Đề 7 MỞ BÀI Mục tiêu nghiên cứu Từ ngàn đời nay gia đình luôn là nơi hình thành và nuôi dưỡng nhân cách của mỗi con người và con người là cái cốt lỗi để tạo nên xã hội Gia đình có ấm êm, hạnh phúc mới[.]
Trang 1Đề 7
MỞ BÀI
Mục tiêu nghiên cứu
Từ ngàn đời nay gia đình luôn là nơi hình thành và nuôi dưỡng nhân cách của mỗi con người và con người là cái cốt lỗi để tạo nên xã hội Gia đình có ấm êm, hạnh phúc mới tạo ra những con người văn minh , tài giỏi góp phần cho một xã hội tươi đẹp, một đất nước vững chắc, hùngmạnh Đồng thời trong lời nói đầu của Luật Hôn nhân và gia đình cũng
có nêu : “Gia đình là tế bào của xã hội là cái noi nuôi dưỡng con người,
là môi trường quan trọng hình thành giáo dục nhân cách góp phần và giáo dục nhân cách, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Gia đình tốt thì xã hội mới tốt,
xã hội tốt thì gia đình càng tốt” Chính vì vậy, vai trò và vị trí của gia đình ngày càng được quan tâm và đề cao trong xã hội Để xây dựng và vung vén một gia đình tốt đẹp thì trước tiên chúng ta phải hiểu được gia đình là gì? Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình Xã hội luôn có sự vận động thay đổi không ngừng vì vậy sự vận động, sự biến đổi và phát triện khong ngừng của nền kinh tế và nhiều mặt khác cũng ảnh hưỡng rất lớn đối vs mối quan hệ giữ người với người Sự tác động này tạo nên sự phát triển nhưng một mặt cũng gây nên mặt trái đối với các vấn đề trong xã hội Mối quan hệ gia đình, hay mối quan hệ vợ chồng, cũng chịu những ảnh hưởng nhất định Bên cạnh những truyền thống tốt đẹp trong hôn nhân từ xưa đến nay được kế tục và phát huy thì mặt trái của xã hội đã tạo nên một thực trạng đáng lo ngại chính là vấn đề ly hôn Như mấy chục năm về trước vấn đề ly hôn không được nhắc đến nhiều và cũng không có nhiều gia đình áp dụng, việc ly hôn hiện nay trở nên cực bình thường và phổ biến Như đã được
đề cập, con người luôn có trình độ hiểu biết, cách nhìn nhận và giải quyết vấn đề khác nhau, từ đó sinh ra những quan điểm khác nhau, thậmchí trái ngược nhau Không phải gia đình nào cũng ấm êm, các cặp vợ chồng cũng có lúc “cơm không lành, canh không ngọt” Có thể vì khi hôn nhân không còn có thể vung vén xây đấp, hai bên không còn có
Trang 2tiếng nói chung nữa, cuộc hôn nhân không còn có sự hạnh phúc dẫn đến vấn đề ly hôn Việc nghiên cứu về đề tai ly hôn giúp chúng ta hiểu biết hơn về nguyên nhân, hậu quả từ đó trang bị cho bản thân kiến thức trướckhi bước vào giai đoạn hôn nhân, hạn chế phần nào việc ly hôn
Đặt vấn đề
Có thể ai trong chúng ta cũng hiểu ly hôn là gì? Theo khoản 14 Điều
3 Luật hôn nhân và gia đình 2014 nêu rõ: Ly hôn là việc chấm dứt
quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa
án Theo số liệu thống kê của báo đại đoàn kết về vấn đề gia tăng tình trạng ly hôn cho thấy:“ số vụ ly hôn ở Việt Nam hiện ở mức 60.000 vụ/năm, tương đương 0,75 vụ/1.000 dân Tỷ lệ ly hôn so với kết hôn là 25%, có nghĩa rằng, cứ 4 cặp vợ chồng đi đăng ký kết hôn thì một đôi ra tòa.” Trung tâm Tư vấn Giáo dục Tâm lý Thể chất Thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu: “ hiện nay cứ bình quân 2,7 cặp kết hôn thì có một cặp ly hôn Độ tuổi ly hôn dưới 30 chiếm tỉ lệ cao và năm sau luôn tăng hơn năm trước Cũng theo khảo sát này, 43,4% cảm thấy cuộc sống của mình thoải mái, tự do hơn sau khi ly hôn.Theo đó, Tiến sĩ Nguyễn Minh Hòa có nghiên cứu và đưa ra: “tỉ lệ ly hôn ở Việt Nam tăng nhanh và chiếm 31%- 40%, nghĩa là cứ ba cặp kết hôn thì có một cặp ly hôn Đồng thời theo thống kê của các trung tâm tư vấn tình yêu hôn nhân gia đình ở Thành phố Hồ Chí Minh, số người đến tư vấn ly hôn chiếm đến 70% trong các ca tư vấn” và báo cáo của tòa án, trung bình hàng năm Việt Nam có 600.000 vụ ly hôn, có tới 70% vụ ly hôn do người phụ nữ
đệ đơn
Theo số liệu thống kê trên cho thấy ly hôn hiện đã và đang là một trong thực trạng cực kì đáng lo ngại của nước ta cũng như trên thế giới hiện nay Việc tỷ lệ ly hôn gia tăng không những ảnh hưởng đến một gia đìnhhay cá nhân mà còn ảnh hưởng cả một cộng đồng, một xã hội to lớn Đây được coi như một bài toán hết sức nan giải dành cho mỗi người, đất nước và cơ quan chức năng có thẩm quyền phải làm sao để tình trạng ly hôn ở nước ta giảm đến mức thấp nhất có thể Để góp phần hạn chế việc
ly hôn phổ biến như hiện tại thì mọi người cần phải tự trang bị cho mình một vốn kiến thức và giành ra một khoảng thời gian đủ dài để tìm hiểu đối tượng kết hôn của bản thân Đồng thời chính quyền địa phương các
Trang 3cấp ở mọi khu vực cần quan tâm chỉ đạo các ngành, các cấp, các đoàn thể tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình Việt Nam theo chủ đề nâng cao chất lượng cuộc sống gia đình trong gia đình dưới nhiều hình thức.
Khái niệm li hôn:
Theo khoản 14 Điều 3 Luật hôn nhân và gia đình 2014 nêu rõ: Ly hôn làviệc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án
Tòa án là cơ quan duy nhất có trách nhiệm ra phán quyết chấm dứt quan
hệ hôn nhân của vợ chồng Phán quyết ly hôn của Tòa án thể hiện dướihai hình thức: bản án hoặc quyết định
– Nếu hai bên vợ chồng thuận tình ly hôn thỏa thuận với nhau giải quyếtđược tất cả các nội dung quan hệ vợ chồng khi ly hôn thì Tòa án côngnhận ra phán quyết dưới hình thức là quyết định
– Nếu vợ chồng có mâu thuẫn, tranh chấp thì Tòa án ra phán quyết dướidạng bản án ly hôn
Như vậy, ly hôn được định nghĩa tại Luật Hôn nhân và gia đình năm
2014 theo đó ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án,quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án
Tham khảo tại:
https://luatminhkhue.vn/ly-hon-la-gi -quy-dinh-phap-luat-ve-li-hon.aspx
gia-dinh-2014-238640.aspx?anchor=dieu_3
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Quyen-dan-su/Luat-Hon-nhan-va-https://vi.wikipedia.org/wiki/Ly_h%C3%B4n
THỰC TRẠNG LY HÔN HIỆN NAY Ở NƯỚC TA:
Trong những năm gần đây, kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển, dântrí và mức sống của người dân ngày càng nâng cao Song, nước ta cũng
Trang 4phải chịu nhiều ảnh hưởng của mặt trái xã hội Tiêu biểu được nói trong bài này là tình trạng hôn nhân của nhiều cặp vợ chồng trở nên căng thẳng, gay gắt dẫn đến nhiều vụ li hôn sau này.
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, số vụ li hôn đã xét xử phân theo địa phương và phân theo cấp xét xử từ năm 2013 đến năm 2018 có xu hướng tăng nhanh Nếu năm 2013 chỉ có 18.308 vụ ly hôn thì đến năm
2018 đã tăng đến 28.076 vụ Kết qủa Tổng điều tra năm 2019 cho thấy,
tỷ lệ dân số từ 15 tuổi trở lên ly hôn hoặc ly thân là 2,1% tăng so với năm 2009 là 1.4% Bất kì cặp vợ chồng nào tiến tới hôn nhân đều mong hạnh phúc, nhưng khi những rạn nứt bắt đầu xuất hiện thì giải pháp mà
họ chọn là ly hôn Theo nghiên cứu của các nhà xã hội, có bốn nguyên nhân chính dẫn đến ly hôn: mâu thuẫn về lối sống (28%), ngoại tình (25%), kinh tế (13%), bạo lực gia đình (7%)
Lấy thống kê từ một thành phố đông dân – Thành phố Hồ Chí Minh, theo Trung tâm tư vấn đào tạo tâm lý thể chất chỉ ra rằng hiện nay cứ bình quân 2,7 cặp kết hôn thì có 1 cặp ly hôn Độ tuổi ly hôn dưới 30 chiếm tỉ lệ cao và năm sau luôn tăng hơn năm trước
Theo Viện Nghiên cứ gia đình và Giới, khu vực Tây Nam Bộ, giai đoạn 2009-2017, ở khu vực đô thị, phj nữ có thể ly hôn ngay cả tuổi trung niên để bắt đầ cuộc sống mới và nhiều phụ nữ đô thị ly hôn ở độ tuổi rất cao (ly hôn ở tuổi 30-32 với tỷ lệ khoảng 6%) Ở nông thôn, phụ
nữ càng trẻ tuối càng có xu hướng ly hôn sớm hơn phụ nữ ở đô thị, nôngthôn trở nên cởi mở và tự do hơn về hôn nhân và gia đình (ly hôn ở tuổi 26-30 với tỷ lệ khoảng 7%) Nam giới ở đô thị cũng ly hôn ở độ tuổi caonhiều hơn so với nam giới khu vực nông thôn, thể hiện chủ nghĩa cá nhân mạnh hơn ở khu vực đô thị Tác động của hiện đại hóa đang tăng lên cả ở nông thôn và đô thị khi xem xét tuổi ly hôn của phụ nữ và nam giới
Ở Bạc Liêu, tạo tòa án Nhân dân thị xã Gia Rai, có 661 vụ ly
hôn/1.296 vụ án Ở các huyện nông thôn, tỷ lệ này cũng ngày càng gia tăng Đa số vụ ly hôn trong các gia đình trẻ tăng nhanh chóng, trên 60%
số vụ ly hôn thuộc về các cặp vợ chồng dưới 30 tuổi, nhiều vụ ly hôn khimới kết hôn từ 1 tới 5 năm Nhiều cặp vợ chồng trẻ đưa nha ra tòa ly hônmột cách vui vẻ, xem như kết thúc một mối quan hệ trên mức bạn bè và đường ai nấy đi
Trang 5Ta thấy, số vụ ly hôn ngày càng trẻ hóa Một nghiên cứu riêng của Viện Khoa học và Xã hội Việt Nam cho biết thêm rằng 60% số vụ ly hôn là của các cặp vợ chồng trẻ có độ tuổi từ 23 đến 30 tuổi trong khi 70% số cặp ly hôn có cuộc sống hôn nhân từ 1 đến 2,7 năm Việc hôn nhân tan vỡ không chỉ làm ảnh hưởng đến cuộc sống của gia đình, ngườithân mà còn gây nhiều hệ lụy cho xã hội Sau những cuộc hôn nhân không thành công là những đứa trẻ phải chịu thiệt thòi, sống trong cảnh thiếu tình thương và sự chăm sóc, nuôi dưỡng của cha và mẹ.
Đánh giá về thực trạng
Tháng 10/2015 bà Lê Hoàng Diệp Thảo giử đơn ly hôn ra tòa do thời gian dài vợ chồng xảy ra nhiều mâu thuẫn Sau nhiều năm thj lý giải quyết, đến ngày 20/02/2019, TAND cấp cao tại TP.HCM mở phiên xử
sơ thẩm nhưng bị ông bà kháng cáo Ngày 5/4 bà Thảo nộp đơn kháng cáo Theo đó, bà kháng cáo toàn bộ bản án và bày tỏ nguyện vọng đoàn
tụ với ông Vx, df và là người đứng nguyên đơn trong vụ ly hôn Ngày 5/12/2019 TAND cấp cao TP.HCM mở phiên tòa xét xử phúc thẩm vụ tranh chấp hôn nhân gia đình của vợ chồng vua cà phê Trung Nguyên giữa ông Đặng Lê Nguyên Vũ và bà Lê Hoàng Diệp Thảo Bản án tuyên
xử công nhận thuận tình ly hôn giữa bà Thảo và ông Vũ
Về cấp dưỡng, bà Thảo được quyền nuôi bốn người con, ông Vũ cấp dưỡng nuôi các con chung 10 tỷ/năm từ năm 2013 đến khi học xong đại học
Về tài sản, tòa giao ông Vũ sở hữu các bất động sản và toàn bộ cổ phần tại các công ty trong tập đoàn Trung Nguyên, gồm toàn bộ số cổ phần cảu ông bà trong công ty thuộc tập đoàn Trung Nguyên, tương đương hơn 5.700 tỉ đồng
Về bất động sản, tòa giao ông Vũ sở hữu toàn bộ sáu căn nhà và đất
mà ông Vũ đang quản lý và sử dụng có giá trị 350 tỉ đồng tại TP.HCM,
TP Nha Trang (Khánh Hòa) và TP Buôn Ma Thuộc (Đắk Lắk) Tòa giao
bà Thảo sở hữu số bất động sản trị giá gần 376 tỉ đồng tại TP.HCM và
TP Đà Nẵng, cùng số tài sản là tiền, vàng, các loại ngoại tệ đang gửi ngân hàng, tổng cộng là 1.764 tỉ đồng Ông Vũ phải thanh toán chênh lệch tài sản cho bà Thảo gần 1.224 tỉ đồng
Tòa phúc thẩm ghi nhận sự tự nguyện của ông Vũ để lại tài sản của mình tại Công ty TNHH Trung Nguyên International – TNI tại
Trang 6Singapore cho bà Thảo Tuy nhiên, theo đánh giá, bản án có một số sai sót và vi phạm thủ tục tố dụng:
Thứ nhất, về quan hệ hôn nhân, vào ngày 5/4/2019, bà Thảo nộp đơn kháng cáo, muốn được đoàn tụ với ông Vũ nhưng ông Vũ không đồng ý
Do đó, bà Thảo và ông Vũ không còn là thuận tình ly hôn Tòa án cấp phúc vẫn công nhận thuận tình ly hôn là sai
Thứ hai, các chứng cứ thư và báo cáo kết quả thẩm định giá đối với công ty cổ phần Tập đoàn Trung Nguyên phát hành ngày 25-6-2018, đếnngày xét xử sở thẩm (ngày 20-2-2019) đã hết hiệ lực Tòa phúc thẩm không định giá lại mà vẫn lấy kết quả thẩm định giá hết hiệu lực để chia tài sản
Thứ ba, trong các tài khoảng tại Ngân hàng xuất nhập khẩu Việt Nam
có tên ông Lê Hoàng Văn (anh bà Thảo) nhưng tòa án không làm rõ nguồn gốc số tiền (1.400.269 GBD và 7.350.000 USD) Tòa hai cấp không làm rõ quá trình quản lý, sử dụng, tài sản hiện tại còn bao nhiêu,
ai là người quản lý mà vẫn xác định là tài sản chung của vợ chồng và chia cho bà Thảo số tiền này là không đúng
Thứ tư, việc tòa hai cấp xem xét việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung cả vợ chồng là cổ phần trong tập đoàn Trung Nguyên chia cho ông Vũ phần nhiều hơn, chia cho bà Thảo ít hơn ông Vũ 20% giá trị
cổ phần trong tập đoàn là không đảm bảo quyền lợi của bà Thảo
Thứ năm, về tài sản là tiền, vàng gửi ngân hàng, đại diện cả ông Vũ xác định tổng số tiền yêu cần phản tố là 1.764 tỉ đồng, Tuy nhiên, tòa án không yêu cầu bị đơn cung cấp căn cứ đê tính ra số tiền trên mà đã công nhận số tiền do bị đơn khai tại phiên tòa là chưa có căn cứ vững chắc
Từ tình huống trên, chủng ta có thể nhận thấy thực trạng ly hôn cả nước ta hiện nay là vấn đề đáng báo động về số lượng ly hôn và cả
những hậu quả tiêu cực mà nó mang lại Và từ đâu mà việc ly hôn trở nên phổ biến như vậy Từ đó chúng ta cần đặt ra yêu cầu cấp bách là cầnnghiên cứu toàn diện các nguyên nhân để đề ra giải pháp hữu hiệu nhằm hạn chế tình trạng ly hôn ở giai đoạn hiện nay
Ai cũng hiểu rằng ly hôn đồng nghĩa với việc hai người không còn duytrì quan hệ vợ chồng, được tự do lựa chọn cuộc sống mới cho mình Và những “hệ lụy” mà ly hôn đem lại cũng là điều dễ dàng nhận thấy “Nạn nhân” đầu tiên và bị ảnh hưởng nặng nề nhất từ việc ly hôn chính là
Trang 7những đứa con Dù ở bất cứ lứa tuổi nào, dù cha mẹ có chia tay nhau trong hoàn cảnh nào thì đứa trẻ cũng bị ảnh hưởng nhất địng tới cuộc sống, tâm lý Theo nghiên cứu của Tiến sĩ Nguyễn Minh Hòa (giảng viên trường đại học KHXH và NV thành phố HCM), trên 70% gia đình trẻ tan vỡ khi đã có con khiến cho mỗi năm có tới 50.000 trẻ em chịu cảnh thiếu cha hoặc mẹ Và có khoảng 30% trẻ em bỏ nhà xuất phát từ những cuộc ly hôn này Những đứa trẻ ở trong một gia đình có bố mẹ ly hôn, chúng sẽ cảm thấy được cảm giác không an toàn Trẻ con thường
có cảm giác bị chối bỏ khi bố/mẹ rời bỏ gia đình Và nếu bố/mẹ tạo một mái ấm mới với ai đó thì cảm giác bị chối bỏ lại càng gia tăng Trẻ con được nuôi trong những gia đình ly hôn thường có cảm giác oán hận đối với cả bố lẫn mẹ Hãy cẩn thận, đừng khiến cho tình cảm của con thêm khốn đốn khi nói ra những oán giận với chồng/vợ cũ của mình Sự oán giận của bạn chỉ làm cho nỗi đau và cảm giác không an toàn cả con trở nên tồi tệ hơn Nuôi dưỡng oán hận chỉ làm cho vấn đề trở nên rắc rối hơn Nhiều trẻ thường có suy nghĩ sai khi tin rằng hành vi của chúng là
lý do khiến bố/mẹ ly dị
Một “hệ lụy” khác của ly hôn mà chính người trong cuộc hiểu rõ hơn
ai hết, đó là “dư chấn tâm lý hậu ly hôn’’ in nằm trong mỗi người
Không thể phủ nhận ly hôn thực sự là một dấu mốc bi kịch trong cuộc đời ai đó, bởi sau ly hôn, người ta không chỉ phải đối mặt với gánh nặng kinh tế do khối tài sản chung đã chia đôi, với nỗi lo toan cho con cái, sự trăn trở khi bắt đầu lại cuộc đời mà hơn hết, còn là nỗi buồn, sự hoang mang và nỗi cô đơn đáng sợ, tâm lý chung của nhiều người phụ nữ sau
ly hôn, một lần thất bại trong hôn nhân đã khiến họ mang “hội chứng sợ hôn nhân” Từ chỗ ít cơ hội cộng thêm nỗi sợ, sự thất vọng, đánh mất niềm tin vào đàn ông, rất nhiều người phụ nữ đã bỏ qua cơ hội tìm lại hạng phúc cho phần đời còn lại của mình Bên cạnh đó, người đàn ông sau khi chia tay cũng mang một gánh nặng tâm lý không nhỏ
Tuy nhiên, nhìn nhận vấn đề ly hôn một cách toàn diện nhất, khách quan nhất, có thể thấy rằng trong nhiều trường hợp ly hôn thực sự là điều cần thiết và quyết định ly hôn là đúng đắn Đó là khi bạo lực gia đình xảy ra thường xuyên, ngoại tình triền miên, cuộc sống hàng ngày là
sự chì chiết, đay nghiến lẫn nhau trong những hoàn cảnh này, hôn nhân
đã không còn là mái ấm gia đình mà chỉ là “địa ngục”, “giam hãm” vợ,
Trang 8chồng, con cái trong sự đau khổ, thù hằn, tuyệt vọng và do đó, ly hôn chính là con đường tốt nhất để giải phóng hai người, để tìm lại sự bình yên, tạo dựng lại hạnh phúc cho bản thân cũng như con cái.
Quan điểm về ly hôn và căn cứ ly hôn trong thời kỳ phong kiến ở việt nam
Xã hội phong kiến là chế độ xã hội theo sau xã hội cổ đại, và được hình thành trên cơ sở tan rã của xã hội cổ đại, trải dài hàng ngàn năm kể từ năm 939 đến năm 1858 Tại thời điểm ấy, xã hội Việt Nam bị chế độ phong kiến thống trị, nông dân quanh nǎm tay lấm chân bùn, đầu tắt mặt tối, nhưng vẫn nghèo khổ còn địa chủ thì không nhắc chân động tay, mà lại cửa cao nhà rộng, phú quý phong lưu Đó là một chế độ cực
kỳ không công bằng Phần lớn người dân phải lao động chân tay để kiếmsống qua ngày nên người đàn ông lúc nào cũng có nhiều lợi hơn phụ nữ
vì đàn ông vốn dĩ có sức khỏe và thể chất tốt Đây là chế độ “trọng nam khinh nữ” chỉ thời phong kiến mới có Thật vậy, trong các quan hệ xã hội đặc biệt là trong quan hệ hôn nhân và gia đình cũng bị ảnh hưởng sâu sắc bởi chế độ bất công ấy Cụ thể về quan điểm ly hôn thì pháp luật ngày ấy bảo đảm thực hiện quyền yêu cầu ly hôn và căn cứ ly hôn
thường chỉ thuộc về người chồng:
+ Luật Hồng Đức (Quốc triều hình luật thời Nhà Lê) và Bộ luật GiaLong (thời nhà Nguyễn) là hai đạo luật của xã hội phong kiến ở ViệtNam (được khảo cứu còn nguyên vẹn cho đến ngày nay), khi quy định
về căn cứ ly hôn đã dựa trên cơ sở lỗi của vợ, chồng; đặc biệt là “tội”,
“lỗi” của người vợ Theo quy định về “thất xuất” của Bộ luật Hồng Đức,người chồng buộc phải bỏ (ly hôn) vợ khi người vợ bị vô tử (không cócon), đa ngôn (lắm lời), ghen tuông, gian dâm với kẻ khác (ngoại tình,không chung thủy), có hành vi trộm cắp, bất kính với cha, mẹ chồng, bị
ác tật; trường hợp vợ cả, vợ lẽ phạm vào điều nghĩa tuyệt (thất xuất) mà
người chồng giấu diếm, không bỏ (ly hôn) thì bị xử tội biếm, tùy theo
việc nặng nhẹ mà xử
+ Đối với lỗi của người chồng, Bộ luật Hồng Đức quy định: Phàm chồng
đã bỏ lửng vợ 05 tháng không đi lại (vợ được trình quán sở tại và xã
Trang 9quan làm chứng) thì mất vợ Nếu vợ đã có con, thì cho hạn một năm Vìviệc quan phải đi xa thì không theo luật này “Nếu đã bỏ vợ mà lại ngăn
cấm người khác lấy vợ cũ thì phải tội biếm”.
Quy định về nội dung căn cứ ly hôn của Bộ luật Hồng Đứcphản ánh xã hội và quan điểm lập pháp của nhà nước phong kiến ở ViệtNam thời kỳ này: Phân biệt đối xử giữa vợ và chồng sâu sắc; thường chỉ
có người chồng mới thực hiện được quyền hưu thê vợ, còn người vợthường không thực hiện được quyền ly hôn của mình Nội dung của căn
cứ ly hôn thể hiện sự bất bình đẳng giữa vợ và chồng
Quan điểm về ly hôn và căn cứ ly hôn trong thời đại hiện nay ở Việt Nam
Sau khi kết thúc thời kỳ phong kiến khốc liệt thì xã hội Việt Nam bắt đầu bước tới thời kỳ đổi mới Năm 1945 dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Ái Quốc, quân dân ta đã đánh đổ đế quốc Pháp và phát-xít Nhật.Vào ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản tuyên ngôn độc lập tại quãng trường Ba Đình, khai sinh ra nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa với thủ đô là Hà Nội Trong bối cảnh Nhà nước dân chủ nhân dân vừa mới ra đời, Hiến pháp năm 1946 đã ghi nhận phụ nữa ngang quyền với đàn ông về mọi phương diện, không còn bất công như xã hội phong kiến mà phải bình đẳng trong các mối quan hệ, đặc biệt là quan
hệ hôn nhân và gia đình Quyền gia trưởng của người chồng trong gia đình đã bị xóa bỏ Về căn cứ ly hôn, lần đầu tiên pháp luật Việt Nam quy định những duyên cớ ly hôn bình đẳng giữa vợ chồng mà không phân biệt về phía người vợ, hay người chồng Vợ, chồng có thể ly hôn vìmột bên ngoại tình; vì một bên bị can án phạt giam; vợ, chồng bỏ nhà đi quá hai năm không có duyên cớ chính đáng; vì một bên mắc bệnh điên hay một bệnh khó chữa khỏi hoặc vợ chồng tính tình không hợp hay đối
xử với nhau đến mức không thể sống chung được
Sự phát triển của các điều kiện về kinh tế, văn hóa, xã hội và thực tiễn các quan hệ HN&GĐ ở Việt Nam thời kỳ đổi mới (từ năm
Trang 101986 đến nay) là nhu cầu khách quan để Nhà nước Việt Nam xây dựng
và ban hành, hoàn thiện hệ thống pháp luật, trong đó có pháp luật về HN&GĐ
Cho đến nay, khi mà kế thừa và phát triển từ Luật hôn nhân và gia đình năm 1959, Luật hôn nhân và gia đình năm 1986, Luật hôn nhân
và gia đình năm 2000 thì Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 có 2 trường hợp sau về ly hôn là ly hôn thuận tình và ly hôn đơn phương :
+ Ly hôn thuận tình: Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình năm
2014 quy định: “Trong trường hợp vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn, nếu xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án công nhận thuậntình ly hôn; nếu không thỏa thuận được hoặc có thỏa thuận nhưng khôngbảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án giải quyết việc
ly hôn” Cũng trong Điều 55, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, trong việc thuận tình ly hôn, ngoài ý chí thật sự tự nguyện xin thuận tình
ly hôn của vợ chồng, đòi hỏi hai vợ chồng còn phải có sự thoả thuận về việc chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở đảm bảo quyền lợi chính đáng của vợ và con, nếu vợ chồng không thoả thuận được hoặc tuy có thoả thuận nhưng không bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của vợ và con thì Toà án quyết định giải quyết việc ly hôn
+ Ly hôn đơn phương: Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình năm
2014 quy định về ly hôn theo yêu cầu của một bên như sau:
1 Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa ánkhông thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ
về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạmnghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hônnhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung khôngthể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được
2 Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa ántuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho lyhôn
Trang 113 Trong trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tạikhoản 2 Điều 51 của Luật này thì Tòa án giải quyết cho lyhôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ có hành vi bạo lực giađình làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe,tinh thần của người kia.
Nguyên Nhân : Những năm gần đây, số lượng vụ án hôn nhân và gia đình ngày
một gia tăng đã gây ảnh hưởng đến xã hội, dẫn đến tình trạng suy giảm về đạo đức, lối sống, bạo lực trong gia đình ngày càng trở nên phổ biến Nguyên nhân của các vụ án ly hôn là rất nhiều Cụ thể như sau:
*Thứ nhất : Mâu thuẫn gia đình:
Đây là nguyên nhân phổ biến dẫn đến sự tan vỡ của hôn nhân, nguyên nhân này chiếm đến 70%.
Hiện nay các cặp vợ chồng kết hôn ở độ tuổi rất trẻ cũng chiếm một tỷ lệ tương đối Hầu hết đều là các bạn trẻ trước khi bước vào cuộc sống gia đình chưa được chuẩn bị những kiến thức, hiểu biết cần thiết về cách tổ chức cuộc sống cho gia đình mới, quản lý chi tiêu, chăm sóc và nuôi dạy con cái; nhận thức về tình yêu còn hời hợt, nông cạn, thường chỉ thiên về hình thức bề ngoài, yêu theo cảm tính… Chính vì vậy, trong quá trình chung sống họ không thể thấu hiểu, không thể cảm thông cho nhau nên đã phát sinh mâu thuẫn và muốn đi đến quyết định cuối cùng là ly hôn.
*Thứ hai : Bạo lực gia đình:
Qua tổng kết thực tiễn giải quyết các án kiện ly hôn cho thấy, số vụ ly hôn
có hành vi ngược đãi, đánh đập cũng chiếm tỉ lệ tương đối trong các nguyên nhân dẫn đến ly hôn (khoảng 12%) , trong đó đa phần phụ nữ là nạn nhân của tình trạng này
Tình trạng bạo lực gia đình ngày càng gia tăng và để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho con người, nhất là đối với phụ nữ, không chỉ gây hậu quả về thể chất, tâm lý cho bản thân phụ nữ mà còn với cả trẻ em, khi bạo lực xảy ra sẽ gây ra nhiều sứt mẽ trong tình cảm Ly hôn trong trường hợp này được coi là cứu cánh cho chính bản thân họ và con cái họ.
*Thứ ba : Ngoại tình :
Xã hội ngày càng phát triển, con người cũng quyết liệt hơn trong việc bảo
vệ cuộc sống hôn nhân của mình Thời xưa, những người phụ nữ có thể chấp nhận chuyện chồng mình có năm thê bảy thiếp nhưng hiện nay
không một ai muốn tiếp tục sống với người đã từng lừa dối, phản bội mình Chính vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi ngoại tình là một nguyên nhân dẫn đến việc ly hôn
Trang 12 Ngoại tình có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng có một điểm chung là ngoại tình phá hủy hạnh phúc gia đình, dẫn đến hai vợ chồng ly hôn Có sự khác nhau về giới trong ngoại tình và ly hôn Đàn ông ngoại tình dẫn đến ly hôn thấp hơn phụ nữ ngoại tình dẫn đến ly hôn Phụ nữ có thể dễ dàng bỏ qua sự không chung thủy của đàn ông ngược lại người đàn ông rất khó chấp nhận sự phản bội của phụ nữ Khi người phụ
nữ ngoại tình họ đã hình dung ra trước hậu quả của nó với gia đình, do vậy họ sẽ dễ chấp nhận việc ly hôn hơn Nguyên nhân này chiếm khoảng 5% số vụ việc ly hôn.
*Thứ tư : Nghiện hút ma túy, cờ bạc :
Có thể nói tệ nạn xã hội ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống gia đình Vướng vào tệ nạn xã hội không chỉ làm hủy hoại cuộc sống của chính bản thân họ mà còn gây ảnh hưởng xấu đến cuộc sống của những người xung quanh
Nghiện hút ma túy và cờ bạc làm kinh tế gia đình giảm sút, gây tâm lý hoang mang, sợ hãi cho người thân sống cùng Đây cũng là nguy cơ gây tan vỡ và suy giảm sự bền vững của gia đình
*Thứ năm : Kinh tế khó khăn :
Nhiều gia đình có cuộc sống vật chất khó khăn, lại là các gia đình có đông con, dẫn đến cảnh gia đình nợ nần, từ đó gây ra nhiều mâu thuẫn trong đời sống sinh hoạt là nguyên nhân tan vỡ của không ít gia đình Những mối lo cơm áo gạo tiền khiến con người ta dễ bực bội, nổi cáu dẫn đến xích mích gây gổ nói chi đến chuyện quan tâm, chăm sóc nhau Vì vậy, chuyện ly hôn do mâu thuẫn về kinh tế khó khăn cũng là nguyên nhân khá quen thuộc dẫn đến thực trạng ly hôn hiện nay.
*Thứ sáu : Bệnh tật, hiếm muộn:
Từ xưa đến nay mọi người đều mong muốn có một gia đình trọn vẹn Cho nên có thể nói con cái là một sự gắn kết mạnh mẽ để xây dựng nên một gia đình hạnh phúc Thế nhưng trong xã hội hiện nay, việc hiếm muộn hay vô sinh xuất hiện ngày càng nhiều ở cả nam và nữ Đây là mối lo ngại lớn đối với xã hội nói chung cũng như đối với gia đình nhỏ nói riêng
Việc vợ chồng không có con chung sẽ chịu rất nhiều áp lực từ phía gia đình và xã hội Các cặp vợ chồng không có con hay sinh con theo giới tính không mong muốn đều đi đến quyết định ly hôn như một lối thoát để tìm đến cuộc sống mới
Bên cạnh đó, vấn đề bệnh tật cũng khiến nhiều gia đình tan vỡ Người chồng hay vợ bị bệnh về lâu về dài gây ảnh hưởng đến kinh tế gia đình