Tóm tắt tiếng việt: Thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam

Thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamThực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt NamVIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI  NGUYỄN HOÀI PHƢƠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC NGÀNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM Ngành CHÍNH SÁCH CÔNG Mã số 934 04 02 LUẬN ÁN.

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

- -

NGUYỄN HOÀI PHƯƠNG

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC

NGÀNH NGÂN HÀNG Ở VIỆT NAM

Công trình đã được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN KHẮC BÌNH

Phản biện 1: PGS.TS Nguyễn Thị Hồng Hải

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Xuân Trung

Phản biện 3: TS Ngô Huy Đức

Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án tiến sĩ cấp học viện, tổ chức tại Học viện Khoa học xã hội

Vào lúc ……h , ngày… tháng … năm 2023

Có thể tìm hiểu luận án tại:

Thư viện Quốc gia Thư viện Học viện Khoa học xã hội

kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), đến năm 2020, số nhân lực làm việc trong hệ thống Ngân hàng Nhà nước là 6.871 người; hệ thống các tổ chức tín dụng là 339.723 người, trong đó: Nhóm Ngân hàng thương mại (NHTM) nhà nước là 110.947 người, khối NHTM cổ phần là 161.211 người, quỹ tín dụng nhân dân là 14.500 người, công ty tài chính là 41.937 người…Tuy nhiên, chất lượng nguồn lực ngân hàng vừa yếu, vừa thiếu Khối kiến thức bổ trợ tin học, ngoại ngữ; kiến thức chuyên môn, và kỹ năng giao tiếp hạn chế Hầu hết các ngân hàng thương mại cổ phần quy mô trung bình trở xuống thiếu đội ngũ nhân sự quản trị điều hành, lãnh đạo cấp chi nhánh, phòng giao dịch Trình độ chuyên môn, khả năng phân tích, am hiểu luật pháp và độc lập xử lí các vấn đề thực tế không cao, hầu như chỉ làm tác nghiệp, thiếu tầm nhìn chiến lược, thiếu khả năng lập dự án, thiếu kĩ năng dân sự, kể cả kĩ năng giao tiếp …Vì vậy, những nghiên cứu về chất lượng nguồn nhân lực, chính sách và quá trình tổ chức thực hiện chính sách phát

2

triển nguồn nhân lực phù hợp với bối cảnh thị trường có nhiều biến động là thật sự cần thiết nhằm cải thiện chất lượng nguồn nhân lực, quá trình tổ chức thực hiện chính sách phát triển nguồn nhân lực hiệu quả, khắc phục những tồn tại bất cập trong quá trình thực hiện chính sách làm ảnh hưởng đến chất lượng và số lượng nhân viên ngân hàng ở nước ta hiện nay Xuất

phát từ lý luận và thực tiễn, NCS lựa chọn “Thực hiện chính sách phát triển

nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu cho luận án

tiến sĩ ngành chính sách công của mình

2 Mục đích nghiên cứu và Nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận về thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng và đánh giá thực trạng thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam trong những năm tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến thực

hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng Từ đó rút ra khoảng trống nghiên cứu của luận án

Thứ hai, hệ thống hóa cơ sở lý luận về thực hiện chính sách phát triển

nhân lực ngành ngân hàng

Thứ ba, phân tích thực trạng về thực hiện chính sách phát triển nhân

lực ngành ngân hàng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam Đánh giá quá trình thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngân hàng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam Từ đó rút ra những thành công và những hạn chế

3

Thứ tư, căn cứ vào thực trạng và bối cảnh, đề xuất các giải pháp hoàn

thiện thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam trong những năm sắp tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Lý luận và thực tiễn thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành

ngân hàng, trong đó làm rõ bản chất và quy trình thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng, tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng

- Phạm vi không gian: hệ thống các ngân hàng thương mại tại Việt

Nam trong đó tập trung nghiên cứu tại hội sở chính và chi nhánh của các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước như: Viettinbank, Vietcombank, BIDV, Agribank

- Phạm vi thời gian: các dữ liệu được thu thập và nghiên cứu từ năm

2017 đến năm 2022

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

* Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp phân tích tổng hợp được sử dụng để thẩm định giải quyết những vấn đề còn tranh cãi, chưa thống nhất của các nhà khoa học Phân tích tổng hợp giúp tìm ra được lỗ hổng của những phân tích trước, những lĩnh vực nào cần phân tích và chứng minh thêm

- Phân tích tổng hợp là hai quá trình của một vấn đề không thể tách rời nhau mà hợp lại để bổ trợ cho nhau Phân tích là một giai đoạn rất cần

sở nghiên cứu cho đề tài

- Tiến hành sưu tầm sách, báo, giáo trình, tạp chí, tài liệu khoa học liên quan tới đề tài, từ đó phân tích, tổng hợp và xây dựng nên cơ sở lý luận của đề tài

* Phương pháp thống kê so sánh

- Bằng biện pháp thống kê so sánh, kết hợp với phân tích định tính và khảo sát thực tế điều tra… để so sánh việc tổ chức thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở các ngân hàng ở Việt Nam, từ đó rút

ra những giải pháp cơ bản nhất trong việc thực hiện chính sách phát triển

nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam

4.2 Phương pháp kh o sát th c ti n

- Thực tiễn khảo sát tài liệu, số liệu về tổ chức thực hiện chính sách phát triển nhân lực của các ngân hàng ở nước ta trong thời gian gần đây Trong quá trình nghiên cứu tác giả có khảo sát các đối tượng hiện đang công tác trong ngành ngân hàng để thấy được những thiếu hụt về nguồn lực, trình độ, năng lực của cán bộ công chức thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng hoặc quá trình tổ chức các bước thực hiện chính sách này và đồng thời nhấn mạnh tính cấp thiết trong việc đề ra các giải

5

pháp phù hợp để thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng

ở nước ta Trên cơ sở đó nêu lên những giải pháp hoàn thiện việc thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở nước ta trong những năm tiếp theo

Quy trình nghiên cứu gồm hai giai đoạn chính là nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức:

(1) Nghiên cứu sơ bộ là nghiên cứu định tính với lượng mẫu nhỏ Nghiên cứu định tính được thực hiện bằng kỹ thuật thảo luận nhóm tập trung

và phỏng vấn sâu, với sự tham gia của chuyên gia thực hiện chính sách công, chuyên gia về chính sách phát triển nhân lực và cán bộ Ngân hàng Trung ương nhằm khám phá và khẳng định các nội dung thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam, nhân tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá Từ đó hiệu chỉnh bảng hỏi nhằm đảm bảo mức độ tin cậy của dữ liệu thu thập được

(2) Nghiên cứu chính thức là nghiên cứu định tính được thực hiện nhằm đánh giá nội dung thực hiện chính sách, tổ chức thực hiện chính sách, nhân tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam

- Đối tượng khảo sát là chuyên gia về thực hiện chính sách công, chuyên gia về chính sách phát triển nhân lực người quản lý về chính sách phát triển nhân lực của Ngân hàng Trung Ương và nhà quản lý của các ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước như: Viettinbank, Vietcombank, BIDV, Agribank Đây là hệ thống các ngân hàng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế và là trụ cột chính của ngành ngân hàng ở Việt Nam

6

- Mẫu nghiên cứu được lấy ngẫu nhiên phân tầng với kích thước mẫu

là 110 nhà quản lý của Ngân hàng Trung ương, các ngân hàng thương mại

có vốn Nhà nước như: Viettinbank, Vietcombank, BIDV, Agribank

5 Đóng góp mới của luận án

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu đánh giá thực hiện chính sách

phát triển nhân lực ngành ngân hàng dựa trên đặc thù của ngành ngân hàng

và bối cảnh mới tại Việt Nam Xây dựng khung lý thuyết về thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng Đóng góp cho hệ thống lý luận

về thực hiện chính sách công phong phú và đa dạng hơn

Thứ hai, gắn liền thực hiện chính sách phát triển nhân lực với đối

tượng cụ thể là ngân hàng tại Việt Nam, xây dựng bộ câu hỏi riêng cho ngành ngân hàng nhằm đánh giá về nội dung chính sách phát triển nhân lực

và quá trình thực hiện chính sách phát triển nhân lực của ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước Đây là nền tảng thực tiễn quan trọng để mở rộng, đánh giá chính sách phát triển nhân lực và tổ chức thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng trong bối cảnh mới (hậu đại dịch Covid 19, kinh tế số, suy thoái kinh tế )

Thứ ba, kết quả nghiên cứu của luận án có những đóng góp nhất định

về cơ sở đề xuất giải pháp có tính thực tiễn và khả thi nhằm xây dựng nội dung chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng và đặc biệt là hoàn thiện thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng đến năm

2025, tầm nhìn đến năm 2030

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Về lý luận, luận án bổ sung, hoàn thiện khái niệm thực hiện chính

sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam hiện nay; làm rõ thêm đặc điểm và vai trò của thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam, chỉ ra chủ thể và nội dung của thực hiện chính sách

7

phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam Chỉ rõ những yếu tố tác động, ảnh hưởng đến thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam Đối với các cơ sở đào tạo, luận án có thể làm tài liệu tham khảo trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng về chuyên ngành chính sách công cho sinh viên hoặc cán bộ, công chức ngành ngân hàng tham gia các khóa học về khoa học quản lý, quản trị, quản lý nhà nước, đào tạo nhân lực

về ngân hàng Luận án cũng có giá trị tham khảo trong nghiên cứu cho các học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành chính sách công

Về thực tiễn, luận án đã tập trung mô tả, đánh giá thực trạng thực hiện

chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam Phát hiện những vấn đề bất cập của việc tổ chức thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam Trong đó, luận án làm rõ những vấn đề bất cập trong việc tổ chức thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam như: sự thiếu hụt và chồng chéo trong hệ thống chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam Chỉ ra những khó khăn, vướng mắc và bất cập trong tổ chức thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam

Tìm nguyên nhân và đề xuất những giải pháp cụ thể trong việc thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam trong những năm tới

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận án

có 4 chương, cụ thể như sau: Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án; Chương 2: Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng; Chương 3: Thực trạng thực hiện thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam; Chương 4: Phương hướng, giải pháp hoàn thiện thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam

8

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN

ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài luận án

1.1.1 Những công trình nghiên cứu về phát triển nhân l c

1.1.2 Những công trình nghiên cứu về phát triển nhân l c ngành ngân hàng 1.1.3 Những công trình nghiên cứu về chính sách phát triển nhân l c ngành ngân hàng

1.1.4 Những công trình nghiên cứu về th c hiện chính sách phát triển nhân l c ngành ngân hàng

1.2 Đánh giá những công trình nghiên cứu có liên quan đến để tài 1.3 Khoảng trống nghiên cứu và khung lý thuyết của luận án

Thứ nhất, tiếp tục nghiên cứu và làm rõ các nội dung về xác định

được cơ sở lý luận và thực tiễn của chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng, hệ thống và phân tích thực trạng chính sách và thực trạng áp dụng chính sách về chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt nam và chỉ ra được những vấn đề nổi cộm, những bất cập cơ bản của thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam

Thứ hai, tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm thực hiện chính sách về

thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam nói riêng và ở một số nước trong khu vực, quốc gia tiêu biểu trên thế giới để rút

ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong quá trình hoàn thiện chính sách công về định chế này

Thứ ba, luận án sẽ nghiên cứu các nguyên tắc, nội dung của chính

sách về thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam trên cơ sở xem xét toàn diện các yếu tố chủ quan từ thị trường lao động, thị trường đào tạo và nhu cầu tác động của nhà nước trong quá trình xây dựng, ban hành và thực thi chính sách và các yếu tố khách quan khác Những nguyên tắc và nội dung được làm rõ trong luận án sẽ là định hướng quan trọng và tác động trực tiếp đến hoạt động thực hiện chính sách phát

9

triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam nhằm đề cao trách nhiệm của của các chủ thể trong quá trình này

Thứ tư, luận án sẽ tập trung nghiên cứu một cách có hệ thống và toàn

diện hơn hệ thống các quy định của pháp luật về thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam Bên cạnh đó, Nghiên cứu sinh

sẽ đưa ra một số đề xuất nhằm nâng cao các giải pháp nhằm phát triển hơn nữa nguồn nhân lực kể trên.Qua đó, nghiên cứu trong luận án sẽ góp phần

bổ sung cơ sở lý luận, cơ sở khoa học phù hợp cho việc hoàn thiện cơ chế

thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam

Thứ năm, thông qua những vụ việc cụ thể, điển hình liên quan trực

tiếp đến đề tài luận án Tác giả sẽ tập hợp các quan điểm, ý kiến và cách giải quyết khác nhau từ các vụ việc thực tiễn nhằm làm rõ về phát triển những nội dung lý thuyết chính sách công về phát triển nguồn nhân lực nói chung, cũng như phát triển nguồn nhân lực của ngân hàng thương mại nói riêng

Thứ sáu, luận án cũng sẽ tiếp tục nghiên cứu các vấn đề mà nhiều

công trình nghiên cứu trước đây còn bỏ ngỏ như: Chỉ ra được những vấn đề nổi cộm, những bất cập cơ bản của thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt Nam, nghiên cứu quy định về thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng ở Việt nam một số nước trên thế giới

để rút ra những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam, thực tiễn xây dựng hệ thống văn bản quản lý, tổ chức, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng

Tóm lại, các kết quả nghiên cứu trước đây mà nhiều học giả, nhà

nghiên cứu đã đạt được cần phải tiếp tục bổ sung và hoàn thiện Do vậy, khoa họcchính sách công đang rất cần một công trình nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống, đầy đủ và bao quát vấn đề thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng theo quy định của thể chế chính sách tại Việt Nam Trên cơ sở kế thừa và phát hiện những vấn đề nghiên cứu mới đối với đặc thù ngành ngân hàng tại Việt Nam trong bối cảnh mới, NCS đề xuất khung lý thuyết của luận án như sau:

Lý luận về thực hiện chính sách phát triển nhân lực ngành ngân hàng

Đánh giá thực hiện chính sác phát triển ngành ngân hàng tại Việt Nam và đề xuất giải pháp

Hình 1.1 Khung lý thuyết của luận án

(Nguồn: tác giả đề xuất)