Tiểu luận môn kinh tế học khu vực công khái quát về chính phủ và các vấn đề của thất bại thị trường

Untitled ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH TẾ, LUẬT VÀ QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN Môn Kinh tế học Khu vực Công Đề tài Khái quát về chính phủ và Các vấn đề của thất bại thị trường Giảng viê[.]

ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH TẾ, LUẬT VÀ QUẢN LÍ NHÀ

NƯỚC

BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Môn: Kinh tế học Khu vực Công

Đề tài: Khái quát về chính phủ và Các vấn đề của thất bại thị

A Mở đầu 3

1 Lí do chọn đề tài 3

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Phạm vi nghiên cứu 5

B Nội dung 5

I Tổng quan về chính phủ 5

1 Khái niệm chính phủ 5

2 Các mô hình kinh tế 5

3 Chức năng vai trò của chính phủ trong nền kinh tế 6

3.1 Cung cấp các dịch vụ công 6

3.2 Ổn định kinh tế vĩ mô 6

3.3 Giảm bất bình đẳng, nghèo đói 7

II Thất bại thị trường 7

1 Thất bại thị trường 7

2 Hàng hóa công 8

2.1 Định nghĩa về hàng hóa công 8

2.2 Đặc điểm của hàng hóa công 8

2.3 Phân loại hàng hóa công 9

a) Hàng hóa công thuần túy 9

b) Hàng hóa công không thuần túy 9

2.4 Xác định hàng hóa công 9

2.5 Thất bại thị trường do hàng hóa công 11

2.6 Giải pháp khắc phục thất bại thị trường cho hàng hóa công 11

3 Ngoại tác 12

3.1 Định nghĩa về ngoại tác 12

3.2 Đặc điểm của ngoại tác 12

a Ngoại tác tiêu cực 12

b Ngoại tác tích cực 12

c Các yếu tố bên ngoài sản xuất tích cực bao gồm: 13

3.3 Thất bại thị trường do ngoại tác 13

3.4 Giải pháp cho ngoại tác 14

a Xác định quyền tài sản 14

b Thuế 14

c Trợ cấp 14

d Tài nguyên bổ sung 14

4 Độc quyền 15

4.1 Khái niệm về độc quyền 15

4.2 Đặc điểm độc quyền 15

4.3 Phân loại độc quyền 15

a Độc quyền nhà nước 15

b Độc quyền phi tự nhiên 16

4.4 Nguyên nhân dẫn đến độc quyền 16

a Quy định của Chính phủ 16

b Độc quyền sở hữu tài nguyên 16

c Độc quyền yếu tố đầu ra và đầu vào 17

4.5 Thất bại thị trường do độc quyền 18

4.6 Giải pháp thất bại thị trường do độc quyền 18

5 Thông tin bất cân xứng 19

5.1 Định nghĩa thông tin bất cân xứng 19

5.2 Nguyên nhân gây ra thông tin bất cân xứng 19

5.3 Thất bại thị trường do thông tin bất cân xứng 19

a Lựa chọn bất lợi 19

b Rủi ro đạo đức 20

c Độc quyền về kiến thức 20

III KẾT LUẬN 22

A Mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

Thời đại kinh tế ngày càng phát triển, cuộc chạy đua tăng trưởng kinh tế của cácnước trên thế giới ngày đẩy mạnh Để góp phần nâng cao hiệu quả tăng trưởngkinh tế cũng không thể bỏ qua vai trò của chính phủ trong nền kinh tế, cũngkhông hẳn chính phủ sẽ luôn mang tới những lợi ích cho nền kinh tế nhiều khicũng vấp phải những thất bại của thị trường Theo lý thuyết Kinh tế Keynes làmột trường phái tư tưởng kinh tế nói rộng ra rằng sự can thiệp của chính phủ làcần thiết để giúp các nền kinh tế thoát khỏi suy thoái Ý tưởng này xuất phát từcác chu kỳ kinh tế bùng nổ và phá sản có thể được mong đợi từ các nền kinh tếthị trường tự do và đặt chính phủ như một “đối trọng” để kiểm soát mức độ lớncủa các chu kỳ này

Trong giai đoạn đầu của quá trình tăng trưởng bền vững, chính phủ thường cungcấp các động cơ khuyến khích tinh thần kinh doanh phát triển Ở một số nềnkinh tế, chính phủ đã thực hiện việc phát triển giao thông vận tải, điện và cáctiện ích khác Trong một số trường hợp khác, chính phủ đưa ra các biện phápkhuyến khích và trợ cấp tài chính Một vai trò quan trọng khác mà các chính phủ

đã đóng trong giai đoạn đầu là giúp thiết lập loại vốn và tiền thị trường màngười cho vay có thể tin tưởng Nếu không có các trung gian tài chính đóng vaitrò môi giới giữa người cho vay và người đi vay kinh doanh, thì khó có thể hìnhdung được sự tăng trưởng kinh tế diễn ra một cách bền vững và nhanh chóng

Sự can thiệp của chính phủ có thể làm tăng hiệu quả nền kinh tế khi tồn tạinhững thất bại của thị trường hoặc những tác động bên ngoài Tuy nhiên, các lựachọn của chính phủ có thể dẫn đến kết quả kinh tế hiệu quả không tốt Do đó,những thất bại của thị trường có thể thích hợp hơn với sự can thiệp của chínhphủ Trong trường hợp không có những thất bại của thị trường và các tác độngbên ngoài, sẽ có rất ít lý do kinh tế cho sự can thiệp của chính phủ, điều này làmgiảm hiệu quả và khả năng tăng trưởng kinh tế Nhưng sự can thiệp của chínhphủ thường dựa trên mong muốn đạt được các mục tiêu xã hội, chẳng hạn nhưphân phối lại thu nhập, nâng cao phát triển kinh tế hang hóa công, Kinh tế học

không thể đánh giá một cách chính xác các mục tiêu xã hội, mặc dù nó thường

có thể đưa ra các gợi ý về cách đạt được các mục tiêu đó một cách ít tốn kémnhất, có rất ít lời biện minh về kinh tế cho sự can thiệp của chính phủ, điều nàylàm giảm hiệu quả và khả năng tăng trưởng kinh tế

2 Mục đích nghiên cứu

Trong quá trình lịch sử, một số chính phủ đã cố gắng thực hiện quyền kiểm soáthoàn toàn các vấn đề kinh tế vì lợi ích hoàn thành các mục tiêu chính trị hoặc xãhội, và các chính phủ khác đã cố gắng hoàn toàn không đứng ngoài các vấn đềkinh tế với niềm tin rằng các nền kinh tế hoạt động tốt nhất khi chúng khôngđược kiểm soát Ngày nay, vai trò của hầu hết các chính phủ trong nền kinh tếquốc gia đều hoạt động và hướng đến mục tiêu cố gắng thúc đẩy sự ổn định vàtăng trưởng kinh tế, và cố gắng điều tiết và kiểm soát nền kinh tế Vì vậy, bàitiểu luận này sẽ nghiên cứu sơ lược lí thuyết chính phủ và tìm hiểu các vấn đềcủa thất bại thị trường?

2 Các mô hình kinh tế

Kinh tế là tổng thể những mối quan hệ có sự tương tác qua lại lẫn nhau giữa conngười với con người, là các hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm tạo ra sảnphẩm, hàng hóa để buôn bán, trao đổi trên thị trường Kinh tế hoạt động với

nhiều mô hình khác nhau để phù hợp với cách thức hoạt động của mỗi chủ thểkhác nhau Dưới đây là ba mô hình kinh tế phổ biến:

Kinh tế thị trường

Mô hình kinh tế thị trường: là một hệ thống kinh tế trong đó các quyết định kinh

tế và giá cả hàng hóa và dịch vụ được hướng dẫn bởi sự tương tác của các côngdân và doanh nghiệp cá nhân của một quốc gia Có thể có một số can thiệp củachính phủ hoặc kế hoạch hóa tập trung, nhưng thông thường thuật ngữ này đềcập đến một nền kinh tế có định hướng thị trường hơn nói chung

Kinh tế kế hoạch tập trung

Mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung: là một hệ thống kinh tế trong đó cơquan quyền lực trung ương, chẳng hạn như chính phủ, đưa ra các quyết địnhkinh tế liên quan đến sản xuất và phân phối sản phẩm Nền kinh tế kế hoạch hóatập trung khác với nền kinh tế thị trường , trong đó các quyết định như vậy theotruyền thống do các doanh nghiệp và người tiêu dùng đưa ra

Kinh tế hỗn hợp

Mô hình kinh tế hỗn hợp: một hệ thống thị trường phân bổ nguồn lực, thươngmại và buôn bán, trong đó các thị trường tự do cùng tồn tại với sự can thiệp củachính phủ

3 Chức năng vai trò của chính phủ trong nền kinh tế

Chính phủ cung cấp khuôn khổ pháp lý và xã hội, duy trì cạnh tranh, cung cấphàng hóa công cộng và dịch vụ, phân phối lại thu nhập, sửa chữa các yếu tố bênngoài, và ổn định nền kinh tế

3.1 Cung cấp các dịch vụ công

Hàng hóa công có xu hướng không được cung cấp trên thị trường tự do vì vấn

đề người cầm lái tự do Do đó, những hàng hóa và dịch vụ này cần được cungcấp bởi chính phủ Ví dụ về hàng hóa công cộng bao gồm chiếu sáng đườngphố, đường xá và luật pháp và trật tự Ngoài ra còn có các dịch vụ công được

cung cấp từng phần trên thị trường tự do, như giáo dục và chăm sóc sức khỏe.Tuy nhiên, chính phủ có thể cảm thấy rằng những hàng hóa xứng đáng này rấtquan trọng đối với sự bình đẳng và nâng cao năng suất lao động Do đó, hầu hếtcác chính phủ cung cấp một số hình thức giáo dục và chăm sóc sức khỏe do nhànước cung cấp.

3.2 Ổn định kinh tế vĩ mô

Các nền kinh tế có thể chịu các chu kỳ kinh tế - bùng nổ kinh tế và suy thoái.Suy thoái có thể dẫn đến sản lượng bị mất và tỷ lệ thất nghiệp cao hơn Trongtrường hợp này, chính phủ có thể sử dụng chính sách tài khóa để tác động đếntổng cầu Chính phủ cũng có thể sử dụng chính sách tiền tệ , tuy nhiên, trongnhững năm gần đây, nhiều chính phủ đã ủy quyền chính sách tiền tệ cho mộtNgân hàng Trung ương độc lập Ngoài việc cố gắng giải quyết các cuộc suythoái, chính phủ cũng sẽ cố gắng tránh lạm phát Điều này có thể liên quan đếnthuế cao hơn và lãi suất cao hơn

3.3 Giảm bất bình đẳng, nghèo đói

Điều này có thể là do sự giàu có và cơ hội được thừa kế Nó cũng có thể là dosức mạnh độc quyền Chính phủ có thể cảm thấy cần phải đảm bảo mọi ngườiđều có cơ hội bình đẳng, chẳng hạn như cung cấp giáo dục để ngay cả nhữngngười thuộc gia đình nghèo cũng có cơ hội có được bằng cấp

II Thất bại thị trường

1 Thất bại thị trường

Thất bại thị trường đề cập đến việc phân phối hàng hóa và dịch vụ không hiệuquả trên thị trường tự do Trong một thị trường tự do điển hình, giá cả của hànghóa và dịch vụ được xác định bởi lực lượng cung và cầu , và bất kỳ sự thay đổinào của một trong các lực lượng này đều dẫn đến sự thay đổi giá cả và sự thayđổi tương ứng của lực lượng kia Những thay đổi dẫn đến trạng thái cân bằng vềgiá

Thị trường thất bại xảy ra khi có trạng thái mất cân bằng trên thị trường do thịtrường bị bóp méo Diễn ra khi lượng hàng hóa hoặc dịch vụ được cung cấpkhông bằng lượng cầu của hàng hóa hoặc dịch vụ Một số biến dạng có thể ảnhhưởng đến thị trường tự do có thể bao gồm quyền lực độc quyền , giới hạn giá

cả, yêu cầu về mức lương tối thiểu và các quy định của chính phủ

Để hiểu khi nào sự can thiệp của chính phủ vào nền kinh tế có thể làm tăng hiệuquả kinh tế, cần phải xác định sự thất bại của thị trường Trước khi làm như vậy,

sẽ rất hữu ích nếu đưa ra các ví dụ về những gì không phải là thất bại của thịtrường: bất bình đẳng, nghèo đói, gian lận, phân biệt đối xử, phá sản, sa thải, giácao, v.v không phải là thất bại của thị trường, theo định nghĩa của lý thuyết kinh

tế Mặc dù chúng là những hiện tượng không mong muốn có thể là mục tiêu hợp

lệ của chính sách công, nhưng chúng là những vấn đề không mang bản chất kinh

tế hoặc không đáp ứng định nghĩa về tính kém hiệu quả kinh tế: chúng khôngliên quan đến sự không phù hợp giữa chi phí cận biên và lợi ích cận biên Lýthuyết kinh tế đã xác định các dạng thất bại thị trường chính sau đây:

2 Hàng hóa công

2.1 Định nghĩa về hàng hóa công

Hàng hóa công dùng để chỉ hàng hóa hoặc dịch vụ được cung cấp cho mọi thànhviên trong xã hội Thông thường, các dịch vụ này do chính phủ - Ví dụ hàng hóacông

Chiếu sáng đường phố - Nó thường được cung cấp bởi các cộng đồng và việctiêu thụ / sử dụng ánh sáng cũng không ngăn cản những người khác sử dụng nó.Dịch vụ khẩn cấp - Chúng được cung cấp cho cộng đồng và việc sử dụng chúngmang lại lợi ích và củng cố cộng đồng

quản lý và được thanh toán chung thông qua thuế

2.2 Đặc điểm của hàng hóa công

Hàng hóa công có hai đặc điểm chính: không thể loại trừ và không thể so sánhđược Những đặc điểm này gây khó khăn cho các nhà sản xuất trên thị trườngkhi bán hàng hóa cho từng người tiêu dùng.

Đặc điểm đầu tiên, hàng hóa công cộng là không thể loại trừ , có nghĩa là

việc loại trừ một người nào đó sử dụng hàng hóa đó là tốn kém hoặc không thểloại trừ được

Vì hàng hóa công cộng là không thể loại trừ, nên mọi người đều có quyền sửdụng chúng Kết quả là, chúng tôi có cái được gọi là 'vấn đề người lái tự do', cónghĩa là mọi người được hưởng lợi từ hàng hóa mà không cần đóng góp vàokhoản thanh toán của nó Vấn đề người lái tự do được coi là một thất bại của thịtrường bởi vì mọi người đang hưởng lợi, nhưng không trả tiền cho những gì tốtđẹp Kết quả là, điều này có thể dẫn đến việc lạm dụng hàng công

Đặc điểm chính thứ hai của hàng hóa công - đó là tiêu dùng không đối thủ cónghĩa là hàng hóa được phân bổ hiệu quả cho toàn dân nếu được cung cấp vớichi phí bằng không, trong khi tiêu dùng không loại trừ có nghĩa là hàng hóacông cộng không thể loại trừ những người không trả tiền khỏi tiêu dùng của nó

2.3 Phân loại hàng hóa công

a) Hàng hóa công thuần túy

Hàng hóa công thuần túy là tiêu dùng không có đối thủ, có nghĩa là việc tiêudùng của một người đối với bất kỳ hàng hóa nào trong số này không gây trởngại cho việc tiêu dùng cùng loại hàng hóa của người khác

b) Hàng hóa công không thuần túy

Hàng hóa công không thuần túy cũng khác với hàng hóa công thuần túy ở chỗchúng thường không thể loại trừ được Việc tiếp cận nhiều phương tiện giải tríđược kiểm soát, và những con đường thu phí và cầu thu phí không còn xa lạ.Phòng cháy chữa cháy và cảnh sát bảo vệ có nhiều vấn đề hơn Việc kiểm soát

quyền truy cập vào các dịch vụ này khó hơn, và ngay cả khi nó khả thi, nó sẽ đặt

ra những câu hỏi nghiêm trọng về đạo đức

Khả năng kiểm soát khả năng tiếp cận hàng hóa công không thuần túy có hai ýnghĩa quan trọng Thứ nhất, việc cung cấp bởi các công ty tư nhân hoặc bởi cácchính phủ trên cơ sở "phí dịch vụ" có thể được thực hiện, thứ hai bởi vì vấn đềngưới lái tự do có thể bị loại bỏ

2.4 Xác định hàng hóa công

Hàng công đang có sự rối ren Nó có thể đáp ứng các tiêu chí nhất định ở mộtmức độ nào đó nhưng không đáp ứng hai đặc điểm Chúng có thể được chiathành bốn loại riêng biệt: hàng hóa tư nhân, hàng hóa thông thường, hàng hóacâu lạc bộ và hàng hóa công cộng

Hàng hóa công cộng

Hàng công là những thứ vừa không loại trừ vừa không có đối thủ Nói cáchkhác, nhà cung cấp không thể ngăn cản mọi người sử dụng hàng hoá, cũng nhưviệc tiêu thụ hàng hoá đó cũng không ngăn cản người khác tiếp cận hàng hoá đó.Hàng câu lạc bộ

Hàng hóa câu lạc bộ là những thứ có thể loại trừ, nhưng không phải là đối thủ.Nói cách khác, một công ty tư nhân có thể ngăn những người không trả tiền sửdụng nó Tuy nhiên, mức tiêu thụ tăng lên của nó không ngăn cản những ngườikhác tiếp cận nó

Hàng hoá thông thường

Hàng hóa thông thường là những mặt hàng không thể loại trừ, nhưng có tínhcạnh tranh Nói cách khác, người tiêu dùng không thể ngừng hưởng lợi từ nhữngđiều tốt đẹp Tuy nhiên, nó có tính cạnh tranh, có nghĩa là một số có thể bị loạitrừ do sự tiêu thụ của những người khác

Hàng hóa tư nhân

Hàng hoá tư nhân là những hàng hoá vừa có thể loại trừ vừa có thể cạnh tranhđược Nói cách khác, mọi người có thể bị ngăn cản việc hưởng lợi từ sản phẩm.Đồng thời, một người tiêu dùng càng nhiều thì người khác càng ít.

Lợi ích của hàng hóa công

Lợi ích xã hội : Hàng hóa công cộng phải có một số lợi ích xã hội cho cả mộtcộng đồng Dù ở địa phương, quốc gia hay toàn cầu, hàng hóa công cộng phảilàm tăng phúc lợi chung và hiệu quả của xã hội

Hàng công là không đối thủ Một hàng hóa không đối thủ là một nguồn lựckhông ai cần phải cạnh tranh vì không bao giờ có sự cung cấp dưới mức của nó

Vì vậy, hàng hóa công không thể là hàng hóa mà xã hội có thể sử dụng hết.Khả dụng rộng rãi : Hàng hóa công cộng phải không bị loại trừ và có sẵn cho tất

cả mọi người Nói cách khác, không thể thực thi các quyền tài sản liên quan đếnchúng Mọi người phải có quyền truy cập mở vào chúng mọi lúc

2.5 Thất bại thị trường do hàng hóa công

Hàng hóa công cộng tạo ra sự thất bại của thị trường nếu một bộ phận dân cưtiêu thụ hàng hóa không trả tiền nhưng vẫn tiếp tục sử dụng hàng hóa như nhữngngười trả tiền thực tế

Một số hàng hóa có lợi sẽ không được cung cấp bởi thị trường vì chúng “khôngthể loại trừ” (mọi người không thể bị ngăn cản việc sử dụng hàng hóa) và chúng

“không đối thủ” (việc sử dụng hàng hóa của một người không làm giảm việc sửdụng của người khác) Vì hai lý do đó, một nhà sản xuất tư nhân không có động

cơ để cung cấp hàng hóa Các nhà kinh tế gọi hàng hóa đáp ứng hai tiêu chí này

là "hàng hóa công cộng", thường chỉ được cung cấp bởi chính phủ

Bởi vì hàng hóa công không được giao dịch thông qua thị trường, rất khó để xácđịnh liệu chính phủ chi quá mức hay chi dưới mức cung cấp của họ Giá trị củabất kỳ hàng hóa công cộng cụ thể nào là khác nhau đối với những người khácnhau, và quá trình chính trị thay vì thị trường phải sắp xếp theo sở thích của họ