Các vấn đề cần lưu ý đối với doanh nghiệp việt nam khi soạn thảo và ký kết hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế

Untitled ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA KINH DOANH QUỐC TẾ MARKETING  BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN BỘ MÔN QUẢN TRỊ XUẤT NHẬP KHẨU lOMoARcPSD|24318862 TP HCM, tháng 12/2022 https //www studocu com/[.]

ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA: KINH DOANH QUỐC TẾ - MARKETING



BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN

BỘ MÔN: QUẢN TRỊ XUẤT NHẬP KHẨU

TP HCM, tháng 12/2022

ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA: KINH DOANH QUỐC TẾ - MARKETING



BÀI THI KẾT THÚC HỌC PHẦN

BỘ MÔN: QUẢN TRỊ XUẤT NHẬP KHẨU

Mã số sinh viên : 31201025325

Mã lớp học phần : 22C1BUS50301202

TP HCM, tháng 12/2022

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

MỤC LỤC

ĐỀ BÀI 5

TÓM LƯỢC: 6

I TỔNG QUAN VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ 7

1 Khái niệm 7

2 Hình thức 7

3 Nghĩa vụ - trách nhiệm của nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế 7

II NHỮNG LƯU Ý KHI SOẠN THẢO HỢP ĐỒNG 9

1 Những rủi ro có thể phát sinh từ việc soạn thảo và ký kết hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế 9

2 Các vấn đề cần lưu ý đối với doanh nghiệp Việt Nam khi soạn thảo và ký kết hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế 13

III SOẠN THẢO HỢP ĐỒNG MUA BÁN 16

IV KẾT LUẬN 20

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

ĐỀ BÀI Các vấn đề cần lưu ý đối với doanh nghiệp Việt Nam khi soạn thảo và ký kết hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.

TÓM LƯỢC:

Hiện nay, kỷ nguyên toàn cầu hóa đang phát triển rất mạnh mẽ đặc biệt là trong lĩnhvực kinh tế Việc giao thương, trao đổi hàng hóa đang là hoạt động chính trong hoạt đồngthương mại, là cầu nối kinh tế giữa các quốc gia trên thế giới Khi các bên tiến hành traođổi mua bán hàng hóa với nhau thì thỏa thuận đàm phán giữa các bên được ghi lại dướidạng là hợp đồng mua bán hàng hóa

Tuy nhiên, soạn thảo và ký kết hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế lại vô cùngphức tạp Việc soạn thảo hợp đồng yêu cầu người soạn thảo phải nắm vững các kiến thứcliên quan đến hợp đồng, kiến thức về xuất nhập khẩu và kiến thức chuyên ngành bởi tiềm

ẩn rất nhiều rủi ro trong lúc soạn thảo hợp đồng Các rủi ro này có thể gây nên nhiều thiệthại cho cả bên bán và bên mua, thậm chí dẫn đến các tranh chấp giữa các bên Ngày nayViệt Nam đang mở cửa hội nhập nền kinh tế với thế giới và việc giao thương trao đổi hànghóa là việc tất yếu, đang diễn ra rất sôi nổi Tuy nhiên, rất nhiều các doanh nghiệp ViệtNam ngày nay đang phải đối mặt với các rủi ro trong việc soạn thảo hợp đồng mụa bánquốc tế với các đối tác nước ngoài Có nhiều trường hợp doanh nghiệp Việt Nam gặp phảinhững sai sót trong hợp đồng và dẫn đến các vụ việc tranh chấp Do vậy, cần nắm vữngkiến thức về soạn thảo hợp đồng và nhận biết được các rủi ro có thể xảy ra là điều vô cùngcần thiết Bài tiểu luận này sẽ chỉ ra các rủi ro có thể xảy ra trong việc soạn thảo và ký kếthợp đồng, đồng thời nêu ra các vấn đề lưu ý mà doanh nghiệp Việt Nam cần xem xét khithực hiện soạn thảo hợp đồng

I TỔNG QUAN VỀ HỢP ĐỒNG MUA BÁN HÀNG HÓA QUỐC TẾ

1 Khái niệm

“Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế là hợp đồng mua bán hàng hoá trong đó các bên ký kết có trụ sở thương mại ở các nước khác nhau, hàng hóa được chuyển từ nước này sang nước khác, hoặc việc trao đổi ý chí ký kết hợp đồng giữa các bên ký kết được thiết lập ở các nước khác nhau” (Theo Điều 1 - Công ước La Haye 1964 về mua bán hàng hoá

quốc tế những động sản hữu hình)

Mua bán hàng hóa quốc tế được thực hiện dưới các hình thức xuất khẩu, nhập khẩu,tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập và chuyển khẩu Mua bán hàng hóa quốc tế đượcthực hiện trên cơ sở hợp đồng bằng văn bản hoặc bằng hình thức khác có giá trị pháp lítương đương

2 Hình thức

Điều 11 Công ước Viên 1998 quy định: “Hợp đồng mua bán không cần phải được

kí kết hoặc xác lập bằng văn bản hay phải tuân thủ một yêu cầu nào khác về hình thức hợp đồng Hợp đồng có thể được chứng minh bằng mọi cách, kể cả những lời khai của nhân chứng.”

Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế có các dạng hình thức sau:

+ Thư giao dịch thương mạn: Order, Offer,

3 Nghĩa vụ - trách nhiệm của nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu trong hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.

Về nghĩa vụ của nhà xuất khẩu trong hợp đồng mua bán hàng hóa, Công ước Viên

1980 quy định như sau:

Giao hàng đúng địa điểm:

Theo Điều 31 của CISG, người xuất khẩu có nghĩa vụ giao hàng như sau:

Trường hợp đã thỏa thuận về địa điểm giao hàng hóa: Nhà xuất khẩu phải giao

hàng theo địa điểm mà hai bên đã thỏa thuận

Trường hợp không thỏa thuận về địa điểm giao hàng hóa: Nhà xuất khẩu phải giao

hàng hóa cho người vận chuyển đầu tiên để giao đến cho nhà nhập khẩu, điều này xảy ratrong trường hợp hợp đồng có quy định về việc vận chuyển hàng hóa Trong các trườnghợp khác, “nhà xuất khẩu phải đặt hàng hóa dưới quyền định đoạt của nhà nhập khẩu tạinơi mà người xuất khẩu có trụ sở thương mại vào thời điểm ký kết hợp đồng”

Giao hàng đúng hạn:

Theo Điều 33 của CISG, nhà xuất khẩu phải giao hàng:

- Trường hợp quy định trong hợp đồng: Nhà xuất khẩu phải giao hàng đúngngày theo hợp đồng quy định

- Trường hợp không quy định về thời gian giao hàng, nhà xuất khẩu phải giaohàng trong một khoảng thời gian hợp lý khi hợp đồng đã ký kết

Giao hàng đúng số lượng và chất lượng:

Về nguyên tắc, người xuất khẩu phải căn cứ vào nội dung trong hợp đồng để giao hàng “Đúng số lượng, phẩm chất và mô tả như quy định trong hợp đồng, và đúng bao bì hay đónggói như hợp đồng yêu cầu” Trường hợp hợp đồng không quy định cụ thể, thì dựa trên quyđịnh của pháp luật, trong đó hàng hóa coi như không phù hợp với hợp đồng nếu hàng hóa:

“Không thích hợp cho các mục đích sử dụng mà các hàng hóa cùng loại vẫn thường đápứng”, “Không có các tính chất của hàng mẫu hoặc kiểu dáng mà người bán đã cung cấpcho người mua”, hay “Không được đóng phong bì theo cách thông thường cho những hàngcùng loại”

Trong trường hợp nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu đã thỏa thuận với nhau thì bênnhà xuất khẩu phải đảm bảo cho bên còn lại để tiến hành việc kiểm tra hàng hóa Nếu pháthiện có vấn đề về hàng hóa không đúng với hợp đồng thì phải thông báo lại cho người xuấtkhẩu trong thời gian đúng theo quy định

3.2 Nhà nhập khẩu

Theo điều 53 của CISG, nhà nhập khẩu có nghĩa vụ nhận hàng và thanh toán tiềnhàng theo quy định trong hợp đồng

Thanh toán tiền hàng là nghĩa vụ quan trọng nhất của nhà nhập khẩu

Thanh toán theo đúng giá cả: Người nhập khẩu phải thanh toán tiền hàng theo

đúng thỏa thuận giữa 2 bên theo hợp đồng quy định Theo CISG, trong trường hợp hợpđồng không quy định tiền hàng hoặc không quy định cách xác định thì được phép xác địnhbằng cách “Suy đoán rằng các bên đã dựa vào giá đã được ấn định cho mặt hàng như vậykhi nó được đem bán trong những điều kiện tương tự của ngành thương mại tương tự” như

về phương thức giao hàng, thời điểm mua bán, thị trường địa lý, phương thức thanh toán

và các điều kiện khác

Thanh toán đúng thời hạn:

Trường hợp quy định thời gian thanh toán: Nhà nhập khẩu phải thanh toán tiềnhàng theo đúng thời hạn đã quy định trong hợp đồng mua bán

Trường hợp không quy định thời gian thanh toán: Người nhập khẩu thanh toán khingười xuất khẩu chuyển giao hàng hoặc các giấy tờ liên quan đến hàng hóa theo quy địnhcủa hợp đồng

Thanh toán theo đúng địa điểm quy định:

Trường hợp quy định địa điểm thanh toán theo hợp đồng: Nhà nhập khẩu phảithanh toán tiền hàng đúng theo địa điểm đã quy định trong hợp đồng

Trường hợp không quy định địa điểm thanh toán: Nhà nhập khẩu có thể thanh toán

ở những nơi sau: Nơi có trụ sở thương mại của nhà xuất khẩu; nơi giao hàng hoặc nơi giaochứng từ

Nghĩa vụ nhận hàng của nhà nhập khẩu theo điều 60 của CISG gồm:

- Chuẩn bị nhận hàng hóa: “Người nhập khẩu sẽ chuẩn bị cơ sở vật chấtnhưkho bãi, phương tiện vận tải, ) để có thể nhận hàng hóa.”

- Tiếp nhận hàng hóa: Bên bán giao hàng mà bên mua không tiếp nhận thì bịcoi là vi phạm hợp đồng và phải chịu các biện pháp chế tài theo thỏa thuận hoặc theo quyđịnh của pháp luật

II NHỮNG LƯU Ý KHI SOẠN THẢO HỢP ĐỒNG

1 Những rủi ro có thể phát sinh từ việc soạn thảo và ký kết hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.

a Rủi ro từ việc soạn thảo hợp đồng

Rủi ro về số lượng/khối lượng hàng hóa (Quantity/Weight)

Trong thương mại quốc tế, người ta sử dụng nhiều hệ thống đo lường khác nhau(chiều dài, chiều rộng, đơn vị đo diện tích, ) Vì vậy rủi ro trong tranh chấp hợp đồngcũng sẽ bắt đầu từ đây, khi có sự khác biệt trong cách đo lường, tính toán của các bên hợpđồng

Ví dụ: “Công ty xuất khẩu lương thực ở Sài Gòn bán gạo cho một công ty ở IRAN Trên hợp đồng không quy định dung sai, nhưng trong L/C thanh toán ngân hàng lại quy định dung sai của khối lượng hàng hoá Kết quả là chi tiết trên các chứng từ thanh toán và L/C không phù hợp với nhau cho nên ngân hàng mở L/C đã từ chối thanh toán Người bán Việt Nam phải thương lượng lại với người mua IRAN và phải giảm giá bán để được thanh toán.”

Rủi ro về chất lượng hàng hóa (Quanlity/Specication)

Điều khoản Quanlity/Specication quy định về quy cách, các thông số kỹ thuật, củahàng hóa Tuy nhiên, đây cũng rủi ro tiềm ẩn của việc soạn thảo hợp đồng khi người bánkhông quy định hay mô tả rõ ràng, chi tiết hàng hóa trong hợp đồng cho người mua, dẫntới tranh chấp hợp đồng giữa các bên

Ví dụ: “Một công ty ở Sài Gòn ký hợp đồng mua 30.000m vải của Hong Kong với điều kiện trả chậm trong vòng 3 tháng Tuy nhiên, bên Hong Kong đã gửi sang loại vải chất lượng kém, độ dày của vải, độ mịn, kỹ thuật in hoa trên vải cũng vô cùng kém, và không bán được phải lưu kho và cũng không có chứng cứ gì để khiếu nại người bán bởi vì trên hợp đồng không quy định rõ quy cách phẩm chất,chủng loại hàng Sau 3 tháng khách hàng đòi tiền, nhà nhập khẩu Việt Nam phải đi vay tiền để thanh toán.”

Rủi ro về tên hàng hóa (Commodity):

Tên hàng hóa là một điều khoản vô cùng quan trọng của hợp đồng, giúp cho cácbên hợp đồng dễ dàng phân biệt các sản phẩm cùng loại và xác định chính xác mặt hàngcần mua bán

Trường hợp các bên không xác định cụ thể hóa hàng hóa chính xác mà chỉ đàmphán, quy định lỏng lẻo tên hàng thì sẽ gặp rủi ro như: Bên người bán không giao hàngđúng hay cố tình tìm ra kẽ hở trong tên hàng mà không giao đúng hàng hóa như thoả thuậncủa người mua

Ở Việt Nam khi lập hợp đồng, các doanh nghiệp thường ghi rất đơn giản sơ sài,hoặc viết tên nước ngoài nhưng viết không chính xác về tên hàng hóa khiến cho bên đối tác

có hiểu khác về hàng hóa Đây cũng có một trong những nguyên nhân trong các vụ việctranh chấp hợp đồng của các doanh nghiệp Việt Nam

Rủi ro về giá (Price)

Khi kí kết hợp đồng, thì mức giá tiền thanh toán là số tiền đã được cam kết thỏathuận và người xuất khẩu và người nhập khẩu phải làm thanh toán và nhận tiền theo đúngđiều khoản đã ký kết Tuy nhiên giá cả thị trường là con số biến động, các yếu tố cấu thànhgiá lại luôn dao động, dẫn đến rủi ro là người nhập khẩu có thể phải thanh toán tiền hàng

cao hơn giá thị trường hiện tại, hay người xuất khẩu có thể phải nhận tiền hàng thanh toán nhỏ hơn so với giá thị trường tại thời điểm thanh toán quy định trong hợp đồng Vì giá trị

hàng hóa trong việc xuất nhập khẩu thường rất lớn, nên khi tiền tệ trên thế giới có sự biếnđộng thì sẽ làm thay đổi đến tổng số tiền mà hai bên đã thỏa thuận

Ví dụ: Năm 2021, mặt hàng thực phẩm thủy sản Việt Nam đã chịu ảnh hưởng nặng

sự biến động giá cả do ảnh hưởng của dịch COVID-19 Từ tháng 11/2022, cước vận tải biển tăng lên từ 4-10 lần Cước phí đưa hàng sang Thái Lan lúc trước dịch là 600 USD/container, còn lúc dịch là 6.000 USD/Container Chi phí là yếu tố cấu thành giá cả, chi phí tăng cao dẫn đến giá cả bị chênh lệch so với lúc ký hợp đồng, nhà xuất khẩu là Việt Nam đã chịu rủi ro về giá cả do biến động của thị trường.

Rủi ro về giao hàng (Shipment)

Khi giao hàng, các rủi ro có thể xảy như:

- Giao hàng chậm

- Giao hàng sai địa điểm

- Giao hàng sai phương thức

Các nguyên nhân của của các rủi ro này có thể xuất phát từ ý chí chủ quan của bên xuấtkhẩu, tàu chở hàng gặp sự cố, bị vướng mắc thủ tục hải quan, rớt container, làm phát sinhthêm nhiều chi phí như: phí lưu kho, phí local charge, gây bất lợi cho người xuất khẩu

và người nhập khẩu

Rủi ro về thanh toán (Payment)

Với điều khoản thanh toán trong hợp đồng, cần được xem xét và thỏa thuận kỹ lưỡng

để tránh các rủi ro trong thanh toán như: Người xuất khẩu đã giao hàng cho người nhậpkhẩu, tuy nhiên người nhập khẩu lại không thanh toán tiền hàng hoặc thanh toán chậm,thanh toán không đầy đủ cho người xuất khẩu (Phương thức chuyển tiền, phương thức nhờthu, phương thức ghi sổ, ), hay rủi ro cho người nhập khẩu khi đã chuyển tiền hàng nhưngkhông nhận được hàng, nhận hàng không đúng theo thỏa thuận trong hợp đồng Vậy nênkhi ký kết hợp đồng, cần xem xét cẩn thận phương thức thanh toán để tránh các rủi ro xảyra

Downloaded by tr?n hinh (vuchinhhp25@gmail.com)

Ví dụ: “Một doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản tại TP.HCM đã xuất 2 lô hàng cá Saba đóng hộp với trị giá 112.700 USD cho công ty Northern Star Trading Colombo PVT tại Sri Lanka, điều kiện giao hàng là CIF Colombo, điều kiện thanh toán là D/P 100% at sight Tuy nhiên, bên mua yêu cầu đổi sang phương thức thanh toán T/T với lý do là phí thanh toán D/P qua ngân hàng cao và đề nghị gởi trước ⅓ vận đơn gốc để làm thủ tục kiểm hóa

và xin giấy phép nhập khẩu Tuy nhiên, 28-2-2022, doanh nghiệp Việt Nam kiểm tra thông tin với hãng tàu thì biết được bên nhập khẩu đã dỡ hàng và trả 2 container rỗng tại cảng đích mà không cần đến chứng từ gốc còn lại mà bên Việt Nam chưa giao Phía doanh nghiệp Việt Nam đã liên hệ, nhưng bên nhập khẩu không hợp tác và không chịu thanh toán tiền hàng cho doanh nghiệp Việt Nam như đã thỏa thuận.”

→ Rủi ro này xuất phát từ việc hợp đồng đã không quy định phương thức thanh toán

an toàn, đảm bảo được khả năng thu hồi tiền hàng Do đó, bên phía Việt Nam phải chịuthiệt hại không được thanh toán tiền hàng

Rủi ro về bao bì (Packing)

Rủi ro về bao bì trong hợp đồng có thể xảy ra do không được thỏa thuận chặt chẽ như:bao bì không đạt tiêu chuẩn gây hư tổn cho hàng hóa, bao bì không ghi thông tin đầy đủ,bao bì ghi sai lệch thông tin,

Bảo hiểm (Insurance)

Khi soạn thảo hợp đồng, các điều khoản Incoterms đã quy định ai là người chịu rủi rophần nào của quá trình vận chuyển Theo Incoterms, người xuất khẩu có nghĩa vụ mua bảohiểm, còn trong các điều khoản khác các bên sẽ thỏa thuận có mua bảo hiểm hay không vàphạm vi của bảo hiểm Người xuất khẩu mua bảo hiểm để đảm bảo quyền lợi cho ngườinhập khẩu, đôi khi sẽ không nắm rõ chính xác các yêu cầu của người nhập khẩu mongmuốn, còn người nhập khẩu thì không có thông tin cụ thể rõ ràng về chọn lựa điều kiện bảohiểm Vì vậy mà dẫn đến tranh chấp giữa các bên

b Rủi ro hiệu lực hợp đồng

Trường hợp chủ thể ký kết hợp đồng không có đủ thẩm quyền ký kết hợp đồng theo

quy định của pháp luật thì bản hợp đồng đó coi như vô hiệu lực, không hợp pháp Nếu bênxuất khẩu hoặc bên nhập khẩu là pháp nhân nhưng người ký kết hợp đồng là lại là đơn vịtrực thuộc, nếu có sự cố xảy ra thì sẽ khó xác định ai là người có tư cách đương sự để giảiquyết tranh chấp

Downloaded by tr?n hinh (vuchinhhp25@gmail.com)

Trường hợp đối tượng của hợp đồng không hợp pháp Đối tượng của hợp đồng mua

bán hàng hóa chính là hàng hóa Nếu hai bên nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu không nắm

rõ hay hiểu biết về loại hàng hóa, liệu hàng hóa ấy có bị pháp luật cấm xuất khẩu/nhậpkhẩu hay không Đây cũng có rủi ro trong việc soạn thảo hợp đồng Vì vậy, khi soạn thảohợp đồng phải tìm hiểu kĩ càng về đặc điểm, tính chất của hàng hóa xem xét có được xuấtkhẩu/nhập khẩu theo quy định của pháp luật không

Trường hợp rủi ro về ngôn ngữ hợp đồng Việc khác biệt về ngôn ngữ sẽ dẫn đếnnhiều rủi ro Nếu người soạn thảo hợp đồng không sử dụng thành thạo ngôn ngữ sẽ dẫnđến hiểu lầm cho giữa người xuất khẩu và người nhập khẩu về các điều khoản trong hợpđồng, là nguyên nhân dẫn đến các vụ tranh chấp

2 Các vấn đề cần lưu ý đối với doanh nghiệp Việt Nam khi soạn thảo và ký kết hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.

a Lưu ý về hàng hóa

Khi soạn thảo hợp đồng, cần xác định rõ ràng và chính xác đặc điểm của loại hànghóa mua bán gồm:

Tên hàng hóa: Tên hàng hóa cần phải cụ thể, chính xác, mô tả đúng đặc điểm của

hàng hóa như: Tên chung + tên riêng, tên hãng sàn xuất, tên + xuất xứ, tên thương mại kèmvới tên khoa học, tên hàng kèm theo tiêu chuẩn kỹ thuật,

Ví dụ: Vietnam Glutinous rice (Dong Thap origin), giấy Duplex tráng, lưng xám

khổ 1400mm (17 cuộn), hàng mới 100%

Số lượng/khối lượng hàng hóa: Để tránh các hiểu nhầm các hệ thống đo lường khác

nhau, khi soạn thảo hợp đồng doanh nghiệp Việt Nam có thể quy định cách ghi các đơn vịnhư sau:

+ Với hàng hóa sử dụng các đơn vị đo lường như chiếc, cái, kiện, bao, thì

phải ghi một các chính xác và cụ thể Ví dụ: Polyethylene LDPE _ 240 Bag, boso meducus

Chất lượng hàng hóa: Để tránh các rủi ro các thể xảy ra, doanh nghiệp xuất nhập

khẩu Việt Nam khi ký kết hàng hóa cần phải quan tâm đến cách viết của chất lượng hànghóa trong hợp đồng mua bán hàng hóa:

Downloaded by tr?n hinh (vuchinhhp25@gmail.com)