Tiểu luậnmôn học kinh tế chính trị mác lênin

BÀI LÀM CÂU 1: Phân tích vai trò lợi ích kinh tế và các nhân tố ảnh hưởng đến quan hệ lợi ích kinh tế 1.1.Khái niệm lợi ích kinh tế -Trong quá trình phát triển, tồn tại của xã hội loài n

BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

 TIỂU LUẬN

MÔN HỌC: KINH TẾ CHÍNH TRỊ MÁC-LÊNIN

Giảng viên hướng dẫn: VŨ ANH TUẤN Sinh viên thực hiện: VĂN CÔNG THẮNG Lớp-Khóa: FB002-K48

MSSV: 31221020908

TP.HCM, ngày 03 tháng 04 năm 2023

J

MỤC LỤC

1.Phân tích vai trò lợi ích kinh tế và các nhân tố ảnh hưởng đến

quan hệ lợi ích kinh tế 1

1.1.Khái niệm lợi ích kinh tế 1

1.2.Khái niệm về quan hệ lợi ích kinh tế 1

1.3.Vai trò của lợi ích kinh tế đối với các chủ thể kinh tế-xã hội 2

1.4.Các nhân tố ảnh hưởng đến quan hệ lợi ích kinh tế 3

2.Vai trò của Nhà nước trong đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các chủ thể trong nền kinh tế 4

2.1.Một số quan hệ lợi ích kinh tế cơ bản trong nền kinh tế 4

2.2.Vai trò của Nhà nước 4

3.Đề xuất những biện pháp xử lý hài hòa mối quan hệ: lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm và lợi ích xã hội ở Việt Nam hiện nay 6

3.1.Những hạn chế còn tồn tại 6

3.2.Những biện pháp xử lý hài hòa mối quan hệ 6

4.Tài liệu tham khảo 7

BÀI LÀM CÂU 1: Phân tích vai trò lợi ích kinh tế và các nhân tố ảnh hưởng đến quan hệ lợi ích kinh tế

1.1.Khái niệm lợi ích kinh tế

-Trong quá trình phát triển, tồn tại của xã hội loài người, con người luôn cần

được thỏa mãn nhu cầu về vật chất lẫn tinh thần Lợi ích là thứ thu được khi con người được thỏa mãn nhu cầu của chính mình Trong suốt quá trình phát triển đời sống xã hội vật chất thì lợi ích về vật chất đóng vai trò then chốt, quyết định

sự thúc đẩy hoạt động của cá nhân cũng như toàn bộ xã hội

-Lợi ích về vật chất thu được khi con người thực hiện các hoạt động kinh tế

được gọi là lợi ích kinh tế

-Là một phạm trù kinh tế khách quan, và là hình thức biểu hiện của quan hệ sản xuất Ph.Ănghen viết: “những quan hệ kinh tế của một xã hội nhất định nào đó biểu hiện trước hết dưới hình thức lợi ích”.V.I.Lênin cho rằng: “Lợi ích của giai cấp này hay giai cấp khác được xác định một cách khách quan theo vai trò mà

họ có trong hệ thống quan hệ sản xuất, theo những hoàn cảnh và điều kiện sống của họ”

1.2.Khái niệm về quan hệ lợi ích kinh tế

-Sự tương tác giữa các chủ thể kinh tế với nhau như người với người, giữa cộng

đồng người, giữa các tổ chức kinh tế, giữa các bộ phận hợp thành nền kinh tế, giữa con người với tổ chức kinh tế, giữa quốc gia và phần còn lại của thế giới để tạo nên các lợi ích kinh tế trong mối liên hệ với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và kiến trúc thượng tầng tương ứng với một giai đoạn phát triển xã hội nhất định được gọi là quan hệ lợi ích kinh tế

-Biểu hiện của quan hệ lợi ích kinh tế vô cùng đa dạng, phong phú, có thể kể đến là quan hệ theo chiều dọc giữa một tổ chức kinh tế với một cá nhân thuộc về

tổ chức đó, hay quan hệ theo chiều ngang giữa các bộ phận hợp thành các nền kinh tế khác nhau

-Sự thống nhất và mâu thuẫn luôn tồn tại song song với nhau và là hai mặt đối lập của vấn đề, trong quan hệ lợi ích kinh tế ta có thể nhận thấy cụ thể về hai hình thái này:

+Các chủ thể kinh tế thống nhất với nhau khi mà chúng có thể trở thành bộ phận cấu thành của nhau Khi mà lợi ích của chủ thể này được thực hiện thì chủ thể

còn lại cũng sẽ được gián tiếp hoặc trực tiếp thực hiện Ví dụ cụ thể như một cá nhân lao động làm việc tạo ra được lợi ích riêng của mình, cùng với những cá nhân khác hình thành nên một tập thể doanh nghiệp và tham gia vào lợi ích tập thể đó Đồng thời doanh nghiệp càng hoạt động hiệu quả, càng tạo ra được

những lợi ích của doanh nghiệp đó thì lại càng đảm bảo về lợi ích của các cá nhân trong tập thể Do lợi ích càng tăng thì người lao động càng chăm chỉ, tích cực làm việc và có trách nhiệm cao với doanh nghiệp làm lợi ích của doanh

nghiệp càng được thực hiện tốt hơn Điều này có nghĩa là các chủ thể hành động

vì một mục tiêu giống nhau thì lợi ích kinh tế của các chủ thể đó thống nhất với nhau

+Theo sau sự thống nhất đó chính là sự mâu thuẫn, sự mâu thuẫn xảy ra khi các chủ thể thực hiện các hoạt động khác nhau vì những mục tiêu lợi ích kinh tế riêng của chủ thể đó Cụ thể là khi một cá nhân, doanh nghiệp vì lợi ích cá nhân của riêng mình mà buôn lậu hàng giả, hàng cấm, thì lúc đó lợi ích của cá nhân, doanh nghiệp đó có sự mâu thuẫn với lợi ích của xã hội Điều này dẫn đến việc lợi ích của chủ doanh nghiệp càng tăng cao, thì lợi ích của xã hội sẽ ngày càng giảm Nguồn gốc về các xung đột trong xã hội chính là các mâu thuẫn về lợi ích kinh tế, do đó việc điều tiết, cân bằng các mâu thuẫn chính là chức năng bắt buộc, khiến cho các chủ thể phải quan tâm và là việc giúp cho Nhà nước ổn định

xã hội, nhằm phát triển kinh tế-xã hội

1.3.Vai trò của lợi ích kinh tế đối với các chủ thể kinh tế-xã hội

- Các hoạt động kinh tế trong nền kinh tế thị trường hiện nay đang vô cùng đa

dạng và phong phú Nhưng mục tiêu chung nhất của các hoạt động đó là luôn hướng tới hai chữ “lợi ích” Dựa vào đó ta có thể khái quát chung về vai trò lợi ích kinh tế thông qua một số khía cạnh sau đây:

+Thứ nhất: Là mục tiêu của các hoạt động kinh tế Trong suốt quá trình tồn tại

và phát triển của xã hội loài người, nhu cầu là thứ không thể thiếu do đó con người thực hiện các hoạt động kinh tế để thỏa mãn được nhu cầu của chính mình, ngày càng nâng cao lên về phương thức và mức độ thỏa mãn nhu cầu về vật chất Thu nhập càng cao sẽ đáp ứng được các nhu cầu ở mức độ càng cao Vì điều này, nên mọi chủ thể đều phải thực hiện hoạt động kinh tế để tăng thu nhập Thực hiện lợi ích kinh tế sẽ giúp xã hội ngày càng ổn định và phát triển Theo lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Nước độc lập mà dân không được hưởng ấm no, hạnh phúc thì độc lập cũng không có ý nghĩa gì”

+Thứ hai: Là động lực của các hoạt động kinh tế Về mặt kinh tế, các chủ thể hoạt động tạo ra lợi ích trước hết là để thỏa mãn nhu cầu chính đáng của mình Nhưng lợi ích này luôn phải được đảm bảo có liên hệ với các chủ thể khác trong

xã hội, vì lợi ích của mình người lao động luôn phải tích cực, chăm chỉ tạo ra những sản phẩm tốt, luôn học hỏi nâng cao tay nghề, cải tiến phương thức và

công cụ lao động; chủ doanh nghiệp phải tìm cách sử dụng hiệu quả nguồn lực lao động, tìm hiểu các nhu cầu thị hiếu của khách hàng bằng cách ngày càng nâng cao chất lượng sản phẩm, cùng với giá thành hợp lý, có tinh thần trách nhiệm trong việc phục vụ người tiêu dùng Những điều trên góp phần thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân

+Thứ ba: Là động lực của các hoạt động xã hội “Động lực của toàn bộ lịch sử chính là cuộc đấu tranh của các giai cấp và những xung đột về quyền lợi của họ” Địa vị của chủ thể trong hệ thống quan hệ sản xuất còn quyết định về mức thỏa mãn nhu cầu của chủ thể đó, chính vì thế các chủ thể đã phải đấu tranh với nhau

để thực hiện quyền làm chủ với tư liệu sản xuất Đây chính là nguồn gốc của các cuộc đấu tranh giai cấp diễn ra xuyên suốt trong lịch sử-một động lực giúp thúc đẩy xã hội tiến bộ

+Thứ tư: Là cơ sở thực hiện lợi ích chính trị, lợi ích xã hội, lợi ích văn hóa

Cũng như “đời sống vật chất quyết định đời sống tinh thần” thì kinh tế quyết định đến chính trị, xã hội Lợi ích kinh tế được tạo ra làm động lực thúc đẩy lợi ích chính trị, xã hội, văn hóa

1.4.Các nhân tố ảnh hưởng đến quan hệ lợi ích kinh tế

+Thứ nhất: Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Chất lượng, số lượng của hàng hóa, dịch vụ của hàng hóa quyết định đến lợi ích kinh tế được tạo ra,

nhưng chất lượng và số lượng lại phụ thuộc vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Chính vì lí do đó mà lợi ích kinh tế của các chủ thể sẽ càng được cải thiện tốt hơn nếu trình độ của lực lượng sản xuất cao hơn Vì thế việc nâng cao, cải thiện trình độ của lực lượng sản xuất là vô cùng quan trọng và đã trở thành nhiệm vụ tiên quyết của các quốc gia hiện nay

+Thứ hai: Địa vị của chủ thể trong hệ thống quan hệ sản xuất xã hội Vai trò của mỗi chủ thể tham gia vào các hoạt động kinh tế-xã hội được quyết định thông qua quan hệ sản xuất, trước hết là quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất

+Thứ ba: Chính sách phân phối thu nhập của nhà nước Nhà nước can thiệp vào nền kinh tế thị trường chính là điều tất yếu, mức thu nhập của các chủ thể kinh

tế bị ảnh hưởng bởi chính sách phân phối thu nhập Sự tương quan giữa các mối quan hệ trên thị trường kinh tế như khi mức thu nhập đổi dẫn đến mức độ thỏa mãn về nhu cầu vật chất của con người thay đổi, điều này tất sẽ dấn đến sự thay đổi trong quan hệ lợi ích kinh tế

+Thứ tư: Hội nhập kinh tế quốc tế Việc mở cửa hội nhập hiện nay là một xu hướng tất yếu và là bản chất của nền kinh tế thị trường Hội nhập kinh tế sẽ đem lại các lợi ích từ thương mại quốc tế, hàng hóa sẽ có cơ hội tiếp cận với thị

trường nước ngoài Tuy nhiên nó cũng đem lại rủi ro như việc hàng hóa nội địa gặp phải sự cạnh tranh với hàng hóa nước ngoài làm giảm sự tiêu thụ của hàng

hóa trong nước Hội nhập kinh tế có thế sẽ làm đất nước phát triển rất nhanh nhưng phải trả một cái giá đó là sự cạn kiệt nguồn tài nguyên môi trường, ô nhiễm, Có nghĩa rằng mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế sẽ ảnh hưởng đa chiều đến lợi ích kinh tế của các chủ thể

CÂU 2: Vai trò của Nhà nước trong đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các chủ thể trong nền kinh tế

2.1.Một số quan hệ lợi ích kinh tế cơ bản trong nền kinh tế

+Thứ nhất: Quan hệ lợi ích giữa người lao động và người sử dụng lao động +Thứ hai: Quan hệ lợi ích giữa những người sử dụng lao động

+Thứ ba: Quan hệ lợi ích giữa những người lao động

+Thứ tư: Quan hệ giữa lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm và lợi ích xã hội

2.2.Vai trò của Nhà nước

-Đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các chủ thể trong nền kinh tế là sự can thiệp của Nhà nước giúp hạn chế các mặt mâu thuẫn, xung đột, khuyến khích các mặt thống nhất nhằm tạo điều kiện giúp phát triển đa chiều (chiều rộng và chiều sông), tạo nên động lực giúp thúc đẩy lợi ích kinh tế Và vai trò của Nhà nước trong việc đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các chủ thể trong nền kinh tế được biểu hiện qua những mặt sau:

-Thứ nhất: Bảo vệ lợi ích hợp pháp, tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động tìm kiếm lợi ích của các chủ thể kinh tế

+Trong những năm qua Việt Nam đã thực hiện rất tốt về việc tạo lập những môi trường thích hợp cho các hoạt động kinh tế mà trước hết chính là ổn định chính trị Chính nhờ lý do này đã tạo nên sự an tâm cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước khi tiến hành đầu tư, tiếp tục giữ vững ổn định an ninh chính trị sẽ góp phần giúp điều hòa các lợi ích kinh tế ở Việt Nam

+Muốn tạo ra môi trường thuận lợi cho các hoạt động kinh tế yêu cầu phải tạo ra được môi trường pháp luật có thể bảo vệ được lợi ích hợp pháp của các chủ thể kinh tế Thời đại hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi các quốc gia phải đảm bảo tuân thủ các chuẩn mực và thông lệ quốc tế Hệ thống pháp luật nước ta trong những năm qua đang dần được cải thiện tốt hơn nhưng vấn đề nhức nhối hiện nay lại chính là vấn đề về tuân thủ pháp luật

+Tại đại hội VI của Đảng diễn ra vào tháng 12/1986, Đảng ta đã nhìn nhận ra đúng đường lối, chính sách cùng với đó là những sai lầm, khuyết điểm trong quá

trình thực tiễn xây dựng và phát triên nền kinh tế Từ đó có bước nhảy vọt giúp tạo ra môi trường kinh tế thuận lợi cho kinh tế tư nhân phát triển tại Việt Nam +Xây dựng các kết cấu hạ tầng (đường sắt, đường bộ, đường sông, đường hàng không, ) giúp tạo ra môi trường thuận lợi cho nền kinh tế phát triển, đây chính

là một trong ba bước đột phá lớn giúp đáp ứng các nhu cầu về kết cấu hạ tầng, góp phần đẩy mạnh về kinh tế Môi trường vĩ mô yêu cầu các quốc gia phải biết

“tùy cơ ứng biến” đưa ra những chính sách thông minh và phù hợp đối với từng giai đoạn Về vấn đề này Việt Nam cũng đang có thể từng bước đáp ứng được những yêu cầu này và hoàn thành tốt những vấn đề về mặt kinh tế hiện nay -Thứ hai: Điều hòa lợi ích giữa cá nhân-doanh nghiệp-xã hội

+Lợi ích giữa các chủ thể và tác động của các quy luật thị trường có sự mâu thuẫn với nhau khiến cho sự phân hóa về các tầng lớp dân cư khiến cho việc thực hiện lợi ích kinh tế của một số bộ phận dân cư đang gặp rất nhiều bất cập, khó khăn Vì thế, để cải thiện tình hình hiện nay, Nhà nước cần phải nhanh chóng đưa ra những chính sách nhằm giúp hài hòa lợi ích kinh tế Phải thừa nhận khách quan sự chênh lệch mức thu nhập giữa các chủ thể là cá nhân và tập thể, mặt khác cũng phải tìm cách ngăn chặn sự chênh lệch quá đáng ấy Vấn đề phân hóa xã hội một cách thái quá có thể dẫn đến những hậu quả vô cùng

nghiêm trọng, thậm chí là những xung đột xã hội gay gắt Đây chính là những vấn đề mà chính sách phân phối thu thập phải tính đến Do đó việc phát triển khoa học kĩ thuật là tất yếu để nâng cao thu nhập cho chủ thể, đó chính là điều kiện về vật chất để có thể thực hiện công bằng trong xã hội

-Thứ ba: Kiểm soát, ngăn ngừa các quan hệ lợi ích có ảnh hưởng tiêu cực đối với sự phát triển xã hội

+Hiện tại có thể nói có hai quan điểm chính về cân bằng trong phân phối: đầu tiên là công bằng theo mức độ và kế tiếp là công bằng theo chức năng Hai quan niệm kể trên đều có những đặc điểm riêng, có ưu nhưng cũng có nhược chính vì thế chúng ta cần phải sử dụng kết hợp hai quan niệm trên Trước tiên, Nhà nước chăm lo cho đời sống của nhân dân, ở mỗi giai đoạn, thời kỳ người dân đều phải đạt được một mức sống tối thiểu Để thực hiện hóa được việc này, Nhà nước phải đẩy mạnh thực hiện các chính sách về xóa đói giảm nghèo, tạo điều kiện tiếp cận một cách bình đẳng các nguồn lực phát triển, khắc phục tư tưởng bao cấp, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động từ thiện, tương thân tương ái giúp đồng bào các vùng sâu, vùng xa, thiên tai hoạn nạn, Tiếp đến cần phải có chính sách khuyến khích người dân làm giàu hợp pháp, giúp đỡ người dân với mọi biện pháp có thể Còn theo luật pháp, người dân được làm bất cứ gì không vi phạm đến những gì luật pháp không cấm

+Nhưng trái ngược lại với những chủ thể kinh tế làm ăn chân chính để tạo ra lợi ích kinh tế, những thành phần thu nhập từ các hoạt động phi pháp như buôn lậu,

buôn bán hàng giả, chất cấm, tham nhũng, tồn tại khá phổ biến hiện nay đang làm tổn hại đến các chủ thể kinh tế chân chính khác Để phòng ngừa cũng như dứt điểm tình trạng này, Nhà nước cần có những biện pháp cứng rắn nhằm sàng lọc và chọn ra được những người có tài, có tâm, trong sạch, loại đi những người không đạt đủ tiêu chuẩn Các cán bộ, chức trách phải chịu trách nhiệm đến cùng cho mọi quyết định của mình trong phạm vi quyền hạn Nhà nước cần phải nhanh chóng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật Trong thời đại hội nhập kinh tế quốc tế, viêc hoàn thành hệ thống pháp luật nhất thiết phải phù hợp theo thông lệ quốc tế Luật pháp chính là công cụ quan trọng nhất trong việc góp phần ngăn chặn các thu nhập phi pháp, trước pháp luật mọi người đều trở nên bình đẳng, mọi hành vi vi phạm pháp luật đều phải bị xử lý thật nghiêm khắc Thực hiện tốt các biện pháp này sẽ giúp thực hiện công bằng xã hội, góp phần ngăn chặn các hoạt động tạo ra thu nhập trái pháp luật

-Thứ tư: Giải quyết mâu thuẫn trong quan hệ lợi ích kinh tế

+Nếu chúng ta không giải quyết các mâu thuẫn giữa các lợi ích kinh tế thì điều này sẽ ảnh hưởng đến động lực của các hoạt động kinh tế Vì vấn đề này, ta cần phải giải quyết triệt để những mâu thuẫn ngay khi nó xảy ra Nguyên tắc khi giải quyết những mâu thuẫn giữa các lợi ích kinh tế là phải có mặt của các bên tham gia, và phải đặt lợi ích đất nước lên hàng đầu

+Khi mâu thuẫn giữa các lợi ích kinh tế bộc phát có thể dẫn đến hậu quả khôn lường như xung đột ( các cuộc đình công, bãi công ) Cần phải có sự tham gia để hòa giải khi các xung đột này xảy ra như các tổ chức xã hội, điển hình là Nhà nước

CÂU 3: Đề xuất những biện pháp xử lý hài hòa mối quan hệ: lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm và lợi ích xã hội ở Việt Nam hiện nay.

3.1.Những hạn chế tồn tại

-Thứ nhất: vi phạm lợi ích cá nhân chính đáng bằng cách nhân danh lợi ích xã hội, vấn đề này vẫn đang nhức nhối trong xã hội hiện nay và tiềm ẩn nhiều phức tạp

-Thứ hai: đề cao lợi ích cá nhân không chính đáng, vi phạm lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội gây tổn hại cho sự phát triển đất nước xã hội

-Thứ ba: nhiều biểu hiện đề cao lợi ích xã hội, trong khi đó không chú tâm đúng mức vào các lợi ích cá nhân

3.2.Những biện pháp xử lý hài hòa mối quan hệ

-Thứ nhất: nâng cao nhận thức của các chủ thể kinh tế.

-Thứ hai: thực hiện nghiêm các giải pháp đảm bảo một cách công khai, minh bạch nhằm mục tiêu ngăn chặn các hành vi tiêu cực như tham nhũng, tham ô -Thứ ba: khuyến khích cá nhân thực hiện lợi ích chính đáng của mình và đảm bảo các lợi ích xã hội khác

4.Tài liệu tham khảo

-Giáo Trình Kinh Tế Chính Trị Mác-Lênin (NXB Chính Trị 2021) - Ngô Tuấn Nghĩa

-HẾT-Tiểu luận Kinh Tế Chính Trị

Mác-Lênin

by Công Thắng Văn

Submission date: 01-Apr-2023 07:26PM (UTC+0700)

Submission ID: 2052829233

File name: 91470145_Cong_Thang_Van_Tieu_luan_Kinh_Te_Chinh_Tri_Mac-Lenin_77_412304411.pdf

(397.54K)

Word count: 3699

Character count: 13333