Đạo đức kinh doanh và những vấn đề đạo đức đang nổi lên hiện nay của các doanh nghiệp việt nam và các giải pháp

Untitled  TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ HỌC Đề tài ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC ĐANG NỔI LÊN HIỆN NAY CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM VÀ CÁC GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT ĐỌA TP Hồ Chí Minh, ngày 02 tháng[.]



TIỂU LUẬN MÔN QUẢN TRỊ HỌC

Đề tài:

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC ĐANG NỔI LÊN HIỆN NAY CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM VÀ

CÁC GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT

ĐỌA

TP.Hồ Chí Minh, ngày 02 tháng 11 năm 2022

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA QUẢN TRỊ

Giảng viên: Lê Việt Hưng

Mã lớp học phần: 22C1MAN50200107 (Lớp chiều thứ 5)

Họ và tên sinh viên: Dương An Thơ

Mã số sinh viên: 3121027023

MỤC LỤC

1 Khái niệm về đạo đức kinh doanh 1

2.Thực trạng đạo đức trong kinh doanh hiện nay ở Việt Nam 2

2.1 Nhận thức của người Việt Nam về đạo đức kinh doanh 2

2.2 Một số ví dụ điển hình về vi phạm đạo đức kinh doanh ở Việt Nam 3

2.2.1 Vấn đề xăng dầu 3

2.2.2 Vấn đề tài chính 3

2.2.3 Vấn đề thực phẩm 4

2.2.4 Quan hệ giữa chủ doanh nghiệp và người lao động 4

3 Đề xuất một số giải pháp ngăn chặn các hành vi kinh doanh phi đạo đức của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay 5

3.1 Giải pháp chính trị 5

3.2 Giải pháp kinh tế 6

3.3 Nâng cao nhận thức và tư tưởng về đạo đức kinh doanh ở Việt Nam 6

TÀI LIỆU THAM KHẢO 8

1 Khái niệm về đạo đức kinh doanh

Nghiên cứu về đạo đức là một truyền thống lâu đời trong xã hội loài người, bắt nguồn từ những niềm tin về tôn giáo, văn hóa và tư tưởng triết học Đạo đức liên quan tới những cam kết

về luân lý, trách nhiệm và công bằng xã hội Đạo đức trong tiếng Anh là ethics, từ này bắt

nguồn từ tiếng Hy Lạp ethiko và ethos, nghĩa là phong tục hoặc tập quán Như Aristoteles đã

nói, khái niệm trên bao gồm ý tưởng cả về tính chất và cách áp dụng Vì vậy, đạo đức phản ánh tính cách của cá nhân và trong thời đại ngày nay thì có thể nói lên cả tính chất của một doanh nghiệp, vì doanh nghiệp chính là tập hợp của các cá nhân

Cho đến nay, các nhà nghiên cứu đã đưa ra rất nhiều khái niệm về đạo đức kinh doanh,

trong đó khái niệm sau có thể được coi là đơn giản nhất: Đạo đức kinh doanh là những nguyên tắc được chấp nhận để phân định đúng sai, nhằm điều chỉnh hành vi của các nhà kinh doanh.

Định nghĩa này khá chung chung, vì thế cũng bỏ qua nhiều nhân tố quan trọng, ví dụ như: những loại hành vi nào những nguyên tắc đạo đức có thể điều chỉnh; Hay những ai có thể được coi là “nhà kinh doanh” và hành vi của họ cần được điều chỉnh như thế nào?

Ý thức được sự phức tạp của vấn đề, Ferrels và John Fraedrich có một cách định nghĩa

khác về đạo đức kinh doanh: theo đó “Đạo đức kinh doanh bao gồm những nguyên tắc cơ bản

và tiêu chuẩn điều chỉnh hành vi trong thế giới kinh doanh Tuy nhiên, việc đánh giá một hành

vi cụ thể là đúng hay sai, phù hợp với đạo đức hay không sẽ được quyết định bởi nhà đầu tư, nhân viên, khách hàng, các nhóm có quyền lợi liên quan, hệ thống pháp lý cũng như cộng đồng”.

Theo định nghĩa này, đạo đức kinh doanh có rất nhiều điểm chung với sự tuân thủ luật pháp, trách nhiệm của doanh nghiệp với xã hội, những vấn đề có liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ về mặt đạo lý giữa công ty với cổ đông: như trách nhiệm ủy thác, so sánh khái niệm

cổ đông với khái niệm người có chung quyền lợi…Điều này có nghĩa là đạo đức kinh doanh không chỉ bao gồm việc tuân thủ pháp luật mà còn quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi cho những người có liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp và quyền lợi của cộng đồng

2.Thực trạng đạo đức trong kinh doanh hiện nay ở Việt Nam

2.1 Nhận thức của người Việt Nam về đạo đức kinh doanh

Trong thời kỳ kế hoạch hóa tập trung, mọi hoạt động kinh doanh đều do Nhà nước chỉ đạo, vì vậy những hành vi có đạo đức được coi là những hành vi tuân thủ lệnh cấp trên Do hầu hết hàng hóa tiêu dùng đều khan hiếm, để mua được đã là rất khó, nên không ai có thể phàn nàn về chất lượng hàng hóa Vì cầu vượt quá cung, chất lượng phục

vụ trong mạng lưới cung cấp vô cùng thấp nhưng ít người dám than phiền Các tổ chức kinh tế hầu hết đều thuộc sở hữu nhà nước, nên không cần quan tâm đến vấn đề thương hiệu hay sở hữu trí tuệ

Thời gian gần đây, do áp lực của tiến trình toàn cầu hóa, vấn đề đạo đức kinh doanh đã bắt đầu được đề cập qua các báo và tạp chí, nhưng thường chỉ dừng lại ở việc thông tin và nhận định về những sự kiện có liên quan đến đạo đức kinh doanh, chứ không đưa ra một khái niệm cụ thể nào về đạo đức kinh doanh Nhiều trường Đại học khối kinh

tế chưa có môn học về đạo đức kinh doanh, hoặc nếu có cũng chỉ là hình thức môn tự chọn Trong nội dung của các môn học có liên quan như kinh doanh quốc tế hay quản trị kinh doanh cũng chưa đề cập đến khái niệm này, hoặc nếu có thì nội dung cũng quá sơ sài, có trường hợp coi đạo đức kinh doanh chỉ là việc tuân thủ pháp luập trong kinh doanh Quan niệm như vậy là quá hạn hẹp, chưa đánh giá hết tầm quan trọng của khái niệm này Chính vì vậy, mặc dù thường được nghe về đạo đức kinh doanh nhưng cách hiểu của người dân, của các doanh nghiệp về vấn đề này còn khá mơ hồ

Đạo đức đã được con người nghiên cứu từ rất lâu, và luôn gắn liền với mọi hoạt động trong cuộc sống của con người Các vấn đề về đạo đức không được qui đinh rõ trong một bộ luật nào nhưng con người xem nó như những chuẩn mực chung, những qui tắc xử sự chung của toàn xã hội Đạo đức kinh doanh cũng đã xuất hiên từ rất lâu nhưng

nó chỉ bắt đầu được nghiên cứu nghiêm túc, và phát triển thành một ngành khoa học vào nửa sau thế kỷ XX Đạo đức kinh doanh là một tập hợp các nguyên tắc, chuẩn mực có tác dụng điều chỉnh, đánh giá và kiểm soát hành vi của chủ thể kinh doanh Ngày nay đạo đức kinh doanh rất được nhiều người quan tâm, khi trên thị trường số hành vi vi phạm đạo đức kinh doanh ngày một tăng Rất nhiều doanh nghiệp vì lợi nhuận nên đã có những hành vi phi đạo đức trong kinh doanh như: việc xã chất thải của công ty Vedan, trà trộn

hàng giả xuất xứ của Khaisilk, kinh doanh thuốc giả của VNpharma… Vì thế, đạo đức kinh doanh ở Việt Nam đã và đang đặt ra những vấn đề cả trên phương diện lý luận cũng như thực tiễn khác với những nước phát triển

2.2 Một số ví dụ điển hình về vi phạm đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

2.2.1 Vấn đề xăng dầu

Dù đã nghe rất nhiều thông tin về chuyện gian lận xăng dầu nhưng hầu như người tiêu dùng vẫn không thể có cách nào để bảo vệ mình trước các trò gian lận của những chủ cây xăng thiếu đạo đức kinh doanh trong việc đong đếm Không những vậy còn xuất hiện thêm trường hợp sử dụng hóa chất để làm xăng giả Cho đến thời điểm này người tiêu dùng thực sự bó tay trước các thủ đoạn gian lận ngày càng tinh vi của nhà kinh doanh xăng dầu gian dối, và qua vụ việc sử dụng aceton trong xăng vừa rồi người tiêu dùng lại càng thêm thất vọng

Bên cạnh đó, gần đây xuất hiện việc thiếu hụt xăng dầu trầm trọng do cây xăng đột ngột đóng cửa hàng loạt mặc dù trong kho còn nhiều xăng dầu nhưng không bán khiến cho người tiêu dùng gặp nhiều khó khăn Không những vậy, nhiều người còn trục lợi bằng cách gom xăng và bán lại với giá gấp đôi so với giá bán hiện tại

2.2.2 Vấn đề tài chính

Trong thời gian gần đây, chính phủ đã thực hiện chính sách tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát dòng tiền đầu tư từ nhiều nơi tất yếu đổ về ngân hàng Các ngành bị ảnh hưởng trầm trọng nhất trong số đố là bất động sản, chứng khoản, sản xuất,… tuy nhiên các nhà môi giới, nhân viên kinh doanh các lĩnh vực này vẫn ra sức hô hào dắt mũi các nhà F0 Điều này cho thấy những người này ít hiểu biết hoặc không có tâm hoặc cả không có tầm lẫn không có tâm

Trong đợt khủng hoảng của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn (SCB), nhiều nhân viên kinh doanh của các ngân hàng khác đã đến tận chi nhánh của SCB để phát tờ rơi

và hướng dẫn người dân đến gửi tiền tại ngân hàng mình Việc cạnh tranh không lành mạnh, “thừa nước đục thả câu” cho thấy phần nào sự suy giảm đạo đức trong kinh doanh của một bộ phận nhân viên này

2.2.3 Vấn đề thực phẩm

Thực phẩm không chỉ là nguồn cung cấp dinh dưỡng cho cơ thể con người, mà

còn đóng vai trò quan trọng cho việc bảo vệ sức khỏe người dân Việc sữa sản xuất từ Trung Quốc có chứa chất melamine dẫn đến tử vong cho một số trẻ em là một cảnh báo buộc chính phủ các nước quan tâm hơn đến việc đề ra những tiêu chuẩn an toàn và vệ sinh gắt gao, những quy chế luật pháp để ngăn ngừa Tại Việt Nam, vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm cũng đang được đưa lên đến mức báo động Từ những quán nhỏ lẻ bên đường với sản phẩm phở, hủ tiếu, cháo… người ta không ngại lừa đối khách hàng bằng những chiêu thức khá tinh vi như sử dụng những hóa chất trong bảo quản hoặc tái sinh nguyên liệu để tăng thêm lợi nhuận, hay những lò rượu đưa ra thị trường những sản phẩm chứa hóa chất cồn công nghiệp độc hại đến 70% Và cho đến những doanh nghiệp lớn như các công ty thủy hải sản của Việt Nam làm ăn gian dối bắng cách đưa tạp chất vào trong sản phẩm để tăng trọng lượng

2.2.4 Quan hệ giữa chủ doanh nghiệp và người lao động

Thời gian qua, đình công đang là một vấn đề nóng tại Việt Nam, theo thống kê vào đầu năm 2022, đã có gần 30 vụ đình công xảy ra trên cả nước Nguyên nhân chính

là do bất đồng trong chính sách chi trả lương, thưởng tại doanh nghiệp Điển hình như cuộc ngừng việc tập thể kéo dài 4 ngày, xảy ra trước tết tại Công ty TNHH Pouchen Việt Nam, có trụ sở tại tỉnh Đồng Nai Có tới 16.158 lao động ngừng việc tập thể do không đồng ý việc công ty giảm tiền thưởng cuối năm 2021 so với năm 2020 là 30%

Bên cạnh đó, việc đảm bảo an toàn cho người lao động không được giải quyết thấu đáo, dẫn đến những trường hợp tại nạn lao động thương tâm và đáng bị lên án về mặt đạo đức Cụ thể như:

- Người lao động không được trang bị đầy đủ các trang thiết bị an toàn lao động cố tình duy trì các điều kiện nguy hiểm và không đảm bảo sức khỏe tại nơi làm việc

- Che dấu thông tin về mối nguy hiểm của công việc, làm ngơ trước một vụ việc có thể dự đoán được và có thể phòng ngừa được

- Buộc người lao động thực hiện những công việc nguy hiểm mà không cho phép họ có

cơ hội từ chối, bất chấp thể trạng, bất chấp khả năng và năng lực của họ

- Không phổ biến kỹ lưỡng các quy trình, quy phạm sản xuất và an toàn lao động cho người lao động

- Không thường xuyên kiểm tra các thiết bị an toàn lao động để đề ra các biện pháp khắc

Downloaded by vu quang (vuchinhhp20@gmail.com)

- Không thực hiện các biện pháp chăm sóc y tế và bảo hiểm hay không tuân thủ các quy định của ngành, quốc gia về an toàn

3 Đề xuất một số giải pháp ngăn chặn các hành vi kinh doanh phi đạo đức của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay

3.1 Giải pháp chính trị

Muốn cho doanh nhân Việt Nam chứng tỏ được tài năng, đạo đức của họ cần phải xây dựng một chế độ dân chủ thực sự, một nhà nước pháp quyền đúng nghĩa của nó Nhà nước phải là người đại diện quyền lợi của toàn xã hội, là người điều chỉnh các lợi ích chính đáng của mọi cá nhân, mọi thành phần kinh tế Từ đó Nhà nước phải ban hành những văn bản pháp luật, có những chính sách công bằng, hợp lý để giúp cho Doanh nhân được tự do “cạnh tranh lành mạnh”, “phát triển bình đẳng”, “phục vụ trung thực” Pháp luật cần chặt chẽ, chính xác, quy định những điểm doanh nhân được làm tức là những điều pháp luật không cấm Đồng thời cũng cần xác định vấn đề hình sự và hoạt động kinh doanh buôn bán, không hình sự hóa những vấn đề phức tạp của hoạt động này

Ban hành pháp luật là quan trọng, nhưng người thực thi pháp luật mang tính quyết định Do vậy, cần phải chống tiêu cực trong bộ máy quyền lực của Đảng và bộ máy Nhà nước, loại bỏ những phần tử thoái hóa, biến chất ra khỏi bộ máy Đảng và Nhà nước từ Trung ương đến các địa phương, các ngành, các cấp Doanh nhân Việt Nam cần phải tham gia vào cuộc đấu tranh chống tham nhũng hiện nay, việc làm này rất khó khăn nhưng có ý nghĩa rất to lớn

3.2 Giải pháp kinh tế

Những vấn đề như: thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, lợi ích của doanh nhân, lợi ích xã hội, chế độ sở hữu tư nhân trong xã hội xã hội chủ nghĩa… cần phải được làm rõ để xác lập quan hệ đạo đức và giá trị, chuẩn mực đạo đức trong xã hội Đây là những vấn đề có liên quan đến đạo đức của Doanh nhân Theo Forbes thì “Việc không có một nhà tỷ phú nào cho thấy quốc gia đó còn nhiều hạn chế trong việc khuyến khích làm giàu Tại đó còn tồn tại nhiều chính sách chưa hợp lý, hệ thống tài chính – thuế khóa chưa minh bạch, cơ chế với sự phát triển của doanh nhân còn bó buộc”

3.3 Nâng cao nhận thức và tư tưởng về đạo đức kinh doanh ở Việt Nam

Downloaded by vu quang (vuchinhhp20@gmail.com)

Vấn đề giáo dục đạo đức cho doanh nhân là vấn đề của toàn xã hội và là vấn đề

tự ý thức của chính giới doanh nhân Đối với xã hội cần phải nâng cao nhận thức về vai trò của doanh nhân, giá trị xã hội của danh nhân bằng sự tôn vinh doanh nhân

Các cơ quan hữu quan cần có những biện pháp để khuyến khích doanh nghiệp

có thành tích trong đạo đức kinh doanh như trong các giải Sao Vàng Đất Việt, Bông Hồng Vàng… có thể đưa việc có thành tích trong đạo đức kinh doanh là một tiêu chuẩn để xét Các cơ quan thông tin đại chúng có thể đăng bài tôn vinh những doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn này… Ngược lại, các cơ quan quản lý cũng cần có biện pháp phạt những doanh nghiệp vi phạm đạo đức kinh doanh với mức phạt tương xứng

Cũng như văn hóa, đạo đức nói chung và đạo đức kinh doanh nói riêng là những phạm trù phức tạp, cần nhiều thời gian và công sức để hoàn thiện và phát triển Là một quốc gia đang phát triển, mới tham gia vào tiến trình toàn cầu hóa, những phạm trù như văn hóa kinh doanh, đạo đức kinh doanh còn khá mới mẻ ở Việt nam Được biết trong thời gian tới, chính phủ Việt Nam đang có chủ trương nâng cao trình độ nhận thức cho người dân và doanh nghiệp về các vấn đề có liên quan đến hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đang khuyến cáo các trường Đại học và Cao đẳng cần đổi mới chương trình đào tạo cho phù hợp với trình độ chung trên thế giới Có được những yếu tố thuận lợi này và truyền thống đạo đức lâu đời của người Việt Nam, hy vọng là trong thời gian tới, nhận thức của người Việt Nam về đạo đức kinh doanh sẽ nhanh chóng được nâng cao, góp phần duy trì sự phát triển bền vững và nâng cao chất lượng đời sống cho người dân Việt Nam

Downloaded by vu quang (vuchinhhp20@gmail.com)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Brenner, S N (1992) Ethics Programs and Their Dimensions NXB Springer.

2 Ánh Hồng - Thảo Lê Xử lý việc lôi kéo khách hàng của SCB sang gửi tiền ở ngân hàng khác(09/10/2022) Truy cập ngày 01/11/2022 tại:

https://tuoitre.vn/xu-ly-viec-loi-keo-khach-hang-cua-scb-sang-gui-tien-o-ngan-hang-khac-20221009090343828.htm

3 TS Nguyễn Hoàng Ánh Đạo đức kinh doanh tại Việt Nam - Thực trạng và giải pháp

4 TS Trần Văn Thi Vấn đề đạo đức kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập

Downloaded by vu quang (vuchinhhp20@gmail.com)