Tập huấn kiến thức và kỹ năng về di cư an toàn cho tuyên truyền viên

Tập huấn kiến thức và kỹ năng về di cư an toàn cho tuyên truyền viên

Ngày 9 – 12/01/2007

An Giang, Việt Nam

TẬP HUẤN KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG

VỀ DI CƯ AN TOÀN CHO TUYÊN TRUYỀN VIÊN

Phần I: GIÚP NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐƯA RA QUYẾT

ĐỊNH SÁNG SUỐT KHI DI CƯ

Giúp người lao động đưa ra quyết định sáng suốt trước

khi di cư

Di cư là gì?

1. Di chuyển ra khỏi đơn vị hành chính, lãnh thổ này sang một đơn vị

hành chính, lãnh thổ khác (xã, huyện, tỉnh, thành phố, hoặc quốc gia khác);

2. Cư trú ở nơi đến trong khoảng thời gian tương đối dài vài ba tháng trở

lên;

3. Tới chỗ ở mới để tìm kiếm công việc, điều kiện sống, thu nhập với

mục đích tìm kiếm cơ hội tốt hơn nơi ở cũ

Giúp người lao động đưa ra quyết định sáng suốt trước

khi di cư (tiếp)

Có hai dạng di cư chủ yếu:

 Di cư có tổ chức: là dạng di cư tiến hành theo chương trình kế hoạch

của nhà nước, ví dụ như: xuất khẩu lao động, xây dựng khu kinh tế mới, di cư để xây dựng công trình công cộng quy mô lớn

 Di cư tự do: người dân tự nguyện chuyển đến hoặc cư trú ở nơi khác

Hiện nay di cư tự do nhất là từ nông thôn ra thành thị diễn ra khá phổ biến

Lý do di cư?

 Tìm việc làm, mong muốn có thu nhập cao hơn nơi mình đang ở, và

cuộc sống đầy đủ hơn

 Truớc khi ra đi có những chuẩn bị cần thiết nhằm có cơ hội tìm việc

làm tốt, tránh được những rủi ro và những tổn thương cho bản thân và gia đình của mình

Giúp người lao động đưa ra quyết định sáng suốt trước

khi di cư (tiếp)

Có thể tìm kiếm ở ngay quê hương mình những việc có thể tăng thu nhập không?

 Hoàn cảnh gia đình hiện tại: thu nhập chính, các khoản chi tiêu chủ

yếu?

 Bạn có nghề phụ gì ngoài làm nông nghiệp?

 Bạn đã tìm hiểu kỹ về các cơ hội để có thể tăng thêm thu nhập tại địa

phương chưa?

 Bạn đã suy nghĩ kỹ và xem xét các khả năng để tìm kiếm thêm cơ hội

việc làm tại cộng đồng chưa?

Nếu quyết định ra thành phố cần tìm hiểu thêm

Ra thành phố, bạn có ý định làm công việc gì? và mong

muốn thu nhập là bao nhiêu?

 Hãy dựa vào khả năng của bạn (vốn, sức khỏe, tay nghề, các mối quan

hệ quen biết…) để chọn công việc phù hợp

 Nếu công việc bạn dự định làm sẽ làm không đem lại thu nhâp mong

muốn thì bạn sẽ làm gì?

Bạn sẽ ăn, ở, sinh hoạt như thế nào ở nơi đến?

Người lao động có lường trước những rủi ro sẽ gặp phải

không và dự định đối phó như thế nào?

Bạn đã trao đổi ý định của bạn với người thân/gia đình

chưa?

Phần II: NHỮNG THÔNG TIN CẦN TUYỀN TRUYỀN,

TƯ VẤN CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐI TÌM VIỆC LÀM

TRONG NƯỚC

Những thông tin cần tư vấn cho người đi tìm việc làm

trong nước

Vì sao người nông dân ra thành phố tìm việc làm?

Nguời di cư có thể xếp vào hai nhóm lao động chính:

Lao động tự do:

 Không ổn định như lao động phụ thuộc nhưng chủ đọng về thời gian

 Thiếu các chính sách bảo vệ người di dân tự do, không được các

chương trình dự án quan tâm

Lao động phụ thuộc:

 Công việc cũng có thể không ổn định Người lao động phụ thuộc vào

chủ Tính chất làm công ăn lương Thu nhập thường thấp hơn những người ở tại chỗ cùng làm một công việc

 Một số nghề đòi hỏi tuổi trẻ, có sức khỏe, tính cách nhanh nhẹn (nhân

viên nhà hàng), kỷ luật, có tay nghề (công nhân), thật thà (nghề giúp việc gia đình/bệnh viện), nguy cơ bị trừ lương, sa thải nếu vi phạm quy định

Những thông tin cần tư vấn cho người đi tìm việc làm

trong nước (tiếp)

Người lao động di cư tự do ra thành phố thường gặp những khó khăn gì?

Ra thành phố, người lao động di cư thường làm những công việc gì?

Một số công việc chính của dân di cư ở các thành phố lớn:

 Nghề bán hàng rong (bán dạo)

 Nghề bán báo và sổ số

 Nghề đồng nát (thu mua phế liệu)

 Nghề phục vụ trong các quán ăn và nhà hàng

 Nghề phụ hồ

 Nghề khuân vác

 Nghề bới rác

 Nghề giúp việc gia đình

 Làm việc trong các cơ sở sản xuất nhỏ

 Làm công nhân trong các khu chế xuất và khu công nghiệp

Những thông tin cần phổ biến cho lao động và việc làm tại

các nhà máy và khu công nghiệp

Khi người lao động quyết định làm việc tại các nhà máy hoặc các khu công nghiệp, khu chế xuất, cần tìm hiểu thêm về luật lao động cụ thể các vấn đề liên quan tới:

 Hợp đồng lao động;

 Tiền lương;

 Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi;

 Làm thêm giờ;

 Kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất;

 An toàn vệ sinh lao động;

 Bảo hiểm xã hội;

 Đối với lao động nữ

Làm thế nào để làm việc xa nhà an toàn hơn?

Tạo mạng lưới hỗ trợ với bạn bè và họ hàng để trao đổi thông tin,

kinh nghiệm

Bạn phải có ý thức tuân thủ pháp luật ở địa phương và nơi đến để có thể có được sự bảo vệ của pháp luật khi cần

dân cần đăng ký tạm vắng với chính quyền sở tại và nộp một khoản lệ phí (khoản 5.000 đồng) Đăng ký tạm vắng hết sức đơn giản và dễ dàng người dân hầu như không gặp khó khăn gì

người di cư là đăng ký tạm trú Khi đăng ký tạm trú, phải nộp một khoản lệ phí (ví dụ ở Hà Nội là 50.000 đồng sau đó có thể gia hạn với mức phí tương tự)

Phần III: NHỮNG THÔNG TIN CẦN TUYÊN TRUYỀN,

TƯ VẤN CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐI LÀM VIỆC Ở

NƯỚC NGOÀI (XUẤT KHẨU LAO ĐỘNG)

Làm thế nào để bạn tránh bị “Cò” và “Công ty ma” lừa đảo?

Cần xem xét tính hợp pháp của tổ chức hoặc cá nhân trực tiếp tuyển dụng lao động qua

Uỷ quyền XKLĐ cho đơn vị khác

Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp có giấy phép XKLĐ có thể

giao nhiệm vụ xuất khẩu lao động cho không quá 2 đơn vị trực thuộc

có trụ sở trên địa bàn tỉnh (thành phố) khác nhau

Những thủ tục người lao động cần thực hiện để đi XKLĐ

Tham gia tuyển chọn theo nguyên tắc trực tiếp và công khai.

Tham gia các khóa đào tạo, giáo dục định hướng gồm:

Ngoại ngữ

Và các vấn đề liên quan đến:

 Các loại hợp đồng sẽ ký, các điều khoản liên quan trong hợp đồng,

quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật của nước nhận lao

động

 Phong tục, tập quán, tôn giáo và sinh hoạt của nước nhận lao động;

 Kỷ luật và tác phong lao động công nghiệp,

 Giới thiệu những địa chỉ để người lao động được tư vấn, được bảo vệ

quyền lợi ở nước ngoài khi cần

Khám sức khoẻ

 Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài phải có đủ sức

khỏe cần thiết, phù hợp với từng ngành nghề

Ký hợp đồng với doanh nghiệp

Doanh nghiệp có trách nhiệm ký “Hợp đồng đi làm việc ở nước

ngoài” với người lao động và phải được ký ít nhất 07 ngày trước

khi người lao động xuất cảnh

Cần phân biệt hợp đồng này với hợp đồng người sử dụng lao động tại nước ngoài (sẽ ký trực tiếp với chủ sử dụng lao động người nước

ngoài.)

Nội dung về quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động phải thống

nhất trong các hợp đồng: hợp đồng được ký giữa người lao động và người sử dụng lao động nước ngoài và hợp đồng được ký giữa người lao động và doanh nghiệp Việt Nam

Người lao động phải hiểu rõ các nội dung điều khoản của hợp đồng, các quyền lợi và nghĩa vụ các bên tham gia hợp đồng trước khi đặt bút ký

Bảo lãnh

Người bảo lãnh phải có đầy đủ các điều kiện sau:

 Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự để giao kết “Hợp đồng bảo lãnh”

 Có khả năng về kinh tế đáp ứng điểu kiện trong “Hợp đồng bảo lãnh”

hoặc có uy tín, trách nhiệm để đảm bảo việc người lao động thực hiện các nghĩa vụ của mình

Người bảo lãnh có trách nhiệm:

 Ký “Hợp đồng bảo lãnh” với doanh nghiệp để bảo đảm việc thực hiện

nghĩa vụ của người lao động với doanh nghiệp đó;

 Thực hiện toàn bộ nghĩa vụ đã cam kết trong “Hợp đồng bảo lãnh”

thay cho người lao động trong trường hợp người lao động không thực hiện nghĩa vụ với doanh nghiệp theo quy định của pháp luật;

 Vận động, giáo dục người lao động, gia đình người lao động thực hiện

các nghĩa vụ của mình theo hợp đồng đã ký với doanh nghiệp

Hồ sơ của người lao động đi làm việc ở nước ngoài

Bao gồm các loại giấy tờ sau:

1. Đơn tự nguyện đi làm việc ở nước ngoài (có sự cam kết của bản thân

và gia đình)

2. Sơ yếu lý lịch có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú

hoặc của đơn vị quản lý trực tiếp

3. Hộ chiếu phổ thông

4. Giấy chứng nhận có đủ sức khỏe đi làm việc ở nước ngoài do Bộ Y tế

quy định

5. Chứng chỉ đào tạo – giáo dục định hướng

6. Các giấy tờ cần thiết khác yêu cầu của bên nước ngoài

7. Bảng kê chi phí của người lao động trước khi đi làm việc ở nước

ngoài

Người lao động đi làm việc ở nước ngoài phải chi phí, đóng

góp những khoản gì?

Chi phí khám tuyển sức khỏe

Chi phí làm thủ tục xuất cảnh

Phí dịch vụ XKLĐ

 Căn cứ tính phí dịch vụ: Tiền lương cơ bản theo hợp đồng (tính theo tháng)

 Mức phí dịch vụ: Không quá 1 tháng lương theo hợp đồng cho 1 năm làm việc

 Cách thức thu nộp phí dịch vụ: Doanh nghiệp thỏa thuận với người lao động

Tiền đặt cọc (sau khi hoàn thành hợp đồng về nước sẽ được nhận lại cả gốc và

lãi)

Bảo hiểm xã hội theo quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam:

Phí môi giới nộp cho công ty môi giới nước ngoài: Loại phí này chỉ áp dụng

đối với một số thị trường nhất định

Các chi phí khác bao gồm: Tiền vé máy bay; phí đào tạo, giáo dục định

hướng do Cục Quản lý lao động nước ngoài quy định cụ thể dựa trên cơ sở

khung học phí của nhà nước Mức phí phù hợp với nội dung chương trình, thời gian đào tạo của từng thị trường

Quyền và nghĩa vụ của người lao động đi làm việc ở nước ngoài

Người lao động đi làm việc ở nước ngoài được pháp luật Việt nam và

pháp luật nước sở tại đảm bảo các quyền lợi trong hợp đồng đã ký với doanh nghiệp XKLĐ và người sử dụng lao động

Muốn dược pháp luật bảo vệ người lao động phải làm tròn Trách

nhiệm của người lao động và tuân thủ những điều khoản trong hợp

đồng đã ký kết

Trách nhiệm của doanh nghiệp XKLĐ

Trong thời hạn 3 tháng kể từ ngày người lao động nhập cảnh, doanh

nghiệp phải cử cán bộ đến nơi làm việc để nắm tình hình và giải quyết vướng mắc nếu có Trong thời gian người lao động làm việc theo hợp

đồng, nếu có vấn đề phát sinh liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của

người lao động thì doanh nghiệp phải kịp thời giải quyết Đối với vụ

việc phức tạp, phải phối hợp với cơ quan đại diện Việt Nam ở nước sở tại để giải quyết

Vay vốn để đi làm việc ở nước ngoài

Người lao động có thể vay vốn ở một số tổ chức tín dụng để đi

XKLĐ

Đối tượng cho vay: Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay ưu đãi đối

với người lao động thuộc diện chính sách quy định

Hồ sơ vay vốn: Hướng dẫn lập hồ sơ vay vốn

Mức cho vay tối đa không vượt quá các chi phí cần thiết phục vụ cho

người lao động đi làm việc ở nước ngoài được quy định theo quy định hiện hành

Trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm pháp luật

xuất khẩu lao động

Cá nhân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự cho các hành vi sau đây

 Tổ chức cho người lao động lại nước ngoài trái phép

 Cưỡng ép người lao động lại nước ngoài trái phép

Người lao động ở lại nước ngoài trái phép có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự cho các hành vi sau

 Bỏ trốn ngay sau khi nhập cảnh vào nước tiếp nhận lao động để ở lại

nước ngoài trái phép

 Tự ý bỏ nơi đang làm việc theo hợp đồng để ở lại nước ngoài trái

phép

 Không về nước sau khi chấm dứt hợp đồng lao động theo thời hạn

quy định của nước sở tại