Tìm hiểu về pháp luât và thực trạng xâm phạm về bảo vệ quyền tác giả trong thương mại điện tử

Untitled BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN KINH DOANH TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN LUẬT THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CHỦ ĐỀ QUYỀN TÁC GIẢ TRONG THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ Tê[.]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN KINH DOANH

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN LUẬT

THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

CHỦ ĐỀ : QUYỀN TÁC GIẢ TRONG THƯƠNG MẠI

ĐIỆN TỬ

Tên sinh viên: Lê Thị Ngọc Ánh MSSV : 31201023792 Lớp : EC002

Mã lớp học phần : 22C1LAW51103902 Giảng viên hướng dẫn : Huỳnh Thiên Tứ

Thành phố Hồ Chí Minh-2022

M ỤC LỤC

PHẦN I: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN TÁC GIẢ 1

TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ 1

1 THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ 1

1.1 KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM 1

1.2 CÁC LOẠI HÌNH TMĐT 1

2 QUYỀN TÁC GIẢ TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ 2

2.1 KHÁI NIỆM 2

2.2 ĐỐI TƯỢNG BẢO HỘ CỦA QTG: 2

2.3 CHỦ THỂ QTG: 2

2.4 THỜI GIAN BẢO HỘ CỦA QUYỀN TÁC GIẢ 3

3 NHỮNG VẤN ĐỀ XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ 3

3.1 TRONG HOẠT ĐỘNG TẠO LẬP WEBSITE 3

3.2 TRONG QUẢNG BÁ WEBSITE 4

3.3 TRONG HOẠT ĐỘNG CUNG CẤP VÀ PHÂN PHỐI HÀNG HÓA DỊCH VỤ QUA WEBSITE 4

3.4 TRONG CUNG CẤP MÔI TRƯỜNG CHO HOẠT ĐỘNG TMĐT 5

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM 5

1 TÁC PHẨM TRUYỀN HÌNH, ĐIỆN ẢNH 6

2 TÁC PHẨM BÁO CHÍ, XUẤT BẢN 6

3 CÁC PHẦN MỀM, CÔNG NGHỆ TẠO LẬP WEBSITE 7

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN TÁC GIẢI TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM 7

1 BIỆN PHÁP XỬ LÝ HÀNH VI XÂM PHẠM QTG TẠI NƯỚC TA HIỆN NAY 7

2 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN QTG TRONG TMĐT 8

TÀI LI ỆU THAM KHẢO 9

B ẢNG CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT

Doanh nghi ệp trung gian DNTG

PHẦN I: TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu và hội nhập kinh tế quốc tế, vấn đề về sở hữu trí tuệ ngày càng trở thành mối quan tâm hàng đầu của các quốc gia Thực tế cho thấy, hiện nay, tình trạng xâm phạm quyền tác giả (QTG) đang diễn ra ở hầu hết các lĩnh vực với đa dạng hình thức Cùng với đó thương mại điện tử (TMĐT), một trong những thành tựu của khoa hoc-công nghệ cũng đã phát triển mạnh mẽ ở Việt Nam với mức

độ tăng trưởng nhanh và phạm vi hoạt động rộng

Chính những đặc thù riêng trong lĩnh vực TMĐT dẫn đến việc xâm phạm quyền tác giả (QTG) trong TMĐT ngày một đa dạng và được thể hiện dưới nhiều hình thức hơn

so với xâm phạm QTG truyền thống Hơn thế nữa, những quy định trong việc xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả trong TMĐT còn gặp phải những bất cập Chính điều đó đã gây ra nhiều thách thức và khó khăn cho các bên liên quan và cả cơ quan có thẩm quyền

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả đã chọn: “Tìm hiểu về pháp luât và thực trạng xâm phạm về bảo vệ quyền tác giả trong thương mại điện tử” để làm đề tài cho luận

văn tốt nghiệp của mình

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

CHƯƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN TÁC GIẢ

TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

1 Thương mại điện tử

1.1 Khái niệm và đặc điểm

“Hoạt động thương mại điện tử là việc tiến hành một phần hoặc toàn bộ quy trình của hoạt động thương mại bằng phương tiện điện tử có kết nối với mạng Internet, mạng viễn thông di động hoặc các mạng mở khác” (khoản 1 điều 3 )

1.2 Các loại hình TMĐT

Có thể phân loại các mô hình/loại hình TMĐT dựa trên nhiều tiêu chí Trong bài tiểu luận này, tôi sẽ phân loại theo cách thức tổ chức hoạt động TMĐT, cũng là cách phân loại được quy định trong Nghị định số 52/2013/NĐ-CP (điều 25) về TMĐT tại Việt Nam:

❖ Website TMĐT bán hàng

❖ Các website cung cấp dịch vụ TMĐT: Sàn giao dịch thương mại điện tử;Website đấu giá trực tuyến;Website khuyến mại trực tuyến; các loại website khác do Bộ Công Thương quy định

2 Quyền tác giả trong thương mại điện tử

2.1 Khái niệm

quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.”

Quyền tác giả là xác nhận của cơ quan chức năng đối với các sản phẩm trí óc do con người bỏ chất xám và kỹ năng của mình để tạo ra Các sản phẩm này có thể là hữu hình ( vật chất) và vô hình ( phi vật chất) Sự xác nhận này giúp cho người tạo ra sản phẩm đó có toàn quyền sử dụng sản phẩm cho mục đích kinh tế Bất cứ ai muốn sử dụng sản phẩm để kiếm tiền đều cần có sự chấp thuận và đồng ý của tác giả Nếu không có sự đồng ý của tác giả mà tự ý sử dụng các sản phẩm không phải của mình sáng tạo thì sẽ vi phạm quyền tác giả, tùy theo mức độ vi phạm sẽ có các mức bồi thường khác nhau

Như vậy, QTG có 3 nội dung cơ bản: cho phép chủ sở hữu đăng kỳ bản quyền đối với sản phẩm của mình sáng tạo, ngăn cản người khác sử dụng sản phẩm sáng tạo của mình để kiếm tiền, cho phép người sở hữu yêu cầu người khác trả thù lao khi sử dụng sản phẩm của mình trái phép

2.2 Đối tượng bảo hộ của QTG:

Theo khoản 1 điều 6 Luật SHTT (sửa đổi bổ sung 2019): “Quyền tác giả phát sinh kể

từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký”.Tuy nhiên, việc đăng ký sẽ giúp tác giả loại trừ nghĩa vụ chứng minh QTG trong trường hợp xảy ra tranh chấp về QTG (Khoản 3 Điều 49 – Luật SHTT) Như vậy, có thể thấy đối tượng của QTG là chỉ bảo

hộ hình thức sáng tạo mà không bảo hộ nội dung sáng tạo và để được bảo hộ thì phải đảm bảo điều kiện là có tính “nguyên gốc”

QTG trong TMĐT là quyền của tổ chức, cá nhân đối với các sản phẩm được mua bán, cung cấp, trao đổi thông qua TMĐT( sách/truyện điện tử, bản ghi âm âm nhạc, clip biểu diễn của nghệ sĩ, tranh ảnh, bài giảng, tác phẩm điện ảnh,tác phẩm báo chí…) hoặc đối với các sản phẩm giúp vận hành hoặc liên quan đến việc vận hành TMĐT ( phần mềm, chương trình máy tính, giao diện website…)

2.3 Chủ thể QTG:

phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu, bao gồm tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả

này quy định chủ sở hữu quyền tác giả là tác giả: “Tác giả sử dụng thời gian, tài

chính, cơ sở vật chất - kỹ thuật của mình để sáng tạo ra tác phẩm có các quyền nhân thân quy định tại Điều 19 và các quyền tài sản quy định tại Điều 20 của Luật này.”Còn tại Điều 38 quy định Chủ sở hữu quyền tác giả là các đồng tác giả: “Các đồng tác giả sử dụng thời gian, tài chính, cơ sở vật chất - kỹ thuật của mình để cùng

sáng tạo ra tác phẩm có chung các quyền quy định tại Điều 19 và Điều 20 của Luật

n ày đối với tác phẩm đó.”

2.4 Thời gian bảo hộ của quyền tác giả

QTG nói chung được hiểu là quyền nhân thân và tài sản đối với một tác phẩm của tác giả mà tác phẩm đó là kết quả của hoạt động sáng tạo của chính mình.QTG chỉ được bảo vệ trong một khảng thời gian nhất định Chủ thể QTG chỉ được thực hiện quyền của mình trong phạm vi và thời hạn bảo hộ theo quy định của luật pháp quốc gia (Khoàn 1 điều 7 Luật SHTT 2019) Quyền nhân thân thuộc QTG được bảo hộ vô thời hạn (trừ quyền công bố tác phẩm là có một thời hạn nhất định cùng với các quyền tài sản) Thời hạn bảo hộ quyền tài sản có thể khác nhau với các đối tượng khác nhau Theo Khoản 2 Điều 27 Luật SHTT 2019: “ Quyền tài sản đối với tác phẩm mỹ thuật

ứng dụng là 75 năm, kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên, đối với tác phẩm chưa được công bố trong vòng 25 năm kể từ khi tác phẩm được định hình thì thời hạn bảo hộ là 100 năm kể từ khi tác phẩm được định hình”

3 Những vấn đề xâm phạm quyền tác giả trong thương mại điện tử

Theo điều 28 của Luật SHTT (sửa đổi bổ sung 2019) thì có rất là nhiều hành vi được cho là xâm phạm QTG Thế nhưng với đặc thù của môi trường TMĐT, môi trường

các khoản sau :

“2 Mạo danh tác giả

4 Công bố, phân phối tác phẩm có đồng tác giả mà không được phép của đồng tác giả đó

6 Sao chép tác phẩm mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm đ khoản 1 Điều 25 của Luật này

7 Làm tác phẩm phái sinh mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh, trừ trường hợp quy định tại điểm i khoản 1 Điều 25 của Luật này

8 Sử dụng tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, không trả tiền nhuận bút, thù lao, quyền lợi vật chất khác theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 25 của Luật này

10 Nhân bản, sản xuất bản sao, phân phối, trưng bày hoặc truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua mạng truyền thông và các phương tiện kỹ thuật số mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả

12 Cố ý huỷ bỏ hoặc làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thực

hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình.”

Các hành vi xâm phạm QTG nêu ở trên gắn với các hoạt động cơ bản trong TMĐT cụ thể như sau:

3.1 Trong hoạt động tạo lập website

tác phẩm văn học, tức là tác giả sẽ được nắm giữ QTG đối với chương trình máy

tính dù dưới dạng mã nguồn hay mã máy (Khoản 1 điều 22 Luật SHTT 2019) Các CTMT dùng để xây dựng website cho các doanh nghiệp TMĐT thường được sử dụng dưới mã nguồn ( mở hoặc đóng) và mã máy Việc xây dựng này thường được giao cho một bên cung cấp dịch vụ độc lập Tùy thuộc vào thỏa thuận giữa các bên liên quan mà mã nguồn này sẽ được bảo hộ QTG theo các cách khác nhau Nếu là

mã nguồn đóng thì QTG có thể thuộc về doanh nghiệp TMĐT hoặc bên phát triển phần mềm Còn mã nguồn mở thì cho phép các doanh nghiệp tự do sao chép và phát triển nhưng phải tuân thủ theo các điều kiện mà chủ thể sở hữu quyền đã đặt

ra từ trước

● Tạo nội dung cho website: Các nội dung xây dựng trên website TMĐT bao gồm

các dạng như: văn bản, hình ảnh, âm thanh, Để người dùng có thể đọc được những gì trên website, các lập trình viên sẽ tiến hành mã hóa thông tin bằng cách

sử dụng công nghệ “ chuyển gói” (packet switch) Lúc này các thông điệp sẽ được chia thành các gói dữ liệu nhỏ và di chuyển đi đến điểm đích như những phần riêng

lưới, các bản sao tác phẩm sẽ được tạo ra Khi người dùng tiếp cận các nội dung này lại tiếp tục kích hoạt quá trình truyền đưa, dẫn đến việc lại tạo ra một bản sao văn bản và hình ảnh cấu thành trang web này trên màn hình và trong bộ nhớ đệm Internet tại máy tính của mình Tóm lại trong quá trình này luôn có việc tạo ra bản sao tạm thời thậm chí là cố định của tác phẩm được bảo hộ bởi QTG

● Tạo liên kết website: Các website TMĐT thường sử dụng các siêu liên kết

(hyperlinks) để cung cấp thêm thông tin cho khách hàng cũng như tạo sự kết nối cho hoạt động bán hàng Khi click chuột vào siêu liên kết nó sẽ điều hướng người

khi các liên kết này dẫn tới những địa điểm có các nội dung xâm phạm QTG Việc này được xem là đã “tiếp tay” cho công chúng tiếp cận các tài liệu xâm phạm

3.2 Trong quảng bá website

Công cụ quảng bá website mà các doanh nghiệp TMĐT hay sử dụng nhất chính là các banner Hiểu đơn giản banner chính là một biển dùng để quảng bá hình ảnh, thương hiệu của doanh nghiệp.Banner có cả dạng tĩnh và động, và đều liên kết đến một trang web khác chứa các nôi dung thông tin của quảng cáo.Các thành phần cấu tạo nên một quảng cáo banner có thể là: văn bản, hình ảnh; bố cục,sắp xếp; logo, khẩu hiệu ;tên thương hiệu; Những yếu tố này đều có khả năng bị sao chép, bị xâm phạm QTG rất là

người sử dụng truy cập vào các website cung cấp các nội dung xâm phạm QTG

3.3 Trong hoạt động cung cấp và phân phối hàng hóa dịch vụ qua website

CNTT và mạng Internet đã tạo điều kiện cho việc phát triển thương mại trực tuyến trên nhiều khía cạnh Một lượng lớn hàng hóa và dịch vụ được phân phối trực tiếp trên các website hay sàn TMĐT Dưới môi trường số, các tác phẩm có khả năng được sao chép

quyền lợi chính đáng của những người sáng tạo nội dung Hành vi xâm phạm này được thực hiện bằng cách “vô hiệu các biện pháp kỹ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện”(khoản 12 điều 28 Luật SHTT) Với tính rộng khắp và bản chất “không biên

giới” của các giao dịch TMĐT, làm các chủ sở hữu khó có thể kiểm soát việc phân phối và sử dụng các sản phẩm của chính mình Để bảo vệ quyền lợi của mình, chủ thể quyền thường sử dụng tem chống giả cho các sản phẩm hữu hình Còn đối với sản phẩm vô hình thì thường áp dụng các biện pháp “kiểm soát truy cập” để bảo vệ QTG

3.4 Trong cung cấp môi trường cho hoạt động TMĐT

Các hàng hóa , dịch vụ TMĐT phần lớn không được truyền trực tiếp từ người tạo ra chúng tới người sử dụng cuối cùng mà sẽ thông qua các trung gian Mỗi trung gian với các chức năng khác nhau, đóng vai trò khác nhau trong quá trình này.sử dụng hoặc phổ biến các nội dung và các tương tác giữa người sử dụng Internet Ví dụ khi bạn muốn bán một mặt hàng như là sách chẳng hạn thì bạn có thể lựa chọn sàn Lazada là nơi để bạn tiếp cận đến với khách hàng của mình Lúc này Lazada sẽ là bên trung gian cung cấp dịch vụ cho bạn Bạn phải đăng ký tài khoản người bán hàng trên Lazada thì sàn này sẽ cung cấp một không gian trên một “ máy chủ” để bạn có thể đăng các sản phẩm, gian hàng của mình lên Và lúc này các sàn khó có thể biết được rằng sản phẩm bạn cung cấp có xâm phạm QTG hay không.Khi các thương nhân hoặc tổ chức cung cấp môi trường cho hoạt động TMĐT, cho dù là dưới dạng sàn giao dịch TMĐT hay website đấu giá trực tuyến hoặc website khuyến mại trực tuyến, họ đã đóng vai trò của các trung gian trực tuyến (ISP) giúp lưu trữ thông tin, kết nối người bán và khách hàng trên mạng internet và mạng viễn thông Do vậy các doanh nghiệp cu này không phải là chủ thể trực tiếp xâm phạm QTG, bởi họ chỉ đóng vai trò trung gian trong các hoạt động TMĐT Thế nhưng các DNTG có thể phải bồi thường thiệt hại cho hành vi xâm phạm QTG theo khoản 5 điều 5 Thông tư liên tịch 07/2012/TTLT-BTTTT-BVHTDDL:

“ a) Là nguồn khởi đầu đăng tải, truyền đưa hoặc cung cấp nội dung thông tin số qua mạng viễn thông và Internet mà không được phép của chủ thể quyền;

b) Sửa chữa, cắt xén, sao chép nội dung thông tin số dưới bất kỳ hình thức nào mà không được phép của chủ thể quyền;

c) Cố tình huỷ bỏ hoặc làm vô hiệu hoá các biện pháp kỹ thuật do chủ thể quyền thực hiện để bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan;

d) Hoạt động như nguồn phân phối thứ cấp các nội dung thông tin số do vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan mà có ”

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂM PHẠM QUYỀN TÁC GIẢ TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM

Với sự phát triển nhanh chóng và mạnh mẽ của TMĐT ở Việt Nam hiện nay thì tình trạng xâm phạm bản quyền đã và đang diễn ra khá là phổ biến Mặc dù so với trước đây số lượng các nhà cung cấp nội dung đã có sự quan tâm hơn về bản quyền của nội dung Nhưng vẫn còn tồn tại nhiều trường hợp xâm phạm QTG trong môi trường TMĐT bởi nước ta còn chưa có sự chặt chẽ và đầy đủ trong luật bản quyền Đặc thù của TMĐT là nhanh chóng và hoạt động chủ yếu trên internet, chính vì vậy các xâm phạm QTG rất đa dạng và phức tạp ở nhiều lĩnh vực khác nhau, gây ra sự khó khăn trong kiểm soát Do đó trong bài nghiên cứu này tôi xin trình bày một số lĩnh vực sau:

1 Tác phẩm truyền hình, điện ảnh

Tình trạng các tác phẩm điện ảnh, truyền hình bị xâm phạm bản quyền ở nước ta diễn

dụng những trang web vi phạm bản quyền Tính riêng lĩnh vực điện ảnh, truyền hình,

số lượng người sử dụng các “website lậu” để xem các video trực tuyến trong năm 2022 được ước tính khoảng 15,5 triệu Không chỉ dừng ở đó, con số đó tiếp tục tăng lên tới 19,5 triệu vào năm 2027 Hành vi đó đã xâm phạm QTG, gây ra thiệt hại nặng nề cho các nhà sáng tạo nội dung và các bên liên quan Đồng thời việc đó còn làm giảm động lực sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh, truyền hình, gây ra điểm nghẽn cho hoạt động thu hút đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực này Thế nhưng đa số những người dùng đó không biết rằng hành vi xâm phạm bản quyền của mình gây ra những thiệt hại lớn như vậy Hiện nay ở nước ta có khá nhiều website xâm phạm QTG đối với các tác phẩm điện ảnh, điển hình như: ophimmoi.net, bilutv.tv, hdviet.com, phimmoichills.net, dongphymtv.net…Đặc biệt trong số đó là trang phimmoi, được mệnh danh là “vua lỳ đòn” Website này nhiều lần bị tố cáo vì hành vi xâm phạm QTG của mình khi mà liên tục đổi tên miền, từ phimmoi.net đến phimmoiz.net rồi sang phimmoizz.net hay tới hiện tại là ophimmoi.net Tóm lại hiện trạng việc xâm phạm QTG ở lĩnh vực tác phẩm điện ảnh, truyền hình hiện tại đang diễn ra khá phức tạp và khó kiểm soát

2 Tác phẩm báo chí, xuất bản

Các tác phẩm báo chí, xuất bản cũng là lĩnh vực đang bị xâm phạm bản quyền phổ biến trong TMĐT Cụ thể:

● Rất nhiều sách bị bán tràn lan với mức giá vô cùng rẻ trên các sàn TMĐT Điều nay làm các đơn vị xuất bản bị ảnh hưởng nghiêm trọng cả về doanh thu và danh tiếng bởi đa phần các sách giả có chất lượng không tốt

Cũng bỏi vì đa phần các sàn TMĐT ở nước ta hoạt động theo cách cho phép các chủ thể thuê “chỗ”( gian hàng) để tiến hành việc mua bán nên việc kiểm soát chất lượng sản phẩm khó mà đảm bảo Nhiều cuốn sách có chất lượng kém và không có nguồn gốc rõ ràng đều có thể được rào bán trên các sàn TMĐT Ngoài ra hiện nay còn xuất hiện một loại sách mới là ebook, thay vì đọc sách giấy người dùng chọn đọc sách điện tử ebook Lợi dụng tâm lý không muốn trả phí của nhiều người, hàng loạt các trang web đọc sách ebook trái phép ra đời Những trang web này cho phép độc giả

“tải lậu” các bản sách ebook, đôi khi sẽ có trả phí để đọc thêm nhưng giá cả khá rẻ chỉ khoảng 5000 đồng/lượt tải Một số website phân phối nội dung xâm phạm QTG như ebook4u.vn, tailieu.vn, Theo số liệu của Công ty Cổ phần Waka (chuyên cung cấp ebook trả phí có trụ sở tại Hà Nội), trong khoảng 15 triệu người có thói quen đọc sách ebook thì chỉ có khoảng 3 triệu người trả phí, tức là có tới 11 triệu người đã tìm đến các trang “sách lậu”

● Trong hai năm đổ lại đây, trường hợp các tác phẩm báo chí bị xâm phậm bản quyền xuất hiện ngày càng nhiều Ngay khi các kênh báo chính thông đăng tải các nội dung mới, sẽ có trang web khác hay các tài khoản mạng xã hội… tự ý lấy lại, sử dụng, khai thác trái phép mà không trích dẫn nguồn, dẫn link Theo phát biểu của ông Lê Xuân Trung- phó Tổng Biên tập Báo tuổi trẻ TP Hồ Chí Minh cho biết: “Cho đến nay, Báo

Tuổi Trẻ bị lấy nguyên văn hơn 16 nghìn tác phẩm báo chí Việc lấy lại các tác

phẩm báo chí diễn ra rất phổ biến, công khai dưới nhiều hình thức như: dẫn lại, trích nguồn mà không xin phép Không chỉ Báo Tuổi trẻ, nhiều báo khác cũng phải đối mặt với tình trạng này như báo Thanh Niên (gần 10.000 lần), VnExpress (gần 9.000 lần) Cùng với vi phạm bản quyền tác phẩm báo chí, còn có tình trạng vi phạm thương hiệu báo chí, Báo Tuổi trẻ đã đề nghị rút giấy phép 2 trang mạo danh báo Tuổi trẻ ”

3 Các phần mềm, công nghệ tạo lập website

Đa số các doanh nghiệp TMĐT ở nước ta hiện nay sẽ thuê một bên thứ 3, bên độc lập phát triển các phần mềm máy tính, công nghệ tạo lập website cho mình thay vì tự tạo Nên các đôi tượng này khá dễ bị xâm phạm QTG Xâm phạm QTG đối với nhóm đối tượng này thường xảy ra dưới các dạng sau:

“(1) Sao chép và sử dụng mã nguồn mở của website để tạo lập website khác nhưng không đáp ứng các điều kiện của chủ thể quyền;

(2) Sao chép giao diện website để tạo một wessite khác có giao diện giống hệt hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn;

(3) Sử dụng bất hợp pháp sáng chế của người khác để tạo lập website;

(4) Sao chép cơ sở dữ liệu của website để tạo cơ sở dữ liệu cho một website khác.”

Hiện trạng các phần mềm, công nghệ tạo lập website bị xâm phạm QTG khá phổ biến hiện nay Tuy nhiên việc bảo vệ QTG cho nhóm đối tượng này khá khó khăn vầ phức tạp Ngay cả các bản thân chủ thể bị xâm phạm quyền cũng không khỏi kiện Điều này một phần cũng do luật pháp Việt Nam chưa có sự quy định rõ ràng trpng việc bỏ vệ QTG đối với các phần mềm, chương trính máy tính, cũng như chưa sự đồng bộ pháp luật trong quá trình thực thi Ví dụ tiêu biểu cho hành vi xâm phạm này đó là năm

2006 website của Techcombank và một số website khác được công ty NukeViet xây dựng trên mã nguồn mở nhưng đơn vị lập trình này đã không đấp ứng điều kiện đối với chủ thể quyền trong quá trình tạo lập Hay mới đây thì ban Biên tập Báo Tiền Phong cho biết: “Báo Tiền Phong điện tử chỉ có một tên miền duy nhất:

giao diện, thông tin tòa soạn, nội dung tin bài; điều hướng các chuyên mục, tin bài về địa chỉ tên miền của Báo Tiền Phong điện tử là hành vi giả mạo, vi phạm trắng trợn bản quyền của Báo Tiền Phong và có thể gây nhầm lẫn cho bạn đọc”

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP VỀ GIẢI QUYẾT CÁC VẤN

ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN QUYỀN TÁC GIẢI TRONG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM

1 Biện pháp xử lý hành vi xâm phạm QTG tại nước ta hiện nay

Theo pháp luật Việt Nam, khoàn 1 điều 199 Luật SHTT 2019 quy định : “ Tổ chức, cá

nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân khác thì tuỳ theo

tính chất, mức độ xâm phạm, có thể bị xử lý bằng biện pháp dân sự, hành chính hoặc

hình sự.” Các mức phạt hành chính cụ thể cho các hành vi xâm phạm được quy định

cụ thể trong Nghị định 131/2013/NĐ-CP Còn các biện pháp dân sự được áp dụng thì

bao gồm: “Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm;Buộc xin lỗi, cải chính công khai; Buộc

thực hiện nghĩa vụ dân sự; Buộc bồi thường thiệt hại; Buộc tiêu hủy hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại các tác phẩm đối với các hoạt động xâm phạm quyền tác giả với điều kiện không làm ảnh hưởng đến khả năng khai thác quyền của chủ thể quyền tác giả.”(Điều 202 Luật SHTT 2019) Theo

bộ luật Hình sự 2017 quy định thì tùy theo mức độ gây thiệt hại cho chủ sở hữu QTG cũng như hành vi xâm phạm cụ thể mà có các mức xử phạt tương ứng, thấp nhất là phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng còn mức phạt nặng nhất phạt tù

lên đến 3 năm

Ngoài ra ở nước ta còn cho phép các bên tranh chấp QTG có thể dùng biện pháp trọng tài thương mại để giải quyết với nhau (Điều 198 Luật SHTT) Giải quyết tranh chấp về quyền tác giả chỉ thuộc thẩm quyền của Trọng tài chỉ có khi có thỏa thuận trước giữa các bên và thỏa thuận này phải không bị vô hiệu

2 Đề xuất một số giải pháp về giải quyết các vấn đề liên quan đến QTG trong TMĐT

 Thứ nhất, cần sớm ban hành một văn bản quy phạm pháp luật riêng về bảo hộ QTG trong TMĐT: Hiện này thì QTG trong TMĐT chỉ được quy định chung trong luật SHTT và rất nhiều bộ luật cũng như nghị định khác Điều này khó khăn trong việc tả cứu cũng như áp dụng các điều luật vào thực tế Do vậy, Việt Nam nên cần sớm có thêm một văn bản pháp luật riêng cho bảo hộ QTG trong TMĐT như một só quốc gia khác trên thế giới.Đây là giải pháp lâu dài bởi lẽ khi việc bảo hộ QTG trong môi trường truyền thống ở Việt Nam còn khá nhiều bất cập nên việc thực hiện giải pháp này ngay lúc này thì chưa mang tính khả thi

 Thứ hai, sửa đổi, bổ sung một số quy định mang tính đặc thù về bảo hộ QTG trong TMĐT trong Luật SHTT và các văn bản liên quan khác; cũng như nâng cao mức phạt đối với các hành vi vi phạm để mang tính răn đe mạnh hơn

 Thứ ba, nâng cao năng lực kiểm tra, rà soát cũng như xử lý các vi phạm QTG trong TMĐT của các cơ quan chức năng Ở thời điểm hiện tại, công tác kiểm tra QTG trong TMĐT thì chỉ tập trung ở các thành phồ lớn và tập trung vào các website hay doanh nghiệp kinh doanh nội dung số Thế nên cần triển khai công tác này trên toàn quốc thường xuyên hơn để xử lý kịp thời các hành vi xâm phạm QTG, giảm đến mức thấp nhất thiệt hại cho chủ sở hữu quyền Vì vậy chính phủ nên tổ chức tập huấn cho cán bộ

về các kiến thức cũng như cách thực thi pháp luật sao cho hiệu quả nhất

 Thứ tư, nâng cao nhận thức của người dân về bảo hộ QTG Tổ chức các cuộc tọa đàm, diễn đàn, hội thảo về QTG nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng Ngoài ra nên công khai rõ ràng các con số về số lượng trường hợp vi phạm QTG cũng như những thiệt hại mà doanh nghiệp phải chịu khi bị xâm phạm bản quyền trên môi trường

TMĐT, để mọi người có thể thấy tầm quan trọng của việc bảo vệ QTG Đồng thời cũng có thể đưa QTG vào nội dung giảng dạy ở các trường trung học phổ thông và đại học để cho các học sinh, sinh viên có nhận thức đúng đắn ngay từ khi còn trên ghế nhà trường