Chính phủ trong nền kinh tế (tiểu luận môn kinh tế học khu vực công)

Untitled ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH TẾ, LUẬT VÀ QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN Môn Kinh tế học Khu vực Công Đề tài Chính phủ trong nền kinh tế Giảng viên Nguyễn Thành Tiến Mã lớp học ph[.]

ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH TẾ, LUẬT VÀ QUẢN LÍ NHÀ

NƯỚC

BÀI TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Môn: Kinh tế học Khu vực Công

Đề tài: Chính phủ trong nền kinh tế

Giảng viên: Nguyễn Thành Tiến

Mã lớp học phần:

Mã số sinh viên: 31201023736 - Lớp PM001

Sinh viên: Hoàng Ngọc Phát

A Mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

Thời đại kinh tế ngày càng phát triển, cuộc chạy đua tăng trưởng kinh tế của các nước trên thế giới ngày đẩy mạnh Để góp phần nâng cao hiệu quả tăng trưởng kinh

tế cũng không thể bỏ qua vai trò của chính phủ trong nền kinh tế, cũng không hẳn chính phủ sẽ luôn mang tới những lợi ích cho nền kinh tế nhiều khi cũng vấp phải những thất bại của thị trường Theo lý thuyết Kinh tế Keynes là một trường phái tư tưởng kinh tế nói rộng ra rằng sự can thiệp của chính phủ là cần thiết để giúp các nền kinh tế thoát khỏi suy thoái Ý tưởng này xuất phát từ các chu kỳ kinh tế bùng

nổ và phá sản có thể được mong đợi từ các nền kinh tế thị trường tự do và đặt chính phủ như một “đối trọng” để kiểm soát mức độ lớn của các chu kỳ này

Trong giai đoạn đầu của quá trình tăng trưởng bền vững, chính phủ thường cung cấp các động cơ khuyến khích tinh thần kinh doanh phát triển Ở một số nền kinh tế, chính phủ đã thực hiện việc phát triển giao thông vận tải, điện và các tiện ích khác Trong một số trường hợp khác, chính phủ đưa ra các biện pháp khuyến khích và trợ cấp tài chính Một vai trò quan trọng khác mà các chính phủ đã đóng trong giai đoạn đầu là giúp thiết lập loại vốn và tiền thị trường mà người cho vay

có thể tin tưởng Nếu không có các trung gian tài chính đóng vai trò môi giới giữa người cho vay và người đi vay kinh doanh, thì khó có thể hình dung được sự tăng trưởng kinh tế diễn ra một cách bền vững và nhanh chóng

Sự can thiệp của chính phủ có thể làm tăng hiệu quả nền kinh tế khi tồn tại những thất bại của thị trường hoặc những tác động bên ngoài Tuy nhiên, các lựa chọn của chính phủ có thể dẫn đến kết quả kinh tế hiệu quả không tốt Do đó, những thất bại của thị trường có thể thích hợp hơn với sự can thiệp của chính phủ Trong trường hợp không có những thất bại của thị trường và các tác động bên ngoài, sẽ có rất ít lý do kinh tế cho sự can thiệp của chính phủ, điều này làm giảm hiệu quả và khả năng tăng trưởng kinh tế Nhưng sự can thiệp của chính phủ thường dựa trên mong muốn đạt được các mục tiêu xã hội, chẳng hạn như phân

phối lại thu nhập, nâng cao phát triển kinh tế hang hóa công, Kinh tế học không thể đánh giá một cách chính xác các mục tiêu xã hội, mặc dù nó thường có thể đưa

ra các gợi ý về cách đạt được các mục tiêu đó một cách ít tốn kém nhất, có rất ít lời biện minh về kinh tế cho sự can thiệp của chính phủ, điều này làm giảm hiệu quả

và khả năng tăng trưởng kinh tế

2 Mục đích nghiên cứu

Trong quá trình lịch sử, một số chính phủ đã cố gắng thực hiện quyền kiểm soát hoàn toàn các vấn đề kinh tế vì lợi ích hoàn thành các mục tiêu chính trị hoặc xã hội, và các chính phủ khác đã cố gắng hoàn toàn không đứng ngoài các vấn đề kinh

tế với niềm tin rằng các nền kinh tế hoạt động tốt nhất khi chúng không được kiểm soát Ngày nay, vai trò của hầu hết các chính phủ trong nền kinh tế quốc gia đều hoạt động và hướng đến mục tiêu cố gắng thúc đẩy sự ổn định và tăng trưởng kinh

tế, và cố gắng điều tiết và kiểm soát nền kinh tế Vì vậy, bài tiểu luận này sẽ nghiên cứu sơ lược lí thuyết chính phủ và tìm hiểu các vấn đề của thất bại thị trường?

B NỘI DUNG

I Tổng quan về chính phủ

1 Khái niệm chính phủ

Chính phủ là một chủ thể,tổ chức, bộ máy hoặc cơ quan mà qua đó một đơn vị chính trị thực thi quyền lực và thực hiện các chức năng và thường được phân loại theo sự phân bổ quyền lực bên trong nó

2 Các mô hình kinh tế

Kinh tế là tổng thể những mối quan hệ có sự tương tác qua lại lẫn nhau giữa con người với con người, là các hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm tạo ra sản phẩm, hàng hóa để buôn bán, trao đổi trên thị trường Kinh tế hoạt động với nhiều

mô hình khác nhau để phù hợp với cách thức hoạt động của mỗi chủ thể khác nhau Dưới đây là ba mô hình kinh tế phổ biến:

Mô hình kinh tế thị trường: là một hệ thống kinh tế trong đó các quyết định kinh tế và giá cả hàng hóa và dịch vụ được hướng dẫn bởi sự tương tác của các công dân và doanh nghiệp cá nhân của một quốc gia Có thể có một số can thiệp của chính phủ hoặc kế hoạch hóa tập trung, nhưng thông thường thuật ngữ này đề cập đến một nền kinh tế có định hướng thị trường hơn nói chung

Mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung: là một hệ thống kinh tế trong đó cơ quan quyền lực trung ương, chẳng hạn như chính phủ, đưa ra các quyết định kinh tế liên quan đến sản xuất và phân phối sản phẩm Nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung khác với nền kinh tế thị trường , trong đó các quyết định như vậy theo truyền thống

do các doanh nghiệp và người tiêu dùng đưa ra

Mô hình kinh tế hỗn hợp: một hệ thống thị trường phân bổ nguồn lực, thương mại và buôn bán, trong đó các thị trường tự do cùng tồn tại với sự can thiệp của chính phủ

II Cơ sở lý thuyết can thiệp của Chính phủ vào nền kinh tế

1 Thất bại thị trường

Thất bại thị trường đề cập đến việc phân phối hàng hóa và dịch vụ không hiệu quả trên thị trường tự do Trong một thị trường tự do điển hình, giá cả của hàng hóa và dịch vụ được xác định bởi lực lượng cung và cầu , và bất kỳ sự thay đổi nào của một trong các lực lượng này đều dẫn đến sự thay đổi giá cả và sự thay đổi tương ứng của lực lượng kia Những thay đổi dẫn đến trạng thái cân bằng về giá

Thị trường thất bại xảy ra khi có trạng thái mất cân bằng trên thị trường do thị trường bị bóp méo Diễn ra khi lượng hàng hóa hoặc dịch vụ được cung cấp không bằng lượng cầu của hàng hóa hoặc dịch vụ Một số biến dạng có thể ảnh hưởng đến thị trường tự do có thể bao gồm quyền lực độc quyền , giới hạn giá

cả, yêu cầu về mức lương tối thiểu và các quy định của chính phủ

Để hiểu khi nào sự can thiệp của chính phủ vào nền kinh tế có thể làm tăng hiệu quả kinh tế, cần phải xác định sự thất bại của thị trường Trước khi làm như vậy, sẽ rất hữu ích nếu đưa ra các ví dụ về những gì không phải là thất bại của thị trường: bất bình đẳng, nghèo đói, gian lận, phân biệt đối xử, phá sản, sa thải, giá cao, v.v không phải là thất bại của thị trường, theo định nghĩa của lý thuyết kinh tế Mặc dù chúng là những hiện tượng không mong muốn có thể là mục tiêu hợp lệ của chính sách công, nhưng chúng là những vấn đề không mang bản chất kinh tế hoặc không đáp ứng định nghĩa về tính kém hiệu quả kinh tế: chúng không liên quan đến sự không phù hợp giữa chi phí cận biên và lợi ích cận biên

Lý thuyết kinh tế đã xác định các dạng thất bại thị trường chính sau đây:

a) Hàng hóa công

Hàng hóa công cộng là hàng hóa được tiêu dùng bởi một số lượng lớn dân cư

và giá thành của chúng không tăng khi số lượng người tiêu dùng tăng lên Hàng công vừa là đối thủ vừa không loại trừ Tiêu dùng không đối thủ có nghĩa là hàng hóa được phân bổ hiệu quả cho toàn dân nếu được cung cấp với chi phí bằng không, trong khi tiêu dùng không loại trừ có nghĩa là hàng hóa công cộng không thể loại trừ những người không trả tiền khỏi tiêu dùng của nó

Hàng hóa công cộng tạo ra sự thất bại của thị trường nếu một bộ phận dân

cư tiêu thụ hàng hóa không trả tiền nhưng vẫn tiếp tục sử dụng hàng hóa như những người trả tiền thực tế

Một số hàng hóa có lợi sẽ không được cung cấp bởi thị trường vì chúng

“không thể loại trừ” (mọi người không thể bị ngăn cản việc sử dụng hàng hóa)

và chúng “không đối thủ” (việc sử dụng hàng hóa của một người không làm giảm việc sử dụng của người khác) Vì hai lý do đó, một nhà sản xuất tư nhân không có động cơ để cung cấp hàng hóa Các nhà kinh tế gọi hàng hóa đáp ứng hai tiêu chí này là "hàng hóa công cộng", thường chỉ được cung cấp bởi chính phủ

Bởi vì hàng hóa công không được giao dịch thông qua thị trường, rất khó để xác định liệu chính phủ chi quá mức hay chi dưới mức cung cấp của họ Giá trị của bất kỳ hàng hóa công cộng cụ thể nào là khác nhau đối với những người khác nhau, và quá trình chính trị thay vì thị trường phải sắp xếp theo sở thích của họ Ví dụ, có thể đạt được mức độ phòng thủ quốc gia có thể chấp nhận được với chi phí thấp hơn không? Hay là quốc gia không đủ an toàn với mức chi tiêu hiện tại? Trong thời bình, những câu hỏi này không thể được trả lời một cách dứt khoát

b) Ngoại tác

Ngoại tác đề cập đến chi phí hoặc lợi ích phát sinh từ một giao dịch ảnh hưởng đến bên thứ ba mà bên thứ ba không quyết định có liên quan đến lợi ích hoặc chi phí đó Nó có thể là tích cực hoặc tiêu cực Ngoại tác tích cực mang lại hiệu ứng tích cực cho bên thứ ba Ví dụ, cung cấp nền giáo dục công tốt chủ yếu mang lại lợi ích cho học sinh, nhưng lợi ích của công ích này sẽ lan tỏa ra toàn

xã hội Mặt khác, ngoại tác tiêu cực là tác động tiêu cực đến từ việc tiêu thụ sản phẩm và dẫn đến tác động tiêu cực đến bên thứ ba

Trên thị trường nhiều hàng hóa và dịch vụ, tất cả các chi phí và lợi ích vốn có

để tiêu thụ và sản xuất hàng hóa đều do người mua và người bán chịu Nhưng một số hàng hoá cũng tạo ra “ngoại ứng” trong tiêu dùng hoặc sản xuất của chúng Ngoại ứng tích cực là lợi ích mà bên thứ ba được hưởng, ngoại ứng tiêu cực là chi phí do bên thứ ba chịu Một lần nữa, rất khó để xác định mức độ can thiệp của chính phủ cần thiết để điều chỉnh ngoại tác vì ngoại tác không thể được đánh giá cao trên thị trường

c) Độc quyền

Độc quyền thị trường xảy ra khi người mua hoặc người bán có quyền xác định giá hàng hóa hoặc dịch vụ trên thị trường Sức mạnh ngăn cản các lực lượng tự nhiên của cung và cầu định giá hàng hóa trên thị trường

Về phía cung, người bán có thể kiểm soát giá cả hàng hóa và dịch vụ nếu chỉ có một số người bán lớn ( độc quyền ) hoặc một người mua lớn (độc quyền) Người bán có thể thông đồng để đặt giá cao hơn nhằm tối đa hóa lợi nhuận của họ Người bán cũng có thể kiểm soát số lượng hàng hóa sản xuất trên thị trường và có thể thông đồng để tạo ra sự khan hiếm và tăng giá hàng hóa

Về phía cầu, người mua có quyền kiểm soát giá cả hàng hóa nếu thị trường chỉ bao gồm một người mua lớn (đơn lẻ) hoặc một vài người mua lớn Nếu chỉ có một hoặc một số ít người mua lớn, người mua có thể thực hiện quyền thống trị của mình bằng cách thông đồng để ấn định mức giá mà họ sẵn sàng mua sản phẩm từ người sản xuất Thực tiễn ngăn cản thị trường đánh đồng cung hàng hóa và dịch vụ với nhu cầu của họ

Độc quyền có thể xảy ra vì nhiều lý do, bao gồm các rào cản gia nhập — hợp pháp hoặc tự nhiên — và tính kinh tế theo quy mô Theo định nghĩa hẹp nhất, một thị trường có một nhà sản xuất duy nhất, các công ty độc quyền có xu hướng chỉ tồn tại khi chi phí cận biên liên tục giảm (sản xuất thêm một hàng hóa luôn ít tốn kém hơn so với sản xuất hàng hóa trước đó) Trường hợp đặc biệt này, được gọi là độc quyền tự nhiên, có xu hướng xảy ra ở những thị trường mà việc tiêu thụ hàng hóa là không đối thủ (tiêu dùng của một người không phải chịu chi phí của người khác); các tiện ích (như điện, nước, cáp, điện thoại) là những ví dụ phổ biến nhất

d) Thông tin bất đối xứng

Định nghĩa thông tin bất cân xứng: Đây là tình huống có kiến thức không hoàn hảo Đặc biệt, nó xảy ra khi một bên có thông tin khác với bên kia

Sự thất bại của thị trường cũng có thể do người mua hoặc người bán thiếu thông tin thích hợp Điều này có nghĩa là giá của cầu hoặc cung không phản ánh tất cả các lợi ích hoặc chi phí cơ hội của một hàng hóa Việc thiếu thông tin về phía người mua có thể có nghĩa là người mua có thể sẵn sàng trả giá cao hơn hoặc thấp hơn cho sản phẩm vì họ không biết lợi ích thực sự của nó

Mặt khác, thông tin không đầy đủ về phía người bán có thể có nghĩa là họ có thể sẵn sàng chấp nhận một mức giá cao hơn hoặc thấp hơn cho sản phẩm so với chi phí cơ hội thực tế để sản xuất ra sản phẩm đó

Thị trường cạnh tranh chỉ hoạt động hiệu quả khi cả người mua và người bán đều được thông báo đầy đủ Tuy nhiên, hầu hết các thị trường hoạt động một cách thích hợp với hàng loạt các chiến thuật được các công ty bảo hiểm sử dụng

để khắc phục những bất cân xứng về thông tin này Nhiều biện pháp khắc phục trong số này đã được phát triển theo thời gian để đáp ứng với kinh nghiệm và kết quả là thị trường bảo hiểm hoạt động tốt mà chúng ta thấy ngày nay

2 Những cơ sở khác cho các can thiệp của Chính phủ vào nền kinh tế

a) Tài nguyên chung

Một loại hàng hóa khác mà thị trường không thể cung cấp một cách hiệu quả

là nguồn tài nguyên thông thường, chẳng hạn như môi trường, đánh bắt cá ở đại dương và một số nguồn cung cấp nước nhất định Không giống như hàng hóa công cộng, những nguồn lực này là đối thủ của nhau - một con cá hoặc cốc nước được người này tiêu thụ không thể bị người khác tiêu thụ Nhưng không thể loại trừ các nguồn tài nguyên vì chúng không thể được chỉ định quyền tài sản Vì lý

do đó, chúng có thể được tiêu thụ quá mức và có thể cạn kiệt hoặc thậm chí cạn kiệt theo thời gian nếu không có sự can thiệp của chính phủ Do đó, sự kiểm soát hoặc quy định của chính phủ là cần thiết để sử dụng hiệu quả và bền vững các nguồn tài nguyên Không phải ngẫu nhiên mà một số nguồn tài nguyên chung có nguy cơ "cạn kiệt"

Mặc dù chính phủ có tiềm năng đạt được hiệu quả kinh tế thông qua việc điều tiết các nguồn lực chung, nhưng sự can thiệp của chính phủ có thể không đưa nguồn lực đến gần hơn với việc sử dụng hiệu quả trong thực tế Vì các nguồn lực thông thường cũng không thể được định giá thông qua thị trường, nên việc ước tính mức độ can thiệp thích hợp của chính phủ là rất khó

b) Không thể tối ưu hóa

Cuối cùng, giả định trong lý thuyết kinh tế rằng mọi người đưa ra các quyết định kinh tế hợp lý, tối ưu nhằm tối đa hóa hạnh phúc của họ có thể không có giá trị trong nhiều trường hợp Nếu không có giả định này, một loạt các can thiệp của chính phủ có thể có tiềm năng cải thiện tình trạng sức khỏe Giả định rằng các cá nhân không tối ưu hóa các lý lẽ đa dạng như an ninh xã hội là cần thiết vì mọi người không tiết kiệm đủ, giáo dục tiểu học nên là bắt buộc, Cục

Dự trữ Liên bang nên ngăn chặn bong bóng tài chính và sử dụng ma túy là bất hợp pháp

Về bản chất, việc không tối ưu hóa được trong bất kỳ thị trường nhất định nào là khó nhất để chứng minh hoặc bác bỏ Nhiều phân tích kinh tế dựa trên việc xây dựng các mô hình lý thuyết dựa trên việc tối ưu hóa các cá nhân, sau

đó được kiểm tra dựa trên các bằng chứng thực nghiệm Trong nhiều trường hợp, các mô hình có thể là một sự gần đúng tốt của thực tế không phải vì mọi người đều hợp lý, mà bởi vì bất kỳ cá nhân nào mắc những sai lầm khác nhau gần như triệt tiêu lẫn nhau Việc bằng chứng không phù hợp với mô hình không nhất thiết là bằng chứng cho thấy các cá nhân không tối ưu hóa; mô hình chỉ có thể được chỉ định sai Cho đến nay, các mô hình mạnh mẽ, có thể thử nghiệm trong đó các cá nhân không tối ưu hóa đã không được sử dụng rộng rãi

III Chức năng, nguyên tắc và những hạn chế trong sự can thiệp của Chính phủ

1 Chức năng vai trò của chính phủ trong nền kinh tế

a) Bảo vệ tài sản tư nhân, an ninh quốc gia.

Nếu một quốc gia có vấn đề về tội phạm, thì quốc gia đó sẽ không khuyến khích đầu tư và chất lượng cuộc sống Vai trò của chính phủ là đảm bảo luật pháp và trật

tự cơ bản, thông qua việc đảm bảo pháp quyền Điều này liên quan đến việc bảo vệ các quyền đối với tài sản tư nhân Trong thị trường tự do, có động cơ khuyến khích

đi xe miễn phí theo quy định của pháp luật và trật tự, do đó nó có xu hướng được cung cấp dưới mức Chính phủ có thể trả tiền cho việc kiểm soát an ninh thông qua việc đánh thuế chung Một chức năng tương tự của chính phủ là cung cấp cho quốc phòng - chi trả cho quân đội Chính chi tiêu quân sự thường là nguyên nhân chính gây ra các loại thuế đầu tiên Các vị vua tăng thuế để trả cho quân đội của mình

b) Cung cấp các dịch vụ công

Hàng hóa công có xu hướng không được cung cấp trên thị trường tự do vì vấn

đề người cầm lái tự do Do đó, những hàng hóa và dịch vụ này cần được cung cấp bởi chính phủ Ví dụ về hàng hóa công cộng bao gồm đèn chiếu sáng đường phố, đường xá và luật pháp và trật tự Ngoài ra còn có các dịch vụ công được cung cấp từng phần trên thị trường tự do, như giáo dục và chăm sóc sức khỏe Tuy nhiên, chính phủ có thể cảm thấy rằng những hàng hóa xứng đáng này rất quan trọng đối với sự bình đẳng và nâng cao năng suất lao động Do đó, hầu hết các chính phủ cung cấp một số hình thức giáo dục và chăm sóc sức khỏe do nhà nước cung cấp

c) Ổn định kinh tế vĩ mô

Các nền kinh tế tư bản chủ nghĩa có thể chịu các chu kỳ kinh tế - bùng nổ kinh tế và suy thoái Suy thoái có thể dẫn đến sản lượng bị mất và tỷ lệ thất nghiệp cao hơn Trong trường hợp này, chính phủ có thể sử dụng chính sách tài khóa để tác động đến tổng cầu Chính phủ cũng có thể sử dụng chính sách tiền tệ , tuy nhiên, trong những năm gần đây, nhiều chính phủ đã ủy quyền chính sách tiền tệ cho một Ngân hàng Trung ương độc lập Ngoài việc cố gắng giải quyết