Untitled Bộ GD ĐT Tr°ờng Đ¿i học Kinh tế TP Hồ Chí Minh Khoa QuÁn trị úûúû Tiểu luận QuÁn trị học Chủ đề Đạo đức kinh doanh và những vấn đề đạo đức đang nổi lên hiện nay của các doanh nghiệp Việt Nam[.]
Trang 1B ộ GD-ĐT Tr°ờng Đ¿i học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh
Khoa Qu Án trị
-úûúû -Ti ểu luận QuÁn trị học
Ch ủ đề:
Đạo đức kinh doanh và những vấn đề đạo đức đang nổi lên hiện nay
c ủa các doanh nghiệp Việt Nam và các giải pháp đề xuất
GVHD: ThS.Lê Vi ệt Hưng Sinh viên thực hiện: Nguyễn Đức Lương MSSV: 31201022406
Khoá: 46 – Lớp: NQ001
Trang 2M ục lục
M ục lục 1
L ời nói đầu 2
CH¯¡NG I: C¢ sở lý thuyết về đ¿o đức kinh doanh: 3
I Khái ni ßm đ¿o đức và kinh doanh: 3
1 Đ¿o đức: 3
2 Kinh doanh: 3
II Đ¿o đức trong kinh doanh 3
Khái ni ßm: 3
III Vai trò c ủa đ¿o đức trong kinh doanh 4
IV Các nguyên t ắc và chuẩn mực của đ¿o đức kinh doanh: 6
1 Tính trung th ực: 6
2 Tính sáng t ¿o: 7
3 Tôn tr ọng con ng°ời: 7
4 Trách nhi ßm với cộng đồng, xã hội: 7
V Ph ¿m vi áp dụng của đ¿o đức kinh doanh: 7
VI Xây d ựng đ¿o đức kinh doanh cho doanh nghißp: 7
CH¯¡NG II: Thực tr¿ng đ¿o đức kinh doanh và những vấn đề đang nổi lên hißn nay của doanh nghi ßp Vißt Nam 9
I Th ực tr¿ng: 9
II Gi Ái pháp: 11
TÀI LI ÞU THAM KHÀO 11
Trang 3L ời nói đầu
Trong cuộc sống hiện đại, <Đạo đức= luôn là một vấn đề nhức nhối Dường như cùng với nhịp sống vội vã và thiên về lợi ích riêng của nhóm, cá nhân thì Đạo đức ngày càng bị hao mòn Có thể nhận thấy rằng trong môi trường kinh tế hiện nay, có nhiều doanh nghiệp đã không đi đúng hướng với mục tiêu đặt ra ban đầu là vừa tạo lợi nhuận cho doanh nghiệp vừa mang lại lợi ích cho xã hội Giờ đây, có nhiều doanh nghiệp để thu được lợi ích đã lãng quên đạo đức, thậm chí có một bộ phận bất chấp tất cả Vì vậy, đạo đức trong kinh doanh được đặt ra và là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu làm cơ sở cho sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp
Đạo đức kinh doanh có vai trò rất lớn đối với sự phát triển của doanh nghiệp Từ thực tế, các nhà kinh tế đã chứng minh rằng lợi nhuận doanh nghiệp gắn liền với đạo đức, với mức độ tăng lợi nhuận gắn với mức độ tăng đạo đực Vì vậy, khi không hiểu được vai trò của đạo đức kinh doanh, không có ý thức xây dựng đạo đức kinh doanh trong doanh nghiệp, các doanh nghiệp sẽ rất khó đi tới con đường thành công cao nhất Chính vì vậy,
em chọn đề tài <Đạo đức trong kinh doanh= nhằm làm rõ vấn đề này Trong quá trình làm bài tiểu luận chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy để cho bài tiểu luận của em được hoàn thiện hơn
Trang 4CH¯¡NG I: C¢ sở lý thuyết về đ¿o đức kinh doanh:
I Khái nißm đ¿o đức và kinh doanh:
1 Đ¿o đức:
Đạo đức là một từ Hán-Việt, được dùng từ xa xưa để chỉ một yếu tố trong tính cách
và giá trị của mỗi con người Là hệ thống các quy tắc về chuẩn mực của cộng đồng và xã hội Đạo là con đường, đức là tính tốt hoặc những công trạng tạo nên
Cần phân biệt giữa đạo đức và pháp luật:
Cơ sở hình thành Đúc kết từ thực tế cuộc sống và
nguyện vọng của nhân dân qua nhiều thế hệ
Do nhà nước ban hành
Hình thức thể hiện Không thể hiện qua các văn bản
mà thường được ẩn trong các câu ca dao, tục ngữ; các câu châm ngôn
Các văn bản pháp luật như
bộ luật, luật,…
Các biện pháp bảo
đảm thực hiện
Tự giác, thông qua tác động của
dư luận xã hội lên án, khuyến khích, khen, chê,…
=> mang tính tự nguyện
Bằng sự tác động của bộ máy Nhà nước đảm bảo thực
hiện một cách cưỡng chế
=> mang tính bắt buộc
2 Kinh doanh:
Kinh doanh là một quá trình bao gồm các hoạt động đầu tư, sản xuất, mua bán các sản phẩm cho thị trường nhằm sinh lợi nhuận
II Đ¿o đức trong kinh doanh
Khái nißm:
Trang 5Đạo đức trong kinh doanh là một dạng đạo đức nghề nghiệp, được áp dụng trong lĩnh vực kinh doanh, bao gồm các nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức có tác dụng điều
chỉnh, đánh giá và hướng dẫn hành vi của các chủ thể hoạt động kinh doanh; chúng được những người hữu quan tự giác, tự nguyện thực hiện và sử dụng để phán xét các hành vi
trong kinh doanh là đúng hay sai, hợp đạo đức hay phi đạo đức
III Vai trò của đ¿o đức trong kinh doanh
Đạo đức kinh doanh chính là yếu tố góp phần tăng sự tin tưởng, thoả mãn của khách hàng, tăng lòng tin, sự trung thành của nhân viên đối với chính công ty của mình; điều chỉnh hành vi của nhà quản trị, nâng cao hình tượng và lợi nhuận của doanh nghiệp Vì
vậy, muốn đạt được thành công bền vững, các doanh nghiệp phải xây dựng được nền tảng đạo đức kinh doanh cho doanh nghiệp mình
Đ¿o đức kinh doanh góp phần điều chỉnh hành vi của chủ thể kinh doanh
Được đức kinh doanh được bổ sung và kết hợp với pháp luật điều chỉnh các hành vi kinh doanh theo khuôn khổ pháp luật và quỹ đạo của các chuẩn mực đạo đức xã hội Không một bộ pháp luật nào, dù được coi là hoàn hảo đến đâu chăng nữa cũng có thể là chuẩn mực cho mọi hành vi của đạo đức kinh doanh Nó được xây dựng mang đậm tính chất <cái lý= và không thể vai trò của đạo đức kinh doanh trong việc tác động vào nhân phẩm, lương tâm những nhà quản trị Song song với đó, pháp luật càng đầy đủ và được thi hành nghiêm chỉnh thì đạo đức càng được đề cao, càng hạn chế được những hành vi phi pháp, phi đạo đức trong kinh doanh như tham nhũng, buôn lậu, chở hàng trái phép,…
Sự tồn vong của một doanh nghiệp không chỉ dựa trên chất lượng của sản phẩm cung ứng trên thị trường mà còn dựa trên phong cách kinh doanh của doanh nghiệp đó
Trang 6Hành vi tổ chức kinh doanh biểu hiện sẽ thể hiện tư cách của doanh nghiệp chính tư cách
ấy tác động đến sự thành bại của tổ chức
Đ¿o đức kinh doanh góp phần vào sự cam kết và tận tâm của nhân viên:
Sự tin tưởng gắn bó của nhân viên sinh ra từ việc các nhân viên tin vào việc tương lai của họ gắn liền với tương lai của doanh nghiệp; thái độ và phẩm chất của nhà lãnh đạo Họ sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì tổ chức của mình Doanh nghiệp càng chú trọng nhân viên bao nhiêu thì nhân viên càng tận tâm với doanh nghiệp bấy nhiêu Các vấn đề phát triển của nhân viên như: một môi trường lao động an toàn, thù lao xứng đáng công sức đã bỏ ra, giải quyết ổn thoả các bất hoà tranh chấp, thực hiện đầy đủ các trách nhiệm đã cam kết trong hợp đồng lao động,…
Khi các nhân viên tự mình cảm nhận môi trường đạo đức trong công ty, doanh nghiệp tốt, họ sẽ tận tâm hơn để đạt được các tiêu chuẩn đạo đức cao trong các hoạt động hàng ngày Họ sẽ sẵn lòng thảo luận các vấn đề đạo đức và ủng hộ các ý kiến nâng cao chất lượng trong công ty nếu công ty cam kết sẽ thực hiện các quy định đạo đức Thêm vào đó, cam kết của nhân viên đối với chất lượng của công ty có tác động tích cực đến khả năng cạnh tranh của công ty Vì chất lượng dịch vụ phục vụ khách hàng tác động đến
sự hài lòng của khách hàng, nên những cải tiến trong các dịch vụ này cũng sẽ tác động trực tiếp len hình ảnh của công ty, cũng như khả năng thu hút các khách hàng mới của công ty
Đ¿o đức kinh doanh góp phần t¿o nên chất l°ợng doanh nghißp:
Khi một doanh nghiệp quan tâm chú trọng đến vấn đề đạo đức sẽ nhận được sự tín nhiệm và tin tưởng từ nhân viên, khách hàng và đối tác kinh doanh, từ đó thu về nhiều
lợi ích kinh tế hơn Xây dựng một doanh nghiệp có hình ảnh đạo đức tốt, có trách nhiệm
xã hội sẽ thu được nhiều phần thưởng bao gồm hiệu quả công việc hàng ngày tăng cao,
sự tận tâm nhiệt huyết của nhân viên, chất lượng sản phẩm được cải thiện, các quyết định đúng đắn hơn, sự trung thành của khách hàng Nhờ đó thu hút được nguồn nhân lực quý giá và mở rộng con đường dẫn đền thành công cho doanh nghiệp
Thông thường, khách hàng sẽ chọn mua hàng của những doanh nghiệp có đạo đức, tạo ra những giá trị tốt đẹp và hướng đến xã hội, khách hàng luôn tẩy chay doanh nghiệp
Trang 7<vị kỷ=, đuổi theo mục đích lợi nhuận mà không quan tâm đến hệ lụy sẽ tạo ra cho xã hội Các công ty cung ứng thường muốn hợp tác lâu dài mang lại lợi nhuận cho đôi bên với các công ty mà họ tin tưởng rằng có uy tín, đạo đức tốt, xoá bỏ các chi phí thừa và những nguy cơ rủi ro để có thể chiều lòng khách hàng Các nhà đầu tư lại càng quan tâm hơn về vấn đề đạo đức này bởi sự uy tín của một doanh nghiệp khác sẽ càng khiến cho mối quan
hệ hợp tác hai bên thêm vững vàng, và đó là cơ sở cho một sự hợp tác lâu dài, cùng tồn tại và phát triển Những thông tin tiêu cực về quy trình kinh doanh phi đạo đức có thể dẫn tới phản ứng dây chuyền và đem tới hậu quả khủng khiếp cho doanh nghiệp: mất sự trung thành khách hàng, giảm giá trị cổ phiếu, bôi nhọ hình ảnh lâu dài của công ty Các nhà cầm quyền của công ty phải lãnh đạo xây dựng môi trường doanh nghiệp liêm chính tăng thêm sức mạnh tổng hợp hình thành chất lượng của công ty
Đ¿o đức kinh doanh góp phần vào sự vững m¿nh của nền kinh tế quốc gia:
Tại sao đạo đức kinh doanh lại ảnh hưởng đến sự vững mạnh của quốc gia? Tại sao các nhà đầu tư lại có xu hướng đầu tư vào nền kinh tế của nước này thay vì nước khác? Một trong những lý do quan trọng ảnh hưởng đến quyết định đó chính là đạo đức kinh doanh Một nền kinh tế có thể chế chính trị rõ ràng, trung thực, sự phát triển về kinh tế đem lại những lợi ích về xã hội, không có tham nhũng tạo niềm tin cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước Từ đó mà nền kinh tế chung của đất nước cũng ngày càng phát triển vững mạnh
Các nước phát triển ngày càng trở nên giàu có hơn vì có một hệ thống các thể chế, bao gồm đạo đức kinh doanh, để khuyến khích năng suất Trái lại, các nước đang phát triển, cơ hội phát triển kinh tế và xã hội bị hạn chế bởi sự độc quyền, tham nhũng,… áp
bức sự tiến bộ cá nhân cũng như phúc lợi xã hội
IV Các nguyên tắc và chuẩn mực của đ¿o đức kinh doanh:
1 Tính trung thực:
Không dùng các thủ đoạn gian dối, xảo trá để kiếm lời Giữ lời hứa, giữ chữ tín trong kinh doanh, nhất quán trong nói và làm Trung thực trong chấp hành luật pháp của nhà nước, không làm ăn phi pháp như trốn thuế, lậu thuế, không sản xuất và buôn bán những mặt hàng quốc cấm Thựchiện những dịch vụ có hại cho thuần phong mỹ tục,
Trang 8trung thực trong giao tiếp với bạn hàng (giao dịch, đàm phán, ký kết) và người tiêu dùng: không làm hàng giả, khuyến mại giả, quảng cáo sai sự thật, sử dụng trái phép những nhãn hiệu nổi tiếng, vi phạm bản quyền, phá giá theo lối ăn cướp, trung thực ngay với bản thân, không hối lộ, tham ô, thụt két, khiếm công vi tự
2 Tính sáng t¿o:
Hoạt động kinh doanh diễn ra trong sự cạnh tranh ngày càng gay gắt.Để có thể tồn tại và phát triển nhất thiết đòi hỏi bạn phải sáng tạo biết kết hợp tính khoa học và tính nghệ thuật trong kinh doanh
Hãy nghĩ đến điều người khác chưa nghĩ, làm điều người khác chưa làm, nếu họ làm rồi, hãy làm tốt hơn và đứng sao chép ý tưởng của họ
3 Tôn trọng con ng°ời:
• Đối với những người cộng sự và dưới quyền: tôn trọng phẩm giá, quyền lợi chính
đáng, tôn trọng hạnh phúc, tôn trọng tiềm năng phát triển của nhân viên, quan tâm đúng mức, tôn trọng quyền tự do và các quyền hạn hợp pháp khác
• Đối với khách hàng: tôn trọng nhu cầu, sở thích và tâm lý khách hàng
• Đối với đối thủ cạnh tranh: tôn trọng lợi ích của đối thủ
4 Trách nhißm với cộng đồng, xã hội:
Luôn gắn lợi ích của doanh nghiệp với lợi ích của xã hội Tích cực góp phần giải quyết những vấn đề chung của xã hội, thúc đẩy xã hội phát triển
V Ph¿m vi áp dụng của đ¿o đức kinh doanh:
Bao gồm tất cả cá nhân, tổ chức, các thể chế xã hội, có liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp: Thể chế chính trị (XHCN), chính phủ, công đoàn, nhà cung ứng, khách hàng, cổ đông, chủ doanh nghiệp, người làm công,…
VI Xây dựng đ¿o đức kinh doanh cho doanh nghißp:
Các doanh nghiệp phải xây dựng một mô hình chuẩn mực đạo đức chung và đảm bảo tất cả các nhân viên đều hiểu và tuân thủ theo các nguyên tắc đạo đức kinh doanh được thống nhất Doanh nghiệp hướng dẫn, khuyến khích mọi thành viên thực hiện, đồng thời thường xuyên kiểm tra, đánh giá chương trình đạo đức, và không ngừng hoàn thiện chuẩn mực đạo đức
Trang 9 Xây dựng một hß thống quy định đ¿o đức kinh doanh:
Hệ thống quy định đạo đức của doanh nghiệp làm giá trị khuôn mẫu nền tảng tác động, điều chỉnh hành vi của người trong tổ chức vì lợi ích của cộng đồng
Thông thường một hệ thống quy định đạo đức có 3 nội dung:
- Mở đầu: giới thiệu tổng quát về doanh nghiệp, sứ mệnh hay mục tiêu hướng đến của doanh nghiệp, sơ lược về lý thuyết đạo đức kinh doanh để tăng khả năng tiếp thu các nội dung chính
- Nội dung: nêu rõ chi tiết từng nguyên tắc về đạo đức mà doanh nghiệp mình bắt buộc phải có Gắn liền với mọi hoạt động của doanh nghiệp từ khi sáng lập đến khi phá sản và liên tục được cập nhật, hoàn thiện
Ng°ời lãnh đ¿o phÁi là tấm g°¢ng cho nhân viên:
Người lãnh đạo là người cầm lái con đò dẫn dắt công ty hoạt động, nhân viên sẽ lấy hình tượng nhà lãnh đạo làm khuôn mẫu để học tập, làm theo Cho nên việc tự giác của các lãnh đạo sẽ góp phần vào sự thành công cho hệ thống quy định đạo đức của công ty Thường thấy được rằng, các nhà lãnh đạo tốt có kinh nghiệm lẫn phẩm hạnh cao thì thường tạo được nhiều thiện cảm hơn cho đối tác làm ăn, nhân viên, khách hàng và giúp công ty tạo được nhiều ưu thế hơn
Thực hißn các quy tắc trong hß thống:
Một hệ thống quy định đạo đức được xây dựng để mọi người có thể cùng thực hiện trong thực tế chứ không phải chỉ để biết trên lý thuyết Và để đồng nhất toàn thể nhân viên, các lãnh đạo, người sở hữu doanh nghiệp cùng thực hiện đúng những điều này thì cần phải có những nguyên tắc phù hợp, đúng đắn, không trái với chuẩn mực đạo đức xã
hội
Để quản lý việc này hiệu quả nhất cần một chuyên viên hoặc một phòng ban chuyên trách xử lý các nghiệp vụ về đạo đức kinh doanh trong doanh nghiệp Họ có quyền nhắc nhở, sử dụng các biện pháp rẳn đe với những đối tượng vi phạm hệ thống quy định đạo đức của công ty Điều đó rất quan trọng và đòi hỏi cần sự liêm minh, không thiên vị bất
kể ai của chính nhà lãnh đạo bởi điều đó ảnh hưởng đến sự tồn vong của một doanh nghiệp
Trang 10 Đánh giá kết quÁ:
Doanh nghiệp có thể chọn 1 trong 2 loại đánh giá sau (hoặc chọn cả 2):
Đánh giá xuyên suốt
Đánh giá theo thời điểm
Đánh giá xuyên suốt đó chính là việc doanh nghiệp liên tục cập nhật tình trạng nhân
viên có thực hiện đúng theo các nguyên tắc đã đề ra hay không, hay những nguyên tắc nào cần phải bổ sung thêm cho phù hợp với hiện tại
Đánh giá theo thời điểm đó là trong suốt quá trình hoạt động, sau một khoảng thời
gian (thường là 1 năm) doanh nghiệp sẽ tổ chức một cuộc gặp mặt trao đổi với nhau giữa toàn thể nhân viên và các cấp lãnh đạo về những nguyên tắc đã đề ra trong bộ quy tắc đạo đức Tại đây, nhân viên và lãnh đạo cùng đưa ra ý kiến thảo luận về những lợi ích hay những điều còn bất cập trong hệ thống quy định đạo đức trong từng thời kỳ và bổ sung thêm những nguyên tắc mới.Tùy vào điều kiện doanh nghiệp mà sẽ đưa biện pháp đánh giá đạo đức kinh doanh một cách phù hợp nhất
CH¯¡NG II: Thực tr¿ng đ¿o đức kinh doanh và những vấn đề
đang nổi lên hißn nay của doanh nghißp Vißt Nam
I Thực tr¿ng:
Đạo đức kinh doanh l m ấn đề mới ở Việt Nam Các ấn đề như đạo đức kinh doanh, văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp … mới chỉ nổi lên kể từ khi Việt Nam thực hiện chính sách Đổi mới và tham gia vào quá trình quốc tế hóa và toàn cầu hóa vào năm
1991 Trước đó, trong thời kinh tế kế hoạch tập trung, những vấn đề này chưa bao giờ được nhắc tới Kể từ khi Việt Nam tham gia quốc tế hóa, có nhiều phạm trù mới được xuất hiện như: quyền sở hữu trí tuệ, an toàn thực phảm, đình công, thị trường chứng khoán,… và vì thế khái niệm đạo đức kinh doanh trở nên phổ biến hơn trong xã hội Tuy nhiên, cho đến nay, việc thực thi đạo đức trong kinh doanh của các doanh nghiệp ở Việt Nam vẫn còn nhiều yếu tố tiêu cực
Theo Giáo sư Terry F.Buss tại đại học Carnegie Mellon đã từng chia sẻ: <Tôi đọc chuyện nhân viên ngân hàng tại Việt Nam lấy cắp tiền gửi của khách hàng một cách có
