TIỂU LUẬN GIỮA KỲ Học phần: Quan hệ kinh tế quốc tế SỰ PHÁT TRIỂN LĨNH VỰC KINH TẾ ĐỐI NGOẠI CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU (EU)

MỤC LỤC Phụ lục 1. Danh sách thành viên nhóm 9 2 Phụ lục 2. Danh mục bảng biểu 2 Phụ lục 3. Danh mục biểu đồ 2 LỜI MỞ ĐẦU 5 NỘI DUNG 6 Chương 1. Giới thiệu về EU 6 1.1. Lịch sử hình thành và phát triển: 6 1.2. Cơ sở hình thành và mục tiêu xây dựng EU: 6 1.3. Cơ cấu tổ chức của LMCA: 6 1.4. Chính sách kinh tế đối ngoại của EU: 7 Chương 2. Quy mô và cơ cấu nền kinh tế 8 2.1. Quy mô GDP của EU 8 2.2. . Một số nền kinh tế lớn nhất EU 10 2.3. Cơ cấu kinh tế EU 15 Chương 3. Tình hình thương mại quốc tế và đầu tư ra nước ngoài của EU 21 3.1. Xuất khẩu hàng hóa của EU 21 3.2. Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (Foreign Direct Investment Outflow): 26 Chương 4. Quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EU 30 4.1. Xuất khẩu của Việt nam sang EU 30 4.2. Vốn FDI của EU vào Việt Nam 35 KẾT LUẬN 37 TÀI LIỆU THAM KHẢO 38 LỜI MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Sự phát triển kinh tế đối ngoại có ý nghĩa hết sức quan trọng, thậm chí là quyết định đối với sự tăng trưởng kinh tế của các quốc gia hay các khối. Đặc biệt đối với các liên minh quốc gia lớn và có tầm ảnh hưởng như EU, cường quốc thương mại lớn nhất thế giới. Trao đổi thương mại của EU với thế giới chiếm 15% trao đổi thương mại toàn cầu. Bởi vậy, sự phát triển kinh tế đối ngoại Liên minh Châu Âu thậm chí còn có tác động lớn đối với kinh tế thế giới, Việt Nam cũng không ngoại lệ. Giai đoạn từ 2005 đến 2020, kinh tế đối ngoại Liên minh Châu Âu đã trải qua nhiều thăng trầm, các cuộc đại khủng hoảng để lại hậu quả tới tận hiện tại cũng như bài học cho các quốc gia khác phòng ngừa, ngăn chặn và phục hồi cân bằng tài chính. Nắm bắt được quá trình phát triển lĩnh vực kinh tế đối ngoại của EU theo thời gian cũng chính là đang nghiên cứu một thị trường xuất nhập khẩu lớn và tiềm năng, đặc biệt khi đồng tiền chung EURO của khối này đã và đang có tầm ảnh hưởng vô cùng lớn. Chính vì vậy, để tìm hiểu về tình hình kinh tế đối ngoại của EU, đồng thời về thực trạng thương mại quốc tế của Việt Nam với EU, chúng em chọn đề tài ‘Tìm hiểu sự phát triển lĩnh vực kinh tế đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU)’ 2. Kết cấu của đề tài Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài được thực hiện với kết cấu: 4 chương Chương 1. Giới thiệu chung về EU Chương 2. Quy mô và cơ cấu nền kinh tế Chương 3. Tình hình thương mại quốc tế và đầu tư ra nước ngoài của EU Chương 4. Quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EU. NỘI DUNG Chương 1. Giới thiệu về EU 1.1. Lịch sử hình thành và phát triển: Liên minh châu Âu ( EU) là một liên minh chính trị và kinh tế, hiện nay ghi nhận có 27 nước thành viên (có trụ sở tại Brussels, Bỉ) và được coi là chủ thể quốc tế có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế thế giới. Sau khi chiến tranh thế giới lần thứ 2 kết thúc, các nước Tây Âu ngày càng siết chặt liên kết. Ngày 1841951, 6 nước Pháp, Đức, Bỉ, Italia, Hà Lan, Lucxambua ký hiệp ước Paris thành lập “Cộng đồng than thép châu âu” (ECSC) Sau đó năm 1957 6 nước ký hiệp ước Roma thành lập “Cộng đồng năng lượng nguyên tử châu Âu (EURATOM) và cộng đồng kinh tế Châu Âu (EEC); đến năm 1967 ba tổ chức trên hợp nhất thành “ Cộng đồng Châu Âu” (EC) Từ đây, rất nhiều các nước Châu Âu cũng có chung nhu cầu hợp tác và phát triển và khi hiệp ước Maastricht được ký kết tháng 121991 khẳng định tiến trình hình thành một liên bang châu Âu mới thì đến năm 1993 EC đổi tên thành EU và từ đó đến nay kết nạp thêm 22 thành viên mới. Năm 2016, sau cuộc trưng cầu dân ý nước Anh đệ đơn tách khỏi liên minh châu Âu và chính thức rời EU vào ngày 3112020. 1.2. Cơ sở hình thành và mục tiêu xây dựng EU: 6 quốc gia thành lập khối liên minh đầu tiên có nền kinh tế văn hóa nhiều tương đồng, thông qua các cuộc cách mạng công nghiệp – kỹ thuật, các nước có quan hệ ngày càng thân thiết, gỡ bỏ hiềm khích chiến tranh, do vậy liên minh này phát triển tới những lục địa đã bị chia cắt sau chiến tranh thế giới thứ hai, nhằm thúc đẩy hòa bình và kết nối thương mại với nhau để trở thành liên minh kinh tế. Khởi đầu là một liên minh tập trung vào sự ổn định kinh tế, sau đó dần phát triển thành hoạch định và thực thi chính sách, khí hậu, môi trường và sức khỏe, cũng như luật pháp, an ninh, di cư và cuối cùng là khu vực Schengen. 1.3. Cơ cấu tổ chức của Liên minh châu Âu: Liên minh châu Âu có 7 thể chế chính trị chính: Hội đồng Châu Âu: dàn xếp các tranh chấp giữa các quốc gia thành viên và các thể chế chính trị của EU,ký kết, phê chuẩn các thỏa thuận và điều ước quốc tế quan trọng giữa EU và các quốc gia khác trên thế giới. Hội đồng Bộ trưởng: là 1 trong 2 bộ phận lập pháp của Liên minh châu Âu chịu trách nhiệm quyết định các chính sách lớn của EU Nghị viện Châu Âu: có thẩm quyền thông qua ngân sách, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách của liên minh châu Âu. Ủy ban châu Âu: Là cơ quan điều hành của EU chịu trách nhiệm đề xuất lập pháp và những hoạt động thường nhật của Liên minh châu Âu, gồm 27 thành viên tương ứng với 27 quốc gia trong khối EU. Tòa án công lý liên minh châu Âu:có vai trò độc lập, có quyền bác bỏ những quy định của các tổ chức của Uỷ ban châu Âu, văn phòng chính phủ các nước nếu bị coi là không phù hợp với luật của EU. Ngân hàng Trung ương châu Âu: quyết định chính sách tiền tệ của khu vực đồng tiền chung châu âu “eurozone”. Tòa án kiểm toán châu Âu 1.4. Chính sách kinh tế đối ngoại của EU: EU được biết đến là một liên minh kinh tế chính trị xã hội lớn nhất thế giới, đó là kết quả của những chính sách thương mại đối nội và đối ngoại của khối. Với 5 quyền cơ bản trong EU: Tự do lưu thông hàng hóa, tự do dịch chuyển lao động, Tự do hành nghề, Tự do lưu thông dịch vụ và Tự do thanh toán lưu thông vốn đã giúp thúc đẩy thương mại nội khối và ngoại khối phát triển. Hơn 70 năm tồn tại và phát triển, trở thành 1 trong 3 trụ cột kinh tế chính của thế giới, EU luôn tăng cường nỗ lực, trước hết là ổn định an ninh của khối, sau đó là hoạt động để xây dựng vị thế thế kinh tế của mình. Liên minh Châu Âu không chỉ thiết lập mối quan hệ trực tiếp với các nước lân cận về chính trị xã hội mà năm 1995 EU thực hiện dân chủ hóa phát triển kinh tế và an ninh quốc phòng vùng Địa Trung Hải. Giữ mối quan hệ đặc biệt với các nước công nghiệp phát triển như Hoa Kỳ và Nhật Bản, ký kết nhiều hiệp định thương mại giúp đỡ các nước đang phát triển (trong đó có VN với hiệp định thương mại tự do EVFTA) :Các nhà đầu tư EU có ưu thế về công nghệ, đóng góp tích cực vào việc chuyển giao công nghệ, tạo ra một số ngành, nghề mới và sản phẩm mới có hàm lượng công nghệ cao, tạo thêm nhiều việc làm mới, tạo điều kiện cho các nước đối tác phát triển. Chương 2. Quy mô và cơ cấu nền kinh tế 2.1. Quy mô GDP của EU Quy mô và tỷ trọng GDP của EU trong nền kinh tế thế giới (20052020) 30.00% 18,000 Tỷ USD 16,000 15,600 15,100 16,000 14,700 25.00% 25.03% 14,500 13,900 13,500 14,000 11,900 21.92% 20.00% 12,000 17.94% 18.19% 18.08% 18.53% 17.81% 17.83% 10,000 15.00% 8,000 10.00% 6,000 4,000 5.00% 2,000 0.00% 2005 2010 2015 2016 2017 2018 2019 2020 GDP Tỷ trọng GDP Nguồn: World Bank Biểu đồ 1. Quy mô (tỷ USD) và tỷ trọng GDP (%) của EU trong nền kinh tế thế giới giai đoạn 20052020 2.1.1. Phân tích nguyên nhân tăng trưởng của cả giai đoạn. Do EU là trung tâm thương mại lớn của thế giới: Kim ngạch và tỷ trọng xuất nhập khẩu trong tổng GDP của EU đều đứng đầu, vượt xa Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nhật Bản. +Năm 2020, EU xuất khẩu 7,1 nghìn tỷ USD hàng hoá và dịch vụ, chiếm 31,36% tổng kim ngạch xuất khẩu của thế giới. Tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá dịch vụ trong tổng GDP của EU đạt 43,95%, vượt xa các siêu cường như Hoa Kỳ (11,73%), Trung Quốc (18,5%). +Năm 2020, EU tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất thế giới với kim ngạch nhập khẩu hàng hoá dịch vụ đạt 6,5 nghìn tỷ USD, chiếm 29,87% tổng kim ngạch nhập khẩu toàn thế giới. EU đã hình thành nên một thị trường chung Châu Âu với 27 quốc gia và sử dụng chung một đồng tiền Euro. Nhờ đó tạo ra một lãnh thổ thương mại thống nhất hoạt động mà không có các quy định biên giới, ví dụ như thuế quan, thường áp dụng cho thương mại giữa các quốc gia. Thị trường đơn nhất giúp cho sự di chuyển của hàng hóa và dịch vụ, cũng như vốn và người dân trên toàn lãnh thổ không bị hạn chế. Ngoài ra, quan hệ thương mại nội khối và với các nước bên ngoài EU cũng rất được chú trọng phát triển. +Trong khu vực EU sử dụng một liên minh thuế quan (customs union), trong đó các nước đồng ý bãi bỏ các hạn chế về thương mại lẫn nhau, đồng thời thiết lập một hệ thống chung về thuế quan và hạn ngạch nhập khẩu áp dụng cho các quốc gia không phải là thành viên. +Ngoài ra, EU còn ký kết rất nhiều các hiệp định thương mại thế hệ mới và còn là bạn hàng lớn nhất của các nước đang phát triển. Nổi bật trong đó là hiệp định tự do EVFTA giữa Việt Nam và EU trong đó hai nước cam kết dần xoá bỏ thuế quan trong các lĩnh vực thương mại hàng hoá, thương mại dịch vụ và đầu tư tới mức gần 100% sau 10 năm. Kết quả, kim ngạch hai chiều năm 2019 đạt 56,45 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 41,5 tỷ USD, nhập khẩu từ EU đạt 14,9 tỷ USD. Tuy nhiên, vào năm 2020, do ảnh hưởng nghiêm trọng của dịch Covid19, cùng với nền kinh tế toàn cầu, kinh tế EU có dấu hiệu chững lại khi giảm 6,2% so với năm 2019, trong khi đó mức giảm toàn cầu là 3,6%. Nguyên nhân được cho là nền kinh tế EU phụ thuộc nhiều vào lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hoá, mà dịch bệnh xảy ra khiến hàng loạt quốc gia đóng cửa biên giới, khiến cho mậu dịch hàng hoá bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ngoài ra lĩnh vưc du lịch, vốn là một thế mạnh của EU cũng bị sụt giảm nghiêm trọng. Ngoài ra, do tốc độ tăng trưởng của các cường quốc kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc luôn ở mức cao (Trung Quốc: 910%, Hàn Quốc: 45%) nên tỷ trọng GDP của EU so với thế giới có giảm nhẹ, xuống quanh mức 18%. 2.1.2. So sánh tỷ trọng GDP của EU trong tổng GDP thế giới. Liên minh Châu Âu EU là nền kinh tế lớn thứ hai và có vai trò quan trọng trên thế giới, nhưng tỷ trọng GDP của EU trong tổng GDP toàn cầu có xu hướng giảm. EU có GDP lớn thứ hai thế giới: năm 2020 đạt 15,19 nghìn tỷ USD (giảm 7,1% so với năm 2019), chiếm 17,94% tổng GDP trên toàn thế giới. Cụ thể, năm 2005, GDP của EU đạt khoảng 11,91 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 14 GDP thế giới. Từ năm 2015 đến nay, tỷ trọng GDP của EU trong tổng GDP thế giới dao động trong khoảng 18%. Hiện nay, GDP của EU vào khoảng 15,19 nghìn tỷ USD, tuy có sụt giảm so với năm 2019 do ảnh hưởng của đại dịch Covid19 nhưng vẫn chiếm 17,94% tổng GDP toàn cầu. Như vậy, EU cùng với Mỹ và Trung Quốc là 3 trụ cột kinh tế lớn nhất của toàn cầu. 2.2. . Một số nền kinh tế lớn nhất EU Quy mô và tỷ trọng của 10 nước có GDP lớn nhất EU 30.00% 3,806,000 4,000,000 25.00% 25.05% 3,500,000 3,000,000 20.00% 2,603,000 2,500,000 17.13% 15.00% 1,886,000 2,000,000 12.41% 1,500,000 10.00% 1,281,000 8.43% 912,000 1,000,000 5.00% 6.00% 594,000 538,000 515,000 429,000 419,000 3.91% 3.54% 3.39% 500,000 2.82% 2.76% 0.00% Đức Pháp Ý Tây Ban Hà Lan Ba Lan Thuỵ Bỉ Áo Ailen Nha Điên GDP Tỷ trọng GDP Nguồn: World Bank Biểu đồ 2. Quy mô và tỷ trọng GDP của các nước có GDP bình quân lớn nhất EU Đức, Pháp cùng với Ý là 3 nền kinh tế lớn nhất EU Vai trò của nền kinh tế 3 nước lớn nhất: Vai trò của Đức: Đức có GDP lớn nhất trong EU, thứ 4 thế giới (sau Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản): Năm 2020 đạt 3,8 nghìn tỷ USD (giảm 5% so với năm 2019 – 3,861 nghìn tỷ USD); chiếm 25,05% tổng GDP của EU. Năm 2020, Đức đóng góp 30,46 tỷ USD vào ngân sách chung của liên minh Châu Âu (chiếm khoảng 20,95% tổng ngân sách dài hạn của EU). Năm 2020, Đức và EU tiếp tục là hai thị trường mục tiêu quan trọng nhất của nhau. Thương mại hàng hoá nội khối EU chiếm 67,1% tổng kim ngạch xuất khẩu và 65,3% tổng kim ngạch nhập khẩu của Đức. Đức là thị trường nhập khẩu hàng hoá lớn nhất của EU. Năm 2020, 55,5% lượng hàng hoá dịch vụ của EU được nhập khẩu vào thị trường Đức, giảm nhẹ so với năm 2019 (mức 57,2%) Vai trò của Pháp: Pháp là nền kinh tế lớn thứ hai của EU, sau Đức. Năm 2020, GDP của Pháp đạt 2,6 nghìn tỷ USD (giảm 8% so với năm 2019 – 3,861 nghìn tỷ USD), chiếm 17,13% tổng GDP của EU. Năm 2020, Pháp đóng góp 24,18 tỷ USD vào ngân sách chung của liên minh Châu Âu (chiếm khoảng 17% tổng ngân sách dài hạn của EU). Đức Pháp là 2 đầu tàu kinh tế quan trọng nhất của EU, không chỉ là 2 trong số những thành viên sáng lập EU, là nước đông dân nhất trong khối này, là nền kinh tế lớn thế giới, hiện Đức và Pháp còn lèo lái con tàu châu Âu trong khủng hoảng tốt hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Vai trò của Ý: Italia là nền kinh tế lớn thứ 3 trong EU. Năm 2020, GDP của Ý đạt 1,9 nghìn tỷ USD (giảm 9% so với năm 2019 – 2 nghìn tỷ USD), chiếm 12,42% tổng GDP của EU. Năm 2020, Ý đóng góp 17,65 tỷ USD vào ngân sách chung của liên minh Châu Âu (chiếm khoảng 14,3% tổng ngân sách dài hạn của EU). Chỉ tính riêng GDP của Đức, Pháp Ý đã chiếm hơn 50% tổng GDP trong toàn EU. Thêm vào đó, những đóng góp của 3 nước trong tổng ngân sách dài hạn của EU chiếm gần 50%. So sánh: Quy mô và tỷ trọng GDP của Đức, Pháp, Ý so với một số nước đứng đầu thế giới 25,000 30% 24.72% 25% 20,000 20,936 15,000 17.38% 20% 14,722 15% 10,000 10% 5.98% 5,000 4.49% 3.07% 2.23% 5% 5,064 3,806 2,603 0% 1,886 Mỹ Trung Quốc Nhật Đức Pháp Ý Tỷ trọng GDP (Tỷ USD) Nguồn: World Bank Biểu đồ 3. Quy mô (tỷ USD) và tỷ trọng GDP của Đức, Pháp, Ý so với một số nước đứng đầu thế giới GDP của nền kinh tế Mỹ gấp 5,5 lần GDP của Đức, gấp 8 lần GDP của Pháp, gấp 11 lần GDP của Italia. Tốc độ tăng trưởng GDP của Đức, Pháp, Ý so với các nền kinh tế đứng đầu thế giới 15.00% 10.00% 5.00% 0.82% 1.71% 0.78% 0.00% Mỹ Trung Quốc 0.29% Đức Pháp Ý 5.00% 8.87% 10.00% 2005 2010 2015 2019 2020 Nguồn: World Bank Biểu đồ 4. Tốc độ tăng trưởng GDP của Đức, Pháp, Ý (%) so với các nền kinh tế đứng đầu thế giới Về tốc độ tăng trưởng của các nền kinh tế: có thể thấy Mỹ, Đức, Pháp, Ý có tốc độ tăng trưởng trong khoảng 1 đến 4%, nổi trội nhất là Trung Quốc với tỷ lệ tăng trưởng ở mức 612%năm. Riêng trong năm 2020, do ảnh hưởng của dịch Covid19 mà kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm lại. Đức, Pháp, Ý có mức tăng trưởng âm với tỷ lệ giảm từ 5 8%. Riêng kinh tế Trung Quốc có tỷ lệ tăng trưởng dương với mức 2,3% trong năm 2020. Về lĩnh vực xuất khẩu: Kim ngạch và tỷ trọng xuất khẩu HHDV của Đức, Pháp, Ý so với 1 số QG trên TG Tỷ USD 14.00% 3000 2723 12.00% 12.03% 2514 11.10% 2500 10.00% 2000 1668 8.00% 7.37% 1500 6.00% 889 730 1000 4.00% 3.93% 556 3.22% 2.46% 500 2.00% 0.00% 0 Trung Quốc Mỹ Đức Nhật Pháp Ý Kim ngạch xuất khẩu (Tỷ USD) Tỷ trọng với TG Nguồn: World Bank Biểu đồ 5. Giá trị kim ngạch và tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa dịch vụ của Đức, Pháp, Ý so với một số quốc gia trên TG Năm 2020, Đức là nước có kim ngạch xuất khẩu lớn thứ 3 thế giới; năm 2020 đạt 1668 tỷ USD, chiếm 7,37% toàn thế giới. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Đức gồm máy móc, hàng điện tử, ô tô, các sản phẩm hoá chất, ... Pháp và Ý lần lượt là nước có kim ngạch xuất khẩu lớn thứ 6 và 11 trên thế giới (Pháp đạt 730 tỷ USD, Ý đạt 556 tỷ USD), lần lượt chiếm 3,22% và 2,46% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá dịch vụ của thế giới. Về lĩnh vực nhập khẩu: Kim ngạch và tỷ trọng nhập khẩu HHDV của Đức, Pháp, Ý với 1 số quốc gia trên thế giới Tỷ USD 3500 16.00% 14.37% 3000 14.00% 3125 12.00% 2500 10.84% 2357 10.00% 2000 6.65% 8.00% 1500 1446 4.05% 6.00% 1000 3.62% 4.00% 500 880 787 2.24% 2.00% 0 487 0.00% Mỹ Trung Quốc Đức Nhật Pháp Ý Tỷ trọng với TG Kim ngạch nhập khẩu (Tỷ USD) Nguồn: World Bank Biểu đồ 6. Giá trị kim ngạch (tỷ USD) và tỷ trọng nhập khẩu hàng hóa dịch vụ (%) của Đức, Pháp, Ý so với một số quốc gia trên TG Năm 2020, Đức là nước có kim ngạch nhập khẩu lớn thứ 3 thế giới; năm 2020 đạt 1446 tỷ USD, tuy có sự sụt giảm nhẹ so với năm 2019 nhưng vẫn chiếm 6,65% tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hoá dịch vụ thế giới. Pháp và Ý lần lượt là các thị trường nhập khẩu lớn thứ 5 và thứ 12 của thế giới, với tổng kim ngạch nhập khẩu là 787 tỷ USD và 487 tỷ USD. Về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài: Quy mô vốn FDI ra nước ngoài của 1 số quốc gia (Tỷ USD) 180 160 153 140 110 111 120 100 80 60 41.32 40 20 4.77 0 Mỹ Trung Quốc Đức Pháp Ý Nguồn: UNESCO Institute of Statistics Biểu đồ 7. Quy mô vốn FDI ra nước ngoài (Tỷ USD) của một số quốc gia EU Đức, cùng với Mỹ và Trung Quốc là những quốc gia rất chú trọng cho đầu tư ra nước ngoài. Quy mô vốn FDI của Đức chiếm 72% vốn FDI của khu vực EU, chiếm 14,6% quy mô vốn FDI của toàn thế giới. Ngoài ra, tổng vốn FDI của Pháp và Ý cũng chiếm đến 6,08% quy mô vốn FDI thế giới, góp phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế toàn cầu. Tỷ lệ chi tiêu cho nghiên cứu khoa học (Research and Development Expenditures) trong tổng GDP: Quy mô và tỷ trọng chi tiêu cho RD 3.5% 600 3.0% 476.5 2.9% 500 2.7% 2.5% 400 346.27 2.3% 2.0% 2% 300 1.5% 1.3% 200 1.0% 109.56 0.5% 60.59 29.45 100 0.0% 0 Mỹ Trung Quốc Đức Pháp Ý Tổng chi tiêu cho RD (Tỷ USD) Chi tiêu RDGDP Nguồn: UNESCO Institute of Statistics Biểu đồ 8. Quy mô (Tỷ USD) và tỷ trọng chi tiêu cho RD (%) của một số quốc gia EU Tuy ngân sách chi tiêu cho nghiên cứu khoa học của Đức, Pháp, Ý còn hạn chế so với Mỹ và Trung Quốc nhưng tỷ trọng chi tiêuGDP của 3 nước khá đáng kể. Đáng chú ý là tỷ lệ chi tiêu cho RDGDP của Đức ở mức 2,9%, tỷ lệ của Pháp là 2,3%, cao hơn so với tỷ trọng của Mỹ và Trung Quốc. 2.3. Cơ cấu kinh tế EU 2.3.1. Nhận xét chung về cơ cấu kinh tế: BIỂU ĐỒ TỶ TRỌNG CÁC NGÀNH KINH TẾ ĐÓNG GÓP VÀO GDP CỦA EU GIAI ĐOẠN 20052020 (Đơn vị: %) 100% 90% 10.51 10.37 10.44 10.50 10.43 10.74 10.94 10.70 80% 24.25 22.94 22.43 22.45 22.36 22.29 22.10 21.90 70% 1.80 1.64 1.67 1.62 1.72 1.63 1.63 1.71 60% 50% 40% 63.45 65.15 65.43 65.38 65.31 65.40 65.62 66.13 30% 20% 10% 0% 2005 2010 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Dịch vụ Nông nghiệp Công nghiệp Các ngành khác Nguồn: World Bank Biểu đồ 9. Tỷ trọng (%) các ngành kinh tế đóng góp vào GDP của EU giai đoạn 20052020 Ngành dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu kinh tế, luôn lớn hơn 60% Ngành công nghiệp đóng góp khoảng ¼ GDP của EU Nông nghiệp chiếm tỷ trọng rất nhỏ, khoảng 1,7% Tỷ trọng ngành dịch vụ có xu hướng tăng lên nhưng khá chậm (tăng 2,68% sau 15 năm), tỷ trọng công nghiệp có xu hướng giảm, tỷ trọng nông nghiệp không có nhiều biến động. Cụ thể: 2.3.2. Nông nghiệp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ

VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ =====000=====

TIỂU LUẬN GIỮA KỲ Học phần: Quan hệ kinh tế quốc tế

SỰ PHÁT TRIỂN LĨNH VỰC KINH TẾ ĐỐI NGOẠI

CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU (EU)

Phụ lục 2 Danh mục bảng biểu Bảng 1 Bảng giá trị kim ngạch xuất khẩu EU giai đoạn 2005-2020 (đơn vị: tỷ USD) 21 Bảng 2 Bảng giá trị xuất khẩu của EU (tỷ USD) và tỷ trọng (%) trong xuất khẩu của thế giới giai đoạn 2005-2020 22 Bảng 3 Giá trị FDI ra nước ngoài của EU (tỷ USD) 26 Bảng 4 Giá trị FDI ra nước ngoài của 5 nước có FDI trung bình lớn nhất EU (tỷ USD) giai đoạn 2005-2020 28 Bảng 5 Bảng giá trị KNXK của Việt Nam sang EU (tỷ USD) và tỷ trọng (%) xuất khẩu Việt Nam sang EU trong xuất khẩu hàng hóa thế giới giai đoạn 2010 - 2020 30 Bảng 6 Tổng vốn đầu tư FDI của EU vào Việt Nam giai đoạn 1995 – 2019 (tỷ USD) 35

Phụ lục 3 Danh mục biểu đồ Biểu đồ 1 Quy mô (tỷ USD) và tỷ trọng GDP (%) của EU trong nền kinh tế thế giai đoạn 2005-2020 8 Biểu đồ 2 Quy mô và tỷ trọng GDP của các nước có GDP bình quân lớn nhất

Biểu đồ 3 Quy mô (tỷ USD) và tỷ trọng GDP của Đức, Pháp, Ý so với một số nước đứng đầu thế giới 11 Biểu đồ 4 Tốc độ tăng trưởng GDP của Đức, Pháp, Ý (%) so với các nền kinh tế đứng đầu thế giới 12 Biểu đồ 5 Giá trị kim ngạch và tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa dịch vụ của Đức, Pháp, Ý so với một số quốc gia trên TG 1 3 Biểu đồ 6 Giá trị kim ngạch (tỷ USD) và tỷ trọng nhập khẩu hàng hóa dịch vụ (%) của Đức, Pháp, Ý so với một số quốc gia trên TG 13

Biểu đồ 7 Quy mô vốn FDI ra nước ngoài (Tỷ USD) của một số quốc gia EU

1 4 Biểu đồ 8 Quy mô (Tỷ USD) và tỷ trọng chi tiêu cho R&D (%) của một số quốc gia EU 15 Biểu đồ 9 Tỷ trọng (%) các ngành kinh tế đóng góp vào GDP của EU giai đoạn 2005-

2020 15 Biểu đồ 10 Giá trị nông nghiệp đóng góp vào GDP của EU (đơn vị: tỷ USD) giai đoạn 2005-2020 16 Biểu đồ 11 Giá trị công nghiệp đóng góp vào GDP của EU (đơn vị: tỷ USD) giai đoạn 2005-2020 17 Biểu đồ 12 Tốc độ tăng trưởng hằng năm (%) của khu vực dịch vụ EU giai đoạn 2005-

2020 18 Biểu đồ 13 Cơ cấu ngành dịch vụ EU năm 2005 19 Biểu đồ 14 Cơ cấu ngành dịch vụ EU năm 2005 20 Biểu đồ 15 Biểu đồ giá trị kim ngạch xuất khẩu EU giai đoạn 2005-2020 (đơn vị: tỷ USD) 21 Biểu đồ 16 Biểu đồ kim ngạch xuất khẩu của EU và tỷ trọng (%) của EU trong xuất khẩu

thế giới giai đoạn 2005-2020 2 3 Biểu đồ 17 Biểu đồ thể hiện mức tăng trưởng giá trị xuất khẩu hàng hóa dịch vụ EU (%) giai đoạn 2005-2020

2 4 Biểu đồ 18 Biểu đồ giá trị xuất khẩu 10 nước lớn nhất trên thế giới năm 2020 (tỷ USD) 25

Biểu đồ 19 Giá trị FDI ra nước ngoài của EU (tỷ USD) giai đoạn 2005-2020 2 7 Biểu đồ 20 Giá trị FDI (tỷ USD) của 5 nước có FDI trung bình lớn nhất châu Âu giai đoạn 2005-2020 28

Biểu đồ 21 Giá trị KNXK của Việt Nam sang EU (tỷ USD) và tỷ trọng xuất khẩu Việt Nam

sang EU trong xuất khẩu hàng hóa thế giới (%) giai đoạn 2010 – 2020 3 1 Biểu đồ 22 Biểu đồ vốn đầu tư FDI của EU sang Việt Nam giai đoạn 1995 – 2019 (tỷ

USD) 35

MỤC LỤC

Phụ lục 1 Danh sách thành viên nhóm 9 2

Phụ lục 2 Danh mục bảng biểu 2

Phụ lục 3 Danh mục biểu đồ 2

LỜI MỞ ĐẦU 5

NỘI DUNG 6

Chương 1 Giới thiệu về EU 6

1.1 Lịch sử hình thành và phát triển: 6

1.2 Cơ sở hình thành và mục tiêu xây dựng EU: 6

1.3 Cơ cấu tổ chức của LMCA: 6

1.4 Chính sách kinh tế đối ngoại của EU: 7

Chương 2 Quy mô và cơ cấu nền kinh tế 8

2.1 Quy mô GDP của EU 8

2.2 Một số nền kinh tế lớn nhất EU 10

2.3 Cơ cấu kinh tế EU 15

Chương 3 Tình hình thương mại quốc tế và đầu tư ra nước ngoài của EU 21

3.1 Xuất khẩu hàng hóa của EU 21

3.2 Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (Foreign Direct Investment Outflow): 26

Chương 4 Quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EU 30

4.1 Xuất khẩu của Việt nam sang EU 30

4.2 Vốn FDI của EU vào Việt Nam 35

KẾT LUẬN 37

TÀI LIỆU THAM KHẢO 38

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Sự phát triển kinh tế đối ngoại có ý nghĩa hết sức quan trọng, thậm chí là quyết địnhđối với sự tăng trưởng kinh tế của các quốc gia hay các khối Đặc biệt đối với các liênminh quốc gia lớn và có tầm ảnh hưởng như EU, cường quốc thương mại lớn nhất thếgiới Trao đổi thương mại của EU với thế giới chiếm 15% trao đổi thương mại toàn cầu.Bởi vậy, sự phát triển kinh tế đối ngoại Liên minh Châu Âu thậm chí còn có tác động lớnđối với kinh tế thế giới, Việt Nam cũng không ngoại lệ Giai đoạn từ 2005 đến 2020, kinh

tế đối ngoại Liên minh Châu Âu đã trải qua nhiều thăng trầm, các cuộc đại khủng hoảng

để lại hậu quả tới tận hiện tại cũng như bài học cho các quốc gia khác phòng ngừa, ngănchặn và phục hồi cân bằng tài chính Nắm bắt được quá trình phát triển lĩnh vực kinh tếđối ngoại của EU theo thời gian cũng chính là đang nghiên cứu một thị trường xuất nhậpkhẩu lớn và tiềm năng, đặc biệt khi đồng tiền chung EURO của khối này đã và đang cótầm ảnh hưởng vô cùng lớn Chính vì vậy, để tìm hiểu về tình hình kinh tế đối ngoại của

EU, đồng thời về thực trạng thương mại quốc tế của Việt Nam với EU, chúng em chọn đềtài ‘Tìm hiểu sự phát triển lĩnh vực kinh tế đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU)’

2 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài được thực hiện với kết cấu: 4 chương

Chương 1 Giới thiệu chung về EU

Chương 2 Quy mô và cơ cấu nền kinh tế

Chương 3 Tình hình thương mại quốc tế và đầu tư ra nước ngoài của EU

Chương 4 Quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và EU.

- Sau khi chiến tranh thế giới lần thứ 2 kết thúc, các nước Tây Âu ngày càng siếtchặt liên kết Ngày 18/4/1951, 6 nước Pháp, Đức, Bỉ, Italia, Hà Lan, Lucxambua ký hiệpước Paris thành lập “Cộng đồng than thép châu âu” (ECSC)

- Sau đó năm 1957 6 nước ký hiệp ước Roma thành lập “Cộng đồng năng lượngnguyên tử châu Âu (EURATOM) và cộng đồng kinh tế Châu Âu (EEC); đến năm 1967

ba tổ chức trên hợp nhất thành “ Cộng đồng Châu Âu” (EC)

- Từ đây, rất nhiều các nước Châu Âu cũng có chung nhu cầu hợp tác và phát triển

và khi hiệp ước Maastricht được ký kết tháng 12/1991 khẳng định tiến trình hình thànhmột liên bang châu Âu mới thì đến năm 1993 EC đổi tên thành EU và từ đó đến nay kếtnạp thêm 22 thành viên mới

- Năm 2016, sau cuộc trưng cầu dân ý nước Anh đệ đơn tách khỏi liên minh châu

Âu và chính thức rời EU vào ngày 31/1/2020

1.2 Cơ sở hình thành và mục tiêu xây dựng EU:

- 6 quốc gia thành lập khối liên minh đầu tiên có nền kinh tế văn hóa nhiều tươngđồng, thông qua các cuộc cách mạng công nghiệp – kỹ thuật, các nước có quan hệ ngàycàng thân thiết, gỡ bỏ hiềm khích chiến tranh, do vậy liên minh này phát triển tới nhữnglục địa đã bị chia cắt sau chiến tranh thế giới thứ hai, nhằm thúc đẩy hòa bình và kết nốithương mại với nhau để trở thành liên minh kinh tế

- Khởi đầu là một liên minh tập trung vào sự ổn định kinh tế, sau đó dần phát triểnthành hoạch định và thực thi chính sách, khí hậu, môi trường và sức khỏe, cũng như luậtpháp, an ninh, di cư và cuối cùng là khu vực Schengen

1.3 Cơ cấu tổ chức của Liên minh châu Âu:

Liên minh châu Âu có 7 thể chế chính trị chính:

- Hội đồng Châu Âu: dàn xếp các tranh chấp giữa các quốc gia thành viên và các thểchế chính trị của EU,ký kết, phê chuẩn các thỏa thuận và điều ước quốc tế quan trọnggiữa EU và các quốc gia khác trên thế giới

- Hội đồng Bộ trưởng: là 1 trong 2 bộ phận lập pháp của Liên minh châu Âu chịu trách nhiệm quyết định các chính sách lớn của EU

- Nghị viện Châu Âu: có thẩm quyền thông qua ngân sách, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chính sách của liên minh châu Âu

- Ủy ban châu Âu: Là cơ quan điều hành của EU chịu trách nhiệm đề xuất lập pháp

và những hoạt động thường nhật của Liên minh châu Âu, gồm 27 thành viên tương ứngvới 27 quốc gia trong khối EU

- Tòa án công lý liên minh châu Âu:có vai trò độc lập, có quyền bác bỏ những quyđịnh của các tổ chức của Uỷ ban châu Âu, văn phòng chính phủ các nước nếu bị coi làkhông phù hợp với luật của EU

- Ngân hàng Trung ương châu Âu: quyết định chính sách tiền tệ của khu vực đồng tiền chung châu âu “eurozone”

1.4 Chính sách kinh tế đối ngoại của EU:

- EU được biết đến là một liên minh kinh tế chính trị xã hội lớn nhất thế giới, đó làkết quả của những chính sách thương mại đối nội và đối ngoại của khối Với 5 quyền cơbản trong EU: Tự do lưu thông hàng hóa, tự do dịch chuyển lao động, Tự do hành nghề,

Tự do lưu thông dịch vụ và Tự do thanh toán lưu thông vốn đã giúp thúc đẩy thương mạinội khối và ngoại khối phát triển

- Hơn 70 năm tồn tại và phát triển, trở thành 1 trong 3 trụ cột kinh tế chính của thếgiới, EU luôn tăng cường nỗ lực, trước hết là ổn định an ninh của khối, sau đó là hoạtđộng để xây dựng vị thế thế kinh tế của mình Liên minh Châu Âu không chỉ thiết lậpmối quan hệ trực tiếp với các nước lân cận về chính trị - xã hội mà năm 1995 EU thựchiện dân chủ hóa phát triển kinh tế và an ninh quốc phòng vùng Địa Trung Hải

- Giữ mối quan hệ đặc biệt với các nước công nghiệp phát triển như Hoa Kỳ vàNhật Bản, ký kết nhiều hiệp định thương mại giúp đỡ các nước đang phát triển (trong đó

có VN với hiệp định thương mại tự do EVFTA) :Các nhà đầu tư EU có ưu thế về côngnghệ, đóng góp tích cực vào việc chuyển giao công nghệ, tạo ra một số ngành, nghề mới

và sản phẩm mới có hàm lượng công nghệ cao, tạo thêm nhiều việc làm mới, tạo điềukiện cho các nước đối tác phát triển

Chương 2 Quy mô và cơ cấu nền kinh tế

2.1 Quy mô GDP của EU

Quy mô và tỷ trọng GDP của EU trong nền kinh tế thế giới

(2005-2020)

16,000 15,600

15,100 16,000 14,700

25.00% 25.03% 14,500 13,500 13,900

14,000 11,900 21.92%

17.94% 18.19% 18.08% 18.53% 17.81% 17.83%

10,000 15.00%

8,000

4,000 5.00%

Biểu đồ 1 Quy mô (tỷ USD) và tỷ trọng GDP (%) của EU trong nền kinh tế thế giới giai đoạn 2005-2020

2.1.1 Phân tích nguyên nhân tăng trưởng của cả giai đoạn.

- Do EU là trung tâm thương mại lớn của thế giới:

Kim ngạch và tỷ trọng xuất nhập khẩu trong tổng GDP của EU đều đứng đầu, vượt xa Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nhật Bản

+ Năm 2020, EU xuất khẩu 7,1 nghìn tỷ USD hàng hoá và dịch vụ, chiếm31,36% tổng kim ngạch xuất khẩu của thế giới Tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu hàng hoádịch vụ trong tổng GDP của EU đạt 43,95%, vượt xa các siêu cường như Hoa Kỳ(11,73%), Trung Quốc (18,5%)

+ Năm 2020, EU tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất thế giới với kim ngạchnhập khẩu hàng hoá dịch vụ đạt 6,5 nghìn tỷ USD, chiếm 29,87% tổng kim ngạch nhậpkhẩu toàn thế giới

- EU đã hình thành nên một thị trường chung Châu Âu với 27 quốc gia và sử dụngchung một đồng tiền Euro Nhờ đó tạo ra một lãnh thổ thương mại thống nhất hoạt động màkhông có các quy định biên giới, ví dụ như thuế quan, thường áp dụng cho thương mại

giữa các quốc gia Thị trường đơn nhất giúp cho sự di chuyển của hàng hóa và dịch vụ, cũng như vốn và người dân trên toàn lãnh thổ không bị hạn chế.

- Ngoài ra, quan hệ thương mại nội khối và với các nước bên ngoài EU cũng rất đượcchú trọng phát triển

+ Trong khu vực EU sử dụng một liên minh thuế quan (customs union), trong đócác nước đồng ý bãi bỏ các hạn chế về thương mại lẫn nhau, đồng thời thiết lập một hệthống chung về thuế quan và hạn ngạch nhập khẩu áp dụng cho các quốc gia không phải

là thành viên

+ Ngoài ra, EU còn ký kết rất nhiều các hiệp định thương mại thế hệ mới và còn

là bạn hàng lớn nhất của các nước đang phát triển Nổi bật trong đó là hiệp định tự doEVFTA giữa Việt Nam và EU trong đó hai nước cam kết dần xoá bỏ thuế quan trong cáclĩnh vực thương mại hàng hoá, thương mại dịch vụ và đầu tư tới mức gần 100% sau 10năm Kết quả, kim ngạch hai chiều năm 2019 đạt 56,45 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt41,5 tỷ USD, nhập khẩu từ EU đạt 14,9 tỷ USD

Tuy nhiên, vào năm 2020, do ảnh hưởng nghiêm trọng của dịch Covid-19, cùng vớinền kinh tế toàn cầu, kinh tế EU có dấu hiệu chững lại khi giảm 6,2% so với năm 2019, trongkhi đó mức giảm toàn cầu là 3,6% Nguyên nhân được cho là nền kinh tế EU phụ thuộcnhiều vào lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hoá, mà dịch bệnh xảy ra khiến hàng loạt quốc giađóng cửa biên giới, khiến cho mậu dịch hàng hoá bị ảnh hưởng nghiêm trọng Ngoài ra lĩnhvưc du lịch, vốn là một thế mạnh của EU cũng bị sụt giảm nghiêm trọng

Ngoài ra, do tốc độ tăng trưởng của các cường quốc kinh tế mới nổi như TrungQuốc, Nhật Bản, Hàn Quốc luôn ở mức cao (Trung Quốc: 9-10%, Hàn Quốc: 4-5%) nên

tỷ trọng GDP của EU so với thế giới có giảm nhẹ, xuống quanh mức 18%

2.1.2 So sánh tỷ trọng GDP của EU trong tổng GDP thế giới.

Liên minh Châu Âu EU là nền kinh tế lớn thứ hai và có vai trò quan trọng trên thếgiới, nhưng tỷ trọng GDP của EU trong tổng GDP toàn cầu có xu hướng giảm

EU có GDP lớn thứ hai thế giới: năm 2020 đạt 15,19 nghìn tỷ USD (giảm 7,1% so vớinăm 2019), chiếm 17,94% tổng GDP trên toàn thế giới

Cụ thể, năm 2005, GDP của EU đạt khoảng 11,91 nghìn tỷ USD, chiếm khoảng 1/4GDP thế giới Từ năm 2015 đến nay, tỷ trọng GDP của EU trong tổng GDP thế giới daođộng trong khoảng 18% Hiện nay, GDP của EU vào khoảng 15,19 nghìn tỷ USD, tuy cósụt giảm so với năm 2019 do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 nhưng vẫn chiếm 17,94%tổng GDP toàn cầu Như vậy, EU cùng với Mỹ và Trung Quốc là 3 trụ cột kinh tế lớnnhất của toàn cầu

2,500,000 17.13%

Biểu đồ 2 Quy mô và tỷ trọng GDP của các nước có GDP bình quân lớn nhất EU

Năm 2020, Đức đóng góp 30,46 tỷ USD vào ngân sách chung của liên minh Châu Âu(chiếm khoảng 20,95% tổng ngân sách dài hạn của EU)

Năm 2020, Đức và EU tiếp tục là hai thị trường mục tiêu quan trọng nhất của nhau.Thương mại hàng hoá nội khối EU chiếm 67,1% tổng kim ngạch xuất khẩu và 65,3%tổng kim ngạch nhập khẩu của Đức

Đức là thị trường nhập khẩu hàng hoá lớn nhất của EU Năm 2020, 55,5% lượng hànghoá dịch vụ của EU được nhập khẩu vào thị trường Đức, giảm nhẹ so với năm 2019 (mức57,2%)

- Vai trò của Pháp:

Pháp là nền kinh tế lớn thứ hai của EU, sau Đức Năm 2020, GDP của Pháp đạt 2,6 nghìn

tỷ USD (giảm 8% so với năm 2019 – 3,861 nghìn tỷ USD), chiếm 17,13% tổng GDP củaEU

Năm 2020, Pháp đóng góp 24,18 tỷ USD vào ngân sách chung của liên minh Châu Âu(chiếm khoảng 17% tổng ngân sách dài hạn của EU)

Đức - Pháp là 2 đầu tàu kinh tế quan trọng nhất của EU, không chỉ là 2 trong số nhữngthành viên sáng lập EU, là nước đông dân nhất trong khối này, là nền kinh tế lớn thế giới,hiện Đức và Pháp còn lèo lái con tàu châu Âu trong khủng hoảng tốt hơn bất kỳ quốc gianào khác

Chỉ tính riêng GDP của Đức, Pháp Ý đã chiếm hơn 50% tổng GDP trong toàn EU Thêm vào

đó, những đóng góp của 3 nước trong tổng ngân sách dài hạn của EU chiếm gần 50%

So sánh:

Quy mô và tỷ trọng GDP của Đức, Pháp, Ý so với một

số nước đứng đầu thế giới

Biểu đồ 3 Quy mô (tỷ USD) và tỷ trọng GDP của Đức, Pháp, Ý so với một số nước

đứng đầu thế giới

GDP của nền kinh tế Mỹ gấp 5,5 lần GDP của Đức, gấp 8 lần GDP của Pháp, gấp 11 lần GDP của Italia

Tốc độ tăng trưởng GDP của Đức, Pháp, Ý so với các nền

kinh tế đứng đầu thế giới

Pháp Ý

Biểu đồ 4 Tốc độ tăng trưởng GDP của Đức, Pháp, Ý (%)

so với các nền kinh tế đứng đầu thế giới

- Về tốc độ tăng trưởng của các nền kinh tế: có thể thấy Mỹ, Đức, Pháp, Ý có tốc độ

tăng trưởng trong khoảng 1 đến 4%, nổi trội nhất là Trung Quốc với tỷ lệ tăng trưởng ởmức 6-12%/năm Riêng trong năm 2020, do ảnh hưởng của dịch Covid-19 mà kinh tếtoàn cầu tăng trưởng chậm lại Đức, Pháp, Ý có mức tăng trưởng âm với tỷ lệ giảm từ 5 -8% Riêng kinh tế Trung Quốc có tỷ lệ tăng trưởng dương với mức 2,3% trong năm 2020

- Về lĩnh vực xuất khẩu:

Kim ngạch và tỷ trọng xuất khẩu HHDV của Đức, Pháp,

Kim ngạch xuất khẩu (Tỷ USD) Tỷ trọng với TG

Nguồn: World Bank

Biểu đồ 5 Giá trị kim ngạch và tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa dịch vụ của

Đức, Pháp, Ý so với một số quốc gia trên TG

Năm 2020, Đức là nước có kim ngạch xuất khẩu lớn thứ 3 thế giới; năm 2020 đạt

1668 tỷ USD, chiếm 7,37% toàn thế giới Các mặt hàng xuất khẩu chính của Đức gồmmáy móc, hàng điện tử, ô tô, các sản phẩm hoá chất, Pháp và Ý lần lượt là nước có kimngạch xuất khẩu lớn thứ 6 và 11 trên thế giới (Pháp đạt 730 tỷ USD, Ý đạt 556 tỷ USD),lần lượt chiếm 3,22% và 2,46% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá dịch vụ của thế giới

- Về lĩnh vực nhập khẩu:

Kim ngạch và tỷ trọng nhập khẩu HHDV của Đức,

Pháp, Ý với 1 số quốc gia trên thế giới

Biểu đồ 6 Giá trị kim ngạch (tỷ USD) và tỷ trọng nhập khẩu hàng hóa dịch vụ (%)

của Đức, Pháp, Ý so với một số quốc gia trên TG

Năm 2020, Đức là nước có kim ngạch nhập khẩu lớn thứ 3 thế giới; năm 2020 đạt

1446 tỷ USD, tuy có sự sụt giảm nhẹ so với năm 2019 nhưng vẫn chiếm 6,65% tổng kimngạch nhập khẩu hàng hoá dịch vụ thế giới Pháp và Ý lần lượt là các thị trường nhậpkhẩu lớn thứ 5 và thứ 12 của thế giới, với tổng kim ngạch nhập khẩu là 787 tỷ USD và

487 tỷ USD

- Về đầu tư trực tiếp ra nước ngoài:

Quy mô vốn FDI ra nước ngoài của 1 số quốc gia

0

Nguồn: UNESCO Institute of Statistics

Đức, cùng với Mỹ và Trung Quốc là những quốc gia rất chú trọng cho đầu tư ra nướcngoài Quy mô vốn FDI của Đức chiếm 72% vốn FDI của khu vực EU, chiếm 14,6% quy

mô vốn FDI của toàn thế giới Ngoài ra, tổng vốn FDI của Pháp và Ý cũng chiếm đến6,08% quy mô vốn FDI thế giới, góp phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế toàn cầu

- Tỷ lệ chi tiêu cho nghiên cứu khoa học (Research and Development Expenditures) trong tổng GDP:

Quy mô và tỷ trọng chi tiêu cho R&D

1.3%

200 1.0%

Tổng chi tiêu cho R&D (Tỷ USD) Chi tiêu R&D/GDP

Nguồn: UNESCO Institute of Statistics

Biểu đồ 8 Quy mô (Tỷ USD) và tỷ trọng chi tiêu cho R&D (%)

của một số quốc gia EU

Tuy ngân sách chi tiêu cho nghiên cứu khoa học của Đức, Pháp, Ý còn hạn chế so với

Mỹ và Trung Quốc nhưng tỷ trọng chi tiêu/GDP của 3 nước khá đáng kể Đáng chú ý là

tỷ lệ chi tiêu cho R&D/GDP của Đức ở mức 2,9%, tỷ lệ của Pháp là 2,3%, cao hơn so với

tỷ trọng của Mỹ và Trung Quốc

2.3 Cơ cấu kinh tế EU

2.3.1 Nhận xét chung về cơ cấu kinh tế:

BIỂU ĐỒ TỶ TRỌNG CÁC NGÀNH KINH TẾ ĐÓNG GÓP VÀO GDP CỦA EU GIAI ĐOẠN 2005-2020 (Đơn vị: %)

100%

90% 10.51 10.37 10.44 10.50 10.43 10.74 10.94 10.7080%

Dịch vụ Nông nghiệp Công nghiệp Các ngành khác

Nguồn: World Bank

Biểu đồ 9 Tỷ trọng (%) các ngành kinh tế đóng góp vào GDP của EU

giai đoạn 2005-2020

- Ngành dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu kinh tế, luôn lớn hơn 60%

- Ngành công nghiệp đóng góp khoảng ¼ GDP của EU

- Nông nghiệp chiếm tỷ trọng rất nhỏ, khoảng 1,7%

- Tỷ trọng ngành dịch vụ có xu hướng tăng lên nhưng khá chậm (tăng 2,68% sau 15năm), tỷ trọng công nghiệp có xu hướng giảm, tỷ trọng nông nghiệp không cónhiều biến động

Biểu đồ 10 Giá trị nông nghiệp đóng góp vào GDP của EU (đơn vị: tỷ USD) giai

- Hơn một nửa (58,6%) tổng giá trị sản lượng của ngành nông nghiệp EU đến từ'bốn ông lớn' là Pháp (75,4 tỷ EURO), Đức (56,8 tỷ EURO), Ý (56,3 tỷ EUR) và Tây BanNha (EURO) 52,9 tỷ) Nhóm các quốc gia thành viên tiếp theo là Hà Lan (28,2 tỷEURO), Ba Lan (27,2 tỷ EUR) và Romania (16,8 tỷ EUR) Ba phần tư (76,2%) tổng giátrị ngành nông nghiệp của EU vào năm 2020 đến từ bảy quốc gia thành viên này

- Đại dịch Covid-19 gây ảnh hưởng trầm trọng đến nền nông nghiệp của EU, gây ratình trạng thiếu lao động thời vụ trầm trọng, tắc nghẽn trong chuỗi cung ứng thực phẩm

và nhiều yếu tố khác gián đoạn

2.3.3 Công nghiệp

EU dẫn đầu toàn cầu trong nhiều ngành công nghiệp cung cấp các công việc có giá trị cao, bao gồm ô tô, hàng không, kỹ thuật, hóa chất và các ngành công nghiệp dược phẩm

GIÁ TRỊ CÔNG NGHIỆP ĐÓNG GÓP VÀO

Nguồn: The World Bank

Biểu đồ 11 Giá trị công nghiệp đóng góp vào GDP của EU (đơn vị: tỷ USD) giai

TỐC ĐỘ TĂNG TRƯỞNG HẰNG NĂM KHU VỰC DỊCH VỤ CỦA EU (%)

Nguồn: The World Bank

Biểu đồ 12 Tốc độ tăng trưởng hằng năm (%) của khu vực dịch vụ EU giai đoạn

2005-2020

Khu vực dịch vụ cho đến nay vẫn là khu vực quan trọng nhất trong Liên minh Châu Âu,đóng góp đến 66.1% GDP, so với ngành công nghiệp với 21.9% GDP và nông nghiệp chỉchiếm 1,7% GDP

- Ngành dịch vụ luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu kinh tế (trên 60%)

- Tỷ trọng dịch vụ biến động lên xuống qua các năm, nhưng có xu hướng chung làtăng lên với tốc độ chậm, cụ thể từ 2005-2010 tăng 2.68% ( Năm 2005: 63.5%; Năm2020: 66.1%) Thực tế, các ngành dịch vụ ở EU tăng trưởng trung bình ở mức thấp hơn

so với các nước công nghiệp phát triển khác

- Khu vực dịch vụ đóng góp nhiều vào tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm ở EU hơnbất kỳ khu vực nào khác Dịch vụ chiếm khoảng ba phần tư tổng sản phẩm quốc nội của

EU và hai phần ba việc làm của EU EU cũng là nhà xuất khẩu dịch vụ lớn nhất thế giới.Dịch vụ chiếm hơn 80% đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của EU và hơn 60% đầu tư trựctiếp ra nước ngoài của EU

- Cuộc khủng hoảng tài chính bắt đầu từ tháng 7/2008 làm đảo lộn tình hình tài chínhkinh tế thế giới, bắt đầu nổ ra từ việc vỡ bong bóng nhà đất ở Mỹ và sau đó ảnh hưởngnghiêm trọng tới khu vực EU Nhìn vào biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng hàng năm khuvực dịch vụ của EU ta có thể thấy năm 2009 chứng kiến sự suy giảm mạnh của ngành mũinhọn này, cụ thể giảm từ 1.632% xuống còn -2.168% (giảm 3.8%) Từ năm 2019, chính phủcác nước có các biện pháp kích cầu trong nước như giảm giá sản phẩm hàng hóa dịch

vụ, cung các gói trợ cấp cho người dân nên cơ cấu dịch vụ thay đổi đáng kể với mức tăng 3.54%.

- Đến năm 2020, dịch bệnh Corona lan rộng và diễn biến phức tạp trên toàn thế giới,một lần nữa đẩy EU vào tình trạng suy thoái, kéo theo tốc độ tăng trưởng hằng nămngành dịch vụ giảm xuống -6,235%

 Nguyên nhân chuyển dịch của lĩnh vực dịch vụ

Ngành dịch vụ có vai trò ngày càng quan trọng mà đóng góp rất lớn trong việc phát triển kinh tế do:

- Xu hướng đẩy mạnh thương mại dịch vụ trên toàn thế giới

- Dịch vụ trở thành ngành kinh tế thu hút chủ yếu lực lượng lao động hiện nay, tỷtrọng lao động hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ của EU tăng lên với tốc độ ổn định quacác năm, năm 2005 chiếm 64,62%, năm 2020 chiếm 70,63% lực lượng lao động tại EU

- Nền kinh tế dịch vụ hiện nay dựa trên hai nền tảng chính là toàn cầu hóa và kinh tế trithức và được thúc đẩy bởi những thành tựu của tiến bộ khoa học kỹ thuật Toàn cầu hóa vàkinh tế tri thức làm thay đổi thói quen sinh hoạt và tiêu dùng trong đời sống kinh tế-xã hội,

xu hướng kinh doanh và chính sách của chính phủ đối với ngành kinh tế dịch vụ

- Giá cả của các sản phẩm công nghiệp giảm tương đối so với giá cả của các sản phẩm dịch vụ và người tiêu dùng ngày càng chi tiêu thêm cho dịch vụ nhiều hơn cho hàng hóa