Đạo đức kinh doanh và những vấn đề đạo đức đang nổi lên hiện nay của các doanh nghiệp việt nam và giải pháp đề xuất

Untitled ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA KINH DOANH QUỐC TẾ MARKETING TIỂU LUẬN KHÔNG THUYẾT TRÌNH Môn QUẢN TRỊ HỌC Đạo đức kinh doanh và những vấn đề đạo đức đang nổi lên hiện nay của các doanh ng[.]

ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA KINH DOANH QUỐC TẾ - MARKETING

TIỂU LUẬN KHÔNG THUYẾT TRÌNH

Môn: QUẢN TRỊ HỌC

Đạo đức kinh doanh và những vấn đề đạo đức đang nổi lên hiện nay của các doanh nghiệp Việt Nam và giải pháp đề xuất.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 10 năm 2022

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, em xin được gửi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc nhất đến thầy

Lê Việt Hưng - giảng viên bộ môn Quản Trị Học

Trong thời gian học tập và nghiên cứu môn Quản Trị Học, thầy đã tận tình truyền đạt những kiến thức vừa mang tính lý thuyết vừa mang tính thực tế liên quan đến môn học Khoảng thời gian được tham dự lớp học của thầy, em đã được tiếp cận nhiều kiến thức bổ ích và cần thiết cho quá trình học tập và làm việc sau này của mình Nếu không có những lời hướng dẫn và dạy bảo của thầy thì bài tiểu luận của em rất khó để

có thể hoàn thiện được

Với lượng kiến thức có hạn và khả năng nhận thức của em còn nhiều hạn chế, chính vì vậy không thể không tránh khỏi những sai sót trong bài làm Em rất mong nhận được những lời góp ý trân quý của thầy để bài làm được hoàn thiện hơn

Một lần nữa em xin chân thành cảm ơn và gửi lời chúc sức khỏe đến thầy

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH 3

I Khái quát về đạo đức và đạo đức kinh doanh 3

1 Khái niệm về đạo đức 3

2 Khái niệm về đạo đức kinh doanh 3

II Các nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức kinh doanh 4

III Vai trò của đạo đức kinh doanh trong doanh nghiệp 6

CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC ĐANG NỔI LÊN HIỆN NAY CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM VÀ GIẢI PHÁP ĐỀ RA 7

I Thực trạng đạo đức kinh doanh ở Việt Nam 7

1 An toàn thực phẩm 8

2 Sở hữu trí tuệ 9

3 Thổi giá mùa dịch 9

4 Vấn đề môi trường 10

II Một số đề xuất nhằm phát triển và hoàn thiện đạo đức kinh doanh ở Việt Nam 10 KẾT LUẬN 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

LỜI MỞ ĐẦU

Trong thời kỳ nền kinh tế hội nhập như hiện nay, chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nhiều lĩnh vực Sự cạnh tranh trên thương trường ngày càng khốc liệt nên những doanh nghiệp sở hữu cho mình nguồn lực dồi dào và phong phú hoặc đã xây dựng được tên tuổi trên thương trường sẽ hoạt động dễ dàng hơn so với những doanh nghiệp mới Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp mới nổi vẫn xây dựng được cho mình thương hiệu, tạo

ra được ấn tượng đối với người tiêu dùng và gặt hái được những thành công nhất định khi chỉ mới gia nhập vào thị trường Khi đề cập đến một sản phẩm hay một dịch vụ vào đó, người tiêu dùng họ sẽ nghĩ ngay đến một doanh nghiệp cụ thể nào đó Và yếu

tố để xây dựng nên sự khác biệt và thành công ấy, chính là văn hóa của doanh nghiệp

Trong đó, đạo đức kinh doanh được xem là bộ phận cấu thành nên văn hóa doanh nghiệp Đây được xem như là một trong những bộ phận chính mà các doanh nghiệp không thể thiếu và cần xây dựng riêng cho mình

Hiện nay, khi mà nền kinh tế ngày càng được mở rộng và phát triển, các doanh nghiệp không chỉ dựa vào nguồn vốn, công nghệ hoặc nguồn nhân lực, để cạnh tranh với những đối thủ khác trên thị trường mà còn dựa vào đạo đức kinh doanh Trên thực tế, các nhà kinh tế họ đã chứng minh được rằng lợi nhuận của doanh nghiệp gắn liền với đạo đức, và mức độ tăng lợi nhuận gắn liền với mức độ tăng đạo đức Chính vì vậy, có thể nói đạo đức kinh doanh là một phần quan trọng không thể thiếu và là nòng cốt để thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp Đạo đức kinh doanh chính là cơ sở để tạo dựng lòng tin, sự gắn kết và trung thành của nhân viên đối với doanh nghiệp, nhà lãnh đạo có cách ứng xử chuẩn mực đạo đức đối với nhân viên, tạo nên sự tin cậy của đối tác, khách hàng đối với doanh nghiệp Giúp nâng cao uy tín, thương hiệu của doanh nghiệp trên thương trường Do đó, nếu các doanh nghiệp không hiểu rõ được tầm quan trọng của đạo đức kinh doanh, cũng như không chủ động xây dựng đạo đức kinh doanh thì những doanh nghiệp này sẽ gặp phải rất nhiều khó khăn trên con đường thành công của mình Vì lẽ đó, các doanh nghiệp cần hiểu rõ khái niệm, vai trò cũng như cách thức để có thể xây dựng và áp dụng đạo đức kinh doanh vào trong thực tiễn

Vậy câu hỏi được đặt ra ở đây là liệu các doanh nghiệp chỉ cần làm những gì mà pháp luật xã hội không cấm là đã xây dựng được đạo đức kinh doanh hay không? Các doanh nghiệp phải xây dựng đạo đức kinh doanh như thế nào? Cần tuân thủ theo những tiêu chuẩn xã hội cụ thể nào? Trách nhiệm của doanh nghiệp đối với các vấn đề bên trong lẫn bên ngoài ra sao? Và để trả lời những câu hỏi trên, em đã quyết định chọn chủ đề: “Đạo đức kinh doanh và những vấn đề đạo đức đang nổi lên hiện nay của các doanh nghiệp Việt Nam và các giải pháp đề xuất”

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ ĐẠO ĐỨC KINH DOANH

I Khái quát về đạo đức và đạo đức kinh doanh

1 Khái niệm về đạo đức

Đạo đức là một từ Hán - Việt, được dùng từ xa xưa để chỉ một yếu tố trong tính cách

và giá trị của mỗi con người Là hệ thống các quy tắc về chuẩn mực của cộng đồng và

xã hội Đạo là con đường, đức là tính tốt hoặc những công trạng tạo nên Khi nói một người có đạo đức là ý nói người đó có sự rèn luyện, thực hành các lời răn dạy về đạo đức, sống chuẩn mực và có nét đẹp trong đời sống và tâm hồn

Đạo đức ở đây được xem là khái niệm luân thường đạo lý của con người, nó bao gồm các vấn đề được cho là Tốt - Xấu, Đúng - Sai Đạo đức là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc dùng để điều chỉnh và đánh giá cách hành xử của con người trong các mối quan hệ xã hội, tự nhiên trong hiện tại, quá khứ hoặc tương lai Đạo đức được quy định bởi niềm tin của cá nhân, bởi truyền thống và cả sức mạnh của dư luận xã hội

2 Khái niệm về đạo đức kinh doanh

Cho đến hiện nay, các nhà nghiên cứu đã được ra rất nhiều định nghĩa về đạo đức kinh doanh nhưng vẫn chưa có một định nghĩa chính thức nào về nó Trong đó, khái niệm:

“Đạo đức kinh doanh là những nguyên tắc được chấp nhận để phân định đúng sai, nhằm điều chỉnh hành vi của các nhà kinh doanh” được coi là đơn giản nhất Định nghĩa này được cho là chưa cụ thể và chưa rõ ràng khi đã bỏ qua một vài nhân tố quan trọng như: Những loại hành vi nào những nguyên tắc đạo đức có thể điều chỉnh, hay những ai có thể được xem là “nhà kinh doanh” và hành vi của họ cần được điều chỉnh

ra sao?

Nhận thức được tính phức tạp của vấn đề, Giáo sư Philip V.Lewis từ đại học Abilene Christian, Hoa Kỳ đã tiến hành điều tra, tổng hợp vô số các định nghĩa khác nhau từ nhiều tài liệu, sách giáo khoa và các bài nghiên cứu để chỉ ra được định nghĩa của

“Đạo đức kinh doanh” Sau khi tiến hành điều tra, nghiên cứu và tổng hợp các khái niệm lại với nhau, ông đã đưa ra khái niệm về đạo đức kinh doanh như sau: “Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh

giá, hướng dẫn và kiểm soát hành vi của các chủ thể kinh doanh Đạo đức kinh doanh chính là đạo đức được vận dụng vào trong hoạt động kinh doanh”

Giống như tên gọi của nó, đạo đức kinh doanh thực chất là một dạng đạo đức nghề nghiệp, mang cho mình những đặc thù riêng của hoạt động kinh doanh Bản chất của kinh doanh chính là hoạt động nhằm thu lại những lợi ích về kinh tế, chính vì vậy mà các khía cạnh ứng xử về đạo đức sẽ khác biệt so với những hoạt động khác Ở đây, các khía cạnh ứng xử này sẽ được thể hiện thông qua tính thực dụng, sự chú trọng đến mức độ hiệu quả trong các hoạt động kinh doanh, Đây được xem là những đức tính tốt của giới kinh doanh nên khi được sử dụng cho các lĩnh vực khác chẳng hạn như y

tế, giáo dục hoặc trong các mối quan hệ xã hội như gia đình, bạn bè thì được coi là những hành vi xấu và sẽ bị phê phán Và cũng cần phải lưu ý rằng, đạo đức kinh doanh còn phải luôn phụ thuộc vào sự chi phối nào đó bởi một hệ giá trị và chuẩn mực đạo đức xã hội chung

II Các nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức kinh doanh

Có thể nói, hoạt động kinh doanh sẽ luôn gắn liền với lợi ích kinh tế Vì vậy trong giới kinh doanh, tính hiệu quả kinh tế và tính thực dụng là những yêu cầu mà họ coi trọng

và đặt lên hàng đầu Trong khi những lĩnh vực khác xem đó là những biểu hiện không tốt Do đó, khi đánh giá đạo đức kinh doanh, người ta thường dựa vào các nguyên tắc

và chuẩn mực về:

● Tính trung thực:

Đa số chúng ta hầu như ai cũng đã từng nói dối về một vấn đề nào đó Một nghiên cứu tại đại học Massachusetts đã cho thấy rằng 60% người trưởng thành sẽ nói dối ít nhất

1 lần trong bất kỳ một cuộc đối thoại nào diễn ra trong vòng 10 phút Trong cuộc sống của chúng ta, không phải nói dối lúc nào cũng là một việc xấu, đôi khi việc này sẽ đem lại những lợi ích cho bản thân và đôi khi là tránh được việc làm tổn thương người khác, giúp duy trì và bảo vệ các mối quan hệ Tuy nhiên, trong kinh doanh, việc thiếu trung thực sẽ gây ảnh hưởng đến niềm tin của khách hàng đối với doanh nghiệp, giữa nhân viên với nhà lãnh đạo, làm mất đi tiền bạc, thời gian, sức khỏe của khách hàng

và thậm chí là thuế để phục vụ cho các hoạt động có ích cho xã hội

Chính vì vậy, các doanh nghiệp cần đảm bảo trung thực trong hoạt động kinh doanh của mình vì trung thực chính là tiêu chuẩn cốt lõi để xây dựng đạo đức kinh doanh Các doanh nghiệp không được sử dụng những thủ đoạn gian xảo để hoặc phi pháp để lừa gạt nhằm thu được lợi nhuận và cạnh tranh không lành mạnh

Đối với đối tác, các doanh nghiệp cần phải giữ vững chữ tín của mình trong kinh doanh, đảm bảo thực hiện đúng nghĩa vụ của mình và như những gì đã cam kết Không kinh doanh hàng giả; chất lượng kém, có chứa thành phần độc hại cho sức khỏe người tiêu dùng; quảng cáo, thông tin sai sự thật; đánh cắp ý tưởng, quyền sở hữu trí tuệ, Bên cạnh đó, cần chấp hành nghiêm túc pháp luật mà Nhà nước ban hành Không trốn thuế, sản xuất và kinh doanh hàng cấm Đối với xã hội, doanh nghiệp cần có ý thức bảo vệ môi trường tự nhiên, môi trường xã hội và khuyến khích tham gia các hoạt động vì cộng đồng

● Tôn trọng con người

Sự tôn trọng chính là yếu tố cốt lõi trong việc hợp tác, khi doanh nghiệp không thể hiện sự tôn trọng, những người tham gia hợp tác với doanh nghiệp sẽ cảm thấy họ không được coi trọng và chấp nhận, dẫn đến việc sinh ra ác cảm đối với doanh nghiệp

Do đó, để xây được đạo đức kinh doanh tốt, doanh nghiệp cần thể hiện sự tôn trọng của mình đối với 3 nhóm đối tượng sau đây:

- Người lao động, nhân viên dưới quyền: Doanh nghiệp cần phải đảm bảo tôn trọng quyền riêng tư và lợi ích cá nhân của tất cả nhân viên Cần tôn trọng phẩm giá cũng như quyền lợi chính đáng (Bảo hiểm, tiền lương, hưu trí, chính sách đãi ngộ, ) của người lao động Bảo đảm an toàn trong lao động, không kỳ thị, phân biệt đối xử

và khuyến khích họ phát huy tính sáng tạo trong công việc

- Khách hàng: Cần chú trọng và quan tâm đến tâm lý của khách hàng vì đây là nhóm đối tượng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Vì vậy, họ

sẽ cảm thấy hài lòng khi nhận được sự tôn trọng từ phía doanh nghiệp

- Đối thủ cạnh tranh: Những nhà kinh doanh có đạo đức sẽ không xem thường, hạ

bệ đối thủ cạnh tranh của mình mà sẽ có thái độ cạnh tranh lành mạnh, công bằng, nhằm thúc đẩy sự hợp tác giữa hai bên

● Trung thành và biết giữ bí mật

Doanh nghiệp cần đảm bảo giữ bí mật các thông tin trong nội bộ của mình như: thông tin cá nhân của khách hàng, nhân viên; tài sản trí tuệ chẳng hạn như bằng sáng chế hay thương hiệu của công ty hoặc bí mật kinh doanh của doanh nghiệp Bên cạnh đó, không được sử dụng thông tin nội bộ của doanh nghiệp để trao đổi, giới thiệu mua bán

● Trách nhiệm với cộng đồng, xã hội

Lợi nhuận chính là mục tiêu mà các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh đều hướng tới Tuy nhiên, các doanh nghiệp cần phải đảm bảo hoạt động kinh doanh của mình, ngoài mục tiêu lợi nhuận cũng cần phải chú trọng và quan tâm đến vấn đề xã hội Luôn gắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của xã hội và cần tích cực tham gia vào các hoạt động nhằm giải quyết những vấn đề chung trong xã hội, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển

III Vai trò của đạo đức kinh doanh trong doanh nghiệp

- Đạo đức kinh doanh giúp điều chỉnh hành vi của chủ thể kinh doanh

Đạo đức kinh doanh là tập những quy tắc và luật lệ giúp điều chỉnh và kiểm soát hành

vi của chủ thể kinh doanh Chính vì vậy, đạo đức kinh doanh có vai trò vô cùng quan trọng trong việc định hướng, kiểm soát con người không làm những việc sai trái, vi phạm pháp luật Những doanh nghiệp không tuân theo các giá trị đạo đức kinh doanh

sẽ không duy trì được sự thành công của mình trong dài hạn Vì vậy, đạo đức kinh doanh chính là một trong những yếu tố chiến lược trong việc mở rộng và phát triển của doanh nghiệp

- Đạo đức kinh doanh ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của doanh nghiệp

Chất lượng sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp chính là một trong những yếu tố quyết định đến việc ra quyết định của khách hàng Khách hàng thường có tâm lý lựa chọn những công ty chất lượng, uy tín và đáng tin cậy hơn những công ty không rõ ràng và chỉ chú trọng đến lợi nhuận mà không quan tâm đến những vấn đề đạo đức khác Dù cho chất lượng, giá cả của sản phẩm, dịch vụ mà công ty này cung cấp có ngang bằng so với các đối thủ khác trên thị trường

Các nhà đầu tư hay đối tác cũng như vậy, họ dành sự ưu tiên của mình cho những công ty có đạo đức kinh doanh Bởi họ tin rằng, đạo đức kinh doanh ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm, dịch vụ và lợi nhuận mà công ty thu được

- Đạo đức kinh doanh ảnh hưởng đến sự tận tâm của nhân viên

Nhân viên thường sẽ trung thành, gắn bó và cống hiến hết sức mình cho công ty khi

họ tin rằng lợi ích của họ gắn liền với lợi ích của công ty, bên cạnh đó họ cũng nhận được sự tín nhiệm, tin tưởng, quan tâm và đối đãi công bằng, xứng đáng với công sức

mà họ cống hiến cho công ty đến từ cấp trên Khi môi trường làm việc năng động, an toàn, công bằng, có chế độ đãi ngộ tốt, lương bổng hợp lý, Sẽ thúc đẩy đội ngũ nhân viên có động lực để làm việc và tăng năng suất lao động

- Đạo đức kinh doanh ảnh hưởng đến lợi nhuận của công ty

Một công ty có đạo đức kinh doanh sẽ có được sự tin tưởng của khách hàng, qua đó bán được nhiều sản phẩm, dịch vụ hơn Bên cạnh đó, một công ty có đạo đức kinh doanh sẽ có được sự tín nhiệm của nhân viên, họ sẵn sàng cống hiến toàn bộ sức lực của mình cho doanh nghiệp Nhờ vậy, mà bức tranh tài chính của công ty cũng sẽ khả quan hơn

Mặt khác, những công ty tham gia vào các hoạt động sai trái, vi phạm pháp luật thường sẽ phải chịu những khoản chi phí và bồi thường thiệt hại từ những hành động trái đạo đức của mình

- Đạo đức kinh doanh ảnh hưởng đến sự vững mạnh của quốc gia

Một nền kinh tế có thể chế chính trị rõ ràng, trung thực, các doanh nghiệp làm ăn uy tín, có được sự tin tưởng từ người tiêu dùng, không tham nhũng, Tạo ra niềm tin cho các nhà đầu tư trong nước và ngoài nước Nhờ đó, thu hút được nhiều nhà đầu tư, xây dựng được mối quan hệ vững chắc với các đối tác nước ngoài, giúp gia tăng năng suất

và đổi mới

Downloaded by tr?n hinh (vuchinhhp25@gmail.com)

CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC ĐANG NỔI LÊN HIỆN NAY

CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT NAM VÀ GIẢI PHÁP ĐỀ RA

I Thực trạng đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

Đạo đức kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp hay văn hóa kinh doanh chỉ mới nổi lên khi Việt Nam tiến hành thực hiện chính sách đổi mới và tham gia vào công cuộc toàn cầu hóa vào năm 1991 Trước đó, khi nước ta trong thời kỳ kinh tế kế hoạch tập trung, bao cấp, thì những vấn đề liên quan đến đạo đức kinh doanh chưa hề được nhắc đến

Ở thời điểm này, mọi hoạt động kinh doanh đều chịu sự chi phối và chỉ đạo của Nhà nước, vì vậy những hành vi có đạo đức được coi là hành vi tuân thủ lệnh cấp trên Ở thời điểm này, do cầu lớn hơn cung nên dù cho chất lượng sản phẩm có kém, không an toàn, người tiêu dùng cũng sẵn sàng chấp nhận mà không hề than phiền Các ngành công nghiệp còn yếu kém và chưa có khả năng phát triển như hiện nay nên vấn đề về thương hiệu, bản quyền hay sở hữu trí tuệ không được nhiều người quan tâm Chế độ lương bổng rất thấp và đơn giản, không hề có bất kỳ bảo hiểm hay trợ cấp nào

Kể từ khi Việt Nam tham gia quốc tế hóa, nhiều phạm trù mới bắt đầu xuất hiện như: Quyền sở hữu trí tuệ, an toàn thực phẩm, đình công, và cũng vì thế, khái niệm đạo đức kinh doanh xuất hiện và trở nên phổ biến trong xã hội Do xuất hiện muộn nên đó cũng là lý do mà nhiều doanh nghiệp có nhận thức mơ hồ và chưa đề cao được giá trị, tầm quan trọng của đạo đức kinh doanh Dẫn đến tình trạng nhiều doanh nghiệp chỉ lo chạy theo lợi nhuận trước mắt mà bỏ qua những vấn đề đạo đức Làm cho tình trạng vi phạm đạo đức kinh doanh trở thành một trong những vấn đề nhức nhối trong xã hội hiện nay, có thể kể đến như: an toàn thực phẩm, sở hữu trí tuệ, bảo vệ môi trường đặc biệt là nạn thổi phồng giá cả các loại sản phẩm y tế như khẩu trang, thuốc hạ sốt, bộ kit test Covid-19, trong bối cảnh dịch bệnh diễn ra phức tạp

1 An toàn thực phẩm

Có thể thấy, nhiều doanh nghiệp lớn và có thể hoạt động lâu bền trên thị trường là do lấy chữ tín làm đầu trong các hoạt động kinh doanh của mình Tuy nhiên hiện nay tại Việt Nam, số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm số lượng lớn, phần lớn những doanh nghiệp này đã bị lợi nhuận làm cho mờ mắt mà bỏ qua sức khỏe của người khác Một ví dụ gần đây nhất là vào dịp Tết Nguyên Đán năm 2019, Vietnamnet đã

Downloaded by tr?n hinh (vuchinhhp25@gmail.com)