Đạo đức kinh doanh và những vấn đề đạo đức đang nổi lên hiện nay của các doanh nghiệp việt nam

Untitled TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN QUẢN TRỊ HỌC Họ và tên Lương Thị Lộc Bình Mã số sinh viên 31211026164 Email binhluong 31211026164@st ueh edu vn Giảng viên Lê Việt Hưng Mã lớp học phần 22C1MAN50200122 B[.]

TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN QUẢN TRỊ HỌC

Họ và tên: Lương Thị Lộc Bình

Mã số sinh viên: 31211026164

Email: binhluong.31211026164@st.ueh.edu.vn Giảng viên: Lê Việt Hưng

Mã lớp học phần: 22C1MAN50200122

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

I KHÁI QUÁT VỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH 2

1 Đạo đức kinh doanh là gì? 2

3 Vai trò của đạo đức kinh doanh 4

4 Mối liên hệ giữa đạo đức kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp 6

II NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC ĐANG NỔI LÊN HIỆN NAY CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM: 6

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TẠI VIỆT NAM 8

TÀI LIỆU THAM KHẢO 9

LỜI MỞ ĐẦU

MỘT NHÀ KINH DOANH GIỎI, KHI KIẾM TIỀN, KHÔNG BAO GIỜ ĐƯỢC

QUÊN GIÁ TRỊ CỦA 2 CHỮ "ĐẠO ĐỨC"!

Có thể nói, đạo đức là yếu tố then chốt tạo nên triết lý kinh doanh, niềm tin của khách hàng và là giá trị cốt lõi để doanh nghiệp xây dựng, giữ gìn, phát triển thương hiệu

Bài học về đạo đức kinh doanh là bài học sơ đẳng của bất cứ ai bước vào nghề, nhưng cũng là bài học thấm nhiều mồ hôi, công sức mà giới doanh nhân luôn phải đấu tranh không khoan nhượng để bảo vệ nó Cuộc chiến giữa một bên là lợi nhuận nhanh chóng có thể đạt được, một bên là sự phấn đấu bền bỉ với một chữ tâm, chữ tín đã khiến cho không ít doanh nghiệp bị rơi xuống vực, nhưng cũng đưa lên đỉnh vinh quang không biết bao nhiêu doanh nhân

Trong kinh doanh, đạo đức đã và đang là chủ đề mới mẻ và được các nhà quản trị quan tâm, nó không chỉ ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh, góp phần vào quá trình vận hành, mà còn đang cho thấy những khả năng nâng cao lợi nhuận cho doanh nghiệp trong lâu dài

Tuy nhiên, đặt trong bối cảnh Việt Nam ta chỉ vừa mới hội nhập vào nền kinh

tế toàn cầu cách đây không lâu, đạo đức kinh doanh thực sự là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp vẫn còn nhiều non trẻ

Các câu hỏi được đặt ra là: Các doanh nghiệp phải xây dựng đạo đức kinh doanh như thế nào? Có phải không làm trái pháp luật là đủ đạo đức không? Tình trạng đạo đức kinh doanh ở Việt Nam hiện đang như thế nào? Có vấn đề gì nổi cộm và giải

pháp cho những vấn đề đó là gì? Để trả lời, chúng ta hãy cùng tìm hiểu: “Đạo đức

kinh doanh và những vấn đề đạo đức đang nổi lên hiện nay của các doanh nghiệp Việt Nam và các giải pháp đề xuất”.

I KHÁI QUÁT VỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

1 Đạo đức kinh doanh là gì?

“Đạo đức” có nghĩa là hành vi, lối sống và bản tính của con người trong đời sống và trong mối quan hệ khác giữa người với người

Từ đó ta có thể hiểu được rằng đạo đức kinh doanh là tập hợp những nguyên tắc cũng như tiêu chuẩn và chuẩn mực đạo đức trong luật lệ, đạo đức, lối sống, mối quan hệ xã hội trong con người… Đạo đức kinh doanh là một dạng đạo đức nghề nghiệp Đúng với tên gọi của nó, đạo đức trong kinh doanh có tính đặc thù riêng trong công việc hoạt động về kinh doanh và vẫn luôn phải chịu sự chi phối bởi một hệ giá trị

và mức chuẩn đạo đức trong xã hội chung

Đạo đức kinh doanh là một phần không thể thiếu để tạo ra lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh, là quy tắc ứng xử không thể thiếu được với mọi doanh nghiệp cần

sự trường tồn và phát triển bền vững vì vốn dĩ đạo đức và kinh doanh mâu thuẫn với nhau Người tiêu dùng sẽ luôn mong muốn mua được hàng hóa với giá thấp, còn doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp độc quyền, sẽ luôn muốn bán giá cao Người lao động muốn công việc lương cao, ngược lại doanh nghiệp sẽ muốn cắt giảm chi phí và nâng cao năng suất Và nhiều doanh nghiệp sẽ không sẵn sàng để bỏ thêm chi phí vào dây chuyền sản xuất an toàn với môi trường Hơn nữa, các vấn đề đạo đức rất khó để xác định, và quan điểm về một hành động có phù hợp với đạo đức hay không là rất khác ở từng người Vì vậy, cần thiết nhà quản lý phải đưa ra được những quyết định cân bằng được lợi ích của các đối tượng hữu quan

2 Các nguyên tắc và chuẩn mực của đạo đức kinh doanh:

+ Tính trung thực: Trong kinh doanh chữ tín đặc biệt rất quan trọng, vì vậy sự

trung thực của doanh nghiệp cần được đặc biệt lưu ý Đó là lý do vì sao người xưa có câu “Ngôn tất tín, hành tất quả” (Lời nói nhất định phải thành thật, làm nhất định có kết quả) Vậy nên trung thực phải là tiêu chuẩn hàng đầu để xây dựng một đạo đức kinh doanh mạnh mẽ Biểu hiện rõ ràng là các doanh nhân phải luôn giữ lời hứa, giữ chữ tín trong kinh doanh, trung thực trong việc chấp hàng luật pháp của Nhà nước,

2

trung thực trong giao tiếp với các đối tác, với các nhà đầu tư, trung thực về chất lượng sản phẩm,

+ Tôn trọng con người: Sự tôn trọng là cốt lõi trong việc hợp tác, tôn trọng lãnh

đạo chính là bổn phận, tôn trọng đồng nghiệp và cấp dưới là đức tính tốt, tôn trọng khách hàng là lẽ thường, tôn trọng đối thủ là độ lượng và tôn trọng mọi người là thể hiện phong độ, sự giáo dục

● Thứ nhất, đối với những người cộng sự dưới quyền: Nhân viên chính là đầu nối

giữa khách hàng và doanh nghiệp Nhân viên hoạt động tốt thì doanh nghiệp mới phát triển tốt Vì vậy, doanh nghiệp cũng phải thể hiện được sự tôn trọng nhân viên, lắng nghe ý kiến đóng góp của nhân viên, công tư phân minh Đặc biệt cần phải luôn động viên, khuyến khích, tạo động lực cho nhân viên làm việc và phát triển và đảm bảo đủ quyền lợi của nhân viên

● Thứ hai, đối với khách hàng: Khách hàng là người quyết định đến sự tồn tại và

phát triển của doanh nghiệp Người ta thường nói “Khách hàng là thượng đế”,

vì vậy doanh nghiệp luôn mang sự tôn trọng đặt lên khách hàng của mình, dù cho đó là người giàu sang, hay ăn mày, không vì xuất thân hay quần áo mà đối

xử bất công giữa họ

● Thứ 3, đối với đối thủ cạnh tranh: Nhà kinh doanh có đạo đức không nhằm

triệt tiêu đối thủ cạnh tranh mà có thái độ cạnh tranh lành mạnh, giành được khách hàng bằng chính chất lượng sản phẩm, và giá trị dịch vụ của mình Doanh nghiệp cần ghi nhận và tôn trọng tài sản trí tuệ của đối thủ cạnh tranh, chỉ sử dụng khi có sự cho phép rõ ràng của họ hoặc khi được phép hợp pháp

+ Trung thành và bí mật:

● Bảo vệ tài sản trí tuệ của công ty: Tài sản trí tuệ của công ty cốt lõi cho sự

thành công thương mại của mọi nhân viên trong công ty Các nhân viên và các cấp quản lý có nghĩa vụ phải bảo vệ tài sản trí tuệ của công ty, chẳng hạn như bằng sáng chế và tên thương hiệu, cũng như bí quyết kỹ thuật của công ty

● Bảo vệ các bí mật của công ty: Bảo mật là vấn đề nhức nhối của doanh nghiệp

vì vậy mỗi nhân viên phải có nghĩa vụ phải bảo mật đối với bí mật kinh doanh

và các thông tin không được tiết lộ khác khi giao phó cho họ

● Không khai thác kiến thức nội bộ: Bất cứ ai tiếp xúc với thông tin nội bộ đều

có nghĩa vụ phải xử lý nó một cách có trách nhiệm và tuân thủ theo “Luật nội bộ’’ trong Quy tắc toàn cầu Vì vậy thông tin nội bộ phải được xử lý bảo mật và không được tiết lộ nếu không có lý do chính đáng

+ Kết hợp hài hòa lợi ích của doanh nghiệp và lợi ích của khách hàng, coi trọng hiệu quả gắn với trách nhiệm xã hội

Mọi doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh đều hướng tới mục tiêu lợi nhuận Ở nước ta, trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, lĩnh vực kinh doanh ngoài mục tiêu lợi nhuận phải giải quyết hài hòa nhất mối quan

hệ giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội, giữa lợi nhuận và đạo đức Các chủ thể kinh doanh khi hướng tới lợi ích cá nhân mà vẫn tôn trọng lợi ích khách hàng, lợi ích xã hội thì lợi ích cá nhân mới ổn định và lâu dài/

3 Vai trò của đạo đức kinh doanh

+ Góp phần điều chỉnh hành vi của các chủ thể kinh doanh

Sự kết hợp giữa đạo đức kinh doanh và pháp luật có tác dụng kiểm soát các hành vi kinh doanh dưới khuôn khổ của pháp luật và quỹ đạo của các chuẩn mực đạo đức xã hội Những doanh nghiệp không tuân theo các giá trị đạo đức kinh doanh sẽ chỉ đạt được những thành công ngắn hạn và, tất nhiên, thất bại về mặt lâu dài Hành vi kinh doanh chính trực hay lừa đảo cũng sẽ chỉ qua mắt được khách hàng trong vài lần đầu tiên, đến khi mọi chuyện vỡ lở, doanh nghiệp sẽ phải hứng chịu sự tẩy chay của khách hàng, ảnh hưởng tiêu cực đến danh tiếng của công ty, thậm chí có thể là phá sản Vì vậy, đạo đức kinh doanh, trong chiều hướng ấy, trở thành một nhân tố chiến lược trong việc phát triển doanh nghiệp

+ Góp phần vào chất lượng kinh doanh và dịch vụ của doanh nghiệp

Khi đi mua sắm, với một sản phẩm “Made in Japan” và “Made in China” thì chắc chắn rằng sản phẩm từ Nhật Bản sẽ được đánh giá cao hơn, ưu ái và được người tiêu dùng tin tưởng hơn Vì sao lại có sự khác biệt rõ ràng như vậy? Câu trả lời nằm ở chất lượng hàng hóa Các doanh nghiệp Nhật Bản không kinh doanh bất chấp thủ đoạn như một số doanh nghiệp ở Trung Quốc vì họ cực kỳ coi trọng nguyên tắc Giri (đạo đức buôn bán)

4

+ Đạo đức kinh doanh góp phần vào sự cam kết và tận tâm của nhân viên

Song song với những giá trị doanh nghiệp tạo ra cho nhân viên, hình ảnh doanh nghiệp với cộng đồng có giá trị tích cực đến tư duy của nhân viên về môi trường làm việc tại doanh nghiệp Khi thấy doanh nghiệp của mình tham gia hăng hái vào công tác cộng đồng, các nhân viên có xu hướng cảm thấy tích cực về chính bản thân họ, và

tự hào về doanh nghiệp vì họ cũng là một phần của doanh nghiệp, từ đó tạo nền tảng cho một dịch vụ khách hàng tuyệt vời, nâng cao vị thế cạnh tranh của công ty

+ Đạo đức kinh doanh gia tăng sự thỏa mãn của khách hàng đối với sản phẩm và doanh nghiệp

Các hành vi vô đạo đức có thể làm giảm lòng trung thành của khách hàng và khách hàng sẽ chuyển sang mua hàng của các doanh nghiệp khác Các doanh nghiệp

có đạo đức luôn đối xử với khách hàng công bằng và liên tục cải tiến chất lượng sản phẩm, cũng như cung cấp cho khách hàng các thông tin dễ tiếp cận và dễ hiểu, sẽ có lợi thế cạnh tranh tốt hơn và dành được nhiều lợi nhuận hơn

+ Đạo đức kinh doanh chi phối lợi nhuận của doanh nghiệp:

Những doanh nghiệp cam kết thực hiện các hành vi đạo đức và chú trọng đến việc tuân thủ các quy định đạo đức nghề nghiệp thường đạt được thành công lớn về mặt tài chính Sự quan tâm đến đạo đức đang trở thành một bộ phận trong các kế hoạch chiến lược của các doanh nghiệp lớn, đây không còn là một chương trình do các chính phủ yêu cầu mà đạo đức đang dần trở thành một vấn đề quản lý trong nỗ lực để dành lợi thế cạnh tranh

+ Đạo đức kinh doanh đóng góp vào sự vững mạnh của của nền kinh tế quốc gia:

Chúng ta tiến hành so sánh tỷ lệ tham nhũng trong các thể chế xã hội khác nhau, Nigeria và Nga có tỷ lệ tham nhũng cao trong khi đó Canada và Đức có tỷ lệ tham nhũng thấp Ta có thể thấy được điểm khác biệt chính giữa các cấp độ về sự vững mạnh và ổn định kinh tế của các nước này chính là vấn đề đạo đức Các nước phát triển ngày càng trở nên giàu có hơn vì có một hệ thống các thể chế, bao gồm đạo đức kinh doanh, để khuyến khích năng suất Trong khi đó, tại các nước đang phát triển, cơ hội phát triển kinh tế và xã hội bị hạn chế bởi độc quyền, tham nhũng, hạn chế tiến bộ cá nhân cũng như phúc lợi xã hội

4 Mối liên hệ giữa đạo đức kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Đạo đức kinh doanh và trách nhiệm xã hội tuy có nhiều điểm khác biệt nhưng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau Đạo đức kinh doanh đóng vai trò chi phối trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp thể hiện qua ý thức đạo đức, sự thôi thúc nội tâm vươn lên cái thiện quy định các hành vi “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, ở một chừng mực nhất định, là cái cần phải hướng tới khi tìm kiếm những chuẩn mực chung trong kinh doanh, là sự thực hiện hóa những yêu cầu của pháp luật vào đạo đức Nó đáp ứng tính toàn cầu hóa của thế giới hiện đại và muốn đi đến những thỏa ước chung mang tính toàn cầu, ở đó những phẩm chất của đạo đức kinh doanh” Doanh nghiệp không thể tách rời với xã hội, họ phải tìm cách dung hòa lợi ích của các bên và đôi khi chấp nhận hy sinh nhận một phần lợi nhuận ít hơn để đưa ra quyết định cân đối mọi thứ

Đạo đức kinh doanh là cơ sở để tạo nên các quyết định trong hành vi của doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh giúp doanh nghiệp nhìn nhận đúng sai tạo nên các nguyên tắc, chuẩn mực góp phần điều chỉnh hành vi của các chủ thể trong doanh nghiệp

Tóm lại, khi các doanh nghiệp thấy được tầm quan trọng của đạo đức kinh doanh thì họ sẽ nhận thức được trách nhiệm của doanh nghiệp đối với xã hội Những đóng góp của doanh nghiệp cho xã hội là việc thực hiện trách nhiệm xã hội bằng các chuẩn mực đạo đức tạo nên từ văn hóa ứng xử của doanh nghiệp Một doanh nghiệp

để thực hiện trách nhiệm xã hội của mình trước mắt phải tạo ra được lợi nhuận, sự phát triển của doanh nghiệp cũng góp phần phát triển nền kinh tế - xã hội của một quốc gia

II NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC ĐANG NỔI LÊN HIỆN NAY CỦA CÁC

DOANH NGHIỆP VIỆT NAM:

Tại Việt Nam, đạo đức kinh doanh là một khái niệm vẫn còn tương đối mới mẻ Các vấn đề về đạo đức kinh doanh mới thực sự được chú ý đến khi Việt Nam bước vào công cuộc Đổi mới Tình trạng vi phạm đạo đức kinh doanh đã trở thành môt vấn

đề “nhức nhối” trong xã hôị hiên nay Cho đến ngày này, ̣ việc thực thi đạo đức trong kinh doanh của các doanh nghiệp ở Việt Nam vẫn còn tồn tại nhiều tiêu cực như:

6

- Các doanh nghiệp bất chấp sử dụng các thủ đoạn bất hợp pháp, không chính đáng để đạt lợi nhuận

- Sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh các sản phẩm kém chất lượng, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng độc hại… kể cả trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người như: thực phẩm, dược phẩm,

- Doanh nghiệp không tôn trọng lợi ích khách hàng, đối tác

- Các doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ các chính sách, chế độ đối với người lao động: bảo hiểm, lương thưởng, ngày phép, an toàn lao động

- Doanh nghiệp trốn thuế, gian lận thương mại, không thực hiên các trách nhiêm

xã hội

- Hoạt động của doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường …

 Vấn đề sở hữu trí tuệ ở Việt Nam

Hiện nay, các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan như in sách lậu, sử dụng các tác phẩm âm nhạc, điện ảnh, ghi âm, ghi hình mà không trả tiền cho các chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan khá phổ biến Trong môi trường internet, nhiều đối tượng mạo danh tác giả tiếng để đăng tải tác phẩm của mình nhằm thu hút thêm lượt tương tác với các bài đăng

Đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, các mặt hàng giả mạo hàng hóa, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp ngày càng đa dạng về chủng loại và tinh vi về hình thức, xảy ra với mọi loại hàng hóa từ hàng tiêu dùng thông thường đến các loại hàng hóa có giá trị cao Trong khi nhận thức của người tiêu dùng chưa thật sự đầy đủ, nên việc phân biệt hàng thật – hàng giả đang trở nên khó khăn đối với người tiêu dùng Tình trạng làm giả hàng tiêu dùng đáng báo động tại Việt Nam đã ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế và sức khỏe của người tiêu dùng Hơn nữa, việc xử lý tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện nay còn gặp nhiều khó khăn và bất cập Các vi phạm quyền sở hữu trí tuệ xảy ra ngày càng gia tăng nhưng khó bị phát hiện và khi bị phát hiện thì thường chỉ bị xử lý bằng các biện pháp dân sự hoặc hành chính Điều này cho thấy, công tác đấu tranh chống tội xâm phạm sở hữu trí tuệ còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ một các hiệu quả trước các hành vi xâm phạm ngày một gia tăng và phức tạp

 Vấn đề doanh nghiệp ôm hàng, đôn giá:

Cách đây không lâu, ta có thể nhìn thấy hiện tượng hàng loạt cây xăng tại TP Hồ Chí Minh đóng cửa, hoặc treo bảng hết xăng khiến người dân phải xếp hàng hàng loạt hoặc đi chục km mới có thể đổ cho mình 50.000đ xăng vì giá xăng giảm mạnh

Hay lợi dụng tình hình dịch Covid, trong lúc các ca nhiễm tăng cao nhiều doanh nghiệp đã đôn giá khẩu trang và kid test lên một con số cao ngất ngưởng để trục lợi từ nhu cầu kiểm tra sức khỏe của người dân

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG ĐẠO ĐỨC KINH DOANH TẠI

VIỆT NAM

Tiếp tục xây dựng, nghiên cứu, hoàn thiện khung pháp lý về đạo đức kinh doanh: Nhìn về tổng thể, hệ thống pháp luật về đạo đức kinh doanh của Việt Nam đã

được chú ý và đang dần được được xây dựng và hoàn thiện, tuy nhiên vẫn còn nhiều thiếu sót, đặc biệt khi so sánh với những nước khác Chưa đủ những quy định pháp lý đối với những vi phạm trong kinh doanh, thủ tục pháp lý chưa rõ ràng nên khó xử phạt, còn mang nặng tính định tính Hơn nữa, những đối tượng vi phạm pháp luật ngày càng có học thức, am hiểu nhiều vấn đề Nếu không mau chóng khắc phục những lỗ hổng pháp lý, chúng sẽ dễ dàng lợi dụng những kẽ hở này để thực hiện hành

vi phi pháp, gây tổn thất kinh tế và xã hội

Tiếp tục nâng cao nhận thức về đạo đức kinh doanh: Cần nâng cao nhân thức

của cộng đồng doanh nghiệp, của người tiêu dùng và toàn xã hôị về vấn đề đạo đức kinh doanh, đặc biệt là sự nhận thức và trách nhiệm của doanh nghiệp, doanh nhân là những chủ thể hoạt đông kinh doanh;

8

Downloaded by vu quang (vuchinhhp20@gmail.com)