ôn 10 buổi 20 những ngôi sao xa xôi (1)

Hoàn cảnh sáng tác : Là một trong những tác phẩm đầu tay của Lê Minh Khuê, viết 1971, lúc cuộc kháng chiến chống Mĩ của dân tộc đang diên ra ác liệt b.. Ngôi kể : Truyện kể bằng ngôi t

NHỮNG NGÔI SAO XA XÔI

( LÊ MINH KHUÊ)

1.Tác giả

- Lê Minh Khuê (1949), Quê Tĩnh Gia – Thanh Hóa, thuộc thế hệ nhà văn trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ, bà bắt đầu viết văn vào đầu những năm 1970

- Là cây bút nữ chuyên viết truyện ngắn Trước 1975, chủ yếu viết về cuộc sống, chiến đấu của TNXP, bộ đội, trên đường Trường Sơn Sau 1975, viết về những chuyển biến đời sông xã hội và con người trên tinh thần đổi mới

- Ngòi bút miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, sắc sảo, lời văn giản dị, chân thành, giàu cảm xúc

2 Tác phẩm

a Hoàn cảnh sáng tác : Là một trong những tác phẩm đầu tay của Lê Minh Khuê, viết 1971, lúc cuộc kháng

chiến chống Mĩ của dân tộc đang diên ra ác liệt

b Ngôi kể : Truyện kể bằng ngôi thứ nhất, người kể chuyện Phương Định, cũng là nhân vật chính trong tác

phẩm

- Tác dụng : Thuận lợi trong việc biểu hiện thế giới tâm hồn, cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật, đồng thời phù hợp với nội dung truyện, làm tăng tính chân thực cho tác phẩm, tăng độ tin cậy của người đọc

c Tóm tắt :

Ba nữ thanh niên xung phong làm thành một tổ trinh sát mặt đường tại một địa điểm trên tuyến đường Trường Sơn Họ gồm có : hai cô gái rất trẻ

là Định và Nho, còn tổ trưởng là chị Thao lớn tuổi hơn một chút Nhiệm vụ của họ là quan sát địch ném bom, đo khối lượng đất đá phải san lấp

do bom địch gây ra, đánh dấu vị trí các trái bom chưa nổ và phá bom Công việc của họ hết sức nguy hiểm vì luôn phải đối mặt với thần chết trong mỗi lần phá bom và phải làm việc giữa ban ngày dưới bom đạn của quân thù trên một tuyến đường ác liệt Tuy vậy, họ vẫn lạc quan yêu đời, vẫn có những niềm vui hồn nhiên của tuổi trẻ, những giây phút thanh thản, mơ mộng và đặc biệt họ rất gắn bó, yêu thương nhau trong tình đồng đội, dù mỗi người một cá tính Cái hang đá dưới chân cao điểm là « ngôi nhà » của họ đã lưu giữ biết bao kỉ niệm đẹp của ba cô gái mở đường trong những tháng ngày gian khổ mà anh hùng của cuộc kháng chiến chống Mĩ

3 Giá trị nội dung, nghệ thuật :

a Nội dung : Truyện làm nổi bật tâm hồn trong sáng nhậy cảm, mộng mơ, tinh thần dũng cảm,

cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hi sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan của những cô gái TNXP trên tuyến đường Trường Sơn thời kì kháng chiên chống Mĩ

b Nghệ thuật : Truyện sử dụng ngôi kể là nhân vật chính, cách kể chuyện tự nhiên, ngôn ngữ sinh

động, trẻ trung, và đặc biệt rất thành công về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật.

Tác giả: Lê Minh Khuê

Sở trường: Truyện ngắn Viết nhiều về TNXP trên tuyến đường Trường Sơn

Chủ đề:

Ca ngợi những cô gái TNXP trên tuyến

đường Trường Sơn

Hoàn cảnh sáng tác:

Năm 1971, cuộc kháng chiến chống Mỹ đang diễn ra ác liệt.

Lê Minh Khuê là phóng viên chiến trường, có dịp gặp gỡ các TNXP

Nhan đề:

Là hình ảnh thực

Hình ảnh mang nghĩa biểu tượng: vẻ đẹp lãng mạn hay đó

chính là 3 cô gái cống hiến thầm lặng tỏa sáng trên bầu

trời.

Tình huống truyện

3 cô gái trực tiếp làm nhiệm vụ phá bom Nho bị thương được Phương Định

và chị Thao chăm sóc.

ĐẶNG LIEN 0973576694

6

Phương Định

Điều kiện sống và làm việc => c/s thiếu thốn, khó khan, công việc nguy hiểm, có thể hi sinh bất cứ lúc nào

-Sống cùng chị Thao, Nho tại một hang núi dưới chân một cao điểm

-- Công việc: San lấp hố bom, đếm bom chưa

nổ, phá bom nếu cần

Nét đẹp của nhân vật

Vẻ đẹp hình thức

Sở thích

- Là cô gái Hà thành

-Là cô gái khá: tóc dày, mềm, đôi mắt nhìn xa xăm, cổ cao kiêu hãnh như đài hoa loa kèn, được nhiều anh chiến sĩ viết thư

-Thích ngắm mình trong gương,thích bịa lời bài hát

-Thích ngắm các anh chiến sĩ từ xa Thích mưa

Cô gái yêu đời

Gan dạ, dũng cảm

Cô gái xinh đẹp

Trong công việc

-Đi thẳng đến quả bom

-Giục mình phải làm nhanh hơn nữa

-Có nghĩ thoáng qua về cái chết,nhưng nghĩ nhiều về bom có nổ không, nếu không làm thế nào để bom nổ lần 2

Gan dạ, có trách nhiệm với công việc, giàu lòng yêu nước

Quan tâm, chăm sóc đồng đội

Ba nữ TNXP

Điều kiện sống và làm việc => c/s thiếu thốn, khó khan, công việc nguy hiểm, có thể hi sinh bất cứ lúc nào

-Sống cùng nhau tại một hang núi dưới chân một cao điểm

-- Công việc: San lấp hố bom, đếm bom chưa

nổ, phá bom nếu cần

Nét đẹp của 3 nữ TNXP

Vẻ đẹp chung

Vẻ đẹp riêng

- Họ đều là những cô gái còn rất trẻ, nhưng rất gan dạ dũng cảm

-Chiến trường dù ác liệt nhưng không làm mất đi sự tươi trẻ, hồn nhiên, lạc quan, mộng mơ của 3 cô gái

-Đặc biệt họ có tình đồng chí đồng đội gắn bó

Chị Thao:

-Thích chép lời bài hát, thích thêu thùa.

-Nghiêm túc, quả quyết, bình tĩnh trong công việc, chín chắn

- Sợ máu và vẳ

3 Cô gái yêu đời, đại diện cho thế hệ trẻ thời k/c chống Mĩ

Gan dạ, dũng cảm

3 cô gái, gan dạ, dũng cảm, hồn nhiên, tươi trẻ, lạc quan

Nho:

-Nhỏ tuổi nhất, mát mẻ như một que kem trắng, cáu cổ tròn và những chiếc cúc áo nhỏ nhắn

-Thích tắm suối và ăn kẹo

- Gan dạ, dung cảm trong công việc, bị thương trong 1 lần phá bom

- trẻ trung, cô học sinh thành phố, nhạy cảm và hồn nhiên,

thích mơ mộng và hay sống với những kỉ niệm của tuổi thiếu

nữ vô từ về gia đình và về thành phố của mình

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Chúng tôi có ba người Ba cô gái Chúng tôi ở trong một hang dưới chân cao điểm Con đường qua trước hang, kéo lên đồi, đi đến đâu đó, xa !

Đường bị đánh lở loét, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn. Hai bên đường không có lá xanh Chỉ có những thân cây bị tước khô cháy Những cây nhiễu

rễ nằm lăn lóc Những tảng đá to Một vài cái thùng xăng hoặc thành ô tô méo mó, han gỉ nằm trong đất…” ( Ngữ văn 9, tập 2)

Đọc đoạn văn trên và thực hiện các yêu cầu sau :

Câu 1: Đoạn trích trên được trích trong tác phẩm nào ? Tác giả ?

Câu 2: “Chúng tôi” ở đoạn trích trên là những nhân vật nào ? Họ làm những công việc gì? Nêu những nét đẹp chung trong tính cách của những

nhân vật ấy

Câu 3: Xét theo cấu tạo, câu văn “ Ba cô gái” thuộc kiểu câu gì?

Câu 4: Trong đoạn văn tác giả sử dụng biện pháp tu từ gì? Nêu tác dụng của biện pháp tu từ đó?

Câu 5: Em có nhân xét gì về hoàn cảnh sống của ba cô gái trong đoạn trích?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi:

“ Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom Đất rắn Những hòn sỏi theo tay tôi bay ra hai bên Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom Một tiếng động sắc đến gai

người, cứa vào da thịt tôi Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm Nhanh lên một tí! Vỏ quả bom nóng Một dấu hiệu chẳng lành Hoặc là nóng từ bên trong quả bom Hoặc là mặt trời nung nóng”

Câu 1: Đoạn văn trên trích trong tác phẩm nào? Tác giả là ai? Sáng tác trong hoàn cảnh nòa?

Câu 2: Điều gì đã được kể trong đoạn văn? Em có nhận xét gì về cách đặt câu trong đoạn văn và nêu tác dụng của cách đặt câu đó?

Câu 3: Văn bản được kể bằng lời kể của ai? Ngôi thứ mấy? Tác dụng của ngôi kể đó?

Câu 4: Câu “Nhanh lên một tí!” thuộc kiểu câu gì xét theo cấu tạo? Xét theo mục đích nói, nó thuộc kiểu câu nào?

Câu 5: “Một dấu hiệu chẳng lành.” Xét theo cấu tạo thuộc kiểu câu gì?

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3

Đọc kĩ đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

… Vắng lặng đến phát sợ Cây còn lại xơ xác Đất nóng Khói đen vật vờ từng cụm trong không trung, che đi những gì từ xa Các anh cao xa có nhìn thấy chúng tôi không? Chắc có, các anh ấy có những cái ống nhòm có thể thu cả trái đất vào tầm mắt Tôi đến gần quả bom Cảm thấy có ánh mắt các anh chiến sỹ dõi theo mình, tôi không sợ nữa Tôi sẽ không đi khom Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đàng hoàng mà bước tới.

(Trích Ngữ văn 9 – tập hai, NXB giáo dục, 2014)

Câu 1: Tìm và chỉ rõ kiểu thành phần biệt lập có trong đoạn trích?

Câu 2: Điều gì khiến nhân vật tôi đến gần quả bom lại cảm thấy không sợ nữa?

Câu 3: Trong câu văn: “Chắc có, các anh ấy có những cái ống nhòm có thể thu cả trái đất vào tầm mắt.”, tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Biên pháp đó có tác

dụng gì trong việc thể hiện tình cảm của nhân vật “ tôi” với các anhh lính cao xạ?

Câu 4: Suy nghĩ “ tôi sẽ không đi khom” cho thấy nét đẹp gì của nhân vật “tôi”?

Đề 1: Phân tích nhân vật Phương Định trong truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi” của nhà văn Lê Minh Khuê

1 Mở bài

– Giới thiệu về tác giả Lê Minh Khuê: Lê Minh Khuê là một trong số những cây bút nữ chuyên viết về truyện ngắn, trưởng thành từ trong cuộc

kháng chiến chống Mĩ của dân tộc Những trang viết của bà luôn hướng tới cuộc sống và sự chiến đấu của những con người trẻ tuổi trên con đường Trường Sơn huyền thoại

– Giới thiệu về truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi: là một trong số những sáng tác tiêu biểu của Lê Minh Khuê, truyện được viết vào năm

1971, khi cuộc kháng chiến chống Mĩ của dân tộc đang diễn ra ác liệt

– Giới thiệu khái quát về nhân vật Phương Định: Nhân vật chính trong truyện là Phương Đinh, một cô gái mơ mộng,hồn nhiên, lạc quan

nhưng rất dũng cảm, gan dạ, yêu nước Ở cô hiện lên vẻ đẹp chung của thế hệ trẻ thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước

2 Thân bài

- Ý 1: Hoàn cảnh sống và chiến đấu

– Không gian con đường: hiểm nguy, dữ dội với những trận mưa bom: con đường bị đánh lở loét … gỉ nằm trong đất”, “máy bay rít… khó chịu và căng thẳng”, “bom nổ hình trên đầu”, “quả bom nằm lạnh lùng … gỉ vàng”

– Không gian hang đá: thiếu thốn

=> Không gian hiểm nguy và thiếu thốn, trong cái hiện thực khắc nghiệt và dữ dội của cuộc chiến tranh chống Mĩ cứu nước Trong hoàn cảnh ấy, những nét đẹp trong tâm hồn họ hiện lên thật rõ nét.

– Lòng dũng cảm, sự kiên cường và luôn có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc.

     + Làm việc trên tuyến đường cao điểm với công việc hiểm nguy, có thể đối diện với thần chết bất cứ lúc nào.

     + Họ thật gan dạ khi có những lần “Thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu, chân chạy trên những nền đất có nhiều quả bom chưa nổ” rồi “Đất bốc khói, không khí bàng hoàng, máy bay ầm ĩ”.

– Lạc quan, yêu đời: Chúng tôi bị bom vùi luôn Khi bò trên cao điểm chỉ thấy hai con mắt lấp lánh cười: Hàm răng trắng khuôn mặt nhem nhuốc – “Những con qủy mắt đen”

– Phương Định cũng là một cô gái giàu tình cảm, gắn kết hết mực với đồng đội.

     + Hiểu rõ tính cách của chị Thao, của Nho

     + Lo lắng cho đồng đội

     + Cách chăm sóc khi Nho ốm

– Hồn nhiên, giàu mơ mộng và lãng mạn, yêu đời

     + Phương Định là một cô gái Hà Nội, có tuổi thơ hồn nhiên sống vô tư bên mẹ mình chỉ trong căn buồng rất nhỏ ở một thành phố yên tĩnh trong những ngày thanh bình trước chiến tranh ở thành phố của mình.

     + Phương Định tự nhận mình là “một cô gái khá” với “hai bím tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ cao và kiêu hãnh như đài hoa loa kèn” và có lẽ bởi vậy cô thích ngắm mình trong gương.

     + Phương Định cũng là cô gái hay hát

- Ý 3: đặc sác nghệ thuật

- Ý 3: Đặc sắc về nghệ thuật xây dựng nhân vật

- Nhân vật được xây dựng qua điểm nhìn, ngôn ngữ, nghệ thuật miêu tả tâm lý và tính cách nhân vật sâu sắc

    + Ngôn ngữ trần thuật phù hợp, ngôn ngữ nhân vật trẻ trung, tự nhiên, giàu nữ tính

    + Thế giới tâm hồn phong phú, trong sáng

=> Suy nghĩ về thế hệ trẻ thời chống Mỹ

- Là thế hệ chịu nhiều đau thương, gian khổ, hy sinh

- Là thế hệ anh hùng sẵn sàng ra đi không tiếc thân mình

- Thế hệ trẻ trung: trẻ tuổi, giàu nhiệt huyết, yêu cuộc đời

3 Kết bài

- Tác giả xây dựng hình ảnh nhân vật Phương Định chân thực, sinh động, đẹp cả trong lý tưởng ý chí lẫn tình cảm, phẩm chất

- Người đọc cùng lúc thấy được phẩm chất anh hùng và thế giới nội tâm phong phú của Phương Định

- Là hình ảnh tiêu biểu của thế hệ trẻ Việt Nam thời chống Mỹ

Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi: (…) Bây giờ là buổi trưa Im ắng lạ Tôi ngồi dựa vào thành đá và khe khẽ hát Tôi mê hát Thường cứ thuộc một điệu nhạc nào đó rồi bịa ra lời mà hát Lời tôi bịa lộn xộn mà ngớ ngẩn đến tôi cũng ngạc nhiên, đôi khi bò ra mà cười một mình.

Tôi là con gái Hà Nội Nói một cách khiêm tốn, tôi là một cô gái khá Hai bím tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn Còn mắt tôi thì các anh lái xe bảo: “Cô

có cái nhìn sao mà xa xăm!” (…)

(Lê Minh Khuê – Sách Ngữ văn 9, tập 2)

Câu 1: Những câu văn này được rút từ tác phẩm nào? Nêu hoàn cảnh ra đời của tác phẩm ấy Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn?

Câu 2: Chỉ rõ phép liên kết hình thức được sử dụng trong đoạn văn?

Câu 3: Xác định câu có lời dẫn trực tiếp và câu đặc biệt, khởi ngữ trong đoạn trích trên.

Câu 4: Giới thiệu ngắn gọn (không quá nửa trang giấy thi) về nhân vật tôi trong tác phẩm đó.

Câu 5: Chỉ rõ biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn và nêu tác dụng?

Câu 6: Nhân vật “tôi” trong đoạn trích là ai? Qua đoạn văn em có cảm nhận gì về nhân vật đó?

Câu 7: Kể tên một tác phẩm khác viết về người chiến sĩ trong cuộc kháng chiến chống Mĩ mà em đã học trong chương trình Ngữ văn 9 và ghi rõ tên tác giả.