chế để nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền

KẾT LUẬN

- Hệ thống chính trị - thiết chế thực hiện quyền lực chính trị

- Nhà nước trung tâm quyền lực chính trị

- Xây dựng nhà nước pháp uyền XHCN